II GSK 2414/23

II GSK 2414/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Grzegorz Dudar /sprawozdawca/
Marcin Kamiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2467/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-06-29
Skarżony organ
Minister Administracji i Cyfryzacji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 450
art. 80a ust. 2 pkt 1, art. 80a ust. 4, art. 80c  80cd , art. 80cd ust. 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, 8, 9, art. 77 i art. 80 , art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1360
art. 24 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 2467/22 w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Ministra Cyfryzacji z dnia 11 lipca 2022 r. nr. DZS.WPCEPIK.8522.3.2.2022, DZS.WZDJU.8522.3.41.2022, DZS-WPCEPiK.8522.3.2.2022 w przedmiocie odmowy udostępnienia danych z centralnej ewidencji pojazdów oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 29 czerwca 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 2467/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. S. (dalej powoływana także jako skarżąca) na decyzję Ministra Cyfryzacji (dalej powoływany także jako Minister, organ) z 11 lipca 2022 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia danych z centralnej ewidencji pojazdów.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Skarżąca wnioskiem z 27 grudnia 2021 r. wystąpiła do Ministra Cyfryzacji o udostępnienie, na podstawie art. 80cd ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.; dalej zwanej p.r.d.), z centralnej ewidencji pojazdów danych dotyczących właściciela pojazdu marki Ż. (nr rej. (...)) według stanu na dzień 14 grudnia 2020 r. Skarżąca wyjaśniła, że we wskazanej dacie na wspomnianym pojeździe (który był wówczas usytuowany w miejscu publicznym – na parkingu przy Szpitalu Miejskim Specjalistycznym im. (...)) były prezentowane billboardy ze zdjęciami okaleczonych i zakrwawionych płodów ludzkich z napisem "aborcja zabija", co zdaniem skarżącej naruszało jej dobra osobiste. Skarżąca wskazała, że dane, których się domaga, są niezbędne do ustalenia pozwanego na potrzeby procesu o naruszenie dóbr osobistych, przy czym podstawę prawną pozwu ma stanowić art. 24 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.; dalej zwanej k.c.). W celu wykazania interesu prawnego w uzyskaniu tych danych powołała się na materiały z prowadzonego w związku z opisanym zdarzeniem postępowania w sprawie o wykroczenie (tj. zawiadomienie o popełnieniu wykroczenia wraz z załącznikami w formie dokumentacji zdjęciowej, zawiadomienie Komisariatu III Policji w Krakowie z 20 stycznia 2021 r. o niewniesieniu wniosku o ukaranie do sądu, postanowienie Sądu Rejonowego dla (...)z 24 marca 2021 r. o sygn. akt II W (...)o odmowie wszczęcia postępowania na wniosek oskarżyciela posiłkowego, zawiadomienie Komisariatu III Policji w Krakowie z 30 kwietnia 2021 r. o braku podstaw do skierowania do sądu wniosku o ukaranie, informacja Komisariatu III Policji w Krakowie z 1 lipca 2021 r. o braku obowiązku dalszego gromadzenia dowodów w sprawie już prawomocnie zakończonej).
Na wezwanie Ministra m.in. o doprecyzowanie podstawy prawnej, z której wywodzony jest w tej sprawie interes prawny, skarżąca w piśmie z 10 lutego 2022 r. powtórzyła, że podstawę prawną interesu prawnego stanowi art. 24 § 1 k.c., który jest podstawą prawną żądania pozwu, z jakim skarżąca zamierza wystąpić przeciwko właścicielowi pojazdu, uważając że jego działanie naruszyło jej dobra osobiste. Następnie w piśmie z 28 marca 2022 r. skarżąca doprecyzowała, że dobrem osobistym, które doznało uszczerbku na skutek zdarzenia z udziałem pojazdu wskazanego we wniosku jest wolność, w szczególności od drastycznych treści w przestrzeni publicznej. Zaznaczyła przy tym, że katalog dóbr osobistych nie ma charakteru zamkniętego. Stwierdziła też, że uprawdopodobnieniem naruszenia tego dobra jest fakt złożenia przez skarżącą zawiadomieni na Policji w tej sprawie, co potwierdza, że czuła się takim działaniem osobiście dotknięta.
