II GSK 2421/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając, że rada gminy miała prawo nadawać nazwy ulicom wewnętrznym, nawet jeśli nie były drogami publicznymi.
Sprawa dotyczyła uchwały Rady Gminy K. z 1999 r. w sprawie zmiany nazw ulic, w tym nadania nazwy ulicy na drodze wewnętrznej stanowiącej własność prywatną. WSA uznał uchwałę za niezgodną z prawem, argumentując brak podstawy prawnej do nadawania nazw drogom wewnętrznym. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy o samorządzie gminnym stanowił wystarczającą podstawę prawną do nadawania nazw ulicom wewnętrznym, które są powszechnie dostępne.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Rady Gminy K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który stwierdził naruszenie prawa przez uchwałę Rady Gminy z 1999 r. w sprawie zmiany nazw ulic. WSA uznał, że Rada Gminy nie miała podstaw prawnych do nadawania nazw drogom wewnętrznym, naruszając tym samym art. 7 Konstytucji RP. Skarga kasacyjna zarzuciła naruszenie prawa materialnego, w tym art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy o samorządzie gminnym (u.s.g.). NSA przychylił się do tego zarzutu, wskazując na uchwałę 7 sędziów NSA z 2005 r. (II OPS 2/05), która potwierdziła, że wspomniany przepis stanowił samodzielną podstawę prawną do nadawania nazw ulicom niebędącym drogami publicznymi, o ile są one powszechnie dostępne. Sąd podkreślił, że definicja 'ulicy' w ustawie o drogach publicznych obejmuje również drogi wewnętrzne, a nadawanie nazw ulicom, nawet wewnętrznym, ma charakter publicznoprawny. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nakazując uwzględnienie prawidłowej wykładni przepisów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy o samorządzie gminnym stanowił wystarczającą podstawę prawną do nadawania nazw ulicom wewnętrznym, które są powszechnie dostępne.
Uzasadnienie
NSA oparł się na uchwale 7 sędziów NSA z 2005 r., która wykazała, że definicja 'ulicy' w ustawie o drogach publicznych obejmuje również drogi wewnętrzne, a nadawanie nazw ulicom, nawet wewnętrznym, ma charakter publicznoprawny i mieści się w kompetencjach rady gminy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
u.s.g art. 18 § ust. 2 pkt 13
Ustawa o samorządzie gminnym
Podstawa prawna do nadawania nazw ulicom, obejmująca również ulice wewnętrzne.
p.p.s.a art. 185 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a art. 203 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Pomocnicze
u.d.p art. 4 § pkt 2
Ustawa o drogach publicznych
Definicja 'ulicy' obejmuje wszystkie ulice, nie tylko publiczne.
u.d.p art. 8
Ustawa o drogach publicznych
Określenie dróg wewnętrznych jako przykładowe.
u.s.g art. 40 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Podstawa do podejmowania uchwał przez organ stanowiący.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g. stanowił samodzielną podstawę prawną do nadawania nazw ulicom wewnętrznym. Definicja 'ulicy' w u.d.p. obejmuje drogi wewnętrzne. Nadawanie nazw ulicom, nawet wewnętrznym, ma charakter publicznoprawny i mieści się w kompetencjach rady gminy.
Odrzucone argumenty
WSA błędnie uznał brak podstawy prawnej do nadawania nazw ulicom wewnętrznym. WSA błędnie uznał naruszenie art. 7 Konstytucji RP przez radę gminy.
Godne uwagi sformułowania
NSA w uchwale wywiódł, że - w sytuacji, gdy ustawa o samorządzie gminnym posługuje się terminem 'ulica' bez wyjaśnienia jego znaczenia, to ulicą w rozumieniu art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g. jest ulica, o jakiej mowa art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych. NSA podkreślił, że nadawanie nazwy ulicy, nawet wewnętrznej ale ogólnie, powszechnie dostępnej, nie jest sprawą z zakresu prawa cywilnego z uwagi na rolę jaką ta nazwa spełnia w obrocie publicznoprawnym. WSA uznał, że zaskarżona uchwała została podjęta jako uchwała 'zwykła', która weszła w życie z dniem jej podjęcia. Tymczasem uchwały dotyczące nazw ulic podjęte na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g. powinny być podejmowane jako akty prawa miejscowego.
