II GSK 2479/24

II GSK 2479/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Ostrowska
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący/
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Kara administracyjna
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Bk 278/24 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2024-09-04
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 104
art. 10a ust. 1, art. 12a ust. 1 i ust. 3, art. 22 ust. 1 pkt 3 i ust. 2a
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 120, art. 121, art. 187 par. 1, art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. GmbH w J. (Niemcy) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 września 2024 r. sygn. akt II SA/Bk 278/24 w sprawie ze skargi A. GmbH w J. (Niemcy) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 15 marca 2024 r. nr 2001-IOD.4823.5.2024 w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. GmbH w J. (Niemcy) na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku 1.800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I.
Wyrokiem z 4 września 2024 r. sygn. akt II SA/Bk 278/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę A. GmbH w J., Niemcy (dalej jako spółka, skarżąca, strona) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 15 marca 2024 r. nr 2001-IOA.4823.5.2024, którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku (dalej jako NPUCS) z 7 grudnia 2023 r. nr 318000-COC3.4823.216.2023.MZ, o nałożeniu na spółkę, na podstawie art. 2 pkt 2a, 3a, 8, 9, 10, 16a, art. 3 ust. 1, ust. 11, art. 10a ust. 1, art. 12a ust. 3, art. 22 ust. 1 pkt 3, ust. 2a, art. 26 ust. 1, ust. 2, ust. 5 ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 104 ze zm. - dalej jako ustawa SENT) oraz § 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. 2022 r. poz. 898 ze zm.), karę pieniężną w wysokości:
1. 20.000 zł za nieprzedstawienie na wezwanie Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem [...] w miejscu: [...],
2. 10.000 zł za niewywiązanie się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, tj. niezapewnienie przez przewoźnika w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem [...] przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem.
Ustalono bowiem, że 18 kwietnia 2023 r. M. G. przesłał do rejestru monitorowania przewozów zgłoszenie, któremu system nadał numer referencyjny [...]. Według zgłoszenia środkiem transportu o nr rej. [...] przewożony był towar oznaczony "odzież" (pozycja CN 0005) zadeklarowany jako odpady (kod odpadu 200110), w ilości 15.690 kg. Towar przewożony był tranzytem przez terytorium Polski z Niemiec na Litwę. Podmiotem wysyłającym i jednocześnie przewoźnikiem była spółka, a podmiotem odbierającym podmiot litewski. Wraz z numerem referencyjnym system wygenerował wezwanie dla spółki od Naczelnika PUCS w Białymstoku do przedstawienia środka transportu wraz z towarem we wskazanym miejscu w celu przeprowadzenia kontroli. W wezwaniu pouczono spółkę o obowiązku powiadomienia organu o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towaru, a także o grożących karach administracyjnych w przypadku niestawienia się do kontroli. Wobec tego, że spółka nie stawiła się do kontroli, w dniu 14 czerwca 2023 r. sporządzono protokół opisujący stwierdzone nieprawidłowości, w którym ustalono ponadto, że dane geolokalizacyjne z lokalizatora GPS: M23-AM78GZ-3 nie były przekazywane do rejestru SENT na całej trasie przejazdu przez terytorium Polski, pomimo że przewoźnik nie zgłaszał w tym zakresie problemów, ani też nie ustalono, aby wystąpiły problemy w działaniu systemu SENT.
II.
Z powyższym wyrokiem nie zgodziła się spółka, zaskarżając go skargą kasacyjną w całości i na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 oraz art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucając naruszenie:
I. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:
a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 121, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I instancji, że Organ dokonał całościowego, i rzetelnego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, nie uznając, iż dokonano oceny dowodów w sposób wybiórczy i niebudzący zaufania do organów podatkowych, z pominięciem przedłożonej przez stronę w toku postępowania dokumentacji transportowej, poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że karane w ramach przepisów w/w ustawy powinny być wszystkie przypadki sporne, z pominięciem możliwości odstąpienia od wymierzenia kary, w sytuacji gdy niniejszy przypadek, winien być taktowany nadzwyczajnie ze względu na charakter przewożonego materiału i bezpodstawne przyjęcie, iż materiał ten stanowi odpady, jak również nieuwzględnienie faktu omyłkowego zgłoszenia transportu do systemu SENT. Tym samym niewątpliwie nie zaistniało niebezpieczeństwo wystąpienia zagrożenia z tytułu nielegalnego handlu towarów wrażliwych. W konsekwencji nieuzasadnione w niniejszym przypadku jest nakładanie sankcji na stronę skarżącą, co więcej, sankcji w wysokości, która stanowi niewspółmierne obciążenie, które doprowadzić może do jej niewypłacalności;
b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT poprzez stronniczą ocenę, iż strona skarżąca transportowała odpady i winna być obciążona sankcją pieniężną, w sytuacji gdy inne kontrole tożsamego towaru jednoznacznie potwierdzały, że przewożony towar to odzież używana, niepodlegająca kontroli oraz obowiązkowi przekazywania bieżących danych geolokalizacyjnych i w ramach prowadzonego transportu nie ma jakichkolwiek nieprawidłowości i podstaw do nałożenia kar pieniężnych na mojego Mocodawcę;
II. prawa materialnego:
a. art. 10a ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 2a ustawy SENT, który stanowi, że przewoźnik w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem, poprzez:
a) błędne przyjęcie, że w mniejszej sprawie doszło do niezapewnienia przez przewoźnika w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem SENT przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem oraz nałożenia kary w wysokości 10.000 zł, podczas gdy nie było podstaw do przyjęcia, iż taki obowiązek ciążył na przewoźniku. Albowiem przewożony towar, to odzież używana niepodlegająca kontroli oraz obowiązkowi przekazywania bieżących danych geolokalizacyjnych;
b) błędne jego zastosowanie i uznanie, że rejestracja w SENT determinuje obowiązek przekazywania danych geolokalizacyjnych. Niewątpliwie transport przedmiotowego towaru nie podlegał rejestracji SENT, a w konsekwencji na przewoźniku nie ciążył obowiązek przekazywania bieżących danych geolokalizacyjnych. Samo omyłkowe zgłoszenie do systemu SENT nie może rodzić automatycznego nałożenia kary pieniężnej z uwagi na rzekome nieprzekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych. To charakter przewożonego towaru determinuje obowiązek poddania monitorowania transportu.
b. art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach z dnia 14.12.2012 r. (dalej: ustawa o odpadach), który stanowi, że odpad to każda substancja lub przedmiot, którego posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do którego pozbycia się jest obowiązany, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że strona skarżąca przewoziła odpady, w sytuacji gdy przedmiotem transportu była odzież używana, niestanowiąca odpadów;
c. art. 12a ust. 3 w zw. z art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że strona skarżąca była obowiązana do przedstawienia środka transportu w dacie zakończenia przewozu towaru w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego położonym najbliżej miejsca zakończenia przewozu – [...], celem przeprowadzenia kontroli przewozu towarów, w sytuacji gdy towar objęty transportem nie podlegał zgłoszeniu w systemie SENT, a więc nie podlegał obowiązkowi przedstawienia środka transportu w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego, w związku z tym nie zachodzą przesłanki do zastosowania kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT;
d. art. 22 ust. 3 ustawy SENT w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez nieuzasadnione utrzymanie w mocy decyzji Organu II oraz utrzymanie zastosowania środka nieproporcjonalnego do sytuacji, wbrew celowi dla których uchwalono przepisy ustawy SENT, ale również w oderwaniu od obecnej sytuacji gospodarczej (COVID, inflacja, wojna na Ukrainie), która niewątpliwie rzutuje na kondycję finansową strony skarżącej.
Spółka wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Organów obu instancji w całości; w przypadku natomiast uznania przez Sąd, iż istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona, wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Białymstoku do ponownego rozpoznania; a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym oraz o zasądzenie od Organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
III.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną DIAS wnosił o jej oddalenie i orzeczenie o kosztach postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
IV.
Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, jednakże bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują jednak przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 p.p.s.a.
V.
Mając na uwadze istotę sporu prawnego występującego w rozpatrywanej sprawie, a także sposób sformułowania zarzutów kasacyjnych, w tym zawłaszcza ich wzajemne powiązanie wokół kwestii "pomyłki" w dokonanym zgłoszeniu, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne łączne rozpatrzenie podniesionych uchybień, z problemowego punktu widzenia.
Kluczowe znaczenie mają zarzuty odnosząc się do kwestii, czy przewożony przez spółkę towar - odzież, zadeklarowana przez nią jako odpad o kodzie 200110, został przez organy oraz WSA prawidłowo zakwalifikowany właśnie jako odpad. Z późniejszych względem zgłoszenia SENT oświadczeń skarżącej spółki wynikało bowiem, że omyłkowo zgłosiła transport tego towaru do systemu SENT, gdyż była to odzież używana, która była czysta, posegregowana i nadal sprzedawana, co miały potwierdzać przedłożone w trakcie postępowania administracyjnego dokumenty tj. list przewozowy CMR i rachunek. Przyjęcie, że przewożony towar był odpadem oznaczało, że prawidłowo transport został zgłoszony do systemu SENT, co z kolei rodziło obowiązek przewoźnika przedstawienia środka transportu z towarem w miejscu i czasie określonym w wezwaniu przesyłanym wraz z numerem referencyjnym SENT, w myśl art. 12a ust. 1 i 3 ustawy SENT oraz zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem w trakcie całej trasy przewozu towaru przez terytorium Polski, zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy SENT. Niewywiązanie się z powyższych obowiązków przez przewoźnika skutkowało zaś nałożeniem na niego kar pieniężnych na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 i ust. 2a ustawy SENT.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje podstaw do uwzględnienia stanowiska i argumentacji skarżącej kasacyjnie spółki. Należy zauważyć, że zarzuty skargi kasacyjnej stanowią w znacznej mierze powielenie zarzutów skargi skierowanej do WSA, do których Sąd pierwszej instancji logicznie i rzeczowo się odniósł. Spółka argumentacji tej nie podważyła w złożonej skardze kasacyjnej.
WSA prawidłowo podkreślił, że to spółka zadeklarowała sporny towar jako odpad i zgłosiła jego przewóz przez terytorium Polski, jeszcze przed rozpoczęciem operacji transportowej, uzyskując z rejestru SENT numer referencyjny. Jest niekwestionowane, że wraz ze zgłoszeniem do rejestru przedstawiła Aneks VII - informację towarzyszącą transgranicznemu przemieszczaniu odpadów wymaganą przez załącznik 7 do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.U.UE.L z 2006 r. Nr 190, str. 1 z późn. zm.; dalej: rozporządzenie nr 1013/2006). Z kolei, w Aneksie VII należało wskazać proces odzysku, jakiemu zostanie poddany transportowany odpad i skarżąca wskazała kod R3, który oznacza odzysk lub regenerację odpadów organicznych, które nie są stosowane jako rozpuszczalniki (w tym kompostowanie i biologiczne procesy przekształcania).
Dlatego powyższe czynności spółki, wykonane samodzielnie i ze świadomością konsekwencji jakie pociąga zgłoszenie do rejestru, jednoznacznie wskazują, że w momencie załadunku i przewozu, towar objęty zgłoszeniem SENT20230418010966 deklarowany był przez nią jako odpad, co nie budziło wątpliwości i nie dawało podstaw do odmiennej oceny przez organy i WSA.
Wymaga podkreślenia, że skarżąca działała zarówno jako zawodowy przewoźnik, jak i podmiot wysyłający, zajmujący się skupem i handlem surowcami wtórnymi, w tym: używanymi tekstyliami i obuwiem (por. krótki profil spółki w aktach administracyjnych). Dlatego mało wiarygodne jest obecne tłumaczenie, zwłaszcza widziane w kontekście początkowych, odmiennych wyjaśnień składanych w sprawie, że będąc podmiotem zawodowo zajmującym się surowcami wtórnymi, spółka omyłkowo wypełniła zgłoszenie SENT, skoro zgłoszenie wypełniał jej właściciel. Przejazd przez terytorium Polski trwał niemalże dobę (w Ś. pojazd przekroczył granicę Polski 18 kwietnia 2023 r. o godz. 18:19, a opuścił Polskę w B. 19 kwietnia 2023 r. o godz. 17:42) i nie był to pierwszy przejazd z tego rodzaju towarem i tym samym pojazdem przez teren Polski. Jeżeli spółka w trakcie wykonywania przewozu dostrzegła, że omyłkowo zgłosiła go do rejestru SENT, bowiem w jej ocenie towar i wykonywany przewóz nie podlegał w ogóle zgłoszeniu, to powinna była dokonane zgłoszenie anulować, czego jednak nie uczyniła. Ponadto, jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (wydruk odczytu z kamery systemu ANPRS) zespół pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] został wyposażony w tablicę z literą "A". Taki wymóg wprowadziło obowiązujące rozporządzenie Ministra Środowiska z 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. z 2016 r. poz. 1742) dla środków transportu przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów.
Przedstawione w trakcie postępowania dokumenty: rachunek i list przewozowy CMR zawierały wpis, że chodziło o towary tekstylne i odzież wolne od odpadów i pozostałości materiałów odpadowych, czyli że były czyste.
Stan towaru nie miał jednak znaczenia dla jego kwalifikacji jako odpadu w świetle definicji odpadu z art. 3 ust 1 pkt 6 ustawy o odpadach. W przepisie tym zdefiniowano odpady jako każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Czyli zakwalifikowanie jako "odpad" wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i z rozumienia pojęcia "pozbywać się". Pojęcie to obejmuje zarówno "odzysk", jak i "unieszkodliwianie" danej substancji lub przedmiotu. Pojęcie odpadów nie wyklucza substancji i przedmiotów, które mogą zostać ponownie gospodarczo wykorzystane. System nadzoru i gospodarowania ustanowiony dyrektywą odpadową ma bowiem na celu objęcie swoim zakresem wszystkich przedmiotów i substancji, których ich właściciel się pozbywa, nawet jeżeli mają one wartość handlową i są gromadzone z powodów handlowych do celów recyklingu, regeneracji lub ponownego wykorzystania (por. wyrok NSA z 1 lipca 2025 r. sygn. akt III OSK 1253/22 i przytoczone w nim orzecznictwo). Okoliczność, że towar miał być w stanie czystym i przeznaczony do sprzedaży nie wykluczało zatem jego kwalifikacji jako odpadu, który spółka tak właśnie zakwalifikowała w zgłoszeniu SENT.
Dlatego za niezasadne należało uznać zarzuty nr I lit. a. i nr II lit. b. petitum skargi kasacyjnej. Konsekwencją powyższych rozważań jest stwierdzenie niezasadności zarzutów naruszenia art. 120, art. 121, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. WSA zasadnie uznał, że organy w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie i dokonały jego właściwej oceny, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 191.
Stwierdzenie, że zgłoszenie spornego przewozu do rejestru SENT nie miało charakteru omyłkowego i było prawidłowe, bo przewożony towar był odpadem, jak jednoznacznie zadeklarowała skarżąca w zgłoszeniu przed rozpoczęciem przejazdu, oznaczało, że spółka miała obowiązek, po otrzymaniu wraz z numerem referencyjnym wezwania, przedstawić środek transportu wraz z towarem w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli (wypełnienia obowiązku z art. 12a ust. 1 i 3 ustawy SENT), a także do przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem przez terytorium Polski (wypełnienia obowiązku z art. 10a ust. 1 ustawy SENT). Kluczowe w tym zakresie było bowiem dokonane świadomie przez spółkę zgłoszenie, które jeżeli było błędne, powinno było zostać wycofane, co przewiduje m.in. art. 8 ustawy SENT, zaś transport nie mógł być w jego ramach realizowany z pominięciem przepisów ustawy SENT.
Niewykonanie obowiązku z art. 12a ust. 3 ustawy SENT czyli niezgłoszenie się przewoźnika w wyznaczonym miejscu w celu przeprowadzenia kontroli środka transportu i towaru spowodowało odpowiedzialność spółki na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT czyli nałożenie kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł. Zaszła bowiem obiektywna okoliczność, nieistotne jakimi względami powodowana, w myśl której nie wykonano polecenia organu.
Równocześnie Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że odpowiedzialność przewidzianą w art. 22 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 12a ust. 3 ustawy o SENT, jak i art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a ust. 1 ww. aktu cechuje administracyjny i obiektywny charakter, co implikuje z kolei twierdzenie, że dla zastosowania sankcji wystarczające jest już samo popełnienie czynu opisanego w przepisie prawa materialnego. Kwestia zawinienia strony, w tym przypadku i na tym etapie nie ma znaczenia, choć może być przedmiotem ewentualnych dalszych rozważań w ramach badania przesłanek uzasadniających przyznanie swoistej ulgi w postaci odstąpienia od nałożenia kary (por. wyrok NSA z 16 stycznia 2024 r. sygn. akt II GSK 753/23; 18 czerwca 2024 r. sygn. akt II GSK 2177/23).
Dlatego jako nieuzasadnione należało ocenić zarzuty nr II lit. b. i c. petitum skargi kasacyjnej.
Na ocenę ustaleń dotyczących omawianego przejazdu nie miało wpływu także to, że "inne kontrole przewozów towaru tego samego rodzaju" potwierdziły, że przewożony towar nie został uznany za odpad. Ocenie w niniejszej sprawie podlega wyłącznie konkretny przewóz towarów wrażliwych i realizacja obowiązków związanych w tym przewozem w zakresie monitorowania przewozu i obrotu (por. art. 1 ustawy SENT). To, jaki towar był przewożony innym transportem i w inny dniu, nie ma więc znaczenia dla możliwości kontroli spornego przewozu. Nie ma jakiejkolwiek możliwości przeniesienia ustaleń z innej kontroli (odnośnie do kwestii przewożonego towaru), w celu uzasadnienia odmiennej kwalifikacji przewozu wykonanego w niniejszej sprawie. Z drugiej strony nie był to jedyny przewóz towarów - odzieży, zadeklarowanej przez spółkę jako odpad, za który ponosi ona odpowiedzialność na podstawie ustawy SENT. Niezasadny jest więc zarzut nr I lit. b. petitum skargi kasacyjnej.
Chybione jest także naruszenie podniesione w zarzucie nr II lit. a. Strona niezasadnie uważa, że nie jest związana dokonanym zgłoszeniem przewozu towaru wrażliwego, gdyż dokonała tego w ramach omyłki. Należy jednak zaznaczyć, że chodzi w niniejszej sprawie o sytuację, w której określony przejazd z towarem został zgłoszony do systemu jako podlegający monitorowaniu, następnie pojazd w dacie ważności zgłoszenia wjechał na terytorium Polski i nie został ani przedstawiony do kontroli, ani też nie przekazywano w trakcie przejazdu danych geolokalizacyjnych. Nie ma przy tym żadnych innych, obiektywnych dowodów, poza twierdzeniami spółki wspieranymi wpisami w CMR i rachunku, że przewożony towar nie był rzeczywiście odpadem. Inaczej mówiąc nie ma dowodów na to, że to, co przewożono, z 18/19 kwietnia 2023 r. rzeczywiście nie było odpadem. System SENT ma przy tym umożliwiać weryfikację zgłoszeń i przewożonych towarów. Jeżeli strona deklaruje określony przewóz, wjeżdża na teren Polski środkiem transportu zgłoszonym do systemu i nie stosuje się do poleceń organów ani przepisów prawa, zaś nie istnieją żadne obiektywne dowody np. kontrola drogowa, która wykazałaby co dokładnie przewożono w danym momencie, to nie ma podstaw by twierdzić, że do naruszenia nie doszło.
Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA słusznie zaaprobował stanowisko organów obu instancji o zaistnieniu podstaw do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej. Nie można przy tym podzielić poglądu spółki, że nałożenie kar za stwierdzone naruszenia stanowiło nieproporcjonalny środek w rozumieniu art. 31 ust. 3 Konstytucji w zw. z art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Zasada proporcjonalności sformułowana w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP - na poziomie normatywnym (w ustawie SENT) - została uwzględniona przez zróżnicowanie wysokości kar w zależności od rodzaju popełnionego naruszenia (1.000 zł, 2.000zł, 10.000 zł, 20.000 zł, 100.000 zł - art. 24 ust. 1a, 1b; art. 21 i art. 22 ust. 1 i 2, art. 22a ust. 1 i ust. 2a ustawy SENT).
W niniejszej sprawie spółka dopuściła się dwóch istotnych naruszeń, powiązanych ze sobą. Realizacja przekazywania bieżących danych geolokalizacyjnych, jak i obowiązek przedstawienia środka transportu wraz z towarem w miejscu i czasie określonym w wezwaniu przesyłanym w określonych przypadkach wraz z numerem referencyjnym podmiotowi zgłaszającemu przewóz, mają na celu kontrolę, czy towar objęty zgłoszeniem jest przewożony do miejsca określonego w zgłoszeniu, czy nie uległ zmianie co do jego rodzaju czy ilości, oraz czy dotarł do miejsca przeznaczenia lub wyjechał poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Naruszenie przez przewoźnika wspomnianych obowiązków jest obwarowane wysokimi sankcjami, co wskazuje na wagę, jaką ustawodawca przywiązuje do wpływu powyższych nieprawidłowości na całokształt przyjętych z mocy ustawy rozwiązań, odwołując się chociażby do treści art. 3 ust. 1 ustawy SENT, że system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi i innymi wrażliwymi towarami, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy w celu ochrony legalnego handlu towarami uznanymi przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą" oraz ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT i akcyza), a także zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów (wwożenie nielegalnych odpadów). Nadto, nieprzedstawienie do kontroli towaru wrażliwego i obarczonego ryzykiem nadużyć oraz uniemożliwienie śledzenia trasy przejazdu środkiem transportu przewożącym taki materiał (jeśli nie wynika z okoliczności wyjątkowych) nie jest uchybieniem które można zrównać np. z nieuzupełnieniem pola numeru licencji przy niekwestionowanym fakcie jej posiadania stwierdzonym podczas kontroli drogowej i stanowi rażące naruszenie obowiązków wskazanych w przepisach ustawy SENT (por. wyrok NSA z 9 września 2024 r. sygn. akt II GSK 877/21).
Podnoszone w skardze kasacyjne trudności takie jak COVID-19, wojna w Ukrainie, rosnące ceny paliw, duża inflacja i powszechny kryzys są problemami powszechnymi, które dotknęły nie tylko skarżącą, ale również i inne podmioty prowadzące działalność gospodarczą, przy czym strona nie współpracowała z organem w kwestii pełnego wyjaśnienia jej sytuacji materialnej. Dlatego trudno zdaniem NSA uznać te okoliczności za wyjątkowe skoro mają one charakter globalny.
Dlatego również nietrafny okazał się zarzut nr II lit. d. petitum skargi kasacyjnej.
Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. uznając jej zarzuty za nieuzasadnione.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).