II GSK 249/22

II GSK 249/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /sprawozdawca/
Marcin Kamiński /przewodniczący/
Monika Krzyżaniak
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Bankowe prawo
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1616/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-10-05
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.3 §1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 134, art. 141 § 4 , art. 145 §1 pkt 1 lit. c, art. 151, art. 174 pkt 2.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 15, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 2.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2020 poz 95
art. 3 ust. 1, art. 45a ust. 4a, art. 48 ust. 2a, art. 183 ust. 1, art. 188 ust. 4, art. 228 ust. 2 pkt 2, art. 228 ust. 1c pkt 3, art. 228 ust. 4b.
Ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak Protokolant asystent sędziego Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej O. T. F. I. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1616/21 w sprawie ze skargi O. T. F. I. S.A. w W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 26 marca 2021 r. nr DPS-WPO.456.5.2020.MZ w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od O. T. F. I. S.A. w W. na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego 10 800 (dziesięć tysięcy osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 października 2021 r., oddalił skargę O. S.A. w W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 26 marca 2021 r., w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
w wyniku przeprowadzonej u skarżącej kontroli w dniach 26 kwietnia - 31 lipca 2018 r. w zakresie zgodności działalności Towarzystwa z prawem, statutem i regulacjami wewnętrznymi oraz udzielonym zezwoleniem, w szczególności ustawą z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 605, dalej: ustawa o funduszach), stwierdzono, że w odniesieniu do działalności funduszu S., Towarzystwo nie wykonywało w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami prawa nadzoru nad sposobem wykonywania przez podmiot zarządzający G. S.A., czynności związanych z zarządzaniem funduszem inwestycyjnym, jak również dopuściło się naruszenia prawa w zakresie zarządzania funduszem M..
Decyzją z dnia 6 lutego 2020 r. KNF, nałożyła na skarżące Towarzystwo karę pieniężną w wysokości 1.000.000 złotych w związku ze stwierdzeniem naruszenia art. 45a ust. 4a ustawy o funduszach poprzez nienależyte sprawowanie bieżącego nadzoru nad wykonywaniem przez G. S.A. czynności związanych z zarządzaniem funduszem inwestycyjnym S. na podstawie umowy o zarządzanie z dnia 27 grudnia 2017 r. oraz art. 48 ust. 2a pkt 2 ustawy o funduszach, w zakresie w jakim Towarzystwo wykonywało działalność w zakresie zarządzania M., w sposób cechujący się brakiem rzetelności, profesjonalizmu i należytej staranności. Organ nałożył również karę pieniężną w wysokości 250.000 zł w związku z naruszeniem przez M. art. 3 ust. 1 w zw. z art. 183 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych, w zakresie w jakim fundusz ten nie dysponował środkami pieniężnymi zebranymi w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia certyfikatów inwestycyjnych na nabycie pakietów wierzytelności.
Objętą skargą decyzją z dnia 26 marca 2021 r., KNF uchyliła w całości swoją poprzednią decyzję z dnia 4 lutego 2020 roku (pkt I) oraz nałożyła na O. karę pieniężną w wysokości 950.000 złotych za naruszenie:
1) art. 45a ust. 4a ustawy o funduszach poprzez nienależyte sprawowanie bieżącego nadzoru nad wykonywaniem przez G. S.A. czynności związanych z zarządzaniem funduszem inwestycyjnym S. na podstawie umowy o zarządzanie z dnia 27 grudnia 2017 r.;
2) art. 48 ust. 2a pkt 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych w zakresie w jakim Towarzystwo wykonywało działalność w zakresie zarządzania M., w sposób cechujący się brakiem rzetelności, profesjonalizmu i należytej staranności.
Ponadto organ nałożył na Towarzystwo karę pieniężną w wysokości 237.500 złotych, w związku z naruszeniem przez M., art. 3 ust. 1 w zw. z art. 183 ust. 1 ustawy o funduszach (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 października 2019 r. o zmianie ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych oraz niektórych innych ustaw), w zakresie, w jakim fundusz nie dysponował środkami pieniężnymi zebranymi w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia certyfikatów inwestycyjnych na nabycie pakietów wierzytelności.
Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję stwierdził, że poczynione przez KNF ustalenia faktyczne, w pełni uzasadniały jego stanowisko o naruszeniu przez spółkę O., art. 45a ust. 4a ustawy o funduszach, poprzez nienależyte sprawowanie bieżącego nadzoru nad wykonywaniem przez G. S.A. czynności związanych z zarządzaniem funduszem inwestycyjnym S.
Sąd zauważył, że pomimo powierzenia przez skarżącą, na podstawie umowy z dnia 27 grudnia 2017 r., G. S.A., czynności w zakresie zarządzania portfelem inwestycyjnym, obejmującym sekurytyzowane wierzytelności S., skarżąca powinna dopełnić nałożonego na nią obowiązku bieżącego nadzorowania czynności dokonywanych przez G. S.A. w ramach realizacji obowiązków określonych powołaną umową. Sąd stwierdził, że skarżące Towarzystwo działań takich nie podejmowało, tak na etapie nadzoru nad nabywaniem do portfela S. pakietów wierzytelności, jak i w okresie późniejszym, poprzez akceptację zaniechania przez G. podejmowania jakichkolwiek czynności windykacyjnych wobec nabytych wierzytelności.