Skład orzekający
Małgorzata Rysz
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
sędzia
Karolina Kisielewicz-Sierakowska
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie kompetencji rad gmin do nadawania nazw ulicom wewnętrznym oraz interpretacja przepisów ustawy o samorządzie gminnym i ustawy o drogach publicznych w tym zakresie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 1999 roku, choć jego wykładnia ma znaczenie dla oceny podobnych uchwał podejmowanych w przeszłości. Interpretacja definicji 'ulicy' i zakresu kompetencji rady gminy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia nadawania nazw ulicom, które może wydawać się proste, ale kryje w sobie złożone kwestie prawne dotyczące kompetencji organów samorządu i interpretacji przepisów.
“Czy gmina może nazwać Twoją prywatną drogę ulicą? NSA wyjaśnia granice kompetencji.”
Dane finansowe
WPS: 510 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 2421/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-10-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-12-21 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Elżbieta Czarny-Drożdżejko Karolina Kisielewicz-Sierakowska Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Drogi publiczne Sygn. powiązane II SA/Gl 676/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-09-07 Skarżony organ Rada Gminy Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 1985 nr 14 poz 60 art. 4 pkt 2, art. 8 Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Dz.U. 2024 poz 935 art. 185 § 1, art. 203 pkt 2 i art. 205 par. 2 § 2 art. 185 § 1, art. 203 pkt 2 i art. 205 par. 2 art. 185 § 1, art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 1996 nr 13 poz 74 art. 18 ust. 2 pkt 13, art. 40 ust. 1 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska Protokolant starszy asystent sędziego Jolanta Dominiak po rozpoznaniu w dniu 9 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Rady Gminy K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 września 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 676/23 w sprawie ze skargi A. L. i J. L. na uchwałę Rady Gminy K. z dnia [...] sierpnia 1999 r. nr [...] w przedmiocie zmiany nazwy ulic 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od A. L. i J. L. solidarnie na rzecz Rady Gminy K. 510 (pięćset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") wyrokiem z 7 września 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 676/23, po rozpoznaniu skargi A. L. i J. L. (dalej: "skarżący") na uchwałę Rady Gminy K. (dalej: "Rada Gminy") z [...] sierpnia 1999 r. nr [...] w przedmiocie zmiany dotychczasowych nazw ulic stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym. Rada Gminy K. uchwałą z [...] sierpnia 1999 r. nr [...] w sprawie nazw ulic w sołectwach K. i L. (dalej: "uchwała") dokonała zmiany nazw niektórych ulic i nadała nazwy ulicom dotychczas nie nazwanym. Skargę na tę uchwałę w zakresie nadania nazwy ulicy "K." w sołectwie K., złożyli skarżący. Zaskarżonej uchwale zarzucili błędną wykładnię art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74, dalej: "u.s.g.") i ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U z 1985 r. Nr 14, poz. 60, dalej: "u.d.p"), polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że rada gminy była uprawniona do nadawania nazwy ulicom na drogach niezaliczonych do dróg publicznych w przypadku, gdy nieruchomość, na której położona jest ta droga nie jest ogólnodostępna. Skarżący wnieśli skargę na opisaną na wstępie uchwałę z [...] sierpnia 1999 r. wskazując, że z treści art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g. nie wynikało czy prawo rady gminy do nadawania nazw ulicom odnosi się tylko do ulic na drogach publicznych czy także do ulic położonych na drogach niepublicznych. W ocenie skarżących ich nieruchomość nie ma charakteru ogólnodostępnego i jest terenem prywatnym. Oznacza to, że inne osoby nie mają prawa do korzystania z tej nieruchomości ani na potrzeby przejazdu ani w innych celach. Tym samym Rada Gminy nie miała uprawnienia do nadania nazwy ulicy K. drodze wewnętrznej, w części w jakiej przebiega przez położoną w sołectwie K. nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] (obręb [...] K.) i stanowiącą własność skarżących. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że ulica K. przebiega przez nieruchomość skarżących. W dacie podejmowania uchwały ulica ta stanowiła uzupełnienie naturalnie ukształtowanej sieci osadniczej w sołectwie K. Wzdłuż ulicy K. znajdowały się trzy nieruchomości zamieszkałe, więc ulica K. stanowiła drogę dojazdową do tych parceli. Rada Gminy zaznaczyła, że dysponuje opinią biegłego sądowego w sprawie służebności drogi przez działkę nr [...] położonej we wsi K. (Gmina K.), w której podkreślono, że w dniu [...] listopada 1994 r. właściciele zainteresowani byli bezpośrednim ustanowieniem drogi dojazdowej noszącej nazwę ulicy R. Sieć komunikacyjna sołectwa K. została oparta na naturalnej łączności ulicy M. z ul. R. przez ulicę R. (której fragmentem obecnie pozostaje ulica K.). Właściciele nieruchomości sąsiadujących z ul. R. wystąpili w sierpniu 1994 r. do Urzędu Gminy K. z wnioskiem o przejęcie tej nieruchomości na własność gminy. Świadczy to o tym, że ulica K. w 1999 r. (i wcześniej) stanowiła i stanowi ważną arterię komunikacyjną dla rozwoju sołectwa K. Organ podkreślił, że pełnomocnik skarżących pisemnie zwrócił się do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Rada Gminy K. w dniu [...] marca 2023 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie umorzenia postępowania z wniosku skarżących - wezwania do usunięcia naruszenia prawa powstałego poprzez podjęcie uchwały także w stosunku do odcinka przebiegającego przez działkę oznaczoną numerem [...] (obręb [...] K.), stanowiącego współwłasność skarżących, niebędącego drogą publiczną. Opisanym wyżej wyrokiem z 7 września 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że zaskarżona uchwała Rady Gminy K. z [...] sierpnia 1999 r. została wydana z naruszeniem prawa. Sąd podkreślił, że Rada Gminy nie posiadała w 1999 r. legalnej możliwości nadawania nazw drogom wewnętrznym. Nie istniała w tamtym okresie podstawa prawna do podejmowania uchwał w zakresie nadania nazw drogom wewnętrznym. Podejmując zaskarżoną uchwałę Rada Gminy naruszyła art. 7 Konstytucji RP stanowiący, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, że organy gminy nie mogą inkorporować sobie uprawnień niezapisanych w ustawie lub wypełniać ewentualnych luk prawnych, np. w odniesieniu do nadawania nazw ulicom, które nie są drogami publicznymi. Ponadto Sąd stwierdził, że z treści zaskarżonej uchwały nie wynika jakich dróg uchwała dotyczy - czy tylko dróg wewnętrznych czy również dróg publicznych (np. gminnych, powiatowych). W treści uchwały znajdują się bowiem tylko nazwy ulic (dróg), których nazwa jest zmieniana i ulic (dróg), które otrzymują swoje nazwy bez określenia ich rodzaju. Wynikająca z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego konstytucyjna zasada poprawnej legislacji nakazuje by prawo było stanowione w sposób jasny, czytelny, precyzyjny i zgodny z przywołanym wyżej art. 7 Konstytucji RP. Brak sprecyzowania jakim drogom nazwa jest nadawana narusza tą zasadę w sposób oczywisty. Sąd pierwszej instancji zauważył również, że zaskarżona uchwała została podjęta jako uchwała "zwykła", która weszła w życie z dniem jej podjęcia. Tymczasem uchwały dotyczące nazw ulic podjęte na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g. powinny być podejmowane jako akty prawa miejscowego. Uchwała o nadaniu nazwy konkretnej ulicy ma nieograniczony krąg adresatów, jest zatem uchwałą o charakterze generalnym. Adresatami uchwały są wszyscy, którzy muszą posługiwać się tą nazwą i zmieniać adres zamieszkania, miejsce prowadzenia działalności gospodarczej czy też miejsce położenia nieruchomości w dokumentach, rejestrach i ewidencjach urzędowych. Konieczność aktualizowania adresu jest niekiedy objęta także systemem sankcji administracyjnych. Nazwa ulicy jest tym samym także elementem realizacji praw i obowiązków publicznych, a takie prawa i obowiązki muszą mieć podstawę normatywną powszechnie obowiązującą. Ustawa o samorządzie gminnym w art. 18 ust. 2 pkt 13 daje radzie gminy podstawę do podejmowania uchwał o nadaniu nazwy ulicom i - choć trudno ją uznać za pełną - jest to podstawa wyraźnie określona, uprawniająca do podejmowania takich uchwał przez organ stanowiący, i to na zasadzie wyłączności, zamieszczona w przepisach samej ustawy ustrojowej. Gdy nie ma szczególnej podstawy prawnej do podjęcia aktu prawa miejscowego, powyższą podstawę w tej sprawie należy uznać za umocowaną w przepisie art. 40 ust. 1 u.s.g. (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2011 r., sygn. akt ll OSK 633/11, (te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). WSA podkreślił, że z uwagi na przedstawione powyżej naruszenia prawa, zmuszony był wyjść poza zakres sformułowanego przez skarżących zarzutu oraz wniosków ich skargi. Z uwagi na stwierdzone istotne naruszenia prawa dotyczące błędnej wykładni art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g. oraz art. 7 Konstytucji RP należało zakwestionować całą podjętą uchwałę, a nie jej część. Zaznaczył również, że ponieważ zaskarżona uchwała nie jest aktem prawa miejscowego, a od jej podjęcia minęło 24 lata, Sąd nie mógł stwierdzić jej nieważności. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, zaskarżając wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie od skarżących solidarnie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przypisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: a) naruszenie prawa materialnego, tj. art 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie wyrażające się w ustaleniu, że w dniu [...] sierpnia 1997 r. ten przepis nie stanowił samodzielnej podstawy prawnej do podjęcia zaskarżonej uchwały, b) naruszenie przepisów postępowania, tj. art 134 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, w aspektach wskazanych w części motywacyjnej skargi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie postawionych zarzutów. Postanowieniem z 26 października 2023 w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uzupełnił wyrok z 7 września 2023 r. i zasądził na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie ich nie stwierdzono, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, albowiem zasadny okazał się zarzut skargi kasacyjnej - naruszenia prawa materialnego tj. art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. WSA w zaskarżonym wyroku uznał, że zasadniczą wadą zakwestionowanej uchwały było podjęcie jej bez podstawy prawnej, bowiem - zdaniem Sądu - w 1999 r. Rada Gminy nie posiadała legalnej możliwości nadawania nazw drogom wewnętrznym, tym samym uznał też, że zaskarżoną uchwałą Rada Gminy naruszyła art. 7 Konstytucji RP stanowiący, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W skardze kasacyjnej zwalcza się ten pogląd, powołując się na stanowisko judykatury, zgodnie z którym art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g. mógł (w zw. z art. 6 i 7 ust. 1 pkt 2 tej ustawy) stanowić samodzielną podstawę prawną do nadawania nazw ulicom, które nie są drogami publicznymi w rozumieniu przepisów ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Z tym zarzutem skargi kasacyjnej - dotyczącym naruszenia prawa materialnego należy się zgodzić. Wadliwie Sąd bowiem pierwszej instancji uznał, że w chwili podejmowania zaskarżonej uchwały Rada Gminy K. była właściwa do nadawania nazw tylko ulicom, które były drogami publicznymi w rozumieniu przepisów art. 1 u.d.p., natomiast nie istniała w tamtym okresie podstawa prawna do podejmowania uchwał w zakresie nadania nazw drogom wewnętrznym. Stanowisko przeciwne, zgodnie z którym, w ówczesnym stanie prawnym przepis art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g., w związku z art. 6 i art. 7 ust. 1 pkt 2 tej ustawy może stanowić samodzielną podstawę prawną do nadawania nazw ulicom, które nie są drogami publicznymi w rozumieniu przepisów ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000. Nr 71, poz. 838 ze zm.) zostało jasno wywiedzione w uchwale 7 sędziów NSA z 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OPS 2/05. Jakkolwiek, co oczywiste, uchwała ta nie była jeszcze podjęta w chwili wydawania spornego aktu Rady Gminy K., nie obowiązywała zatem ze skutkiem związania sądów administracyjnych wykładnią prawa przyjętą przez skład poszerzony, to jednocześnie, przedstawiona w niej wykładnia nie pozwala przyjąć tezy o braku w 1999 r. legalnej możliwości nadawania nazw ulicom, stanowiącym drogi wewnętrzne. NSA w uchwale wywiódł, że - w sytuacji, gdy ustawa o samorządzie gminnym posługuje się terminem "ulica" bez wyjaśnienia jego znaczenia, to ulicą w rozumieniu art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g. jest ulica, o jakiej mowa art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych. Wyjaśnione w tym przepisie znaczenie terminu "ulica" nie jest połączona z kwantyfikatorem "publiczna", a "ustawa o drogach publicznych" zawiera uregulowania, które odnoszą się do innych dróg niż drogi publiczne i przewiduje możliwość zaliczenia drogi niepublicznej do jednej z kategorii dróg publicznych. Przepis art. 8 u.d.p. stanowi, że drogi niezaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych, w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez przedsiębiorców, place przed dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami oraz pętle autobusowe są drogami wewnętrznymi. Zwrot "w szczególności" wskazuje, że ustawowe wyliczenie ma charakter przykładowy, nie jest wyczerpujące. Budowa, przebudowa, remont, utrzymanie ochrona i oznakowanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi należy do zarządcy terenu, na którym zlokalizowana jest droga, a w przypadku jego braku - do właściciela terenu. Oznakowanie połączeń dróg wewnętrznych z drogami publicznymi oraz utrzymywanie urządzeń bezpieczeństwa i organizacji ruchu, związanych z funkcjonowaniem tych połączeń, należy do zarządcy drogi publicznej. Ze wskazanej regulacji wynika, że również gminy mają obowiązki (ze względu na bezpieczeństwo ruchu na drogach publicznych, a szerzej - bezpieczeństwo i porządek publiczny) związane z istnieniem dróg wewnętrznych i ich połączeniami z drogami publicznymi, zwłaszcza gdy się zważy, że wynikający z przepisów wielu ustaw warunek dostępu do drogi publicznej kształtuje sposób korzystania z prawa własności nieruchomości. NSA wskazał również, że w świetle art. 9 u.d.p. istnieje możliwość zaliczenia przez ministra właściwego do spraw transportu, w drodze rozporządzenia, drogi niebędącej drogą publiczną w rozumieniu art. 1 do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, jeżeli droga ta jest niezbędna do komunikacji publicznej, spełnia kryteria właściwe dla kategorii drogi wojewódzkiej, powiatowej lub gminnej i nie została zaliczona - przez organ właściwy do zaliczenia - do kategorii dróg wojewódzkich w trybie art. 6 ust. 2, powiatowych w trybie art. 6a ust. 2 lub gminnych w trybie art. 7 ust. 2 u.d.p. Zaliczenie w tym trybie drogi niepublicznej do określonej kategorii dróg publicznych nie zmienia jej charakteru. W myśl art. 4 pkt 2 u.d.p. zdefiniowane na użytek ustawy o drogach publicznych pojęcie "ulicy" odnosi się do wszystkich ulic, nie tylko publicznych. Podobne stanowisko w odniesieniu do dróg zajął NSA w uchwale składu 5 sędziów z 21 października 2002 r., (OPK 28/02, OSNA 2003/2/57). Z powyższej definicji, zwłaszcza z jej drugiej części, wynika, że ulice, o jakich mowa, powinny mieć cechę ogólnej dostępności, powszechności (w myśl definicji W. Kopalińskiego "publiczny" to tyle co powszechny, jawny, dostępny, przeznaczony dla ogółu, dla wszystkich - Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych z almanachem, Warszawa 2000, s. 415; "publiczny" to dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, dostępny dla wszystkich, ogólny, powszechny - Słownik języka polskiego, t. II, Warszawa 1979, s. 1074). Jeśli zatem ulica ma tę cechę ogólnej dostępności, to jest ulicą w myśl ustawy o drogach publicznych. NSA w omawianej uchwale zwrócił również uwagę, że: 1) nazwa ulicy ma znaczenie z punktu widzenia zadań i kompetencji administracji publicznej, zwłaszcza w zakresie prowadzenia różnego rodzaju ewidencji i planowania przestrzennego (nazwa ulicy pełni przede wszystkim funkcje porządkujące i ewidencyjne), regulowanych przepisami prawa publicznego; 2) nazwa ta ma także znaczenie z punktu widzenia realizacji przez jednostkę praw publicznych (adres), niekiedy uzależnia korzystanie z nich; 3) ustawowe określenie ulicy odnoszone jest zarówno do ulic publicznych, jak i niepublicznych; 4) większość ustaw powołuje to określenie samo bądź z nawiązaniem do nazwy ulicy; 5) jeśli gmina ma status miasta, to jest podzielona na ulice i ulice te muszą mieć nazwy, w innych gminach wymaganie nazwy ulicy odnosi się do miejscowości, w których istnieje podział na ulice. Skład rozszerzony NSA podkreślił zatem, że nadawanie nazwy ulicy, nawet wewnętrznej ale ogólnie, powszechnie dostępnej, nie jest sprawą z zakresu prawa cywilnego z uwagi na rolę jaką ta nazwa spełnia w obrocie publicznoprawnym. Przyjmując, że kompetencja do nadawania nazw ulicom w drodze uchwały rady gminy obejmuje ulice publiczne i niepubliczne (wewnętrzne, ale powszechnie dostępne), w uchwale przyjęto, że za wystarczającą podstawę prawną do nadania nazw ulicom, które nie są drogami publicznymi, należy uznać przepis art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g. NSA zauważył, że gdyby zabrakło przepisu art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g., to i tak należałoby przyjąć, że nadawanie nazw ulicom ogólnodostępnym - jako sprawa publiczna (z uwagi na publicznoprawną rolę jaką spełnia nazwa ulicy) o znaczeniu lokalnym - stanowi kompetencję gminy, za czym przemawia także art. 163 i art. 164 ust. 3 Konstytucji RP. Skład orzekający podziela w całości wywody przedstawione w omawianej uchwale i uznaje, że stanowisko Sądu pierwszej instancji, które stanowiło zasadniczą przyczynę uwzględnienia skargi, przyjmując brak podstawy prawnej do podjęcia uchwały o nadaniu nazw ulicom, które nie są drogami publicznymi, czym organ samorządu terytorialnego miał także naruszyć art. 7 Konstytucji RP stanowiący, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, jest chybione, a przyjęcie stanowiska przeciwnego mogło doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy, co przesądziło o konieczności uwzględnienia skargi kasacyjnej. Nie mógł natomiast zostać podzielony zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania tj. "art. 134" p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie. W celu rozpoznania tego zarzutu, najpierw należy zauważyć, że zaskarżony przepis składa się z dwóch jednostek redakcyjnych, normujących odrębne instytucje prawne. W judykaturze prezentowane jest stanowisko, wedle którego w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem jego konkretnej jednostki redakcyjnej (por. wyroki NSA z 2 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 614/13; z 14 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1799/12). Wobec tego, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał precyzyjnie z uchybieniem której jednostki redakcyjnej łączy podnoszone naruszenie, zarzut ten nie mógł zostać rozpoznany merytorycznie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji uwzględni prawidłową, powyżej zaprezentowaną wykładnię art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g., i biorąc ją pod uwagę rozważy jednocześnie, czy - w tym kontekście - ma znaczenie okoliczność braku opisania w uchwale tego jaki rodzaj (charakter) mają drogi, którym nazwy zostały nadane zaskarżoną uchwałą. Uwzględni również, że ostatecznie, wobec stwierdzenia, że podjęta uchwała nie miała charakteru prawa miejscowego (str. 4 uzasadnienia WSA, przedostatni akapit) wykluczone jest stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu, ze względu na upływ czasu od jego podjęcia, natomiast - w przypadku podtrzymania stanowiska o innych naruszeniach prawa - możliwe jest orzeczenie o niezgodności uchwały z prawem, na podstawie art. 94 ust. 2 u.s.g., tylko jeśli istniały przesłanki stwierdzenia nieważności, lub stwierdzenie, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa (art. 147 § 1 p.p.s.a.) w przypadku, gdy naruszenie prawa nie jest istotne. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI