II GSK 2458/21

II GSK 2458/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Kabat-Rembelska /sprawozdawca/
Marek Krawczak
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1827/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-25
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 33 § 1, art. 58 § 1 pkt 1 , art. 183 § 2 pkt 5 , art. 204, art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1827/20 w sprawie ze skargi J. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 lutego 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1827/20 uchylił postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...]czerwca 2020 r., znak sprawy: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie sprostowania decyzji dotyczącej podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oraz zasadził od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz J.G. Sp. z o.o. w K. zwrot kosztów postępowania sądowego.
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpiła J.G. Sp. z o.o. w K. (dalej: skarżąca), zaskarżając ten wyrok w części, tj. w zakresie punktu 1 rozstrzygnięcia oraz wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie orzeczenia w zaskarżonej części i rozpoznanie skargi złożonej przez skarżącą. Ponadto, z ostrożności procesowej - na wypadek oddalenia skargi kasacyjnej oraz uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że do rozstrzygnięcia w sprawie kosztów postępowania może znaleźć zastosowanie art. 204 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), skarżąca wniosła na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. o odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości z uwagi na szczególnie uzasadniony przypadek, jaki wystąpił w rozpoznawanej sprawie, tj. konieczność podjęcia przez skarżącą obrony przed nakazaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie organowi zignorowania prawomocnych i ostatecznych wyroków NSA, jakie zapadły w sprawach dotyczących bezczynności Prezesa ZUS.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. naruszenie art. 33 § 1 p.p.s.a. poprzez: błędne przyznanie statusu uczestnika postępowania podmiotowi T. (Polska) Sp. z o.o. w K. z powodu uznania, że przedmiot sprawy dotyczy ustalenia płatnika na ubezpieczenia zdrowotne, podczas gdy w rzeczywistości decyzja będąca przedmiotem "sprostowania" w drodze postanowienia, które zostało zaskarżone przez Spółkę zażaleniem wraz ze złożonym równocześnie wnioskiem o przywrócenie terminu na zażalenie, co do których zostało wydane przez organ postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia będącego przedmiotem postępowania, dotyczy (1.) podlegania/niepodlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z określonego tytułu do ubezpieczeń (umowy zlecenia zawartej ze skarżącą) oraz (2.) ustalenia wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne z tytułu umowy zlecenia zawartej ze skarżącą oraz (3.) należności/nienależności składek z tytułu umowy zlecenia zawartej ze skarżącą (przy czym zakres przedmiotowy określony w pkt 2 i 3 powyżej został ustalony w drodze "sprostowania" decyzji), a więc rozstrzygniecie zawarte w decyzji ZUS (decyzji po jej sprostowaniu) nie ma jakiegokolwiek wpływu na prawa lub obowiązki T. (Polska) Sp. z o.o.,
b. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 170 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. oraz art. 190 p.p.s.a. poprzez podjęcie próby podważenia prawomocnych postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzających (w tej, i w analogicznych sprawach np. II GSK 445/19), że istnieje droga administracyjna i sądowo administracyjna dla weryfikacji postanowień ZUS ws. sprostowania decyzji ZUS,
c. naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. w związku art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez
pozbawienie skarżącej możności obrony jej praw, co wyraziło się poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w trybie niejawnym dla skarżącej, a w konsekwencji odmówiono skarżącej prawa wypowiedzenia się co do dowodów stanowiących podstawę wyrokowania,
d. na wypadek nieuwzględnienia zarzutu dotyczącego naruszenia art. 33 § 1 p.p.s.a. - naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. poprzez uniemożliwienie T. (Polska) Sp. z o.o. udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżonym wyrokiem co wynika z faktu, zgodnie z którym pierwszą czynnością procesową w sprawie wykonania względem podmiotu przez Sąd pierwszej instancji było doręczenie jej wyroku w sprawie wraz z odpisami skargi i odpowiedzi na skargę,
e. naruszenie przepisu art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z przepisem art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w związku z przepisem art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z przepisem art. 149 § 1 pkt 1-3 i § 1a oraz § 2 p.p.s.a. w związku z przepisem art. 123 u.s.u.s., w związku z przepisem art. 180 § 1 i 2 k.p.a. w związku z przepisem art. 83b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778, dalej: u.s.u.s.) w związku z przepisem art. 113 § 3 k.p.a. oraz w związku z art. 153 p.p.s.a., poprzez uznanie, że sprawa nie należy do sfery administracji publicznej, nad którą kontrolę sprawują sądy administracyjne, pomimo, że postanowienie o sprostowaniu decyzji organu rentowego podlega zaskarżeniu zażaleniem, które rozpoznawane jest w trybie administracyjnym, a w konsekwencji "...postanowienie o sprostowaniu skarżonej decyzji, wydane przez organ rentowy w trakcie postępowania sądowego, powinno podlegać ocenie przez sąd powszechny przy rozpatrywaniu odwołania od prostowanej decyzji (por. art. 83b u.s.u.s.)",
f. naruszenie art. 83b ust. 1 w związku z ust. 2 u.s.u.s. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, a w konsekwencji uznanie, że wymaga rozważenia czy postanowienie Prezesa ZUS o odmowie przywrócenia terminu na złożenie zażalenia nie powinno przybrać formy decyzji, podczas gdy wskazany przepis odnosi się do postanowień wydanych przez Zakład, nie ma natomiast zastosowania do postanowień Prezesa ZUS,
g. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z:
i. art. 112 k.p.a. w związku z art. 141 § 2 k.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji stwierdzenie, że termin na wniesienie zażalenia rozpoczął swój bieg od dnia doręczenia skarżącej postanowienia o sprostowaniu omyłki pisarskiej, w sytuacji, w której postanowienie to zawierało błędne pouczenie wskazujące na brak prawa do złożenia takiego środka odwoławczego, a w konsekwencji obarczenie skarżącej negatywnymi skutkami rzekomego niedochowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia, do którego doszło w wyniku błędu organu,
ii. art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s. poprzez dokonanie błędnej wykładni tych przepisów, a w konsekwencji stwierdzenie, że w okolicznościach sprawy skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia na wskazane postanowienie,
iii. art. 141 § 2 k.p.a. w związku z art. 112 k.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s. poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że w okolicznościach sprawy termin do wniesienia zażalenia powinien być liczony od dnia doręczenia skarżącej postanowienia zawierającego błędne pouczenie,
iv. art. 7 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s. poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji nieuwzględnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia kwestii rzekomego naruszenia przez skarżącą terminu do wniesienia zażalenia, a przez to nieuwzględnienie, że wyłączną przyczyną niewniesienia środka zaskarżenia w terminie było błędne pouczenie skarżącej, że takie uprawnienie jej nie przysługuje.
h. naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez uzgodnienie w treści uzasadnienia wyroku oceny prawnej i wskazać co do dalszego postępowania, które są sprzeczne z prawem i z prawomocnymi orzeczeniami sądów.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł o jej oddalenie w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując legalność postanowienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z [...] lipca 2016 r. stwierdził, że postanowienie to nie jest zgodne z prawem, co uzasadniało jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz lit. a) i lit. c) p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że o wadliwości kontrolowanego postanowienia należało wnioskować przede wszystkim na tej podstawie, że T. Polska Sp. z o.o. – jako potencjalny płatnik składek na ubezpieczenie społeczne – również powinna być stroną postępowania zakończonego wymienionym postanowieniem, którego wydanie było również – zdaniem Sądu pierwszej instancji – przedwczesne, albowiem wobec równolegle toczącego się, na skutek odwołania J.G. Sp. z o.o. od decyzji ZUS z 15 lipca 2016 r., postępowania przez sądem powszechnym (sądem pracy i ubezpieczeń społecznych) "[...] postanowienie o sprostowaniu skarżonej decyzji, wydane przez organ rentowy w trakcie postępowania sądowego, powinno podlegać ocenie przez sąd powszechny przy rozpatrywaniu odwołania od prostowanej decyzji [...]. Wydanie więc zaskarżonego postanowienia było przedwczesne".
Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadnia twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie.
Zwłaszcza, gdy w tej mierze odwołać się do znaczenia konsekwencji wynikających z art. 184 in fine p.p.s.a. (zob. np. wyroki NSA z : 13 października 2009 r., sygn. akt I FSK 657/08; 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 852/12; 11 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 1334/13; 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 682/15), a ponadto podkreślić, że ocena zasadności, a co za tym idzie skuteczności zarzutów zmierzających do podważenia zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie może pomijać, nie dość, że znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. oraz określonych tymi przepisami prawa koniecznych wymogów, którym w relacji do celu powinny odpowiadać stawiane na ich podstawie zarzuty oraz korespondujące z nimi ich uzasadnienie (por. np. wyroki NSA z : 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1925/21; 6 listopada 2020, sygn. akt II GSK 742/20; 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/15 oraz wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15 oraz wyroki NSA z : 11 października 2022 r., sygn. akt II GSK 581/19; 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt II FSK 187/20; 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18; 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09), to również, że w przypadku skargi kasacyjnej będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia, czytelność formułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym wniesieniem tego pisma (jak w przypadku skargi czy też zażalenia), ale także, jeżeli nie przede wszystkim, z jego treścią (zob. wyrok NSA z 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/17). W tej zaś mierze podkreślenia i zarazem przypomnienia wymaga, że konsekwencją zasady dyspozycyjności, o której mowa była na wstępie jest to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać granic zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, albowiem te wyznaczają zarzuty skargi kasacyjnej, a nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, uzupełnianie, konkretyzowanie, uściślanie lub interpretowanie niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych, czy też nadawanie im innego znaczenia niż wynika to z ich treści i towarzyszącej im argumentacji, czy też stawianie jakichkolwiek hipotez i snucie domysłów w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych i domniemywanie tym samym intencji wnoszącego skargę kasacyjną (zob. np. wyroki NSA z : 14 października 2022 r., sygn. akt III OSK 5181/21; 6 maja 2021 r., sygn. akt I GSK 1542/20; 29 października 2020 r. sygn. akt I GSK 285/18; 16 lipca 2020 r. sygn. akt I GSK 611/20; 4 grudnia 2019 r. sygn. akt II FSK 2031/18; 17 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1695/13).
W odpowiedzi na zarzuty skargi kasacyjnej trzeba przede wszystkim stwierdzić, że zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważa zarzut naruszenia art. 183 § 2 pkt 5 w związku z art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez "[...] pozbawienie skarżącej możności obrony jej praw, co wyraziło się poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w trybie niejawnym dla skarżącej, a w konsekwencji odmówiono skarżącej prawa wypowiedzenia się co do dowodów stanowiących podstawę wyrokowania" (pkt I. lit. c. petitum skargi kasacyjnej), co w konsekwencji miałoby prowadzić do wniosku o zaktualizowaniu się w rozpatrywanej sprawie przesłanki nieważności postępowania, o której mowa w pkt 5 § 2 art. 183 p.p.s.a.
Dokonując oceny omawianego aspektu sprawy – co wymaga ustalenia, czy nastąpiło naruszenie przepisów procesowych, czy uchybienie to miało wpływ na możność działania strony w postępowaniu, a następnie, czy pomimo wystąpienia powyższych okoliczności strona miała możność obrony swoich praw mimo zaistniałych uchybień procesowych, co oznacza, że wniosek odnośnie do zaistnienia stanu pozbawienia strony możności obrony jej praw będzie mógł być uznany za usprawiedliwiony w sytuacji kumulatywnego spełnienia wymienionych przesłanek (por. wyrok NSA z 5 października 2006 r., sygn. akt I OSK 561/06) – trzeba stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniała przesłanka nieważności postępowania, o której jest mowa w pkt 5 § 2 art. 183 p.p.s.a.
Jakkolwiek faktem jest, że orzekając w sprawie ze skargi na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z [...] lipca 2016 r., Sąd pierwszej instancji orzekał w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a ponadto, że – jak wynika z akt sprawy oraz uzasadniania kontrolowanego wyroku – przeprowadził z urzędu, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., dowód z odpisów orzeczeń Sądu Okręgowego w Krakowie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (wyrok z 22 listopada 2018 r., sygn. akt VII U 3556/18; postanowienie z 5 października 2016 r.), czemu wobec trybu orzekania w rozpatrywanej sprawie sprzeciwiał się jednak wymieniony przepis prawa – co aż nadto jasno i wyraźnie potwierdza argument z systematyki wewnętrznej art. 106 p.p.s.a. – to jednak jego naruszenie nie uzasadnia wniosku o zaktualizowaniu się przesłanki nieważności postępowania, o której jest mowa w pkt 5 § 2 art. 183 p.p.s.a.
Podkreślenia wymaga bowiem, że pozbawienie strony możności obrony swych praw powinno być realne, a nie jedynie hipotetyczne (zob. np. postanowienie NSA z 31 października 2014 r., sygn. akt II GSK 2518/14 oraz wyrok NSA z 21 lutego 2006 r., sygn. akt II GSK 378/05). W tym zaś kontekście, nie sposób jest pomijać tej istotnej okoliczności, że wymieniony wyrok sądu powszechnego został wydany w postępowaniu zainicjowanym odwołaniem skarżącej spółki oraz w postępowaniu prowadzonym z jej udziałem. Jeżeli nie jest przy tym podważane, że wyrok ten został doręczony spółce, a tym samym, że jest jej znana treść zawartego w nim rozstrzygnięcia oraz jego uzasadnienia, to nie ma podstaw aby twierdzić, że sposób procedowania Sądu pierwszej instancji – jakkolwiek wadliwy – rzeczywiście doprowadził do pozbawienia strony możności obrony swych praw.
Podobnie, jak i nie ma podstaw, aby twierdzić – co również należy podnieść w odpowiedzi na omawiany zarzut kasacyjny – że naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To bowiem nie wynik "przeprowadzonego" przez Sąd pierwszej instancji "uzupełniającego postępowania dowodowego" przesądził ostatecznie o uchyleniu kontrolowanego postanowienia, lecz ocena – o czym mowa dalej – że zostało ono wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (s. 4-5 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), a w tej mierze przypomnienia również wymaga, że przez "wpływ", o którym jest mowa w pkt 2 art. 174 p.p.s.a., należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji byłby (mógłby być) inny.
W rekapitulacji przedstawionych argumentów trzeba więc stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowała się podstawa stwierdzenia nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji, o której stanowi art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Odpowiadając na pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej oraz operując w ich granicach, wymaga przede wszystkim przypomnienia, że Sąd pierwszej instancji kontrolował zgodność z prawem postanowienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z 15 lipca 2016 r.
Z punktu widzenia powodów uchylenia przez Sąd pierwszej instancji kontrowanego postanowienia – co nastąpiło zasadniczo na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., a ponadto na podstawie art. 145 § 1 lit. a) oraz lit. c) p.p.s.a. – a co więcej, z punktu widzenia znaczenia konsekwencji wynikających z art. 134 § 1 p.p.s.a. (zob. wyroki NSA z : 26 maja 1998 r., sygn. akt II SA 915/97; 15 stycznia 2005 r., sygn. akt II GSK 321/07), których skarżąca spółka nie uwzględnia jednak w dostatecznym stopniu, trzeba stwierdzić, że oczekiwanego przez nią skutku nie mogą odnieść zarzuty z pkt I. lit. b. oraz lit. e. i lit. g. petitum skargi kasacyjnej. Zwłaszcza, gdy odwołać się w tym względzie również – o czym była mowa na wstępie – do art. 184 in fine p.p.s.a.
Jakkolwiek faktem jest, że – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku (s. 5) – Sąd pierwszej instancji stwierdził, że "[...] postanowienie o sprostowaniu skarżonej decyzji, wydane przez organ rentowy w trakcie postępowania sądowego, powinno podlegać ocenie przez sąd powszechny przy rozpatrywaniu odwołania od prostowanej decyzji [...]. Wydanie więc zaskarżonego postanowienia było przedwczesne [...]", to jednak wobec tego, że granice rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego określa sprawa administracyjna będąca przedmiotem zaskarżenia – co innymi słowy oznacza, że Sąd ten był zobowiązany rozpatrzeć sprawę, której treść i zakres wyznaczały normy prawa determinujące treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie, a mianowicie w postanowieniu wydanym na podstawie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. – przywołane stwierdzenie nie dowodzi naruszenia przez ten Sąd, jako wzorców kontroli legalności zaskarżonego postanowienia przepisów art. 153 i art. 190 p.p.s.a. (pkt I. lit. b. petitum skargi kasacyjnej), ani też naruszenia przepisów art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 3 § 2 pkt 2 w związku z art. 149 § 1 pkt 1 – 3 i § 1a oraz § 2 p.p.s.a., art. 153 p.p.s.a. (pkt I. lit. e. petitum skargi kasacyjnej) oraz naruszenia art. 153 p.p.s.a. (pkt I. lit. g. petitum skargi kasacyjnej) w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego wyroku.
Jeżeli bowiem Sąd pierwszej instancji nie orzekał w sprawie ze skargi na postanowienie w przedmiocie sprostowania decyzji z 15 lipca 2016 r., ani też w sprawie ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej w przedmiocie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, lecz – i nie kwestionując przy tym swojej kognicji – w sprawie ze skargi na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o sprostowaniu wymienionej decyzji, to siłą rzeczy nie mógł naruszyć przywołanych przepisów prawa, w tym zwłaszcza w sposób eksponowany przez skarżącą spółkę, a co za tym idzie w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego wyroku.
Jakkolwiek przywołane stanowisko Sądu pierwszej instancji nie koresponduje przy tym z poglądem prawnym wyrażonym w postanowieniu NSA z 17 października 2019 r., sygn. akt II GSK 543/19 (zob. również wyrok NSA z 25 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 1289/20) – co prowadzi do wniosku, że narusza art. 83b ust. 2 u.s.u.s. oraz art. 180 w związku z art. 113 § 3 k.p.a. (pkt I. lit. e. petitum skargi kasacyjnej) – to jednak wobec przedmiotu rozpatrywanej sprawy należałoby stwierdzić, że wadliwość tego stanowiska sama w sobie nie uzasadnia jeszcze uchylenia zaskarżonego wyroku. Zwłaszcza, gdy ponownie odwołać się w tej mierze do argumentu ze znaczenia konsekwencji wynikających z art. 184 in fine p.p.s.a. a ponadto podkreślić, że przywołane stanowisko Sądu pierwszej instancji nie stanowiło jednak – co wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – zasadniczego, a co a tym idzie wyłącznego powodu stwierdzenia niezgodności z prawem kontrolowanego postanowienia.
Ponownie podkreślając w tym też kontekście, że czytelność komunikatu formułowanego w skardze kasacyjnej jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym jej wniesieniem, ale także – jeżeli nie przede wszystkim – z jej treścią, trzeba bowiem stwierdzić, że zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważa zarzut naruszenia art. 33 § 1 p.p.s.a. (pkt I. lit. a. petitum skargi kasacyjnej).
Wbrew oczekiwaniom skarżącej spółki zarzut ten nie jest skuteczny.
Zgodnie bowiem z art. 33 § 1 p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony.
Z treści oraz funkcji przywołanego przepisu prawa wynika, że reguluje on status określonych nim podmiotów, jako uczestników na prawach strony w – co trzeba podkreślić – postępowaniu przed sądem administracyjnym, którym obligatoryjny udział w tymże postępowaniu przysługuje z mocy prawa wraz z chwilą wszczęcia tego postępowania.
Podkreślając w związku z powyższym – czego skarżąca kasacyjnie spółka nie uwzględnia jednak w dostatecznym stopniu – że wymieniony przepis prawa ma zastosowanie w postępowaniu przez sądem administracyjnym, nie zaś w postępowaniu jurysdykcyjnym w administracji, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że zarzut jego naruszenia nie może służyć podważeniu zgodności z prawem stanowiska Sądu pierwszej instancji, z którego wynika, że o wadliwości postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z 15 lipca 2016 r. należało wnioskować na tej podstawie, że T. Polska Sp. z o.o. – jako potencjalny płatnik składek na ubezpieczenie społeczne – również powinna być stroną postępowania zakończonego wymienionym postanowieniem (zob. s. 5 uzasadnienia kontrolowanego wyroku). Siłą rzeczy – co trzeba uznać za aż nadto oczywiste, w tym również w świetle judykatów przywołanych przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu oceny o braku zgodności z prawem kontrolowanego postanowienia – kwestionowane skargą kasacyjną stanowisko tego Sądu sprowadzało się do wytknięcia organowi administracji publicznej braku zapewnienia T. Polska Sp. z o.o. udziału w postępowaniu administracyjnym zainicjowanym wnioskiem skarżącej spółki o przywróceniu terminu do wniesienia zażalenia, jako podmiotowi, którego interes prawny uzasadniał udział w tymże postępowaniu, jako strony tegoż postępowania. Kwestionowane skargą kasacyjną stanowisko Sądu pierwszej instancji, nie zostało więc osadzone na gruncie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – albowiem w postępowaniu zainicjowanym skargą na postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w ogóle nie ujawniło się zagadnienie udziału w nim T. Polska sp. z o.o., jako jego uczestnika na prawach strony – lecz wprost zostało osadzone na gruncie regulacji procesowej zawartej w ustawie – Kodeks postępowania administracyjnego, która normuje postępowanie przed organami administracji publicznej oraz ma miarodajne znaczenie dla określenia stron tego postępowania, co wynika z art. 28 tej ustawy, którego naruszenia – co nie mniej istotne z punktu widzenia znaczenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, o czym była mowa na wstępie – skarga kasacyjna jednak nie zarzuca.
W świetle powyższego, za uzasadniony trzeba więc uznać wniosek, że art. 33 § 1 p.p.s.a. nie stanowił i nie mógł stanowić adekwatnego wzorca kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, a mianowicie wzorca kontroli, który Sąd pierwszej instancji miałby naruszyć – przez jego niezasadne pominięcie lub niewłaściwe zastosowanie – kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia.
Omawiany zarzut kasacyjny należało więc uznać za niezasadny, przede wszystkim zaś za nieskuteczny.
Przepis art. 33 § 1 p.p.s.a. nie może stanowić adekwatnego wzorca kontroli zaskarżonego wyroku również z tego powodu – co trzeba podnieść w odpowiedzi na zarzut jego naruszenia stawiany w powiązaniu z art. 183 § 1 pkt 5 p.p.s.a. (pkt I. lit. d. petitum skargi kasacyjnej) – że w postępowaniu sądowym zakończonym jego wydaniem nie aktualizowały się – co jest nie mniej oczywiste w świetle jego treści oraz funkcji, a ze skargi kasacyjnej nie wynika, aby miało być jednak inaczej – przesłanki jego stosowania w tymże postępowaniu w odniesieniu do T. Polska Sp. z o.o., albowiem spółka ta – jak wymaga tego przywołany przepis prawa, który gwarantuje obligatoryjny i z mocy prawa udział w postępowaniu sądowym określonym nim podmiotom, jako uczestnikom na prawach strony – nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonego postanowienia i nie wniosła skargi. To dopiero bowiem w konsekwencji przyjęcia, że spółka ta – ze względu na przysługujący jej interes prawny – była stroną postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem kontrolowanego postanowienia, a następnie wobec ustalenia, że spółka ta nie brała udziału w tym postępowaniu, Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a., jako wydane z naruszeniem przepisów prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
W świetle powyższego również ten zarzut kasacyjny należało uznać za niezasadny. Zwłaszcza, że wniosku przeciwnego nie uzasadnia "argument" ze znaczenia konsekwencji mających – zdaniem skarżącej spółki – wynikać z przywoływanego przez nią judykatu, albowiem został on wydany, co aż nadto jasno i wyraźnie wynika z cytowanego passusu jego uzasadnienia, na gruncie procesowego stanu faktycznego zdecydowanie odbiegającego od zaistniałego w rozpatrywanej sprawie, co prowadzi do wniosku o braku jego adekwatności, a co za tym idzie o braku jego przydatności dla wykazania, że zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu.
W konsekwencji, wobec braku podważenia prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, z którego wynika, że również T. Polska Sp. z o.o. – jako potencjalny płatnik składek na ubezpieczenie społeczne – powinna być stroną postępowania zakończonego postanowieniem w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z 15 lipca 2016 r. – albowiem, co ponownie trzeba podkreślić, podważeniu tego stanowiska nie mogły służyć zarzuty naruszenia art. 33 § 1 p.p.s.a. – za pozbawione usprawiedliwionych podstaw, przede wszystkim zaś za nieskuteczne należało uznać zarzuty naruszenia przepisów art. 112 w związku z art. 141 § 2 k.p.a., art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s., art. 141 § 2 w związku z art. 112 k.p.a. w związku z art. 123 przywołanej ustawy, art. 7 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 124 wskazane ustawy (pkt I. lit. g. i. – iv. petitum skargi kasacyjnej).
Należało więc stwierdzić, że skarga kasacyjna nie podważa zgodności z prawem zaskarżonego wyroku.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.