Decyzją z 16 maja 2022 r. Minister Cyfryzacji odmówił udostępnienia danych jednostkowych z centralnej ewidencji pojazdów w zakresie zgodnym z wnioskiem skarżącej. Zdaniem organu, skarżąca nie wykazała interesu prawnego, o którym mowa w art. 80cd ust. 1 p.r.d. Minister stwierdził, że jakkolwiek nie sposób kwestionować podniesionych przez skarżącą argumentów, że dla skutecznego wytoczenia powództwa konieczne jest ustalenie danych pozwanego, a oceny zdarzenia pod kątem spełnienia warunków z art. 24 k.c. dokona sąd, to jednak nie jest to samo w sobie wystarczające dla możliwości podjęcia przez organ decyzji o udostępnieniu danych właściciela pojazdu. Taka praktyka w ocenie interesu prawnego mogłaby prowadzić do nadużyć.
Organ wskazał, że dobra osobiste skarżącej miały zostać naruszone na skutek wyrażenia poglądów przy użyciu pojazdu, którego dotyczy wniosek, przez umieszczenie na nim billboardów ze zdjęciami okaleczonych i zakrwawionych płodów ludzkich z napisem "aborcja zabija". Zdaniem organu, oceniając w tym kontekście działania (w ocenie skarżącej) właściciela pojazdu, należy mieć na względzie (poza niepewną w postaci możliwości powiązania osoby właściciela pojazdu ze zdarzeniem) także fakt, że prawo do wyrażania poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania opinii jest prawem gwarantowanym konstytucyjnie. W tym zakresie powołał się na stanowisko wyrażone przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-(...), wyrażone w postanowieniu z 24 marca 2021 r., którego kopię skarżąca przedłożyła w toku postępowania.
W konsekwencji Minister uznał, że okoliczności wskazane przez skarżącą nie uzasadniają udostępnienia danych i pozostawiają wątpliwości w zakresie właściwej ochrony danych osobowych osoby, której one dotyczą. Zdaniem organu w przedstawionych okolicznościach udostępnienie danych naruszałoby nie tylko art. 80cd ust. 1 p.r.d. (wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego), ale również art. 5 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4 maja 2016 r., s. 1 ze zm.; dalej zwanego "rozporządzeniem 2016/679").
W wyniku rozpoznania wniosku skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją z 11 lipca 2022 r. Minister utrzymał w mocy decyzję z 16 maja 2022 r., podtrzymując stanowisko, że udostępnienie danych na podstawie art. 80cd ust. 1 p.r.d. jest fakultatywne, a nie obligatoryjne i to po stronie wnioskodawcy leży wykazanie, udokumentowanie interesu prawnego, jeżeli chce uzyskać dane z centralnej ewidencji pojazdów. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Minister stwierdził, że o istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści, a zatem podstawą zaistnienia interesu prawnego jest istnienie takiego przepisu, który kreuje, w określonym stanie faktycznym, uprawnienie lub obowiązek w uzyskaniu wnioskowanych danych osób, z którymi wnioskodawcę wiąże stosunek prawny. Minister dodał, że organ nie będzie miał wątpliwości w kwestii udostępnienia określonych danych, jeżeli okoliczności opisane we wniosku zostaną poparte właściwymi dokumentami i należycie udowodnione, a w konsekwencji nie będzie żadnych wątpliwości w zakresie właściwej ochrony danych osobowych osób, których one dotyczą, a do których ochrony Minister jako administrator danych jest obowiązany.
Wskazanym na wstępie wyrokiem z 29 czerwca 2023 r, WSA w Warszawie oddalił skargę skarżącej. Sąd pierwszej instancji, odwołując się do treści art. 80a ust. 2 pkt 1, art. 80a ust. 4, art. 80c – 80cd p.r.d. oraz art. 5 ust. 1 lit. b i f rozporządzenia 2016/679, stwierdził, że wynikająca z art. 80 cd ust. 1 p.r.d. możliwość udostępniania danych z ewidencji jest warunkowana przede wszystkim wykazaniem przez wnioskodawcę, że ma on interes prawny w pozyskaniu konkretnych danych z tej ewidencji. Posiadanie interesu prawnego oznacza, że istnieje powszechnie obowiązujący przepis prawa, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia swojej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania, przy czym interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie określonej normy prawa materialnego. Od tak pojmowanego interesu należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej na swoją korzyść, czy też - jak w tym przypadku - pozyskaniem określonych danych, ale nie może jednak wskazać przepisu prawa materialnego, który uprawniałby do żądania stosownych czynności organu administracyjnego. Sąd pierwszej instancji podzielił również stanowisko wyrażane w orzecznictwie i piśmiennictwie (zob. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lutego 2021 r. o sygn. akt VII SA/Wa 1966/20, a także M. Burtowy, komentarz do art. 80cd p.r.d. [w:] Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2023), że interes prawny podmiotu żądającego udostępnienia danych z centralnej ewidencji pojazdów może być kształtowany nie tylko normami administracyjnego prawa materialnego, ale również przepisami z innych gałęzi prawa, w tym prawa cywilnego.
W ocenie sądu pierwszej instancji, organ dokonał wykładni art. 80cd ust. 1 p.r.d., która w zasadniczych elementach jest zbieżna z zaprezentowanym wyżej rozumieniem normy wynikającej z tego przepisu, jak i uwzględnia obowiązki Ministra jako administratora danych i informacji zawartych w centralnej ewidencji pojazdów. Z wykładni przyjętej w tych rozstrzygnięciach wynika bowiem m.in., że zdaniem Ministra: 1) wnioskujący o udostępnienie danych na podstawie tego przepisu musi wykazać/udokumentować swój interes prawny w tym zakresie, 2) interes ten musi być oparty na przepisie, który kreuje - w określonym stanie faktycznym - uprawnienie lub obowiązek w uzyskaniu wnioskowanych danych osób, z którymi wnioskodawcę łączy stosunek prawny, 3) cechą interesu prawnego jest m.in. bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a normą prawa, na której ten interes jest budowany, 4) wnioskodawca musi na tyle szczegółowo udokumentować posiadanie interesu prawnego w udostępnieniu danych z centralnej ewidencji pojazdów, żeby nie pozostawały wątpliwości w zakresie właściwej ochrony danych osobowych osób, których te dane dotyczą.
Zdaniem sądu pierwszej instancji, prowadząc postępowanie wyjaśniające w tym zakresie Minister nie naruszył w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ani art. 107 § 3 k.p.a. Minister prawidłowo bowiem zebrał, rozpatrzył i ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy z punktu widzenia wykładni przepisu stanowiącego materialnoprawną podstawę żądania skarżącej, jak i dał wyraz tej ocenie w uzasadnieniach wydanych w tej sprawie decyzji.
Zdaniem WSA organ prawidłowo uznał, że argumenty skarżącej oraz załączone do wniosku dokumenty nie stanowią wykazania interesu prawnego skarżącej, który dawałby jej prawo do skutecznego żądania udostępnienia danych właściciela pojazdu wskazanego w jej wniosku, które to dane znajdują się w centralnej ewidencji pojazdów. Minister trafnie zwrócił uwagę, że w świetle argumentów skarżącej i przedłożonych dokumentów nie ma w ogóle pewności, że zdarzenie z 14 grudnia 2020 r., które miało doprowadzić do naruszenia dóbr osobistych skarżącej wywodzonych przez nią z art. 24 k.c. (tj. umieszczenie na pojeździe billboardów z określoną treścią), było skutkiem działań właściciela przedmiotowego pojazdu. Podkreślenia wymaga, że wskazywane zdarzenie nie miało związku z ruchem pojazdu, zasadami i warunkami dopuszczenia pojazdów do tego ruchu, wymaganiami w stosunku do innych uczestników ruchu niż kierujący pojazdami, czy zasadami i warunkami kontroli ruchu drogowego (a więc przedmiotem regulacji zawartej w p.r.d., którego jednym z wyrazów centralna ewidencja pojazdów i dane w niej zawarte). Żaden z przepisów prawa nie ustanawia domniemania, że za umieszczenie na pojeździe określonych treści odpowiada w każdym wypadku właściciel tego pojazdu. Tymczasem skarżąca w sposób niepoparty ani żadnymi dokumentami, ani przekonującą argumentacją przyjęła założenie, że podnoszonego przez nią naruszenia jej dóbr osobistych dopuścił się właściciel pojazdu wskazanego we wniosku. Udostępnienie danych z centralnej ewidencji pojazdów na podstawie art. 80cd ust. 1 p.r.d. nie może opierać się na przypuszczeniach wnioskodawcy co do tego, że naruszenia jej dóbr osobistych dopuścił się prawdopodobnie podmiot, którego dane zawarte są w centralnej ewidencji pojazdów. W takiej sytuacji Minister zgodnie z prawem odmówił udostępnienia skarżącej żądanych danych na podstawie art. 80cd ust. 1 p.r.d.
Jednocześnie sąd pierwszej instancji podkreślił, że odmowa udostępnienia danych z centralnej ewidencji pojazdów w trybie art. 80cd ust. 1 p.r.d. nie może opierać się na ocenie przez Ministra, czy zasadne jest roszczenie oparte o przepis prawa powszechnie obowiązującego będącego źródłem interesu prawnego w żądaniu udostępnienia wspomnianych danych. Do oceny zasadności takiego roszczenia uprawniony byłby bowiem wyłącznie sąd powszechny w postępowaniu cywilnym, a nie organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie określonym w art. 80cd ust. 1 p.r.d. Odmienne stanowisko wynikające z wydanych w tej sprawie decyzji (nawet jeśli rozważania Ministra w tym zakresie uznać za hipotetyczne) nie może jednak prowadzić do uwzględnienia skargi, ponieważ odmowa udostępnienia żądanych danych znajdowała prawidłowe oparcie w omówionym wyżej braku wykazania przez skarżącą w tej sprawie bezpośredniego interesu prawnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik skarżącej, zaskarżając go w całości.
Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) zarzucił naruszenie prawa materialnego a to art. 80cd ust. 1 p.r.d. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wykazanie interesu prawnego w pozyskaniu danych właściciela z ewidencji pojazdów musi polegać na wykazaniu, że to właściciel pojazdu dokonał naruszenia prawa uzasadniającego skorzystanie przez wnioskodawcę z ochrony prawnej podczas gdy w przypadku gdy korzystający z pojazdu nie jest osobiście znany wnioskodawcy, można ustalić jego dane jedynie za pośrednictwem właściciela, który albo sam korzystał z pojazdu albo powierzył pojazd osobie, którą może wskazać.