Sąd I instancji podkreślił, że skarżąc mając świadomość potencjalnego konfliktu interesów po stronie podmiotu zarządzającego, z uwagi na fakt zarządzania przez G. S.A. funduszami będącymi drugą stroną transakcji dotyczącej nabycia dziesięciu pakietów wierzytelności (zbywający – e. N. i G. N.), poprzestała na zapewnieniu zarządzającego, iż konflikt ten został rozpoznany i wszechstronnie zarządzony, z wykorzystaniem obowiązujących w G. S.A. procedur wewnętrznych i rozwiązań infrastrukturalnych (m.in. separacja zadań pracowników itp.). W ocenie Sądu skarżąca, takim działaniem dopuściła do sytuacji ewidentnie niekorzystnego ulokowania aktywów funduszu S. w przeszacowane instrumenty finansowe, nie podejmując żadnych działań weryfikacyjnych, co do prawidłowości wyceny portfeli e. N. i G. N., przedstawionych mu przez G. S.A. Realna analiza przedinwestycyjna przedstawionych skarżącej przez G. S.A. pakietów, zawierających informacje co do rodzaju wierzytelności, stanu zadłużenia ogółem, odsetek oraz innych należności ubocznych, braku zabezpieczenia wierzytelności, dotychczasowego sposobu dochodzenia wierzytelności i stanu jego zaawansowania, powinna wzbudzić wątpliwości po stronie skarżącego Towarzystwa, których skutkiem powinno być co najmniej żądaniem uszczegółowienia założonych przez G. S.A. prognoz odzysku wierzytelności, rzutujących na poziom wyceny każdego z portfeli e. N. i G. N.. Zdaniem Sądu, tak dalece idącego zaniechania ze strony skarżącej, nie tłumaczyło powoływanie się na ówczesną renomę G. S.A. ani bazowanie na przekonaniu o unikalnym, wypracowanym przez Zarządzającego know-how w zakresie prowadzonej windykacji polubownej, sądowej, egzekucyjnej i poegzekucyjnej. Okoliczności te nie niwelowały ewidentnie widocznej skali potencjalnych nieprawidłowości wyłaniających się już z samych analiz i wycen przygotowanych przez G. S.A., przy jednoczesnym oczywistym konflikcie interesów w jego przypadku. W ocenie Sądu I instancji skarżące Towarzystwo, bazując na samych dostępnych mu informacjach przekazanych przez Zarządzającego i będąc świadomym jego spozycjonowania w centrum konfliktu interesów, powinno było podjąć rzeczywiste działania służące weryfikacji założonych przez G. S.A. wycen pakietów wierzytelności i prognoz realizacji z tytułu ich nabycia określonych wartości procentowych, z którego to obowiązku strona skarżąca się nie wywiązał.
Sąd I instancji zgodził się ze stanowiskiem organu, że skarżące Towarzystwo naruszyło art. 45a ust. 4a ustawy o funduszach poprzez brak sprawowania bieżącego nadzoru nad wykonywaniem przez G. S.A. czynności związanych z zarządzaniem funduszem inwestycyjnym S. N. na podstawie umowy o zarządzanie z dnia 27 grudnia 2017 r. Jako bezsporne Sąd wskazał, że od dnia nabycia do portfela S. pakietów wierzytelności (29 grudnia 2017 r.) do dnia odstąpienia od umów przelewu wierzytelności (8 maja 2018 r.), Zarządzający nie podejmował żadnych działań mających na celu realizację założonych celów funduszu sekurytyzacyjnego w zakresie działań windykacyjnych. Sąd nie podzielił przy tym argumentacji strony, że aprobata z jej strony dla tak pasywnej postawy Zarządzającego wynikała z odroczonego terminu płatności za nabywane pakiety, co w sytuacji odstąpienia od umów przelewu wierzytelności, skutkowałoby ponoszeniem przez fundusz kosztów windykacji, co nie leżałoby z kolei w interesie funduszu i jego uczestników. Taki sposób zarządzania funduszem sekurytyzacyjnym w ocenie Sądu zaprzeczał samemu celowi jego funkcjonowania - realizowania należności z wierzytelności, skutkującego wzrostem wartości aktywów. Sąd podzielił również stanowisko organu, że skarżąca, akceptując brak działania w obszarze odzyskiwania należności z tytułu wierzytelności, aprobowała zachowanie Zarządzającego sprzeczne z samym przedmiotem Umowy o zarządzanie. Wbrew twierdzeniom skarżącego Towarzystwa, zapis umowy jasno statuował po stronie Zarządzającego obowiązek świadczenia usługi związanej z realizacją przychodów z wierzytelności a nie jedynie jej fakultatywną możliwość.
Sąd I instancji podzielił także ocenę organu odnośnie naruszenia przez skarżące Towarzystwo art. 48 ust. 2a ustawy o funduszach, poprzez wykonywanie działalności w zakresie zarządzania M. w sposób cechujący się brakiem rzetelności, profesjonalizmu i należytej staranności.
