II GSK 2428/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółek będących udziałowcami podmiotu objętego tymczasowym zarządem przymusowym, uznając, że nie wykazały one interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji dotyczącej zmiany zarządcy.
Spółki będące udziałowcami podmiotu objętego tymczasowym zarządem przymusowym wniosły skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Warszawie, które odrzuciło ich skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii o zmianie tymczasowego zarządcy. Skarżące spółki twierdziły, że posiadają interes prawny ze względu na powiązania kapitałowe. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że interes prawny musi wynikać z przepisów prawa materialnego i być osobisty, a spółki-udziałowcy nie wykazały takiego interesu w zaskarżeniu decyzji dotyczącej innego podmiotu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną spółek I. w L., C. i R. w N., C. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii dotyczącą ustanowienia tymczasowego zarządu przymusowego wobec B. sp. z o.o. w W. Skarżące spółki, będące udziałowcami B. sp. z o.o., argumentowały, że posiadają bezpośredni interes prawny w wyniku postępowania, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawa ich spółki. Sąd I instancji uznał, że spółki nie legitymowały się interesem prawnym opartym na konkretnych przepisach prawa, a jedynie interesem faktycznym, który nie jest wystarczający do uznania legitymacji procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA. Podkreślił, że interes prawny musi być osobisty, własny i indywidualny, wynikający z przepisów prawa materialnego. W ocenie NSA, zmiana osoby wykonującej tymczasowy zarząd przymusowy wobec B. sp. z o.o. nie dotyczy bezpośrednio interesu prawnego spółek-udziałowców, ponieważ decyzja ta została wydana wobec B. sp. z o.o., a nie wobec jej wspólników. Sąd wskazał, że spółka z o.o. jest samodzielnym i odrębnym od wspólników podmiotem prawnym, a powiązania kapitałowe nie tworzą interesu prawnego w rozumieniu przepisów procedury sądowoadministracyjnej. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając postanowienie WSA za prawidłowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, spółki będące udziałowcami nie posiadają interesu prawnego do zaskarżenia decyzji dotyczącej innego podmiotu, nawet jeśli są z nim powiązane kapitałowo.
Uzasadnienie
Interes prawny musi być osobisty, własny i indywidualny, wynikający z przepisów prawa materialnego. Powiązania kapitałowe i interes faktyczny nie są wystarczające do wykazania interesu prawnego w rozumieniu przepisów procedury sądowoadministracyjnej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
p.p.s.a. art. 50 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłankę interesu prawnego do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 58 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawę do odrzucenia skargi, w tym w przypadku braku legitymacji procesowej.
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach... art. 6a § ust. 2
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego
Podstawa do wyznaczenia tymczasowego zarządcy przymusowego.
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach... art. 6a § ust. 4
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego
Określa przesłanki ustanowienia tymczasowego zarządu przymusowego.
Pomocnicze
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach... art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego
Wskazuje na listę osób i podmiotów wspierających agresję na Ukrainę.
k.s.h. art. 151 § § 1
Kodeks spółek handlowych
Definicja i cel spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
k.s.h. art. 151 § § 4
Kodeks spółek handlowych
Wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki.
EKPC art. 6 § ust. 1
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
Prawo do rzetelnego procesu sądowego.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie praw i wolności.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółki będące udziałowcami nie posiadają interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji dotyczącej innego podmiotu. Interes prawny musi być osobisty, własny i indywidualny, wynikający z przepisów prawa materialnego. Spółka z o.o. jest odrębnym podmiotem prawnym od swoich wspólników.
Odrzucone argumenty
Skarżące spółki posiadały bezpośredni interes prawny ze względu na powiązania kapitałowe i naruszenie praw ich spółki. Zaskarżona decyzja miała bezpośredni wpływ na sytuację prawną skarżących spółek.
Godne uwagi sformułowania
interes prawny musi być osobisty, własny i indywidualny powiązania kapitałowe nie tworzą interesu prawnego w rozumieniu przepisów procedury sądowoadministracyjnej spółka z o.o. jest samodzielnym i odrębnym od wspólników podmiotem praw
Skład orzekający
Wojciech Kręcisz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii legitymacji procesowej udziałowców spółek w sprawach dotyczących tych spółek, zwłaszcza w kontekście specustaw."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustanowienia tymczasowego zarządu przymusowego w oparciu o ustawę dotyczącą przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę, ale zasady dotyczące interesu prawnego są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interesu prawnego w kontekście specustawy, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i spółek.
“Czy wspólnicy mogą zaskarżyć decyzję dotyczącą ich spółki? NSA wyjaśnia granice interesu prawnego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 2428/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne
Dopuszczenie do udziału w postępowaniu
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 33, art. 50 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 835
art. 2 ust. 1
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I. w L., C. i R. w N., C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 2425/24 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu od skargi w sprawie ze skargi I. w L., C. i R. w N., C. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 14 czerwca 2024 r. nr DNP-VII.491.1.2023 w przedmiocie ustanowienia tymczasowego zarządu przymusowego postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie, Sąd I instancji) postanowieniem z dnia 20 marca 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 2425/24, odrzucił skargę I. w L., C. i R. w N., C. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 14 czerwca 2024 r. nr DNP-VII.491.1.2023 w przedmiocie wyznaczenia tymczasowego zarządu przymusowego oraz orzekł o zwrocie skarżącym spółkom kwot 200 złotych uiszczonych tytułem wpisów od skargi.
W uzasadnieniu WSA w Warszawie wskazał, że zaskarżoną decyzją z dnia 14 czerwca 2024 r. Minister Rozwoju i Technologii (dalej: organ, Minister), na podstawie art. 6a ust. 2 w zw. z art. 6a ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących bezpieczeństwu narodowego (Dz.U. z 2024 r. poz. 507), m.in. wyznaczył wobec podmiotu B. sp. z o.o. w W. nr KRS [...], w miejsce P. P., C. R. jako osobę wykonującą tymczasowy zarząd przymusowy w celu zbycia posiadanych przez ten podmiot środków finansowych, funduszy i zasobów gospodarczych, ustanowiony decyzją Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 25 lipca 2023 r. na okres 6 miesięcy, a następnie decyzją z dnia 23 stycznia 2024 r. przedłużony do 12 miesięcy. Zaskarżona decyzja z dnia 14 czerwca 2024 r. została doręczona B. sp. z o.o. w W., P. P. – dotychczasowemu zarządcy przymusowemu oraz C. R. – wyznaczonemu tymczasowemu zarządcy przymusowemu.
Pismem z dnia 12 lipca 2024 r. I. w L., C. oraz R. w N., C. (dalej: strony skarżące, spółki) wniosły skargę na decyzję z dnia 14 czerwca 2024 r. o wyznaczeniu tymczasowego zarządcy przymusowego w osobie C. R. Skarżące spółki wskazały, że są wspólnikami B. sp. z o.o. w W., dlatego posiadają bezpośredni interes prawny w wyniku tego postępowania. Skarżące spółki podkreśliły, że zaskarżona decyzja prowadzi do bezpośredniego naruszenia praw należącej do nich spółki, wynikających z przepisów Kodeksu spółek handlowych.
Wyjaśniając motywy odrzucenia skargi WSA w Warszawie wskazał, że w orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny wywodzony jest z przepisu prawa uprawniającego dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Osoba, która nie posiada interesu prawnego, nie może poszukiwać ochrony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W przypadku niewykazania tego rodzaju legitymacji sąd administracyjny jest zobowiązany skargę odrzucić.
Sąd I instancji uznał, że skarżące spółki nie legitymowały się interesem prawnym opartym na konkretnych przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Spółka posiada jedynie interes faktyczny w rozstrzygnięciu sprawy, w której adresatem zaskarżonej decyzji był inny podmiot, co nie jest wystarczające do uznania jej interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Zaskarżona decyzja leżąca u podstaw przedmiotowej sprawy została wydana w stosunku do B. Sp. z o.o. w W. w przedmiocie wyznaczenia tymczasowego zarządcy przymusowego, a więc w żaden sposób nie dotyczy praw i obowiązków skarżących spółek (udziałowców B. Sp. z o.o. w W.) i tym samym nie ma bezpośredniego przełożenia na sytuację prawną skarżących spółek.
WSA w Warszawie wskazał również, że Naczelny Sąd Administracyjny orzekając o możliwości dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym, w charakterze uczestnika, spółki będącej udziałowcem podmiotu, który został wpisany na listę osób i pomiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, uznał że wspólnik nie wykazał istnienia interesu prawnego, który uzasadniałby jego udział na prawach strony w postępowaniu wszczętym skargą polskiej spółki na decyzję o wpisie na listę osób i podmiotów wspierających na agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, zaś podniesiona przez spółkę – wspólnika argumentacja dotycząca m.in. powiązań kapitałowych spółki wpisanej na listę oraz jej udziałowca nie ma istotnego znaczenia z punktu widzenia oceny twierdzenia o istnieniu interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji kierowanej do spółki polskiej. Sąd I instancji przywołał m.in. stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym skoro wpis spółki polskiej na listę podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę nastąpił z przyczyn podmiotowych tej spółki i ewentualnego prawdopodobieństwa bezpośredniego lub pośredniego dokonywania przez nią określonego wsparcia, to nie budzi wątpliwości, że interes prawny w sprawie dotyczącej kontroli takiej decyzji posiada wyłącznie podmiot, który został wpisany na przedmiotową listę, a wynik postępowania sądowego zainicjowanego skargą spółki wpisanej nie dotyczy interesu prawnego spółki – udziałowca (por. postanowienie NSA z 12 września 2024 r., sygn. akt II GZ 373/24; publ. CBOSA).
W ocenie WSA w Warszawie, w wyniku wydania zaskarżonej decyzji nie doszło zatem do naruszenia interesu prawnego skarżących spółek, który polegałby na istnieniu związku między rozstrzygnięciem organu a ich własną indywidualną sytuacją prawną, wynikającą z przepisów prawa. Skarżące spółki nie są ani adresatami zaskarżonej decyzji, ani nie zostały wskazane jako strony postępowania administracyjnego, a ponadto z akt administracyjnych nie wynika, aby charakter wydanej decyzji miał wpływ na ich uprawnienia bądź obowiązki.
W związku z powyższym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd I instancji odrzucił skargę spółek oraz orzekł o zwrocie wpisów zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyły I. w L., C. oraz R. w N., C. zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o uwzględnienie skargi w trybie autokontroli jako w całości uzasadnionej w trybie art. 179a p.p.s.a.; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i uwzględnienie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a.; względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, rozpoznanie sprawy na rozprawie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. w zw. z art. 6a ust. 11 pkt 2 w zw. z art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących bezpieczeństwu narodowego (Dz.U. z 2024 r. poz. 507) w zw. z w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności ("Konwencja"), poprzez odrzucenie skargi skarżących kasacyjnie od zaskarżonej decyzji pomimo braku zaistnienia przesłanek odrzucenia w postaci niedopuszczalności wniesienia skargi, w szczególności wadliwego niedostrzeżenia posiadania przez skarżących kasacyjnie legitymacji procesowej czynnej i interesu prawnego w zaskarżeniu zaskarżonej decyzji, a ponadto zaniechanie przeprowadzenia analizy sprawy i przesłanek rozpoznania skargi skarżących kasacyjnie, a w konsekwencji braku przedstawienia własnego toku myślenia przez WSA w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a zamiast tego oparcie się przez WSA wyłącznie na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w innej sprawie, pomimo iż nie ma on mocy wiążącej w niniejszej sprawie, ani charakteru uchwały,
- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ narusza prawo do sądu skarżących kasacyjnie z uwagi na brak rozpoznania ich skargi, a ponadto lakoniczne uzasadnienie sprawia, że jest nadzwyczaj utrudnione, jeśli nie niemożliwe, skontrolowanie poprawności toku rozumowania WSA.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości na podstawie art. 184 p.p.s.a. wskazując, że zaskarżone postanowienie WSA odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
W punkcie wyjścia należy przypomnieć, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym oprócz stron, tj. skarżącego i organu, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, mogą brać udział uczestnicy na prawach strony, o których mowa w art. 33 § 1 i 1a p.p.s.a. oraz pozostali uczestnicy, których dotyczy § 2 tego przepisu. Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika (w postępowaniu sądowym) może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. W myśl art. 12 p.p.s.a. obie wyżej opisane kategorie uczestników postępowania traktuje się tak jak strony (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Opublikowano: LEX/el. 2019, teza 1 do art. 33). Z treści art. 33 § 2 p.p.s.a. jasno zatem wynika, że osoby, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy ich interesu prawnego, mogą zgłosić udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym i wnioskować o dopuszczenie do tego postępowania w charakterze uczestnika. Natomiast o uwzględnieniu tego wniosku decyduje ocena sądu, że wnioskodawca wykazał przesłankę interesu prawnego.
W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy podmiot ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny.
Pojęcia (kategorie) "interesu prawnego", którymi ustawodawca operuje na gruncie art. 28 k.p.a. oraz art. 50 § 1 p.p.s.a. nie są tożsame. Jak się bowiem przyjmuje, interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego posiada zarówno: 1) strona, która brała udział w postępowaniu administracyjnym w oparciu o interes prawny wywodzony z prawa materialnego, jak i 2) podmiot, którego interesu prawnego wynikającego z prawa materialnego dotyczyło postępowanie administracyjne, a który nie brał udziału w tym postępowaniu, jak i 3) podmiot, który został błędnie potraktowany jako strona postępowania administracyjnego mimo braku interesu prawnego, a także 4) podmiot, który błędnie uznał, że decyzja dotyczy jego interesu prawnego.
W tym też kontekście, nie można tracić z pola widzenia tego, że we wskazanym ujęciu, o istnieniu legitymacji skargowej nie decyduje zarzut naruszenia interesu prawnego skarżącego, lecz interes prawny, którego istotę stanowi żądanie oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności lub stanu bezczynności z obiektywnym stanem prawnym, co ma jednocześnie tę konsekwencję, że w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. skarżący musi posiadać interes prawny rozumiany, jako istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem, czynnością lub innym działaniem administracji publicznej. O istnieniu zaś tego związku, mającego uzasadniać istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., można i należy wnioskować (tylko) na tej podstawie, że skarga dotyczy (i ma dotyczyć) tylko "własnej sprawy administracyjnej" skarżącego, rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, którymi są organ administracji publicznej oraz indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi, co innymi słowy oznacza – a trzeba to podkreślić – że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku (por. postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt II GZ 527/24).
Co przy tym nie mniej istotne z punktu widzenia istoty spornej w sprawie kwestii, interes prawny, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., gdy chodzi o jego źródło, ma – w zdecydowanej i przeważającej większości spraw – charakter materialnoprawny, co oznacza, że jest oparty na normach administracyjnego prawa materialnego, a więc na takiej normie prawnej, która przewiduje w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania określonego aktu (np. decyzji lub postanowienia) lub też podjęcia określonego aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a. Interes prawny musi więc wynikać z przepisów prawa materialnego i rekonstruowanych z nich konkretnych norm prawnych. To one bowiem są źródłem uprawnień i interesów prawnych (zob. np. wyrok TK z dnia 16 września 2008 r. w sprawie SK 76/06), co oznacza, że kryterium "interesu prawnego" ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia istnienia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem (zob. wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3087/19).
W rekapitulacji trzeba więc stwierdzić, że pojęcie "interesu prawnego", o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., ma charakter obiektywny, a jego źródła każdorazowo należy upatrywać w przepisach prawa materialnego (niekiedy również procesowego czy też nawet ustrojowego) w związku z czym, o jego istocie trzeba wnioskować na podstawie jego związku z konkretną normą prawną, co oznacza, że istnienie interesu prawnego uzasadnia istnienie przepisu prawa i rekonstruowanej z niego normy prawnej stanowiącej źródło (podstawę) wywiedzenia z niej dla danego podmiotu określonych praw lub obowiązków (zob. postanowienie NSA z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt I GSK 290/13; zob. również np. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 478/12 oraz postanowienia NSA z dnia: 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1609/11; 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II FSK 2500/11; 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 126/10).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy – i podzielając pogląd utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienie z 12 września 2024 r., sygn. akt II GZ 373/24) – należy zauważyć, że niniejsze postępowanie sądowe dotyczy kontroli legalności decyzji, mocą której organ wyznaczył wobec podmiotu B. sp. z o.o. w W., w miejsce P. P., C. R. jako osobę wykonującą tymczasowy zarząd przymusowy w celu zbycia posiadanych przez ten podmiot środków finansowych, funduszy i zasobów gospodarczych. Należy w tym miejscu przypomnieć, że tymczasowy zarząd przymusowy został ustanowiony decyzją Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 25 lipca 2023 r. na okres 6 miesięcy, a następnie decyzją z dnia 23 stycznia 2024 r. przedłużony do 12 miesięcy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedmiot postępowania w sprawie głównej nie odnosi się bezpośrednio do interesu prawnego wnoszących skargę kasacyjną spółek. Zmiana osoby wykonującej tymczasowy zarząd przymusowy nastąpiła bowiem w konsekwencji wpisania B. Sp. z o.o w W. na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego i zastosowania wobec niej środków określonych w tej ustawie. W sprawie obecnie zainicjowanej skargą I. w L. i R. w N. badana jest zatem wyłącznie kwestia prawidłowości ustanowienia C. R. w miejsce poprzednio wyznaczonej osoby wykonującej tymczasowy zarząd przymusowy w celu realizacji celów ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. Nie budzi wątpliwości, że interes prawny w sprawie dotyczącej kontroli tej decyzji posiada wyłącznie podmiot, który został objęty tymczasowym zarządem przymusowym. Jak już bowiem wskazano powyżej i na co słusznie zwrócił również uwagę Sąd I instancji, interes prawny musi być osobisty, własny i indywidualny. Zaskarżona decyzja w żaden sposób, na co również zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, nie dotyczy zaś interesu prawnego skarżących kasacyjnie spółek – udziałowców spółki polskiej. Bez znaczenia przy tym pozostają wszelkie wskazywane przez skarżących kasacyjnie powiązania kapitałowe, w tym również prawa wywodzące się z regulacji Kodeksu spółek handlowych i odnoszące się ściśle do dysponowania środkami finansowymi skarżącej, a tym samym wpływu na sytuację materialną wspólników B. Sp. z o.o. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji dał wyraz temu stanowisku, wskazując (str. 4-5 uzasadnienia), dlaczego uznał, że skarżące kasacyjnie spółki nie mają interesu prawnego w zaskarżaniu decyzji kierowanej do spółki polskiej, której są udziałowcami.
Rozpoznając niniejszą sprawę Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę konstrukcję prawną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, charakter i ustrój tej osoby prawnej oraz zaistniałe okoliczności sprawy. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 151 § 1 k.s.h. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być utworzona w każdym celu prawnie dopuszczalnym, w tym również w celu prowadzenia działalności gospodarczej i wówczas będzie jej przysługiwał status przedsiębiorcy. Jest to kapitałowa spółka handlowa, która powstaje w wyniku umowy przynajmniej dwóch osób lub w drodze jednostronnej czynności prawnej, a której to wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia celu spółki przez wniesienie wkładów na pokrycie udziałów w kapitale (art. 152 – 154 k.s.h.) oraz jeżeli umowa tak stanowi przez współdziałanie w inny oznaczony sposób. Wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki (art. 151 § 4 k.s.h.) i są zobowiązani jedynie do świadczeń określonych w umowie spółki (art. 151 § 3 k.s.h.). Przy czym świadczenia te mogą mieć przykładowo charakter osobisty - pełnienie funkcji członka rady nadzorczej, rzeczowy – udostępnienie spółce pomieszczeń, itp. Spółkę z o.o. można zatem zdefiniować jako organizację wspólników o strukturze korporacyjnej z osobowością prawną, działającą przez swoje organy (zarząd), mającą podzielony na udziały kapitał zakładowy i odpowiadającą za zobowiązania spółki wyłącznie swoim majątkiem. Jest to więc, niezależnie od więzi prawnych (umowa, akt założycielski) łączących wspólników ze spółką z o.o., samodzielny i odrębny od wspólników podmiot praw.
Podkreślić również należy, że wśród przepisów regulujących ustrój i działanie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, brak jest regulacji prawnych obligujących wspólników spółki z o.o. do podejmowania działań prawnych na rzecz spółki w sprawach takich jak przedmiotowa. Nie wynikają one również z przepisów k.s.h., tj. art. 191 § 1 k.s.h., art. 193 § 1 k.s.h., art. 201 § 4, art. 212 § 1 k.s.h., art. 228 k.s.h., art. 231 § 2 k.s.h., art 242 § 1 k.s.h., art. 255 § 1 k.s.h., art 286 § 1 k.s.h. Bez wątpienia spółka z o.o. jest zorganizowanym przedsiębiorcą, posiada zdolność prawną, a z chwilą wpisu do rejestru sądowego uzyskała osobność prawną (art. 12 k.s.h.), a zatem jest podmiotem wszelkich praw i obowiązków związanych z prowadzoną we własnym imieniu i na własny rachunek, działalnością gospodarczą.
Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w takim stanie rzeczy decyzja w przedmiocie zmiany osoby wykonującej tymczasowy zarząd przymusowy, w istocie w żaden sposób nie wpływa na sytuację spółek – udziałowców podmiotu wpisanego na listę, wobec którego uprzednio został nałożony, a następnie przedłużony okres ustanowienia tymczasowego zarządu przymusowego, którego istotą są – co również nie ulega kwestii – doniosłe skutki prawne, uniemożliwiające podejmowanie jakichkolwiek dyspozycji w odniesieniu do majątku danego podmiotu. Jednakże wskazywane przez skarżące kasacyjnie spółki przesłanki natury majątkowej i własnościowej mające przemawiać za ich uprawnieniem do zaskarżenia decyzji wydanej w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innego podmiotu – choćby powiązanego z nimi kapitałowo – nie mogą być brane pod uwagę ze względu na cel ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę. Tym bardziej, że same w sobie świadczą one wyłącznie o istnieniu interesu faktycznego, nie zaś o interesie prawnym, przesądzającym kwestię dopuszczalności skargi.
Odnośnie zaś kwestii uniemożliwienia B. Sp. z o.o. samodzielnej obrony praw na skutek pozbawienia jej praw korporacyjnych przez ustanowienie tymczasowego zarządu przymusowego wskazać należy, zgodnie z art. 6a ust. 11 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę zarządca zarządza przedsiębiorstwem, a w szczególności przechodzi na niego prawo podejmowania uchwał i decyzji we wszystkich sprawach zastrzeżonych do właściwości władz i organów podmiotu gospodarczego, w tym reprezentuje on podmiot gospodarczy. Tym samym stwierdzić należy, że B. Sp. z o.o. nie została pozbawiona prawa reprezentacji, a w miejsce dotychczasowych organów spółki został powołany tymczasowy zarządca przymusowy, który na czas toczącego się postępowania przejął władztwo nad podmiotem. Przedstawiona okoliczność również nie przemawia za wystąpieniem po stronie skarżących kasacyjnie interesu prawnego w tej sprawie. Z tych przyczyn niezasadne są zarzuty naruszenia art. 31 ust. 3 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie Sądu I instancji było prawidłowe. WSA w Warszawie trafnie uznał, że skarżące kasacyjnie spółki nie legitymują się bowiem interesem prawnym opartym na konkretnych przepisach powszechnie obowiązującego prawa, aby skutecznie zaskarżyć decyzję administracyjną, której adresatem była B. Sp. z o.o. w W. Faktyczne zainteresowanie wspólników (będących również przedsiębiorcami) rozstrzygnięciem przedmiotowej sprawy nie jest wystarczające do uznania ich interesu prawnego. Przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia argumentacja przekonuje również o braku zasadności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
W odpowiedzi natomiast na zawartą w odpowiedzi na skargę kasacyjną sugestię organu odnośnie do zaktualizowania się w rozpoznawanej sprawie przesłanek stosowania art. 170 w zw. z art. 160 p.p.s.a. (strona 10-11 odpowiedzi na skargę kasacyjną), trzeba stwierdzić, że wbrew oczekiwaniom organu przesłanki te jednak nie wystąpiły. Przywoływane przez organ judykaty zapadły bowiem w sprawach dotyczących odmowy dopuszczenia wspólników do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 25 lipca 2023 r. w przedmiocie ustanowienia tymczasowego zarządu przymusowego (postanowienia NSA o sygn. akt: II GZ 526/24 i II GZ 527/24) oraz skargi kasacyjnej I. w L., C. od postanowienia WSA w Warszawie z dnia 22 listopada 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 987/24 o odrzuceniu skargi i zwrocie wpisu od skargi w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 23 stycznia 2024 r. w przedmiocie przedłużenia okresu ustanowienia tymczasowego zarządu przymusowego (postanowienie NSA sygn. akt II GSK 1232/25). Natomiast w aktualnie rozpoznawanej sprawie jej przedmiotem jest decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 14 czerwca 2024 r. nr DNP-VII.491.1.2023 w przedmiocie wyznaczenia C. R. tymczasowym zarządcą przymusowym wobec B. Sp. z o.o. w W., w miejsce osoby poprzednio wykonującej tymczasowy zarząd przymusowy. Decyzje te, z uwagi na ich przedmiot, a więc odrębności wykluczają więc uznanie stanowiska organu w tym zakresie za uzasadnione.
W związku z powyższym, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI