II GSK 2428/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-12
NSAtransportoweŚredniansa
drogi publiczneopłata elektronicznakara pieniężnaprzedawnienieskarga kasacyjnatransport drogowyNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego, potwierdzając uchylenie kary pieniężnej nałożonej na S. Sp. z o.o. z powodu przedawnienia.

NSA rozpoznał skargę kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej na S. Sp. z o.o. za przejazd bez opłaty elektronicznej. Sąd I instancji uznał, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte po upływie 9-miesięcznego terminu przedawnienia. NSA, związany granicami skargi kasacyjnej, oddalił skargę, uznając, że kluczowe znaczenie miało przedawnienie, które uniemożliwiło merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez organ.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej na S. Sp. z o.o. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Sąd I instancji stwierdził, że organ nieprawidłowo zastosował przepisy, ponieważ upłynął 9-miesięczny termin przedawnienia nałożenia kary, gdyż postępowanie zostało wszczęte po upływie tego terminu od daty naruszenia. Sąd I instancji uchylił decyzje obu instancji i umorzył postępowanie administracyjne. Dodatkowo, sąd wskazał na możliwość odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. ze względu na znikomą wagę naruszenia i jego zaprzestanie, jednakże ta ocena nie miała wpływu na wynik sprawy zdeterminowany przez przedawnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, oddalił skargę, podkreślając, że kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy miało przedawnienie, które uniemożliwiło organowi merytoryczne rozpatrzenie sprawy i zastosowanie ewentualnych przepisów o odstąpieniu od kary. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczyły kwestii, które nie miały końcowego wpływu na rozstrzygnięcie sądu I instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie zostało wszczęte po upływie terminu przedawnienia.

Uzasadnienie

Naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej nastąpiło 2 października 2021 r., a postępowanie zostało wszczęte zawiadomieniem z 3 sierpnia 2022 r., co oznacza upływ 10 miesięcy i przekroczenie 9-miesięcznego terminu przedawnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.d.p. art. 13n

Ustawa o drogach publicznych

Określa 9-miesięczny termin przedawnienia nałożenia kar pieniężnych.

u.d.p. art. 13 § 1 pkt 3

Ustawa o drogach publicznych

Określa obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu.

p.p.s.a. art. 145 § 3

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego.

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego.

Pomocnicze

u.d.p. art. 13k § 1 pkt 2

Ustawa o drogach publicznych

u.d.p. art. 13k § 4

Ustawa o drogach publicznych

u.d.p. art. 13ia § 1

Ustawa o drogach publicznych

u.d.p. art. 13iba § 2

Ustawa o drogach publicznych

Dotyczy odpowiedzialności dostawcy kart flotowych w trybie płatności okresowej z zabezpieczeniem.

k.p.a. art. 61 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189f § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i udzielenia upomnienia.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. art. załącznik nr 1 pkt 3 lit. a

Określa wysokość stawek opłaty elektronicznej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedawnienie terminu do nałożenia kary pieniężnej.

Odrzucone argumenty

Argumenty Głównego Inspektora Transportu Drogowego dotyczące odpowiedzialności użytkownika pojazdu i braku znikomej wagi naruszenia.

Godne uwagi sformułowania

kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy ma wprowadzona przez Sąd I instancji gradacja naruszeń prawa zaskarżona decyzja [...] została przez Sąd I instancji uchylona [...] a poprzedzające je postępowanie administracyjne podlegało umorzeniu [...] z tego powodu, że w sprawie zaszła pominięta przez organ podstawa umorzenia bezzasadnie wszczętego postępowania administracyjnego określona w art. 13n u.d.p. nie mogą – niejako z konieczności – być uwzględnione zarzuty skargi kasacyjnej ograniczające się do naruszenia prawa materialnego w postaci art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.

Skład orzekający

Małgorzata Korycińska

przewodniczący

Wojciech Kręcisz

członek

Wojciech Maciejko

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia kar pieniężnych w transporcie drogowym oraz zasad odpowiedzialności za opłaty elektroniczne."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z systemem opłat elektronicznych i odpowiedzialnością dostawcy kart flotowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat drogowych i kar, a kluczowe znaczenie ma tu kwestia przedawnienia, która może być interesująca dla szerokiego grona odbiorców.