Wskazując na powyższe, na podstawie art. 188 p.p.s.a. skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi i zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji, uchylenie na podstawie art. 133 p.p.s.a. poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji z 16 maja 2021 r., nakazanie na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. wydanie przez organ decyzji uwzględniającej wniosek skarżącej o udostępnienie danych w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Skarżąca ewentualnie wniosła również o uchylenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Skarżąca kasacyjnie nie wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Minister nie złożył skutecznie odpowiedzi na skargę kasacyjną, bowiem jego pismu z dnia 8 października 2023 r., na podstawie art. 66 § 1 p.p.s.a. nie nadano biegu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Skarżący kasacyjnie zrzekła się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie, zaś organ w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, powyższe orzeczenie oraz wszystkie inne powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Przeprowadzona we wskazanych wyżej granicach weryfikacja zarzutów kasacyjnych doprowadziła Naczelny Sąd Administracyjny do wniosku, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca podniosła jedynie zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego – błędnej wykładni art. 80cd ust. 1 p.r.d. poprzez przyjęcie, że wykazanie interesu prawnego w pozyskaniu danych właściciela z ewidencji pojazdów musi polegać na wykazaniu, że to właściciel pojazdu dokonał naruszenia prawa uzasadniającego skorzystanie przez wnioskodawcę z ochrony prawnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa i podkreśla, że w świetle art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przypisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także przewidzianym dla niej wymaganiom, tzn. powinna zawierać prócz innych wymogów, m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Koniecznym warunkiem uznania, że strona prawidłowo powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć to wpływ na wynik sprawy. To na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej winien wykazać, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu, dlaczego powinien być zastosowany (zob. m.in. wyroki NSA: z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15 czy z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2668/15). Oznacza to, że skarżąca stawiając zarzut błędnej wykładni art. 80cd ust. 1 p.r.d. zobowiązana była do wykazania, że sąd pierwszej instancji mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa materialnego, czego w niniejszej skardze kasacyjnej zabrakło. Istota postawionego zarzutu sprowadza się do zarzucenia sądowi pierwszej instancji, że ten błędnie przyjął, że skarżąca nie wykazała należycie interesu prawnego w ubieganiu się o udostępnienie danych z centralnej ewidencji pojazdów dotyczących właściciela pojazdu, czyli de facto dokonania błędu subsumpcji polegającego na niewłaściwym uznaniu, że stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada hipotezie art. 80cd ust. 1 p.r.d. Tymczasem autor skargi kasacyjnej nie podważył ustaleń stanu faktycznego w niniejszej sprawie.
Ważne jest też zwrócenie uwagi, że nawet wadliwe przyporządkowanie zarzutu do podstawy kasacyjnej nie dyskwalifikuje co do zasady takiego zarzutu, jeżeli sposób jego sformułowania pozwala na jego ocenę w ramach prawidłowej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 2 września 2010 r., sygn. akt II FSK 636/09, LEX 745778). W świetle zatem uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, (ONSAiWSA 2010, Nr 1, poz. 1), zgodnie z zasadą falsa demonstratio non nocet, Naczelny Sąd Administracyjny może - korzystając z przytoczonych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jednostek redakcyjnych tekstu prawnego - spróbować samodzielnie zidentyfikować zarzut naruszenia prawa przez sąd pierwszej instancji i tak przedstawiony zarzut rozpoznać merytorycznie. Do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy jednak wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia przytoczonej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. II OSK 1695/13).
Mając powyższe rozważania na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał podniesiony zarzut kasacyjny, mimo jego częściowo błędnego sformułowania.
Stosownie do art. 80cd ust. 1 p.r.d. minister właściwy do spraw informatyzacji może udostępnić dane zgromadzone w ewidencji innym podmiotom niż wymienione w art. 80c-80cc, w tym osobom fizycznym, osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, jeżeli wykażą swój interes prawny. Nie budzi wątpliwości, że warunkiem uwzględnienia wniosku jest wykazanie przez zainteresowanego interesu prawnego w uzyskaniu konkretnych danych zawartych w ewidencji.
Kwestia prawidłowego wykazania przez jednostkę interesu prawnego w ubieganiu się do uzyskanie określonych danych, była już przedmiotem wypowiedzi sądów administracyjnych. Powszechnie wskazuje się, że jednostka ma interes prawny jeżeli na podstawie obowiązujących przepisów prawa ubiega się o konkretyzację uprawnienia lub wobec jednostki organ administracji publicznej podejmuje władczą ingerencję ograniczenia (cofnięcia) uprawnienia lub nałożenia obowiązku publicznoprawnego. Takie wąskie ujęcie interesu prawnego odnosi się do władczej ingerencji w sformalizowanym postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie autorytatywnej konkretyzacji normy materialnego prawa, głównie materialnego prawa administracyjnego. Jednostka ma interes prawny w indywidualnej sprawie rozstrzyganej w formie decyzji administracyjnej gdy norma materialnego prawa administracyjnego w wyniku dokonania przez organ administracji publicznej jej autorytatywnej konkretyzacji daje podstawy do nadania jej uprawnienia materialnoprawnego lub obciążenia jej obowiązkiem materialnoprawnym.
Przy wykładni interesu prawnego jako przesłanki materialnoprawnej żądania udostępnienia danych nie można wyznaczyć wąskich ram związanych z autorytatywną konkretyzacją normy materialnego prawa administracyjnego poprzez przyznanie ( cofnięcie) uprawnienia materialnoprawnego lub obciążenia obowiązkiem materialnoprawnym. Takie wąskie ujęcie interesu prawnego, na podstawie art. 80cd ust. 1 p.r.d. nie wyczerpuje tej wartości prawnej, a wymaga ujęcia szerszego obejmującego możliwość prawną podjęcia obrony prawnej na szeroko pojętej drodze prawa do procesu. Nie oznacza to jednak, że w sposób różny od przyjętego w art. 28 k.p.a. należy ustalić cechy przesądzające o przyznaniu jednostce interesu prawnego. Zarówno w doktrynie prawa administracyjnego jak i w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny, a także aktualny (zob. wyroki NSA z 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 9/17; z 26 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 286/16, z 28 września 2023 r., sygn. akt II OSK 1054/22). Wskazane cechy interesu prawnego prowadzą do wniosku, że powinien on być interesem rzeczywistym, a nie hipotetycznym. Interes prawny nie może być uzasadniany zdarzeniami bądź okolicznościami mającymi nastąpić w przyszłości, do których wnioskodawca dąży lub zamierza podjąć w przyszłości. Sam zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie wypełnia warunków od zaistnienia których zależy wystąpienie interesu prawnego w konkretnej sprawie. (zob. wyrok NSA z 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2834/20). Tylko bowiem interes rzeczywisty jest interesem indywidualnym, aktualnym i konkretnym, a także nadaje się do obiektywnego sprawdzenia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zamiar uzyskania przez skarżącą danych właściciela pojazdu marki Ż. o nr rej. (...), na którym były prezentowane billboardy ze zdjęciami okaleczonych i zakrwawionych płodów ludzkich z napisem "aborcja zabija", celem ewentualnego wytoczenia powództwa o ochronę dóbr osobistych, ma charakter wyłącznie hipotetyczny. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów wskazujących, że po pierwsze: podjęła czynności zmierzające do wytoczenia powództwa o ochronę dóbr osobistych wobec właściciela pojazdu, po drugie, że to właściciel pojazdu odpowiadał za umieszczenie wskazanych treści na pojeździe. Wskazać wręcz należy, że z dołączonych do wniosku dokumentów dotyczących sprawy o wykroczenie wynika, że to nie właściciel pojazdu lecz inny podmiot był odpowiedzialny za umieszczenie wskazanych treści na ww. pojeździe, co jednoznacznie wskazuje, że brak jest obiektywnego i aktualnego interesu prawnego w ubieganiu się o uzyskanie jednostkowych danych z centralnej ewidencji pojazdów w zakresie jego właściciela. Tym samym zgodzić się należało z sądem pierwszej instancji, że skarżąca ubiegając się o uzyskanie danych właściciela pojazdu z centralnej ewidencji pojazdów winna była wykazać, że to właściciel pojazdu dokonał naruszenia prawa uzasadniającego skorzystanie przez skarżącą z ochrony prawnej. Dopiero wykazanie okoliczności wskazujących, że uzyskanie danych właściciela pojazdu jest niezbędne dla ochrony interesu prawnego skarżącej – w tym wypadku opartego na naruszeniu dóbr osobistych (art. 24 k.c.) – stanowić może usprawiedliwione i uzasadnione żądanie uzyskania danych w oparciu o art. 80cd ust. 1 p.r.d., czego skarżąca w niniejszej sprawie nie wykazała.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieusprawiedliwioną i jako taką oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a.