W ocenie Sądu skarżąca nie wypełnia stawianych powołanym przepisem wymogów zarówno na etapie nabywania, do portfela inwestycyjnego M. N. siedmiu pakietów wierzytelności (sześć pakietów wierzytelności nabytych od funduszu G. a jeden od K. M. B. Sp.k.), w oparciu o raporty z audytu, sporządzone przez M. B., jak i zbycia sześciu z nich. Uwzględniając zaistniałą korelację czasową ram transakcji nabycia i zbycia pakietów wierzytelności, nie sposób było uznać, w ocenie Sądu, aby została ona przeprowadzona przez Skarżącego w sposób rzetelny i profesjonalny, z zachowaniem należytej staranności i zgodnie z zasadami uczciwego obrotu. Nie było bowiem możliwe, aby w przeciągu dwóch godzin i dwudziestu minut najpierw M. B. przeprowadził audyt przeznaczonych do nabycia przez M. pakietów wierzytelności szacując ich godziwą wartość na 207.604.014,67 złotych a następnie skarżąca dane zawarte w tym raporcie rzetelnie i wnikliwie przeanalizowała, przed podjęciem decyzji o zakupie siedmiu pakietów wierzytelności za kwotę przekraczającą dwieście siedem milionów złotych. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że dokonując transakcji zbycia pakietów, skarżąca nie dysponowało żadnymi analizami ani audytami, uzasadniającymi wzrost ich wartości o kwotę 1.065.624,07 złotych. W posiadaniu skarżącego Towarzystwa były jedynie audyty sporządzone przez M. B., w których wartość sześciu pakietów wierzytelności, nabytych od G. N. wyceniono na 177.604.010,67 złotych, i to przy założeniu wdrożenia odpowiedniej strategii obsługi portfela związanej z polubownymi działaniami windykacyjnymi. W tej sytuacji za uprawnioną Sąd uznał ocenę organu, że cena zbycia sześciu pakietów wierzytelności, została ustalona arbitralnie pomiędzy stronami. Nie znajdowała ona bowiem żadnego uzasadnienia w treści dokumentacji będącej w dyspozycji skarżącej przed dokonaniem transakcji. W konsekwencji działanie takie nie mogło zostać uznane za rzetelne i profesjonalne.
Naruszenia obowiązku rzetelnej wyceny nabywanych i zbywanych przez fundusz M. wierzytelności, nie mogło być sanowane, w ocenie Sądu, przyjętą konstrukcją umów z odroczoną płatnością oraz opcją bezkosztowego odstąpienia od niej. Przyjęta przez skarżącą konstrukcja umowy, pozwalająca na odstąpienie od nabycia pakietów wierzytelności, była zdaniem Sądu I instancji irrelewantna dla jej odpowiedzialności z tytułu zaniechania należytej wyceny aktywów, zarówno na etapie ich nabywania, jak i zbywania.
Wprowadzenie umownego prawa odstąpienia od umów bez podawania przyczyn, nie wpływa także na prawidłowość oceny organu odnośnie naruszenia przez skarżącą art. 3 ust. 1 w zw. z art. 183 ust. 1 ustawy o funduszach. Sąd I instancji zgodził się z organem, że czym innym jest wykorzystywanie już w toku działalności funduszu inwestycyjnego konstrukcji umów z odroczonym terminem płatności, czy też wykorzystywanie pomocniczo innych źródeł finansowania, np. kredytu bankowego, a czym innym konieczność, jasno wynikająca z art. 183 ust. 1 ustawy, zgromadzenia przez fundusz inwestycyjny środków na nabycie wierzytelności poprzez emisję certyfikatów inwestycyjnych.
Sąd podzielił także stanowisko organu, co do naruszenia przez Towarzystwo art. 48 ust. 2a ustawy o funduszach, poprzez brak podejmowania działań windykacyjnych w stosunku do ostatniego pakietu wierzytelności, znajdującego się w portfelu M. - nabytego od K. M. B., podtrzymując argumentację analogiczną, jak w przypadku zaniechania działań windykacyjnych przez G. S.A. w zakresie zarządzania portfelami wierzytelności nabytymi dla S. N..
Odnosząc się do zarzutów dotyczących wymiaru kary, Sąd I instancji stwierdził, że organ w tek kwestii wziął pod uwagę wszystkie wskazane w art. 228 ust. 4b ustawy o funduszach przesłanki. Zasadnie, zdaniem Sądu, organ przyjął, że w zakresie stwierdzonego naruszenia art. 45a ust. 4a, a także art. 48 ust. 2a ustawy o funduszach podstawę do nałożenia sankcji stanowił przepis art. 228 ust. 1c, obowiązujący od dnia 21 kwietnia 2018 r. do dnia 29 listopada 2019 r. Prawidłowym było także przyjęcie, odnośnie podstawy do nałożenia sankcji administracyjnej za naruszenie art. 3 ust. 1 w zw. z art. 183 ust. 1 ustawy o funduszach, brzmienia art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych obowiązującego w okresie od dnia 21 kwietnia 2018 r. do dnia 29 listopada 2019 r.
W podstawie prawnej wyroku podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.).
O. S.A. w W., skargą kasacyjną zaskarżyło w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:
I. naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. naruszenie art. 3 §1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 oraz art. 151 w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez dokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wadliwej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 26 marca 2021 r., o sygn. DPS-WPO.456.5.2020.MZ, a w rezultacie niezasadne oddalenie skargi Towarzystwa z dnia 30 kwietnia 2021 r. i nie uchylenie decyzji, wskutek błędnego przyjęcia, że decyzja nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, mimo, że skarżąca wykazała, iż postępowanie Komisji było dotknięte wadami polegającymi na naruszeniu ww. przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie:
a) przez uznanie za uprawnione działanie Komisji polegające na nieuwzględnieniu wniosku dowodowego Towarzystwa i nieprzeprowadzeniu dowodu z pisemnych wyjaśnień spółki G. S.A., odnośnie pytania: "Czy G. S.A. w trakcie swojej działalności i podczas współpracy z towarzystwami funduszy inwestycyjnych, dokonując wyceny pakietów wierzytelności (na rynku wtórnym) mających być przedmiotem transakcji nabycia, przekazywał towarzystwom funduszy inwestycyjnych łącznie z wyceną:
• informacje o zastosowanej metodologii wyceny pakietu wierzytelności,
• uzasadnienie dla dokonania wyceny w oparciu o benchmark własny,
• informacje o zastosowanej stopie ryzyko kredytowego wraz z kalkulacjami,
• informacje o zastosowanych kryteriach doboru portfeli benchmarkowych (portfeli referencyjnych),
• uzasadnienie dokonanego wyboru portfeli benchmarkowych (portfeli referencyjnych) w świetle wycenionych portfeli wierzytelności, czy też traktował te informacje i dane Jako know - how i tajemnicę przedsiębiorstwa spółki, a w związku z czym nie ujawniał osobom trzecim, w tym towarzystwom funduszy inwestycyjnych ?",
podczas gdy przeprowadzenie tego dowodu było istotne do wykazania, iż brak dostępu do wyżej wymienionych danych nie był zawiniony ze strony Towarzystwa, gdyż był obiektywnie niemożliwy, a w konsekwencji do wykazania, że Towarzystwo sprawowało należyty i optymalny w tamtym czasie nadzór nad G. S.A., a niemożność uzyskania dodatkowych informacji wynikała z prawnie chronionej tajemnicy przedsiębiorstwa pozostającej poza dopuszczalną ingerencją Towarzystwa w ramach sprawowanego nadzoru;
b) przez uznanie za udowodnione twierdzenie Komisji, że odstęp czasu pomiędzy transakcją nabycia i zbycia pakietów wierzytelności do i z M. (tj. pomiędzy sporządzeniem wyceny nabywanych pakietów przez Pana M. B. działającego pod firmą "M.2", a następnie podjęciem przez Komitet Inwestycyjny Towarzystwa decyzji o ich nabyciu i dalszym zbyciu części z nich) był zbyt krótki, aby uznać, że były one przeprowadzone przez Towarzystwo w sposób rzetelny i profesjonalny, podczas gdy Komisja nie przeprowadziła w tym zakresie żadnego dowodu, który potwierdzałby słuszność tego twierdzenia, w szczególności gdy nie przesłuchała na tę okoliczność Pana M. B., w konsekwencji czego subiektywnie i wybiórczo dokonała oceny stanu faktycznego, którą to ocenę bezkrytycznie podzielił WSA;
c) przez uznanie za udowodnione twierdzenie Komisji, że osoby zatrudnione w G. S.A, (podmiocie zarządzającym na zlecenie Towarzystwa funduszem S.) sporządzające na rzecz S. N. wycenę pakietów wierzytelności nabywanych do ww. funduszu od innych funduszy, którymi G. S.A. niezależnie zarządzało na zlecenie innych towarzystw, posiadały wiedzę o wynikach historycznych odzysków, czy też o dotychczasowych kosztach windykacji z tych pakietów wierzytelności, a tym samym, że G. S.A niedostatecznie zarządzało w tym zakresie konfliktem interesów, podczas gdy Komisja nie przeprowadziła w tym zakresie żadnego dowodu, który potwierdzałby słuszność tego twierdzenia;
które to wady uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, w szczególności, gdy nie wszystkie okoliczności sprawy zostały dokładnie zbadane przez Komisje, a zebrany przez nią materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, co z kolei miało istotny wpływ na wadliwe orzeczenie Sądu, ponieważ WSA zamiast uchylić decyzję oddalił skargę opierając swoje rozstrzygnięcie na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym, przyjmując, że Komisja rozważyła wszechstronnie i w sposób wyczerpujący okoliczności sprawy, w tym rozpatrzyła wszystkie argumenty i wnioski podnoszone przez Towarzystwo, co jak wykazała skarżąca nie miało miejsca;
2. naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą w skardze, tj.:
a) zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. art. 15 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. ("Zarzut 4" Skargi);
b) zarzutu naruszenia art. 7, w zw. z art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 75 § 1 k.p.a. – w części odnoszącej się do zarzutu dotyczącego błędnych ustaleń Komisji w sprawie braku sprawowania przez Towarzystwo należytego nadzoru nad wyszukiwaniem aktywów do portfela inwestycyjnego S. N. ("Zarzut 1 lit, a - tiret drugi" Skargi) oraz w konsekwencji poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów zgłoszonych w skardze, podczas gdy rozpoznanie tych zarzutów miało istotne znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji i winno skutkować jej uchyleniem, co w dalszej konsekwencji doprowadziło także do niewyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia WSA oraz uniemożliwiło dokonanie rzetelnej kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia;
II. naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:
naruszenie art. 3 ust. 1 w zw. z art. 183 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz art. 228 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy, poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 3 ust. 1 w zw. z art. 183 ust. 1 ustawy polegającej na nieprawidłowym uznaniu przez Sąd, że M. N. zobowiązany był dysponować środkami pieniężnymi zebranymi w drodze (publicznego lub niepublicznego) proponowania nabycia certyfikatów inwestycyjnych przed zawarciem umów nabycia pakietów wierzytelności, czego z ww. przepisów nie można było wywieźć, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 228 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy polegające na nieprawidłowym uznaniu, iż Komisja zasadnie nałożyła na Towarzystwo karę pieniężną w wysokości 237.500 zł za przypisane M. N. naruszenie art. 3 ust. 1 w zw. z art. 183 ust. 1 ustawy, chociaż jak skarżąca wykazała M.N. nie dopuścił się tego naruszenia, w związku z czym brak było podstaw do zastosowania przepisów art. 228 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy, z uwagi na to, iż nie została spełniona przewidziana w art. 228 ust. 2 pkt 2 ustawy przesłanka w postaci naruszenia przez M. N. przepisów prawa.
Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego.
Komisja Nadzoru Finansowego, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie albowiem skutecznie nie poważa ona wyroku Sądu I instancji tak w zakresie zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego jak i materialnego.
Wskazać na wstępie należy, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Mając powyższe na uwadze, w pierwszej kolejności odnieść się należy do najdalej idących zarzutów skargi kasacyjnej, zarzutów pomieszczonych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenia przepisów postępowania, w ramach których autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie art.3 §1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 oraz art. 151 w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez dokonanie przez WSA wadliwej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a w rezultacie niezasadne oddalenie skargi Towarzystwa z dnia 30 kwietnia 2021 r. i nie uchylenie decyzji, wskutek błędnego przyjęcia, że decyzja nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem kasatora w skardze wykazano: "iż postępowanie Komisji było dotknięte wadami polegającymi na naruszeniu ww. przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie: a) przez uznanie za uprawnione działanie Komisji polegające na nieuwzględnieniu wniosku dowodowego Towarzystwa i nieprzeprowadzeniu dowodu z pisemnych wyjaśnień spółki G. S.A., (...) podczas gdy przeprowadzenie tego dowodu było istotne do wykazania, iż brak dostępu do wyżej wymienionych danych nie był zawiniony ze strony Towarzystwa, gdyż był obiektywnie niemożliwy, a w konsekwencji do wykazania, że Towarzystwo sprawowało należyty i optymalny w tamtym czasie nadzór nad G. S.A., a niemożność uzyskania dodatkowych informacji wynikała z prawnie chronionej tajemnicy przedsiębiorstwa pozostającej poza dopuszczalną ingerencją Towarzystwa w ramach sprawowanego nadzoru" oraz
"b) przez uznanie za udowodnione twierdzenie Komisji, że odstęp czasu pomiędzy transakcją nabycia i zbycia pakietów wierzytelności do i z M. oraz pomiędzy czynnościami im towarzyszącymi (tj. pomiędzy sporządzeniem wyceny nabywanych pakietów przez Pana M. B. działającego pod firmą "M.2.", a następnie podjęciem przez Komitet Inwestycyjny Towarzystwa decyzji o ich nabyciu i dalszym zbyciu części z nich był zbyt krótki, aby uznać, że były one przeprowadzone przez Towarzystwo w sposób rzetelny i profesjonalny, podczas gdy Komisja nie przeprowadziła w tym zakresie żadnego dowodu, który potwierdzałby słuszność tego twierdzenia, w szczególności gdy nie przesłuchała na tę okoliczność Pana M. B., w konsekwencji czego subiektywnie i wybiórczo dokonała oceny stanu faktycznego, którą to ocenę bezkrytycznie podzielił WSA; c) przez uznanie za udowodnione twierdzenie Komisji, że osoby zatrudnione w G. S.A. (...) sporządzające na rzecz S. N. wycenę pakietów wierzytelności nabywanych do ww. funduszu od innych funduszy, którymi G. S.A. niezależnie zarządzało na zlecenie innych towarzystw, posiadały wiedzę o wynikach historycznych odzysków, czy też o dotychczasowych kosztach windykacji z tych pakietów wierzytelności, a tym samym, że G. S.A niedostatecznie zarządzało w tym zakresie konfliktem interesów, podczas gdy Komisja nie przeprowadziła w tym zakresie żadnego dowodu, który potwierdzałby słuszność tego twierdzenia; które to wady uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, w szczególności, gdy nie wszystkie okoliczności sprawy zostały dokładnie zbadane przez Komisje, a zebrany przez nią materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, co z kolei miało istotny wpływ na wadliwe orzeczenie Sądu".
Nadto naruszenie przez WSA art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą w skardze, tj.:
a) zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. art. 15 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. ("Zarzut 4" Skargi); b) zarzutu naruszenia art. 7, w zw. z art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 75 § 1 k.p.a. – w części odnoszącej się do zarzutu dotyczącego błędnych ustaleń Komisji w sprawie braku sprawowania przez Towarzystwo należytego nadzoru nad wyszukiwaniem aktywów do portfela inwestycyjnego S. N. ("Zarzut 1 lit, a - tiret drugi" Skargi).
Tak postawione zarzuty, przede wszystkim w zakresie, w jakim podnosi się w niech naruszenie art. 141 § 4 oraz art. 134 p.p.s.a. nie są zasadne.
Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
Powołana regulacja ma charakter proceduralny, regulujący wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wymienionych w jego treści warunków. Wyrok sądu pierwszej instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2025 r., sygn. akt III OSK 1584/24).
Przypomnienia również wymaga, że zupełnie inną kwestią jest siła przekonywania argumentów zawartych w uzasadnieniu orzeczenia. Brak przekonania strony, czy też skarżącego kasacyjnie organu o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa – którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych – czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut jego naruszenia nie można bowiem skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyroki NSA z: 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; 12 marca 2015r., sygn. akt I OSK 2338/13; 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13).
Oceniając wyrok Sądu I instancji przez pryzmat powołanych wymogów stwierdzić należy, że nie jest on obarczony którąkolwiek z wymienionych wadliwości uniemożlwiających przeprowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, iż posiada on wszystkie wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a. elementy. Jego motywy merytoryczne zaś nie są skonstruowane w sposób niejasny, nielogiczny czy uniemożlwiający ustalenie jednoznacznego stanu faktycznego i prawnego sprawy. Treść wywodów Sądu nie zawiera również wad uniemożlwiających odkodowanie procesu myślowego ległego u podstaw wyroku – przyczyn i przesłanek, jakimi Sąd I instancji kierował się dokonując oceny wydanych w sprawie decyzji organu administracji.
Co do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. to wskazać trzeba, iż przepis ten stanowi, że: "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.". W ocenie NSA naruszenie tego przepisu w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może polegać na "nierozpoznaniu przez Sąd I instancji wszystkich zarzutów skargi". Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela stanowisko judykatury, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki z art. 141 § 4 p.p.s.a. i z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów podniesionych w skardze oraz innych pismach procesowych sprawy i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por.: wyroki NSA: z 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15; z 19 czerwca 2018 r, sygn. akt II GSK 2336/16; z 18 kwietna 2018 r., sygn. akt II GSK 2671/16; z 4 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2983/16; z 3 września 2020 r., sygn. akt II GSK 2957/17).
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji wskazanych wyżej przepisów procesowych poprzez niedostrzeżenie, iż organ nie uwzględnił w toku postępowania wniosków dowodowych strony skarżącej, a tym samym naruszył wymienione w tych zarzutach przepisy k.p.a., tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 15 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji niewadliwie przyjął za organem, iż poczynione przez organ ustalenia faktyczne znajdują uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz wynikają z obszernego uzasadnienia zaskarżonej do WSA decyzji organu (s. 7-91 decyzji). Jak zasadnie podnosi WSA za organem Komisja niewadliwie uznała wnioski dowodowe strony (Towarzystwa) za nie mające znaczenia w sprawie. Strona skarżąca jako podmiot profesjonalnie działający na rynku, jest zobowiązana do nadzorowania podmiotu, któremu powierza świadczenie usług w sposób rzetelny, niezależnie od publicznie dostępnych informacji dotyczących opinii na temat tego podmiotu, jego pozycji rynkowej oraz posiadanego przez niego know-how. Rację ma organ podnosząc, iż dostępność brenchmarku jako know-how nie może stanowić okoliczności uzasadniających niepodjęcie przez stronę działań mających na celu weryfikację prawidłowości wyceny wierzytelności planowanych do nabycia przez Fundusz. Organ słusznie podkreślił fakt, że S. N. nabywał pakiety wierzytelności od innych funduszy inwestycyjnych, które były zarządzane przez G. S.A. Okoliczności sprawy jasno pokazują, że G. S.A. był w posiadaniu informacji w zakresie zachowania dłużników, wysokości realnych odzysków wierzytelności i kosztów z tym związanych. Sytuacja, w której pomimo posiadania pełnej wiedzy odnośnie zachowań płatniczych dłużników, których wierzytelności wchodziły w skład pakietów wierzytelności, G. S.A. w ramach dokonywanej wyceny pakietów wierzytelności założył kilkukrotny wzrost wysokości prognozowanych odzysków w porównaniu do wartości faktycznie uzyskiwanych z pakietów, powinien był wzbudzić uzasadnione wątpliwości w zakresie wiarygodności założeń przyjętych w modelu wyceny, a w szczególności w świetle odwoływania się do bliżej nieokreślonego brenchmarku własnego. Słusznie organ a za nim Sąd I instancji ocenili, iż w tym ujęciu kwestia dostępu do własnego brenchmarku G. S.A. nie może usprawiedliwiać uchybień Towarzystwa, które nie dokonało rzetelnej analizy wyceny, co świadczy o barku wykonywania działalności przez Towarzystwo w sposób profesjonalny, rzetelny oraz uwzględniający interes uczestników Funduszu. Zatem zasadnie Sąd I instancji przyjął stanowisko organu, iż okoliczność, na którą miałyby być przeprowadzone wnioskowane przez stronę dowody nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Niewadliwie także Sąd I instancji za organem ocenił, iż niezasadnym jest zarzut związany z uznaniem za udowodnione twierdzenie KNF, że odstęp czasu pomiędzy transakcją nabycia i zbycia pakietów wierzytelności do i z M. N. oraz pomiędzy czynnościami im towarzyszącymi był zbyt krótki, aby uznać, że były one przeprowadzenie przez Towarzystwo w sposób rzetelny i profesjonalny. Na s. 24-26 uzasadnienia zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób obszerny i wnikliwy odniósł się do tej kwestii. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela przedstawioną tam analizę i argumenty na jej poparcie, co czyni zbędnym ich powtarzanie.
Końcowo w części dotyczącej naruszenia przez WSA przepisów postępowania odnieść się trzeba do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 3 § §1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 oraz art. 151 w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez dokonanie, zdaniem skarżącego kasacyjnie, wadliwej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji KNF z powodów wskazanych wyżej. Naczelny Sąd Administracyjny ich nie podzielił. Po pierwsze wskazać należy, iż art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. należą do przepisów ustrojowych, a nie do przepisów procesowych. O naruszeniu przepisów art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. można mówić tylko wówczas, gdy sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego (tzn. poza kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją), bądź w sprawach należących do jego właściwości uchyli się od badania legalności działalności administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie nieznane oraz posiłkować się przy tym będzie innym kryterium niż zgodność z prawem (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13). Żadna z takich sytuacji w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała. Zaskarżony wyrok został bowiem wydany po rozpatrzeniu skargi na decyzję administracyjną KNF. WSA w Warszawie przeprowadził zatem kontrolę aktu objętego zakresem właściwości tego Sądu, stosując w tym zakresie wyłącznie kryterium zgodności z prawem. Po zbadaniu legalności działalności powyższego organu administracji publicznej, Sąd I instancji na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, czyli zastosował jeden z środków przewidzianych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie można dopatrywać się naruszenia powołanych przepisów w tym, że sąd wydał orzeczenie o treści niezgodnej z oczekiwaniami strony. Jeżeli sąd administracyjny stosuje środki określone w ustawie, to każde jego orzeczenie, zarówno korzystne, jak i niekorzystne dla skarżącego, jest realizacją obowiązku przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej. W takich przypadkach nie może być mowy o naruszeniu dyspozycji art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2074/13). To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z oceną ustalonego stanu faktycznego dokonaną przez Sąd I instancji, nie oznacza, że doszło do ich naruszenia
Przechodząc do zarzutów pomieszczonych w punkcie II skargi kasacyjnej, tj. zarzutów naruszenia przez WSA przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 w zw. z art. 183 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz art. 228 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy, "poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 3 ust. 1 w zw. z art. 183 ust. 1 ustawy polegającej na nieprawidłowym uznaniu przez Sąd, że M. N. zobowiązany był dysponować środkami pieniężnymi zebranymi w drodze (publicznego lub niepublicznego) proponowania nabycia certyfikatów inwestycyjnych przed zawarciem umów nabycia pakietów wierzytelności, czego z ww. przepisów nie można było wywieźć, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 228 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy polegające na nieprawidłowym uznaniu, iż Komisja zasadnie nałożyła na Towarzystwo karę pieniężną w wysokości 237.500 zł za przypisane M. N. naruszenie art. 3 ust. 1 w zw. z art. 183 ust. 1 ustawy, chociaż jak skarżąca wykazała M. N. nie dopuścił się tego naruszenia, w związku z czym brak było podstaw do zastosowania przepisów art. 228 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy, z uwagi na to, iż nie została spełniona przewidziana w art. 228 ust. 2 pkt 2 ustawy przesłanka w postaci naruszenia przez M. N. przepisów prawa", Naczelny Sąd Administracyjny ich nie podzielił. Zdaniem NSA Sąd I instancji zasadnie uznał, że w toku postępowania organ ustalił na podstawie przedstawionej przez stronę skarżącą dokumentacji, że Fundusze w momencie nabywania pakietów wierzytelności nie posiadały aktywów netto na poziomie pozwalającym na pokrycie należności wynikających z nabycia pakietów wierzytelności, ponieważ były na wielokrotnie niższym poziomie, wskutek czego Towarzystwo nie mogło nabyć tych pakietów zgodnie z przepisami ustawy o funduszach inwestycyjnych (u.f.i.). Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 u.f.i. fundusz inwestycyjny jest osobą prawną, której wyłącznym przedmiotem działalności jest lokowanie środków zebranych w drodze proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Stosownie do treści art. 183 ust. 1 tejże ustawy fundusz inwestycyjny zamknięty może być utworzony jako fundusz sekurytyzacyjny dokonujący emisji certyfikatów inwestycyjnych w celu zgromadzenia środków na nabycie wierzytelności, w tym wierzytelności finansowanych ze środków publicznych w rozumieniu odrębnych przepisów lub praw do świadczeń z tytułu określonych wierzytelności. W analizowanej sprawie niewadliwie organ i WSA wskazali, iż nie tylko norma generalna, ale również przepis szczególny pozostają w jednolitym duchu, tzn. wyraźnie wskazują, że źródłem nabywanych przedmiotów lokat do portfeli inwestycyjnych funduszy są środki pozyskane w ramach emisji certyfikatów inwestycyjnych (publiczne lub niepubliczne proponowanie certyfikatów inwestycyjnych). Wprawdzie ustawodawca stworzył możliwość finansowania długiem – art. 188 ust. 4 u.f.i. – jednak to w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. Zasadnie organ zauważył, że jednocześnie jako niezrozumiale należy ocenić stanowisko skarżącej odnośnie braku możliwości wykorzystywania pożytków uzyskiwanych w ramach prowadzonej działalności inwestycyjnej (np. dywidend od spółek portfelowych), ponieważ w odniesieniu do takich aktywów funduszy inwestycyjnych nie ma wątpliwości o ich dopuszczalności w prowadzonej przez fundusze inwestycyjne działalności. Organ szczegółowo w decyzji zaskarżonej do WSA odniósł się także do kwestii, podnoszonej przez skarżącą, zagwarantowania prawa do odstąpienia od umowy, co organ, a za nim Sąd I instancji słusznie oceniły jako niewystarczające w sytuacji braku wystarczających aktywów netto pozwalających na nabycie wierzytelności. Organ zwrócił uwagę, iż stwierdzono trzykrotne aneksowanie każdej z umów nabycia wierzytelności, co wypaczało sens zawarcia prawa do odstąpienia od umów, utrzymując stan, w którym strona skarżąca nabyła pakiety wierzytelności bez posiadania odpowiednich środków, a następnie zbyła, nie otrzymując za to stosownego wynagrodzenia. Zatem wbrew stanowisku strony uznać trzeba, iż taka sytuacja naruszała interesy uczestników Funduszy, ponieważ zawierane transakcje nie przynosiły im oraz Funduszom żadnych korzyści ekonomicznych. Stało to w sprzeczności z celem inwestycyjnym M. N., który zakładał wzrost wartości lokat niezależnie od horyzontu czasowego inwestycji. Zasadnie zatem Sąd I instancji uznał, za naruszenie dyspozycji art. 3 ust. 1 w zw. z art. 183 ust. 1 u.f.i. , zakup przez M. pakietów wierzytelności za kwotę przekraczającą 207 milionów złotych, w sytuacji, w której dysponował środkami pozyskanymi z tytułu emisji certyfikatów inwestycyjnych w kwocie 400 tysięcy złotych.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż: "wbrew zarzutom skargi, KNF, przy wymiarze kary, wzięła pod uwagę, wszystkie wskazane w art. 228 ust. 4b u.f.i. przesłanki, tj.: 1) wagę naruszenia oraz czas jego trwania; 2) stopień odpowiedzialności podmiotu odpowiedzialnego za naruszenie; 3) sytuację finansową podmiotu, na który nakładana jest kara; 4) skalę korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez podmiot, który dopuścił się naruszenia, rozmiar szkody wyrządzonej uczestnikom funduszu inwestycyjnego, o ile takie korzyści, straty lub szkody można ustalić; 5) gotowość podmiotu dopuszczającego się naruszenia do współpracy z Komisją podczas wyjaśniania okoliczności tego naruszenia; 6) uprzednie naruszenia niniejszej ustawy popełnione przez podmiot, na który nakładana jest kara; 7) środki podjęte po naruszeniu przez podmiot, który dopuścił się naruszenia, aby zapobiec powtórzeniu się naruszenia - szczegółowo je omawiając na stronach od 86 do 91 skarżonej decyzji a ocena ta nie budzi zastrzeżeń Sądu, zarówno w kontekście wyważenia okoliczności przemawiających na niekorzyść, jak i korzyść Skarżącego, jak i odniesienia jej do ustawowych granic dopuszczalnych sankcji finansowych. Niezrozumiałe jest odwoływanie się przez Skarżącego do domniemanej niespójności argumentacji KNF, co do kwestii poniesienia przez uczestników funduszu S. N. oraz M. N. szkody. Organ jednoznacznie w zakresie wymiaru kary wskazał, że wziął pod uwagę fakt, iż uczestnicy funduszu S. (...) oraz M. (...) nie ponieśli szkody. Zatem finalnie na wymiar kary nie wpłynęła w żaden sposób okoliczność, czy kwestia ewentualnego poniesienia szkody przez uczestników funduszy, stanowiła podstawę do wszczęcia postępowania wobec O.." (s. 27-28 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA).
Zasadnie zatem organ i Sąd I instancji przyjęli, że w zakresie stwierdzonego naruszenia art. 45a ust. 4a u.f.i., poprzez brak sprawowania bieżącego nadzoru nad wykonywaniem przez G. S.A. czynności związanych z zarządzaniem funduszem inwestycyjnym S. a także art. 48 ust. 2a u.f.i. poprzez wykonywanie działalności w zakresie zarządzania Funduszem M. w sposób cechujący się brakiem rzetelności, profesjonalizmu i należytej staranności, podstawę do nałożenia sankcji stanowić winien przepis art. 228 ust. 1c, obowiązujący od dnia 21 kwietnia 2018 r. do dnia 29 listopada 2019 r. Niewadliwym było także przyjęcie, odnośnie podstawy do nałożenia sankcji administracyjnej za naruszenie art. 3 ust. 1 w zw. z art. 183 ust. 1 ustawy o funduszach, brzmienia art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych obowiązującego w analogicznym okresie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 1) p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2) lit. a) w zw. z § 2 pkt 7) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1) lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).