Kara za brak opłaty elektronicznej anulowana przez NSA z powodu przedawnienia.

Dane finansowe

WPS: 1500 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 2428/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Korycińska /przewodniczący/
Wojciech Kręcisz
Wojciech Maciejko /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 5649/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-02-14
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 645
art. 13n, art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13iba
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Korycińska sędzia NSA Wojciech Kręcisz sędzia NSA Wojciech Maciejko (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 5649/23 w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej: 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz S. Sp. z o.o. z siedzibą w O. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 lutego 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5649/23 uwzględnił skargę S. Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2023 r.,
nr [...] utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] marca 2023 r., nr [...] nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 1500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, uchylając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję I instancji, umarzając postępowanie administracyjne i zasądzając od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej S. Sp. z o.o. z siedzibą w O. kwotę 387 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W wyroku tym, z powołaniem się na art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd I instancji nie podzielił poglądu orzekającego w sprawie organu. Stwierdził, że organ
w nieprawidłowy sposób zastosował przepisy art. 13n ustawy z dnia 21 marca 1985 r.
o drogach publicznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 645, zwanej dalej u.d.p.) i art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej k.p.a.), bowiem w sprawie upłynął 9-miesięczny termin przedawnienia nałożenia kary. Naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej określonej w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. nastąpiło 2 października 2021 r., kiedy
to realizowano przejazd autobusem o nr rej. [...] po płatnym odcinku drogi krajowej nr A4 Z. (granica państwa) – węzeł M. Postępowanie w sprawie
w przedmiocie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa
w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., zostało wszczęte przez organ w dniu 3 sierpnia 2022 r., a więc po upływie 9-miesięcznego terminu, o jakim mowa w art. 13n ust. 1 u.d.p., co obligowało organ do umorzenia bezzasadnie wszczętego postępowania. Wydanie decyzji o istocie sprawy sprawiło, że Sąd I instancji zobligowany był orzec o uchyleniu decyzji obu instancji i umorzeniu postępowania administracyjnego stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a. Wprawdzie organ wszczął w stosunku do skarżącej jeszcze inne postępowanie, w dniu 30 czerwca 2022 r. (a więc przed upływem terminu przedawnienia z art. 13n ust. 1 u.d.p.), jednak przedmiotem tego postępowania uczynił dopuszczenie się przez skarżącą w dniu 2 października 2021 r. naruszenia innego obowiązku,
tj. określonego w art. 13ia ust. 1 w zw. z art. 13k ust. 2a u.t.d., a więc
z tytułu naruszenia polegającego na niedokonaniu rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną. W zakresie tego akurat postępowania skarżąca, po doręczeniu jej zawiadomienia organu, wyjaśniła, że posiadała urządzenie OBU dostarczone
i umieszczone w jej pojazdach przed 1 października 2021 r. przez przedstawiciela dostawcy kart flotowych B. i zwróciła się do organu o wystąpienie do tego dystrybutora o wyjaśnienie przyczyny braku sprawności tego urządzenia; to bowiem było przyczyną nieuiszczenia opłaty. To żądanie strony nie zostało jednak przez organ rozpatrzone. Na marginesie oceny dokonywanej w sprawie kary za nieuiszczenie opłaty elektronicznej Sąd I instancji dodał, że niezależnie od stwierdzonego przedawnienia, organ – który nie umorzyłby postępowania z tej przyczyny – obowiązany był rozważyć okoliczności określone w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., tzn. przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za przejazd bez wymaganej opłaty elektronicznej
i udzielenia upomnienia, które w tej sprawie mogły zajść i mieć wówczas decydujące znaczenia dla poniesienia ciężaru związanego z ukaraniem. W ocenie Sądu I instancji
w takim wypadku organ powinien jeszcze mieć wzgląd na to, że rejestracji urządzenia dokonano w SPOE KAS wprawdzie 11 października 2021 r., ale wcześniej, 23 września 2021 r. nastąpiła też rejestracja w systemie operatorów kart flotowych e-Toll za pośrednictwem dostawcy, co wynikało z certyfikatu OBU dla pojazdu nr rej. [...]
(k. nr 25 akt sprawy) i pisma dostawcy z 6 grudnia 2022 r. (k. nr 19 akt sprawy). Zgodnie zaś z art. 13iba ust. 2 zd. drugie u.d.p. dostawca kart flotowych odpowiadał za nieuiszczenie opłaty elektronicznej przez właściciela, posiadacza albo użytkownika pojazdu w trybie płatności okresowej z zabezpieczeniem. Zabezpieczenie to było z mocy art. 13ibb ust. 4 u.d.p. ustanawiane na okres nie krótszy niż rok. Organ nie powinien też pomijać tego, że sama przyczyna niedziałania urządzeń bez winy osób zobowiązanych do uiszczania opłat została udokumentowana w tej sprawie pismem B. Europe Oddział
w P. (działającego w imieniu dostawcy B1 GmbH) z dnia 6 grudnia 2022 r.
(k. nr 19 akt administracyjnych) skierowanym do skarżącej, w którym informowano
o problemach technicznych związanych z rejestracją urządzeń w ostatnich dniach września i pierwszych dniach października 2021 r., co wynikało z niewydajności systemu na stronie KAS i zbyt dużym obciążeniem rejestracją; w konsekwencji wymagało to od użytkowników dwukrotnego rejestrowania urządzeń. Urządzenie w badanej sprawie zatem zostało zarejestrowane 11 października 2021 r. z zabezpieczeniem opłat po przejeździe (z utworzeniem konta rozliczeniowego postpaid). W wypadku takiego stanu sprawy (a więc gdyby zaszła potrzeba badania odstąpienia od nałożenia kary) mieć należało na względzie, że dostawca w trybie zabezpieczenia z art. 13iba ust. 2 u.d.p. odpowiadał za nieuiszczenie opłaty elektronicznej w trybie płatności okresowej z zabezpieczeniem. Posiadanie konta z zabezpieczeniem rocznych opłat kilka dni po przejeździe stanowi
w ocenie Sądu I instancji zaprzestanie naruszenia prawa, zaś nieuiszczenie jednorazowej opłaty stanowi znikomą kwotę względem kwoty rocznego zabezpieczenia opłat dla tego takie pojazdu. Zachodziły zatem również podstawy do odstąpienia od nałożenia kary
z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., które na etapie sądowej kontroli końcowo nie miały wpływu na wynik sprawy, ale które organ nie dostrzegając nawet podstaw umorzenia postępowania wynikających z przedawnienia ukarania, powinien uwzględnić. Z tych powodów skarga podlegała uwzględnieniu.
Od wyroku tego skargę kasacyjną wniósł Główny Inspektor Transportu Drogowego. W skardze kasacyjnej, zarzucił Sądowi I instancji naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego w postaci:
a) art. 13iba ust. 2 i 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 t.d.p., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji, że skarżąca nie ponosi odpowiedzialności za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej ponieważ odpowiedzialność taka została przeniesiona na dostawcę kart flotowych, podczas gdy przeniesienie odpowiedzialności za nieuiszczenie opłaty elektronicznej przez właściciela, posiadacza lub użytkownika pojazdu, w trybie płatności okresowej z zabezpieczeniem, odnosi się jedynie do samej należności wynikającej z tej opłaty, która nie została uiszczona
w terminie przez zobowiązanego do tego podmiotu, nie zaś do naruszenia obowiązku materialnego uiszczenia opłaty elektronicznej, a w konsekwencji, kara pieniężna za nieuiszczenie opłaty elektronicznej stanowi reakcję za naruszenie obowiązku materialnego określonego w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. nakładaną na właściciela, posiadacza lub użytkownika pojazdu oraz
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13k ust. 1
pkt 2 oraz art. 13k ust. 4 u.d.p. poprzez nieprawidłowe przyjęcie przez Sąd I instancji, że posiadanie konta z zabezpieczeniem rocznych opłat kilka dni po przejeździe stanowi zaprzestanie naruszania prawa, zaś nieuiszczenie jednorazowej opłaty stanowi kwotę znikomą w porównaniu z rocznym zabezpieczeniem opłat, a w konsekwencji organ powinien poprzestać na pouczeniu skarżącej, podczas gdy naruszenie obowiązku,
o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. ma charakter jednoczynowy, ponieważ przepisy u.d.p. nie przewidują możliwości jego przerwania przez skarżącą gdy nastąpił skutek
w postaci nieuiszczenia opłaty elektronicznej, zaś organ kontroli jedynie potwierdza to naruszenie, a jego waga nie jest znikoma, ponieważ nie było ono nieistotne i wywołało negatywne skutki dla wartości podlegających ochronie.
W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji błędnie przyjął, że to z art. 13iba u.d.p. wynikała wadliwość decyzji wydanych w obu instancjach. Zgodnie
z tą regulacją dostawca kart flotowych w przypadku zawarcia umowy w trybie płatności okresowej z zabezpieczeniem z właścicielem, posiadaczem lub użytkownikiem pojazdu, uiszcza opłatę elektroniczną Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej (zwanym dalej Szefem KAS). Czyni to zamiast właściciela, posiadacza czy użytkownika pojazdu korzystającego z drogi płatnej. W takim wypadku dostawca kart flotowych zawiera umowę z Szefem KAS, o której mowa w art. 13iba ust. 5-7 u.d.p. W ocenie strony przeciwnej zabezpieczenie odnosi się wyłącznie do świadczenia pieniężnego będącego przedmiotem należnej Szefowi KAS opłaty elektronicznej. Dopiero w przypadku nieuiszczenia naliczonej opłaty elektronicznej w ramach umowy płatności okresowej z zabezpieczeniem, dłużnikiem jest dostawca kart, nie zaś osoba korzystająca z drogi. Przepis art. 13iba ust. 2 u.d.p. nie wyłącza odpowiedzialności sprawcy, który przemieszczał się drogą płatną nie uiszczając należnej opłaty stanowiącej konsekwencję braku rejestracji pojazdu w SPOE. Przepis art. 13iba ust. 2 u.d.p. nie wyłącza zatem, jak błędnie przyjął to Sąd I instancji, odpowiedzialności właściciela, posiadacza albo użytkownika pojazdu za nieuiszczenie opłaty elektronicznej. Opłata w rozpatrywanej sprawie nie mogła być uiszczona nawet
z ustanowionego przez dostawcę kart flotowych zabezpieczenia, albowiem w SPOE brak było stosownych danych o pojeździe i przebytej przez niego trasie; niemożliwe było naliczenie należnej opłaty za przejazd. Wprawdzie została zawarta umowa z dostawcą kart flotowych, ale pojazd nie figurował w systemie i brak było jego danych geolokalizacyjnych. Zaszły zatem podstawy o nałożenia orzeczonej kary. Strona przeciwna wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Skarżąca S. Sp. z o.o. wniosła odpowiedź na skargę kasacyjną, jednak wskutek nieusunięcia braków formalnych tego pisma, zostało ono stosownym zarządzeniem skarżącej zwrócone (k. 75 akt sądowych II instancji).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie nie wystąpiły podstawy nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183
§ 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają podstawy określone
w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy ma wprowadzona przez Sąd I instancji gradacja naruszeń prawa, jakich dopuścił się przy wydawaniu decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego. Część z tych naruszeń miała wpływ na wynik sprawy
i kierunek wyroku Sądu I instancji, inna część – jakkolwiek dostrzeżona – nie przełożyła się końcowo na wynik sprawy administracyjnej i przed Sądem I instancji. Zarzuty kasacyjne odnoszą się wyłącznie do tych naruszeń prawa, które w ocenie Sądu I instancji nie miały końcowego wpływu na rozstrzygnięcie Sądu. Jak jednoznacznie wynika
z motywów wyroku Sądu I instancji, zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2023 r., nr [...] oraz poprzedzająca ją w toku instancji decyzja z dnia [...] marca 2023 r.,
nr [...] zostały przez Sąd I instancji uchylone (na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.), a poprzedzające je postępowanie administracyjne podlegało umorzeniu przez Sąd I instancji (na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a.) z tego powodu, że w sprawie zaszła pominięta przez organ podstawa umorzenia bezzasadnie wszczętego postępowania administracyjnego określona w art. 13n u.d.p., zgodnie
z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1-2d u.d.t. jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy (ust. 1); wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych o których mowa
w art. 13k ust. 1-2d, w okresie określonym w art. 13n ust. 1 u.r.d., wstrzymuje bieg przedawnienia naruszenia, w sprawie którego wszczęto postępowania (ust. 2). Przedmiotem postępowania administracyjnego była wyłącznie kara pieniężna
w wysokości 1500 zł z art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 oraz art. 13l ust. 1 u.d.p. oraz pkt 3 lit. a załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie niektórych dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U.
z 2022 r., poz. 2539). Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie doszło do przedawnienia naruszenia, bowiem naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej miało miejsce w dniu 2 października 2021 r., zaś wszczęcie postępowania w sprawie o takim przedmiocie nastąpiło zawiadomieniem z dnia 3 sierpnia 2022 r., co oznacza że pomiędzy tymi datami upłynęło aż 10 miesięcy. Z dniem 3 lipca 2022 r. nastąpiło przedawnienie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Błędnie zatem organ orzekając o istocie sprawy przyjął, że w sprawie stanowiącej przedmiot zaskarżonej decyzji postępowanie wszczęto 30 czerwca 2022 r.; to bowiem zawiadomienie wskazywało na zupełnie inny przedmiot postępowania, tzn. niewykonanie obowiązku rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną i było prowadzone przez organ na podstawie art. 13ia ust. 1 w zw. z art. 13k ust. 2a i art. 13k ust. 8c u.d.p., przewidujących karę 1500 zł. Żadnego z tych ustaleń strona przeciwna w skardze kasacyjnej nie kwestionuje. To jednak nie ta kara stanowiła przedmiot zaskarżonej decyzji
i w konsekwencji wyroku Sądu I instancji. To czynności nie tego postępowania poprzedzały wydanie zaskarżonej do Sądu I instancji decyzji.
Pewna część uzasadnienia wyroku I instancji dodaje ("Dodatkowo, z ostrożności wskazać należy na wadliwą ocenę materiału dowodowego..."), że Generalny Inspektor Transportu Drogowego, nawet gdyby nie dostrzegł kluczowego dla wyniku sprawy przedawnienia naruszenia z art. 13n u.d.p., to powinien w takich sprawach rozważyć zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem realia sprawy dawały podstawy aby dopatrywać się, iż zaszły określone w tym przepisie przesłanki: a) odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej oraz b) poprzestania na pouczeniu sprawcy deliktu. Przesłankami, które w takich wypadkach organ winien wziąć pod rozwagę są: znikoma waga naruszenia oraz zaprzestanie naruszenia. Podkreślenia jednak wymaga, że ocena Sądu I instancji co do podstaw zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. była oceną niemającą wpływu na kierunek wyroku, zdeterminowany przez art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
w zw. z art. 145 § 3 k.p.a. Gdyby bowiem ocena Sądu I instancji zmierzała do zobowiązania organu do zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd ten nie orzekłby
o umorzeniu postępowania administracyjnego (art. 145 § 3 k.p.a.), co rodzi zakaz dalszego prowadzenia postępowania przez organ w tej sprawie, ale poprzestałby na rozstrzygnięciu kasatoryjnym z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. formułując ocenę prawną stosownie do art. 153 p.p.s.a. nakazującą zakończyć postępowanie poprzez: wydanie decyzji o odstąpieniu od nałożenia kary oraz na dopełnieniu wobec S. Sp. z o.o. czynności pouczenia
z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Skoro taki wyrok w I instancji nie zapadł, nie mogą – niejako
z konieczności – być uwzględnione zarzuty skargi kasacyjnej ograniczające się do naruszenia prawa materialnego w postaci art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. polegającego na nieuprawnionej ocenie wystąpienia podstaw odstąpienia od nałożenia kary, które zostały powiązane w tym wywodzie uzasadnienia wyroku I instancji: a) w zakresie znikomej wagi naruszenia – z relacją między wysokością opłat (odpowiadających okresowi rocznemu), które zostały przez skarżącą zagwarantowane w drodze zabezpieczenia płatności okresowej wynikającego z zawartej przez nią umowy w trybie art. 13iba ust. 2-4 u.d.p.
a wysokością jednorazowej opłaty oraz b) w zakresie zaprzestania naruszenia
– z założeniem konta z zabezpieczeniem rocznych opłat już kilka dni po przejeździe. Ta partia wywodów Sąd I instancji, która wytknęła organowi naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 13iba u.d.p. nie miała wpływu na kierunek wyroku i wymaganej prawem decyzji o umorzeniu postępowania, jaką organ winien był wydać na podstawie art. 105
§ 1 k.p.a. w zw. z art. 13n u.d.p. z racji upływu terminu przedawnienia naruszenia. Żaden zarzut skargi kasacyjnej nie kwestionował natomiast naruszenia przepisów, które Sąd
I instancji zastosował umarzając postępowanie administracyjne z powodów określonych w art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 13n u.d.p.
Z tych też powodów nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 13iba ust. 2 i 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 t.d.p., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji, że skarżąca nie ponosi odpowiedzialności za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej ponieważ odpowiedzialność taka została przeniesiona na dostawcę kart flotowych podczas gdy przeniesienie odpowiedzialności za nieuiszczenie opłaty elektronicznej przez właściciela, posiadacza lub użytkownika pojazdu, w trybie płatności okresowej z zabezpieczeniem, odnosi się jedynie do samej należności wynikającej z tej opłaty, która nie została uiszczona w terminie przez zobowiązanego do tego podmiotu, nie zaś do naruszenia obowiązku materialnego uiszczenia opłaty elektronicznej, a w konsekwencji, kara pieniężna za nieuiszczenie opłaty elektronicznej stanowi reakcję za naruszenie obowiązku materialnego określonego w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. nakładaną na właściciela, posiadacza lub użytkownika pojazdu. To czy działało zabezpieczenie umowne co do uiszczania opłat elektronicznych za przejazd, czy też nie, a tym samym czy zaistniała przesłanka odstąpienia od nałożenia kary i udzielenia pouczenia - w postaci znikomej wagi naruszenia - nie miało wpływu na wynik sprawy skoro doszło w niej do przedawnienia naruszenia.
Podobnie, nie mógł być uwzględniony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13k ust. 4 u.d.p. poprzez nieprawidłowe przyjęcie przez Sąd I instancji, że posiadanie konta
z zabezpieczeniem rocznych opłat kilka dni po przejeździe stanowi zaprzestanie naruszania prawa, zaś nieuiszczenie jednorazowej opłaty stanowi kwotę znikomą
w porównaniu z rocznym zabezpieczeniem opłat, a w konsekwencji organ powinien poprzestać na pouczeniu skarżącej, podczas gdy naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. ma charakter jednoczynowy, ponieważ przepisy u.d.p. nie przewidują możliwości jego przerwania przez skarżącą gdy nastąpił skutek w postaci nieuiszczenia opłaty elektronicznej, zaś organ kontroli jedynie potwierdza to naruszenie, a jego waga nie jest znikoma, ponieważ nie było ono nieistotne i wywołało negatywne skutki dla wartości podlegających ochronie. To czy czynności uzdrawiające naruszenie,
w postaci zapewnienia umownego zabezpieczenia uiszczania opłat w kilka dni po naruszeniu, zostały przez skarżącą podjęte w sposób skutkujący poprzestaniem naruszenia w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., nie miało wpływu na wynik sprawy, skoro skutek umorzenia postępowania administracyjnego w następstwie przedawnienia uniemożliwił przystąpienie do definitywnej oceny, czy kara podlegała zastąpieniu upomnieniem wymaganym przez art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i czy kontynuowane po prawomocnym wyroku postępowanie administracyjne winno podążać właśnie w tym kierunku. Sąd I instancji na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. (czego strona przeciwna nie kwestionowała) zamknął organowi wszelką możliwość prowadzenia w tej sprawie postępowania, a tym samym możliwość przystąpienia do oceny warunków udzielenia upomnienia i wydania decyzji o odstąpieniu od nałożenia kary.
Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 240 zł obejmujących wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego skarżącą w postępowaniu kasacyjnym orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI