II GSK 246/21

II GSK 246/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GZ 246/21 - Postanowienie NSA z 2021-07-29
VI SA/Wa 1316/20 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2021-09-22
III SA/Łd 402/20 - Wyrok WSA w Łodzi z 2020-10-14
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 92a ust. 10 oraz art. 92a ust. 1 i 2, lp. 1.1, Ip. 2.11 załącznika nr 3 oraz Ip. 4.2 i Ip. 4.3 załącznika nr 4
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 28 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 października 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 402/20 w sprawie ze skargi Y. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 3 lutego 2020 r. nr BP.501.1979.2019.1200.LD5.1117 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz Y. B. 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 14 października 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 402/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej zwany "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji") uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej zwanego "GITD" lub "skarżącym kasacyjnie") z 3 lutego 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Łódzki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej zwanego "WITD") z 9 września 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu 6 lutego 2019 r. na ul. [...] w Ł., zatrzymano do kontroli drogowej pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował Y. B. (dalej zwany "skarżącym"). W chwili zatrzymania do kontroli kierowca odpłatnie przewoził pasażerkę z ul. [...] na ul. K. w Ł. Usługa została zamówiona za pośrednictwem aplikacji Taxify. Przewóz osób kierujący wykonywał pojazdem przeznaczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Za wykonanie usługi pasażerka zapłaciła opłatę w wysokości 5,27 zł. Kontrola została udokumentowana protokołem nr WITD.Dl.P.V0114/54/19 z 6 lutego 2019 r.
Pismem z 6 lutego 2019 r. WITD zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu.
Postępowanie zakończyło się wydaniem przez WITD decyzji administracyjnej z 9 września 2019 r. nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2 000 zł, Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły stwierdzone naruszenia opisane w załączniku nr 4 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2200 ze zm.): 1) naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy; 2) naruszenie polegające na wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
GITD, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z 3 lutego 2020 r. utrzymał w mocy decyzję WITD z 9 września 2019 r., którą nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2 000 zł. Podstawę prawną skarżonej decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej zwanej "k.p.a."), art. 5 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1481), art. 4 pkt 22, art. 39a, art. 39j, art. 39k, art. 391, art. 92a, art. 92b, art. 92c ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140; dalej zwanej "u.t.d."), Ip. 4.2, Ip. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d., art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96126/WE (Dz. U. L. 300 z 14 listopada 2009 r.; dalej zwanego "rozporządzenie 1071/2009").
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący nie okazał wymaganego przy wykonywaniu przewozu drogowego zaświadczenia o przeprowadzeniu badań lekarskich i psychologicznych o braku przeciwwskazań do pracy na stanowisku kierowcy. Organ ustalił ponadto, iż ww. wykonywał okazjonalny przewóz drogowy osób, tym samym winien spełniać wymogi przepisu art. 39 ust. 1 pkt 3 i 4 u.t.d. Ustalono również, że skarżący jako osoba zarządzająca transportem ponosi odpowiedzialność za stwierdzone naruszenia przepisów u.t.d., tj. wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. GITD stwierdził, że kara pieniężna w wysokości 1 000 zł za naruszenie sankcjonowane przez Ip. 4.2 załącznika nr 4 do u.t.d. i 1 000 zł za naruszenie z Ip. 4.3 została nałożona zasadnie i zgodnie z przepisami prawa.
WSA w Łodzi, działając na podstawie e art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej zwanej "p.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję WITD z 9 września 2019 r.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, organy administracji naruszyły przepisy postępowania, a mianowicie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem WSA, organ nie dokonał żadnych ustaleń dotyczących firmy Taxify, w szczególności przez kogo jest prowadzona: czy jest to firma prowadzona przez skarżącego, czy też inne osoby. Podkreślił jednocześnie, że z potwierdzenia przelewu z konta bankowego pasażera wynikało, że odbiorcą przelewu (opłaty za przejazd) jest firma Taxify. A zatem obowiązkiem organów było wyjaśnienie, jaki to podmiot i jaka jest jego rola w wykonanym przewozie.
WSA zauważył także, że w uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, iż nie była to jednorazowa usługa zamówiona u znanej świadkowi osoby, w sytuacji gdy z zeznań świadka z 6 lutego 2019 r. wynika, że świadek przed rozpoczęciem przewozu nie znała kierowcy. Na jakiej podstawie organ opiera swoje twierdzenia nie zostało wyjaśnione ani w uzasadnieniu decyzji, ani nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego.
Sąd pierwszej instancji zauważył także, że właścicielem pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] jest E. T. zamieszkała w W., która nie został przesłuchana w sprawie. Tymczasem z załącznika do protokołu kontroli wynika, że w 6 lutego 2019 r. kierowca wykonywał okazjonalny przewóz drogowy osób samochodem osobowym będącym w jego posiadaniu na zasadzie pożyczenia od kolegi, zgodnie z oświadczeniem kierowcy. Z powyższego wynika, że kierowca był przesłuchany, ale zgromadzony materiał dowodowy tego nie potwierdza. Co więcej pełnomocnik skarżącego podnosi zarzut nieprzesłuchania kierowcy.
Zdaniem WSA, z akt sprawy wynika, że organ prowadził dwa postępowania, co podnosi pełnomocnik skarżącego w odwołaniu. Pismo z 9 maja 2019 r. dowodzi, że jedno postępowanie prowadzone było wobec przedsiębiorcy, a drugie wobec zarządzającego transportem. Z uzasadnienia decyzji organów nie wynika, czy faktycznie były prowadzone dwa postępowania wobec skarżącego i dlaczego, oraz czy były podstawy do nałożenia dwóch kar na skarżącego. Organ II instancji lakonicznie stwierdził tylko w uzasadnieniu decyzji, że sankcjom za naruszenie obowiązków i warunków przewozu drogowego podlegają dwa podmioty. Powyższe wskazuje, że organ II instancji nie odniósł się w pełni do zarzutów odwołania, co uniemożliwia kontrolę prawidłowości działań organów w tej sprawie.
Sąd podkreślił, że okolicznością niesporną jest, iż kierowca (skarżący) nie posiadał zarówno orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy kierowcy, jak również orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy kierowcy. Organy administracji, na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. nałożyły na skarżącego, jako zarządzającego transportem karę pieniężną za naruszenia określone w l.p. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do ustawy. Brak jest natomiast, zdaniem WSA, jakichkolwiek ustaleń, na jakiej podstawie organy przyjęły, że skarżący jest zarządzającym transportem.
WSA zaznaczył, że potraktowanie skarżącego jako jednego z podmiotów wymienionych w art. 92a ust. 2 u.t.d. wymaga wyjaśnienia dlaczego i w oparciu o jakie dowody uznano, że jest on zarządzającym transportem. W przypadku uznania, że skarżący jest osobą "zarządzającą transportem" konieczne jest wykazanie, że zarządzał on w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi. Dokonanie wszystkich wymienionych ustaleń musi opierać się na zgromadzonych dowodach.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organy administracji nie wyjaśniły także, czy w związku z kontrolą drogową przeprowadzoną 6 lutego 2019 r., poza dwoma karami będącymi przedmiotem niniejszego postępowania, na skarżącego zostały nałożone jeszcze inne kary za naruszenia przepisów transportu drogowego stwierdzone w czasie kontroli, a jeżeli tak to jakie. Zaznaczył, że z protokołu kontroli drogowej z 6 lutego 2019 r. wynika, iż stwierdzone zostały cztery naruszenia przepisów z zakresu transportu drogowego, a mianowicie: dwa naruszenia będące przedmiotem niniejszego postępowania opisane w l.p 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. oraz dwa naruszenia określone w l.p 1.1 i 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. W ocenie Sądu, ma to istotne znaczenie z uwagi na treść art. 92a ust.10 u.t.d. Z przepisu tego wynika, że jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył GITD, wnosząc o jego uchylenie oddalenie skargi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Łodzi, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zarzucił naruszenie:
naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. polegające na dokonaniu przez Sąd pierwszej instancji błędnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i nieprawidłowe przyjęcie, że ustalenia dotyczące firmy Taxify (w szczególności tego przez kogo jest prowadzona, oraz okoliczność dokonania płatności za przejazd, której odbiorcą było Taxify) miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy podczas, gdy okoliczność ustalenia kto jest właścicielem aplikacji mobilnej, ani fakt, że płatności dokonano za pośrednictwem aplikacji Taxify nie miało żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na dokonaniu przez Sąd pierwszej instancji błędnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i nieprawidłowe przyjęcie, że okoliczność przesłuchania właściciela pojazdu ustalonego na podstawie danych z CEPiK E. T. mogło mieć znaczenie dla sprawy podczas gdy, zeznania tej osoby nie miałyby żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie odpowiedzialności za stwierdzone podczas kontroli naruszenia;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na zarzuceniu organowi braku przesłuchania kierowcy podczas czynności kontrolnych podczas, gdy z protokołu kontroli jednoznacznie wynika, że kierowca postępowania nie został przesłuchany z uwagi na to, że znajomość języka polskiego nie była wystarczająca do przeprowadzenie tej czynności;
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 §' 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na dokonaniu przez Sąd pierwszej instancji błędnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i nieprawidłowe przyjęcie, że brak jest jakichkolwiek ustaleń w zakresie zasadności nałożenia na stronę kary pieniężnej w oparciu o art. 92a ust 2 u.t.d., a tym samym brak ustalenia, czy skarżący na dzień kontroli pełnił rolę zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie, osoby, o której mowa w art. 7c u.t.d., czy innej osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym, podczas gdy każdy podmiot wymieniony w ww. przepisie podlega takiej samej odpowiedzialności administracyjnej i sankcje dla wszystkich tych podmiotów są takie same;
przepisów prawa materialnego, tj.
5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 92a ust. 10 oraz art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d., lp. 1.1, Ip. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. oraz Ip. 4.2 i Ip. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie, istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało wyjaśnienie, czy na stronę nałożono karę pieniężną za naruszenia określone w załączniku nr 3 do u.t.d. z uwagi na treść art. 92a ust 10 u.t.d., podczas gdy w sprawie brak było podstaw do uznania, że zachowanie skarżącego stanowiące naruszenia, o których mowa w Ip. 1.1 i Ip. 2,11 załącznika nr 3 do u.t.d., stanowiło jednocześnie naruszenia określone w Ip. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d., a tym samym brak było przesłanek do nałożenia na skarżącego kary wyłącznie na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik organu wnosił i wywodził jak w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.
Chociaż nie wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej okazały się bezzasadne, to skarga kasacyjna nie mogła doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku, który mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna oparta na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a., skierowana została przeciwko wyrokowi, w którym WSA uznał, że doszło do uchybień w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, organy nie ustaliły bowiem czy zostały spełnione wymogi z art. 92a ust. 2 u.t.d., będącego podstawą ukarania skarżącego, gdyż brak jest wyjaśnienia, czy skarżący jest jednym z podmiotów określonych w tym przepisie. Jakkolwiek nie w całym zakresie można podzielić uwagi Sądu dotyczące pożądanych kierunków tych wyjaśnień, to zasadniczo należy zgodzić się z tak sformułowanym stanowiskiem. Podkreślenia wymaga, że przeprowadzone postępowanie administracyjne doprowadziło do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej dlatego też wszelkie ustalenia dotyczące zarówno tego, czy podmiot ukarany jest tym, któremu naruszenie może zostać przypisane, w konsekwencji kara pieniężna wymierzona, jak i wszelkie elementy przedmiotowe czynu muszą zostać ustalone bezspornie. Jako dowolne bowiem – jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z 23 listopada 1994 r., sygn. akt III ARN 55/94 – należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym, a zarzut ich dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.). Wyrażona zaś w art. 7 k.p.a. zasada postępowania administracyjnego odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy (zob. wyrok NSA z 11 czerwca 1981 r., sygn. akt SA 820/81).
Chociaż jest bezsporne, że odpowiedzialność za popełnienie naruszeń, wynikająca z art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d. ma charakter obiektywny, jest niezależna od winy czy też stopnia zagrożenia wobec osób trzecich, a do jej powstania wystarczy stwierdzenie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, to równie istotne jest, czy podmiot, na który kara ma być nałożona ma cechy pozwalające go zakwalifikować do kategorii, o których mowa w ww. przepisach. Zgodnie z art. 92a ust. 2 u.t.d. zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art.7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2 000 złotych za każde naruszenie.
Zarówno z decyzji organu pierwszej, jak i drugiej instancji wynika, że skarżący został potraktowany przez organy jako zarządzający transportem ("W toku postępowania wyjaśniającego zarządzający transportem został pouczony o prawach i obowiązkach wynikających z art. 92c ustawy o transporcie drogowym [...]" str. 6 decyzji WITD, "Ponadto ustalono również, iż Pan Y. B. jako osoba zarządzająca transportem ponosi odpowiedzialność za stwierdzone naruszenia przepisów utd [...]" str. 8 decyzji GITD), nie wskazano jednak na jakiej podstawie dokonano tego ustalenia, na co zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, słusznie też podkreślając, że w takiej sytuacji konieczne było wykazanie, że zarządzał on w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi. WSA stwierdził, że organy nie wyjaśniły w żaden sposób dlaczego wymierzono skarżącemu karę pieniężną w oparciu o wymieniony przepis i jaką rolę spośród podmiotów wymienionych w art. 92 a ust. 2 u.t.d. można przypisać skarżącemu – w uzasadnieniach decyzji brak jest rozważań w tym zakresie nie wyjaśnia tej kwestii również zebrany materiał dowodowy, który jest bardzo skromny.
To stanowisko nie zostało skutecznie zakwestionowane zarzutami skargi kasacyjnej. W szczególności nie mógł doprowadzić do jego obalenia zarzut z pkt 4 petitum skargi kasacyjnej.
Nie jest trafne stanowisko autora skargi kasacyjnej, że w istocie żadne dalsze ustalenia co do tego, czy skarżącemu rzeczywiście można przypisać status zarządzającego transportem nie są konieczne, gdyż jest obojętne za który z podmiotów wymienionych w art. 92a ust. 2 u.t.d. można uznać skarżącego, gdyż każdy z nich podlega takiej samej odpowiedzialności administracyjnej. Stanowisko to potwierdza bowiem, iż sam organ nie jest pewien jaką rolę pełnił skarżący w spornym przewozie co potwierdza, że sprawa jego odpowiedzialności za przypisywane mu naruszenia nie została należycie wyjaśniona. Autor w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie upiera się już przy konstatacji zawartej w wydanych w sprawie decyzjach, iż skarżącego należy uznać za zarządzającego transportem, nie precyzuje jednocześnie cechy którego z pozostałych podmiotów należałoby mu przypisać, skrzętnie unikając zajęcia jednoznacznego stanowiska w tym przedmiocie.
Nie można więc zgodzić się z kastorem, że kwestia funkcji pełnionej w przewozie przez skarżącego jest obojętna, musi ona bowiem być ustalona i wyjaśniona jednoznacznie przez organ, gdyż tylko podmioty wymienione w art. 92a ust. 2 u.t.d. ponoszą odpowiedzialność za naruszenia z załącznika nr 4 u.t.d., za które został ukarany skarżący. Brak ustalenia wszystkich przesłanek odpowiedzialności o charakterze sankcyjnym uniemożliwia obronę swoich praw przez stronę, na którą nałożono karę, co czyni uchybienia organu w omawianym zakresie tym bardziej nie do zaakceptowania i dlatego też nie sposób podzielić argumentacji autora skargi kasacyjnej, że uchybienia wytknięte przez Sąd pierwszej instancji pozostają bez wpływu na wynik postępowania.
Trafnie WSA wskazał, że w ustaleniu czy skarżący jest jednym z podmiotów określonych w art. 92a ust. 2 u.t.d. pomocne może być przesłuchanie skarżącego, który nie był w postępowaniu przesłuchany.
Omawiany zarzut skargi kasacyjnej, jak również zarzut z pkt 3 petitum skargi kasacyjnej, należało więc uznać za bezzasadne, WSA nie naruszył bowiem przepisów postępowania sądowoadministracyjnego ani k.p.a., wymienionych w tych zarzutach.
Zgodzić się natomiast należy z organem, że zbędne byłoby czynienie dalszych ustaleń, na których konieczność wskazywał Sąd pierwszej instancji odnośnie do firmy Taxify (przesłuchanie właściciela Taxify) czy właściciela pojazdu (zarzuty 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej).
Z niezakwestionowanych skutecznie w sprawie ustaleń wynika, że 6 lutego 2019 r. w Ł. przy ul [...] zatrzymano do kontroli drogowej pojazd marki Skoda (pojazd przeznaczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą), którym kierował skarżący. W chwili zatrzymania do kontroli kierowca odpłatnie przewoził pasażerkę z ul. [...] na ul. [...]. Jak wskazywał Sąd pierwszej instancji z zeznań świadka (pasażerki) wynika, że usługę zamówiła za pomocą smartfona – przez aplikację Taxify (w której uprzednio się zarejestrowała i pomyślnie przeszła proces weryfikacji), przed kursem otrzymała na telefon informację o imieniu kierowcy, marce pojazdu oraz zdjęcie kierowcy. Ponadto otrzymała informację orientacyjnym kosztem przejazdu. Po zakończeniu kursu dostała informację, że zlecenie zostało zakończone, a na e- mail przyszła informacja, że z jej konta został pobrana kwota 5,27 zł z przejazd (z uwzględnieniem rabatu).
Podkreślenia wymaga, że zasady działania aplikacji Taxify (obecnie Bolt), umożliwiającej pasażerowi zamówienie przejazdu przez telefon (smatrfon), która działa tak samo jak aplikacja UBER są uznawane za fakt powszechnie znany i były wielokrotnie przedmiotem odniesienia w orzecznictwie sądów administracyjnych. Podkreślano, że dzięki tej aplikacji dochodzi do skojarzenia kierowcy wykonującego przewóz osób z potencjalnymi klientami, aplikacja ta jest zatem sposobem porozumiewania się pomiędzy wykonującym usługę a pasażerem. Na gruncie niniejszej sprawy przewóz był realizowany na zamówienie klienta poprzez aplikację Taxify, samochodem osobowym, który nie był taksówką. Charakter usługi świadczonej przy pomocy takiej aplikacji potwierdził również TSUE w wyroku w sprawie C-434/15. Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na telefon, między nieprofesjonalnymi kierowcami a osobami chcącymi odbyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 TFUE.
Zatem dalsze czynienie ustaleń, w tym przesłuchiwanie właściciela firmy Taxify, na okoliczność – jaki to jest podmiot i jaka jest jego rola w przewozie w okolicznościach tej sprawy należy uznać za zbędną, tak samo jak przesłuchiwanie właściciela pojazdu, którym posługiwał się skarżący, a co do którego Sąd nawet nie wskazał jakie okoliczności miałyby zostać stwierdzone jego zeznaniami i jakie mogłyby mieć znaczenie w sprawie.
Rozpatrzenie ostatniego z zarzutów skargi kasacyjnej wymaga natomiast zauważenia, że NSA wiadomo jest z urzędu, że na skarżącego została – w związku z tym samym przewozem, podczas którego stwierdzono naruszenia przepisów u.t.d. w rozpoznawanej sprawie – nałożona kara pieniężna za naruszenia określone w lp. 1.1. i 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. W tamtym postępowaniu uznano, że skarżący bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji wykonywał przewóz okazjonalny pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego, tj. określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b. Skarga wniesiona od decyzji wymierzającej skarżącemu karę pieniężną została oddalona wyrokiem WSA w Warszawie z 4 lutego 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2364/19, a NSA oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku wyrokiem z 28.09.2023r., sygn. akt II GSK 246/21 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Poczynienie powyższych uwag było konieczne, gdyż w kontrolowanym wyroku WSA zawarł stanowisko, które jest zwalczane przez organ w skardze kasacyjnej (zarzut 5 petitum skargi kasacyjne), odnośnie do zakresu stosowania art. 92a ust. 10 u.t.d.
Zgodnie z art. 92a ust. 10 u.t.d., jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w zał. nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w zał. nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1.
Z treści przytoczonego przepisu wynika, że art. 92a ust. 10 u.t.d. wyłącza możliwość nałożenia na ten sam podmiot kary pieniężnej za te same naruszenia, jeśli są one uregulowane i usankcjonowanie jednocześnie w dwóch załącznikach do ustawy: nr 3 i nr 4. Sytuacje objęte dyspozycją art. 92a ust. 10 to takie zatem, gdy jeden czyn wypełnia znamiona naruszeń z dwóch załączników. W ocenie Sądu, normy zawartej w tym przepisie nie można jednak odczytywać jako generalnego zakazu nałożenia kary za stwierdzone podczas jednej kontroli naruszenia, przewidziane w zał. nr 3 i nr 4, bez względu na rodzaj tych naruszeń. Odmienne wnioskowanie przez Sąd pierwszej instancji w ocenie składu orzekającego jest błędne chociażby dlatego, że ustanowiony w art. 92a ust. 10 nakaz nałożenia jednej kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 (a więc opisanej w zał. nr 3 do u.t.d.), w określonych w tym przepisie sytuacjach, odnosi się wyraźnie do tożsamości stwierdzonych naruszeń, a nie do tożsamości zdarzenia (w tym przypadku kontroli), będącego podstawą do stwierdzenia tych naruszeń. To nie okoliczność jednej kontroli (jednego czynu) wyłącza możliwość nałożenia kar pieniężnych przewidzianych w dwóch załącznikach, ale stwierdzenie, że czyn ten stanowi naruszenie opisane jednocześnie w zał. nr 3 i nr 4. Tytułem przykładu należy wskazać, iż brak licencji stwierdzony podczas kontroli przewozu, o jakim mowa w załączniku nr 3 lp. 1.1 oraz nieokazanie i niewyposażenie kierowcy w licencję podczas tej samej kontroli, o czym mowa w załączniku nr 4 lp. 1.1, wynikają z tego samego naruszenia, a zatem zgodnie z art. 92a ust. 10 u.t.d. nie można ukarać za brak licencji i za jej nieokazanie, bowiem brak licencji pochłania to drugie naruszenie. Tego rodzaju asocjacji naruszeń w załącznikach nr 3 i 4 jest znacznie więcej, np. naruszenia z Ip. 4.5, 5, 11 – 13, 15.1 i 15.2 opisane w załączniku nr 4, stanowią odpowiednio naruszenia z Ip. 6.3.3., 8, 5.4 pkt 3 i pkt 4, 5.5 pkt 3, 9.1 i 9.2 załącznika nr 3. Żadna z opisanych wyżej sytuacji nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie.
Ograniczeniem dla organu, jeśli chodzi o wysokość kary nałożonej w trakcie jednej kontroli drogowej przeprowadzonej 6 lutego 2019 r., był w tej sytuacji przepis art. 92a ust. 3 u.t.d. – w przypadku naruszeń określonych w zał. nr 3 (kara nie może przekroczyć 12 000 zł) oraz art. 92a ust. 4 – jeśli stwierdzone naruszenia wyczerpują te, które zostały opisane w zał. nr 4 (kara nie może wówczas przekroczyć 3 000 zł). Łącznie, za naruszenia popełnione podczas tej samej kontroli drogowej, organ nie mógł nałożyć kary wyższej niż 15 000 zł. Zauważyć należy, że w stanie faktycznym sprawy przepisy te nie zostały naruszone.
Innymi słowy, naruszenia wymienione w zał. nr 3 lp. 1.1.1 i lp. 2.11, za które inną decyzją wymierzono skarżącemu karę pieniężną 12 000 zł, nie pochłaniają naruszeń wymienionych w zał. nr 4 lp. 4.2 lp. i 4.3 lp., na podstawie których podjęto zaskarżoną decyzję. Naruszenie z jednego załącznika nie stanowi zatem w tym konkretnym przypadku jednocześnie naruszenia z drugiego załącznika.
Reasumując to co powiedziano, mimo, że niektóre zarzuty skargi kasacyjnej były trafne, nie mogły one doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku, gdyż wnoszący skargę kasacyjną nie zakwestionował skutecznie zasadniczej przyczyny uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji tj. niewyjaśnienia, czy skarżącemu można przypisać rolę jednego z podmiotów określonych w art. 92a ust.2 u.t.d.
Z tych wszystkich względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. a w zw. z § 2 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.), na które złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 450 zł.