II GSK 2412/24

II GSK 2412/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Korycińska /przewodniczący/
Wojciech Kręcisz
Wojciech Maciejko /sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
657
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 5796/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-04-25
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2561
art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 109a ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1467
art. 176
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Korycińska sędzia NSA Wojciech Kręcisz sędzia NSA Wojciech Maciejko (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. II Sp. z o.o. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 5796/23 w sprawie ze skargi W. II Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie interpretacji indywidualnej w zakresie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego: 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W. II Sp. z o.o. z siedzibą w L. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5796/23 oddalił złożoną przez P.W. II M.W. Sp. z o.o. z siedzibą w L. (zwaną dalej W. Sp. z o.o.) skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2023 r., nr [...] w sprawie interpretacji indywidualnej w zakresie przepisów dotyczących podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wspólników zobowiązanych na mocy umowy spółki do powtarzających się świadczeń niepieniężnych określonych w art. 176 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1467 ze zm., zwanej dalej k.s.h.).
W wyroku tym, z powołaniem się na art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd I instancji podzielił pogląd Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (zwanego dalej Prezesem NFZ). Stwierdził, że w przedstawionym przez skarżącego stanie faktycznym organ ten przedstawił prawidłową interpretację indywidualną orzekając na podstawie art. 109a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2561 ze zm., zwanej dalej u.ś.o.z.) w zw. z art. 34 ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2023 r., poz. 221 ze zm.). Stwierdził, że Prezes NFZ
w prawidłowy sposób zastosował te przepisy stwierdzając, że w sytuacji wykonywania przez wspólnika spółki prawa handlowego wobec spółki określonych w art. 176 k.s.h. czynności na podstawie umowy spółki, wspólnik ten podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e u.ś.o.z., jako osoba która w realiach przedstawionego przez skarżącego stanu faktycznego, wykonuje pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, o jakiej mowa w art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2023 r., poz. 1610, zwanej dalej k.c.). Stwierdzono, że istota sprawy sprowadzała się do oceny natury umowy zawartej przez wspólnika ze spółką w celu wykonywania czynności określonych w art. 176 § 1 k.s.h. i relacji tej umowy do zakresu czynności, które projektuje przedsiębiorca w ramach przygotowanej umowy. Jak wynika z art. 176 k.s.h. jeżeli wspólnik ma być zobowiązany do powtarzających się świadczeń niepieniężnych,
w umowie spółki należy oznaczyć rodzaj i zakres takich świadczeń. Do umowy spółki wprowadzono postanowienia które zobowiązują wspólnika do świadczenia na rzecz spółki powtarzających się świadczeń niepieniężnych, polegających na: jednej w miesiącu aktualizacji bazy klientów i dostawców spółki wraz ze sporządzeniem reportu podsumowującego, jednego w tygodniu podsumowania ofert przedstawionych przez spółkę wraz ze sporządzeniem raportu na ich temat, jednej w miesiącu inwentaryzacji stanów magazynowych pomieszczeń socjalnych wraz z ich uzupełnieniem zgodnie
z bieżącymi potrzebami, jednej na kwartał analizie potrzeb i aktualizacji w zakresie polis ubezpieczeniowych spółki wraz ze sporządzeniem raportu podsumowującego, sporządzeniu jednego na kwartał raportu podsumowującego z przebiegu prac na stronie internetowej spółki wraz ze wskazaniem zaleceń i bezpośrednim zleceniem prac utrzymujących, przygotowaniu i opracowaniu dwóch w miesiącu postów udostępnianych na firmowych mediach społecznościowych. Po zamierzonym przez spółkę wpisie zmian do Krajowego Rejestru Sądowego i przyjęciu stosownych uchwał, wspólnik z tytułu takich czynności będzie otrzymywał wynagrodzenie; czynności te nie będą przedmiotem odrębnych umów. Spółka prowadzi działalność z zakresu: produkcji mebli biurowych, produkcji wyrobów z drewna i korka, z wyłączeniem mebli, produkcji metalowych wyrobów gotowych, z wyłączeniem maszyn i urządzeń, robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, robót związanych z budową dróg i autostrad, robót budowlanych specjalistycznych, działalności agentów zajmujących się sprzedażą towarów różnego rodzaju, handlu detalicznego, z wyłączeniem handlu detalicznego pojazdami samochodowymi, transportu drogowego towarów, pozostałego doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania. W ocenie Sądu I instancji jako prawidłową należało uznać zaprezentowaną w decyzji Prezesa NFZ interpretację, iż w realiach tak zakreślonego stanu faktycznego wspólnik podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e u.ś.o.z., jako osoba wykonująca na rzecz spółki pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, zgodnie z art. 750 k.c. Zakres przedmiotowy odpłatnej umowy między wspólnikiem i spółką nie odpowiadał wymogom określonym w art. 176 k.s.h. Przepis art. 176 k.s.h. dopuszcza obciążenie wspólnika obowiązkami o charakterze powtarzających się czynności, których rodzaj
i zakres określa umowa spółki. "Powtarzający się" charakter mają tylko świadczenia periodyczne, zaś "zakres" wymaga wskazania rozmiarów i okresu, w jakim świadczenie ma być spełniane. Taka umowa ma funkcję wynikającą z więzi kooperacyjnej, produkcyjnej, handlowej między spółką a wspólnikiem. Zakres zadań wynikający
z projektowanej zmiany umowy spółki wskazuje, że jej treścią są usługi ciągłe
