II GSK 2440/23

II GSK 2440/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Małgorzata Korycińska /przewodniczący/
Mirosław Trzecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
II GZ 498/23 - Postanowienie NSA z 2024-07-10
II SA/Bk 635/23 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2023-10-31
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1964
par. 5 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 133, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 146 par. 1, art. 200-201, art. 203-204
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1964
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c, par. 15 ust. 1 i 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2119
art. 46 par. 2
Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 31 października 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 635/23 oraz zażalenia T.G na postanowienie w zakresie kosztów postępowania zawarte w punkcie 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 31 października 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 635/23 w sprawie ze skargi T.G na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 15 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia wpisu z ewidencji kierowców 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku na rzecz T.G. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego; 3. oddala zażalenie.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 31 października 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 635/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu skargi T.G. stwierdził bezskuteczność czynności Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z 15 czerwca 2023 r. w przedmiocie usunięcia wpisu z ewidencji kierowców oraz zasądził 697 złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Komendant Wojewódzki Policji w B. (dalej jako: "organ", "Komendant") wystąpił z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy do Starostwa Powiatowego w B. (dalej jako: "Starostwo") i poinformowanie o badaniu psychologicznym T.G. (dalej jako: "skarżący"), w związku z otrzymaniem przez niego 28 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Komendant wskazał na wielokrotne naruszenie przez skarżącego przepisów w okresie nieprzekraczającym roku, tj. 16 października 2018 r, 8 sierpnia 2019 r. i 31 sierpnia 2019 r.
Pismem z 5 czerwca 2023 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa w przedmiocie niewłaściwego dokonania wpisu punktów w ewidencji kierowców, czego skutkiem było nieprawidłowe skierowanie wniosków do Starostwa.
W odpowiedzi z 15 czerwca 2023 r. organ poinformował skarżącego, że zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. 2012, poz. 488, dalej jako: "rozporządzenie") wpis ostateczny usuwa się z ewidencji, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty. Skarżący w okresie niespełna roku otrzymał łącznie 28 punktów, zatem nie było podstaw do usunięcia naruszenia.
WSA stwierdził bezczynność zaskarżonej czynności.
Zdaniem Sądu, zastosowanie § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia powinno być poprzedzone ustaleniami organu, czy w dniu wystosowania wniosku naruszenia nie uległy zatarciu ukarania. Okoliczność ta była kluczowa w sprawie ze względu na regulacje oraz rozpiętość czasową między naruszeniami skarżącego a wnioskiem organu o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i zobowiązanie do poddania się badaniom psychologicznym. Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia, organ prowadzący ewidencję nie ma możliwości sporządzenia wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji bądź o skierowanie na badania psychologiczne na podstawie wpisów, które w dacie składania tych wniosków z mocy prawa powinny być z ewidencji kierowców usunięte lub nie powinny być do rejestru kierowców w ogóle wprowadzone, gdyż zatarcie ukarania nastąpiło przed ich odnotowaniem przez organ prowadzący ewidencję. Wniosek o kontrolne badanie kierowców może być sporządzony wyłącznie na podstawie aktualnych wpisów ostatecznych, tj. takich, w których naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem i nie nastąpiło jeszcze zatarcie ukarania.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zatarcie ukarania następuje z mocy samego prawa i oznacza, że po upływie okresu wskazanego w art. 46 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeksu wykroczeń (Dz. U. z 2023 r., poz. 2119 ze zm.; dalej jako: "k.w.") ukaranie uważa się za niebyłe. Osoba jest traktowana przez prawo, jakby nigdy nie popełniła czynu zabronionego, a organ prowadzący ewidencję ma obowiązek uwzględnienia takiej okoliczności z urzędu. Instytucja ta ma na celu eliminację trwałego charakteru negatywnych następstw ukarania. Ukaranie zatarte nie może bowiem rodzić żadnych konsekwencji prawnych ani ograniczać praw osoby, której ukaranie uległo zatarciu.
W ocenie WSA organ zaniechał ustalenia, czy w stosunku do naruszeń, jakich dopuścił się skarżący, które stanowiły podstawę do przypisania mu punktów karnych w łącznej liczbie 28 punktów i skutek w postaci skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i zobowiązanie do poddania się badaniu psychologicznemu, nie nastąpiło zatarcie ukarania. Sąd uznał, że trudno również doszukać się powodów, dla których Komendant czekał aż 4 lata, żeby wystąpić z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i zobowiązanie do poddania się badaniu psychologicznemu w stosunku do skarżącego. Tym bardziej, że jak podaje skarżący, fakt przekroczenia przez niego 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego został odnotowany w ewidencji kierujących pojazdami dopiero w 2023 r.
Wobec tego Sąd pierwszej instancji ocenił, że zaskarżona czynność Komendanta naruszyła przepisy prawa materialnego – § 5 ust. 2 rozporządzenia.
WSA w punkcie 2 sentencji orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz skarżącego, w łącznej wysokości 697 zł. Na koszty te składały się: kwota 200 zł stanowiąca uiszczony przez skarżącego wpis sądowy od skargi, kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika oraz uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Na zasadzie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego:
- § 5 ust. 2 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie doszło do zatarcia ukarania i w konsekwencji niedopuszczalności dokonania wpisu w ewidencji oraz skierowania wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w sytuacji gdy z art. 46 § 2 k.w. oraz przedłożonej do Sądu dokumentacji wynika, że pomimo iż, rzeczywiście wniosek o sprawdzenie kwalifikacji dotyczył wykroczeń i przestępstwa popełnionych w okresie od [...] r. do [...] r., jednak w dniu 7 stycznia 2020 r. uprawomocnił się wyrok Sądu Rejonowego w E. w sprawie o sygn. [...] gdzie orzeczono wobec skarżącego grzywnę, natomiast w dniu 17 listopada 2021 r. uprawomocnił się wyrok Sądu Rejonowego w W. w sprawie o sygn. [...], gdzie także orzeczono grzywnę, w związku z popełnionymi wykroczeniami, gdzie ukaranie uznaje się za niebyłe po dwóch latach od wykonania, co doprowadza do wniosku, że nie doszło do zatarcia ukarania zdarzeń objętych wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, bowiem w tej sytuacji dochodzi do jednoczesnego zatarcia ukarań, które jeszcze nie nastąpiło;
- art. 46 § 2 k.w. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy skarżący przed upływem okresów wymienionych w art. 46 § 1 k.w. dopuszczał się wykroczeń w ruchu drogowym, co skutkowało brakiem zatarcia zdarzeń objętych wnioskiem;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej "k.p.a.") poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, gdzie w przedłożonej przez organ dokumentacji, tj. przekazanego wydruku KSIP skarżącego, nie odniesiono się do orzeczenia Sądu Rejonowego w W. w sprawie o sygn. [...] oraz Sądu Rejonowego w E. w sprawie o sygn. [...] w kontekście zatarcia ukarań w myśl art. 46 § 2 k.w., co ma istotny wpływ na ocenę zatarcia czynów objętych wnioskiem, której to oceny w kontekście zatarcia w ogóle nie dokonano.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o oddalenie jej w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżący złożył zażalenie na postanowienie zawarte w punkcie 2 powyższego wyroku w przedmiocie zasądzenia kosztów postępowania sądowego. Wniósł o zmianę zaskarżonego w punkcie 2 postanowienia i obciążenie w całości kosztami postępowania organ poprzez zasądzenie na rzecz skarżącego kwoty dodatkowej w wysokości 2400 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wedle norm przepisanych w postępowaniu zażaleniowym.
Skarżący zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa, a w szczególności § 14 ust. 1 pkt 1 c) oraz § 2 pkt. 4 w zw. z § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie o kosztach") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zasądzenie kwoty jedynie minimalnej 480 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego zamiast należnej kwoty trułem kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 2880 zł powiększonej o sześciokrotność stawki minimalnej, bowiem należy uwzględnić nakład pracy pełnomocnika skarżącego, tj.:
• czas poświęcony do prowadzenia sprawy;
• czynności podjęte w sprawie (sporządzenie pism do Komendy Wojewódzkiej Policji, Starostwa, w tym skargi);
• czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu;
• wkład adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych;
• stopień zawiłości sprawy: tryb i czas prowadzenia sprawy, co powoduje, iż przyznana kwota wynagrodzenia przez Sąd jest kwotą rażąco niską i nieadekwatną do nakładu pracy i zawiłości sprawy;
2. sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego polegające na przyjęciu, iż stawka w wysokości minimalnej jest zasadna, pomimo, iż skarżący przedłożył zawartą z pełnomocnikiem umowę zlecenia na kwotę 3500 zł brutto i jest to uzasadniony koszt, który winien zostać zwrócony skarżącemu przy zastosowaniu powiększenia stawki minimalnej o sześciokrotność, bowiem gdyby nie czynność Komendy Wojewódzkiej Policji, to skarżący nie musiałby ponosić dodatkowych kosztów.
Postanowieniem z 10 lipca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił połączyć do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę o sygn. akt II GSK 2440/23 ze sprawą o sygn. akt II GZ 498/23 – i prowadzić je dalej pod sygnaturą akt II GSK 2440/23.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że organ zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy postawione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne niż podniesione w skardze kasacyjnej naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04).
Przed odniesieniem się do treści poszczególnych zarzutów należy wskazać, że wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i niebudzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych (por. wyroki NSA z: 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r., sygn. akt GSK 1423/04; 10 maja 2005 r., sygn. akt FSK 1657/04; 12 października 2005 r., sygn. akt I FSK 155/05; 23 maja 2006 r., sygn. akt II GSK 18/06; 4 października 2006 r., sygn. akt I OSK 459/06, te wyroki i kolejne cytowane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powyższe uwagi były konieczne, bowiem podniesione w petitum skargi kasacyjnej zarzuty zostały sformułowane w sposób nieprecyzyjny, niespełniający wymogów z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
W odniesieniu do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu procesowego stwierdzić należy, że obowiązkiem strony skarżącej kasacyjnie jest dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna powinna zatem zawierać argumentację, w której wykazany będzie związek przyczynowy między naruszeniem prawa a wynikiem sprawy, że gdyby nie doszło w sprawie do zarzucanego naruszenia, to mogłoby zapaść w sprawie inne rozstrzygnięcie niż kwestionowane skargą kasacyjną, że naruszenia prawa były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego rozstrzygnięcia (np. wyroki NSA z: 11 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2103/12; 20 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1933/12).
Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej nie udziela odpowiedzi na pytanie, na czym miałby polegać wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, w szczególności w zakresie, w jakim miałoby to dotyczyć stanu faktycznego oraz sposobu jego ustalenia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tak skonstruowane i uzasadnione zarzuty kasacyjne naruszenia przepisów postępowania nie mogły stanowić skutecznej podstawy dla wykazania wadliwości ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania w rozpoznawanej sprawie, jak również podważenia słuszności oceny Sądu pierwszej instancji, że ustalenia stanowiące faktyczną podstawę kontrolowanej czynności były prawidłowe. Podnoszenie w skardze kasacyjnej, że z załączonego do środka odwoławczego zaświadczenia o naruszeniach wpisanych do ewidencji kierujących pojazdami silnikowymi lub motorowerowymi naruszających przepisy ruchu drogowego i przypisanych im punktach z 27 czerwca 2023 r. wynika, że skarżący po okresach wskazanych we wniosku, tj. od 16 października 2018 r. do 31 sierpnia 2019 r., popełnił 18 sierpnia 2021 r. wykroczenie polegające na przekroczeniu prędkości o ponad 50 km/h, co miałoby świadczyć, że nie doszło do zatarcia ukarania, wprost narusza art. 133 § 1 p.p.s.a. Wynikający z powołanego przepisu obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza zakaz wyjścia przez sąd poza materiał dowodowy znajdujący się w tych aktach. Przepis ten nie pozwala na kwestionowanie ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego na podstawie dowodów i faktów, które zaistniały po dniu wydania aktu przez organ. Poza tym dodać trzeba, że niedopuszczalne jest dokonywanie przez sąd administracyjny ustaleń faktycznych. Sąd ten bada jedynie, czy dokonywane przez organ ustalenia odpowiadają prawu ( por. wyrok NSA z 5 lipca 2022 r., sygn. akt II GSK 335/19).
Nie można również pominąć, że Sąd pierwszej instancji, stwierdzając bezskuteczność zaskarżonej czynności Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z 15 czerwca 2023 r., nie stosował przepisu ar. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. Podstawę prawną zaskarżonego wyroku stanowił przepis art. 146 § 1 p.p.s.a. W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. jest całkowicie nieuzasadniony.
Wobec niezasadności zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy (w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), przejść należy do analizy zarzutów naruszenia przez tenże Sąd przepisów prawa materialnego, które sprowadzają się do naruszenia § 5 ust. 2 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie doszło do zatarcia ukarania oraz naruszenia art. 46 § 2 k.w. przez jego niezastosowanie.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego w pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że organ nie wskazał, jakie przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały naruszone przez Sąd pierwszej instancji. Skarga kasacyjna jest środkiem prawnym służącym zaskarżaniu wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że powołanie zarzutów w oderwaniu od będących podstawą zaskarżonego wyroku przepisów postępowania sądowego nie może być uznane za spełniające przesłanki podstaw kasacyjnych, gdyż przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym, stosownie do treści art. 173 § 1 p.p.s.a., jest orzeczenie sądu (por. m.in. wyrok NSA z 31 marca 2013 r., II FSK 925/10). W doktrynie i orzecznictwie jednolicie wskazuje się, że podstawami skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym są określone ustawowo uchybienia, które mogą być przedmiotem formułowania zarzutów przez skarżącą pod adresem wyroku WSA, prowadzących do uchylenia albo zmiany zaskarżonego wyroku (W. Piątek, Podstawy skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Wolters Kluwer 2011, s. 45-46). Wzorcami kontroli, które winny być wskazane w zarzutach skargi kasacyjnej są normy odniesienia (wyprowadzane z przepisów nakazujących, zakazujących lub dozwalających, wyznaczających zakres, kryteria i zasady kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne – np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c bądź art. 151 p.p.s.a.) oraz normy dopełnienia (normy wynikające z przepisów normujących postępowanie przed organami administracji publicznej; por. uzasadnienie uchwały I OPS 10/09, cz. III.2, s. 21-23; cz. III.4, s. 38-39).
Tymczasem w rozpoznawanej skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego nie powiązano z jakimkolwiek przepisem postępowania sądowoadministracyjnego. Nie sprecyzowano zatem wyraźnie, na czym – zdaniem organu – polegało naruszenie prawa przez Sąd pierwszej instancji.
Powyższy błąd konstrukcyjny nie był jednak na tyle istotny, aby uniemożliwić rozpoznanie omawianego zarzutu kasacyjnego. Błąd ten w powiązaniu z brakiem precyzyjnego wskazania podstaw kasacyjnych spowodował znaczne ograniczenie zakresu kontroli zaskarżonego wyroku.
Wyjaśnić należy, że w odniesieniu do zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego autor skargi kasacyjnej powinien wykazać i wyjaśnić, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na ustalony stan faktyczny sprawy albo dlaczego ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być on stosowany. Zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie polega więc na zarzuceniu tzw. błędu subsumcji, tj. gdy ustalony w sprawie stan faktyczny błędnie uznano za odpowiadający albo nieodpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w danej normie prawnej. Innymi słowy, zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (w formie pozytywnej) wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana albo (w formie negatywnej) z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego. Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez sąd administracyjny rozumiane jest więc jako sytuacja polegająca albo na bezzasadnym tolerowaniu błędu subsumcji popełnionego przez organ administracyjny albo wręcz przeciwnie – na bezzasadnym zarzuceniu organowi popełnienia takiego błędu.
W odwołaniu do takiego rozumienia naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie podkreślenia wymaga, że w sytuacji gdy strona skarżąca podważa prawidłowość zaskarżonego wyroku z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym, w odniesieniu do którego zarzuca niewłaściwe zastosowanie, to ocena zasadności tego rodzaju zarzutów może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane w sprawie lub nie zostały skutecznie podważone. Podstawy tej oceny nie może więc stanowić stan faktyczny, który jest uznawany za miarodajny przez wnoszącego skargę kasacyjną. W doktrynie i orzecznictwie ukształtował się jednolity pogląd, że nie ma możliwości skutecznego powoływania się na pierwszą z podstaw kasacyjnych (błędne zastosowanie lub niezastosowanie przepisów materialnoprawnych), jeżeli nie zostaną jednocześnie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2005 r., I FSK 397/05, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, wyd. 6, str. 1053).
Przy ocenie zarzutu naruszenia § 5 ust. 2 rozporządzenia oraz art. 46 § 2 k.w. należy jeszcze zwrócić uwagę na konsekwencje wynikające z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, o której mowa była na wstępie. Tak jak to już wskazano, zasada ta wyraża się również w tym, że Sąd ten nie może domniemywać granic zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, które wyznaczają zarzuty skargi kasacyjnej. Nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, uzupełnianie, konkretyzowanie, uściślanie lub interpretowanie niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych, czy też nadawanie im innego znaczenia niż wynika to z ich treści i towarzyszącej im argumentacji, czy też stawianie jakichkolwiek hipotez w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych i domniemywanie tym samym intencji wnoszącego skargę kasacyjną (por. np. wyroki NSA z: 10 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1492/18; 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2523/20; 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 832/18).
W skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie powyższych ustaleń faktycznych, a ograniczono się jedynie w uzasadnieniu środka odwoławczego do ogólnych, polemicznych wypowiedzi.
Podkreślenia przede wszystkim wymaga, że wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie organu, Sąd pierwszej instancji nie przesądził kwestii zatarcia ukarania, lecz uznał, że organ w żaden sposób nie zweryfikował przesłanek, o których mowa w § 5 ust. 2 rozporządzenia.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sformułowane zarzuty naruszenia prawa materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie.
Z tych względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.). NSA uwzględnił to, że pełnomocnik skarżącego, który występował przed Sądem pierwszej instancji, sporządził w terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedź na skargę kasacyjną (por. uchwałę NSA z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12, ONSAiWSA z 2013 r., nr 3, poz. 38).
W punkcie 3 wyroku rozstrzygnięto zażalenie skarżącego co do orzeczenia o kosztach procesu.
NSA uznał, że zaskarżone postanowienie wydane w przedmiocie kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji zawarte w pkt 2. zaskarżonego wyroku odpowiada prawu.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), wyjątek od niej stanowią przepisy art. 200-201 p.p.s.a. (na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji) i art. 203-204 p.p.s.a. w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną. W art. 200 p.p.s.a., który był stosowany przez sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie, wprowadza się tzw. "zasadę rezultatu", zgodnie z którą stronie, której środek zaskarżenia okazał się skuteczny, należy się zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Pod tym ostatnim pojęciem – w odniesieniu do strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego – ustawodawca rozumie m. in. ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego (art. 205 § 2 Ppsa). Odrębne przepisy, o których mowa w art. 205 § 2 p.p.s.a., to – w realiach przedmiotowej sprawy – przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.)
Z przywołanego rozporządzenia o kosztach wynika, że opłaty stanowiące podstawę zasądzania kosztów zastępstwa prawnego ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych określonych w rozdziałach 2-4 (§ 15 ust. 1 cyt. rozporządzenia). Z kolei opłatę w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki, ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to: 1) niezbędny nakład pracy radcy prawnego, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu; 2) wartość przedmiotu sprawy; 3) wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie; 4) rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności (art. 15 § 3 cyt. rozporządzenia).
Naczelny Sąd Administracyjny - wbrew stanowisku skarżącego – uznał, że brak było – w realiach kontrolowanej sprawy – podstaw do przyjęcia o zasadności zawartych w przywołanych przepisach przesłanek stanowiących podstawę do zasądzenia wynagrodzenia z tytułu zastępstwa procesowego skarżących, przy zastosowaniu zwiększenia stawki opłaty ponad stawkę minimalną, do wysokości sześciokrotności tej stawki. Z treści zażalenia nie wynika na czym miałby polegać zwiększony wkład pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w jaki sposób tryb i czas prowadzenia sprawy spowodował zwiększony nakład pracy adwokata. Rozpoznawana sprawa nie charakteryzuje się też skomplikowanym, zawiłym charakterem, co nakazywałoby uwzględnić, jako okoliczność uzasadniającą podwyższenie wynagrodzenia fachowemu pełnomocnikowi.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny za adekwatne do nakładu pracy pełnomocnika uznał wynagrodzenie obliczone według stawki określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) cyt. rozporządzenia o kosztach.
W świetle przedstawionych argumentów, nie było podstaw do uznania, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z prawem.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie skarżącego.