o charakterze czynności starannego działania, które zwykle wykonuje personel zatrudniony przez przedsiębiorcę. Celem umowy ma być uniknięcie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, a zwłaszcza nie uiszczanie składki na ubezpieczenie zdrowotne, tj. uzyskanie przez spółkę świadczonych usług bez obciążeń właściwych tej spółce. Przedstawiony stan faktyczny wskazuje, że treścią umowy miały być czynności starannego działania o charakterze powtarzającym się, ale i stałym lub ciągłym. A taka umowa odpowiada wymogom art. 750 k.c. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie do każdej umowy wzajemnej, która nie jest uregulowana innymi przepisami. Z tych też powodów, wspólnik wykonujący takie zobowiązanie względem spółki podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e u.ś.o.z.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła W. Sp. z o.o. W skardze kasacyjnej zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie:
1) przepisów postępowania, które "miało wpływ na wynik sprawy"
w postaci:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez inne rozpatrzenie sprawy niż w analogicznych stanach prawnych i faktycznych oraz przyjęcie, że świadczenia wspólnika opisane w zdarzeniu przyszłym stanowią podstawę do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, w sytuacji gdy świadczenia wspólnika na podstawie art. 176 k.s.h. w innych orzeczeniach Sądu I instancji nie stanowiły podstawy do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym,
b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak sporządzenia wyczerpującego uzasadnienia wyroku w zakresie ciągłości opisywanych w zdarzeniu przyszłym, powtarzających się świadczeń niepieniężnych wspólników oraz poprzez brak ustosunkowania się przez Sąd do wszystkich podniesionych w skardze zarzutów oraz lakoniczność uzasadnienia o treści omijającej istotę zaistniałego w sprawie sporu;
2) przepisów prawa materialnego w postaci:
a) art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e u.ś.o.z. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, wynikające z przyjęcia, że stosunek opisany we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej stanowi stosunek cywilnoprawny, który wypełnia przesłanki tytułu do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, o którym mowa w tym przepisie, w sytuacji gdy opis tego stosunku, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, nie wypełnia przesłanek wskazanego
w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e u.ś.o.z. tytułu do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, tj. umowy agencyjnej, umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy k.c. dotyczące zlecenia,
b) art. 176 k.s.h. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego przedstawionego przez skarżącą i w konsekwencji błędne uznanie, że opisane przez skarżącą świadczenia wspólnika mają charakter ciągły i tym samym nie mieszczą się
w hipotezie normy ustanowionej w art. 176 k.s.h. oraz
c) art. 750 k.c., poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że opisane przez skarżącą, w zdarzeniu przyszłym, świadczenia wspólnika wypełniają znamiona umowy
o świadczenie usług na warunkach zlecenia, przez co stosuje się do nich przepisy
o zleceniu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca rozbudowała motywy stanowiące podstawę zarzutów kasacyjnych. Stwierdziła, że szereg orzeczeń sądowych dotyczących art. 176 k.s.h., jak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 6203/23 wskazuje, iż powtarzające się niepieniężne świadczenia wspólników odpowiadające wymogom art. 176 k.s.h. to np. czynności powtarzające się raz w tygodniu, raz w miesiącu. Z kolei w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 listopada 2023 r., I SA/Gd 775/23 stwierdzono, że stosunek nawiązany między spółką i wspólnikiem na podstawie art. 176 k.s.h. może wykazywać podobieństwo do umowy zlecenia. Sąd I instancji winien był uwzględnić, że katalog umów z art. 66 ust. 1 u.ś.o.z. jest katalogiem zamkniętym. Skarżąca wniosła
o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie decyzji Prezesa NFZ, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości
i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniosła nadto
o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz
o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W ocenie strony przeciwnej, zamierzenie związane z powierzeniem wspólnikom obowiązków o charakterze pracy ciągłej nie może prowadzić do zastępowania przy pomocy art. 176 k.s.h. czynności prawnych powierzających zadania służące utrzymywaniu ruchu przedsiębiorstwa. Temu służą inne rozwiązania prawne, np. jednoosobowa działalność gospodarcza, spółka osobowa lub spółdzielnia. Prawidłowo przyjęto w zaskarżonym wyroku, że w sprawach umów nieuregulowanych innymi przepisami należy stosować art. 750 k.c. i taka też umowa została objęta tekstem umowy spółki, stanowiącej przedmiot interpretacji. Katalog szeregu czynności powierzonych wspólnikowi przez spółkę wskazywał w badanej sprawie, że były to czynności powtarzające się, stałe lub ciągłe, a takie mogą oznaczać tylko wykonywanie usług, do których należy stosować art. 750 k.c. Cykliczność nie wyłączała umowy o świadczenie usług. Stąd z tytułu nawiązania takiej umowy powstanie obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z mocy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e u.ś.o.z.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie nie wystąpiły podstawy nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183
§ 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają podstawy określone
w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez inne rozpatrzenie sprawy niż w analogicznych stanach prawnych i faktycznych oraz przyjęcie, że świadczenia wspólnika opisane w zdarzeniu przyszłym stanowią podstawę do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, w sytuacji gdy świadczenia wspólnika na podstawie art. 176 k.s.h. w innych orzeczeniach Sądu I instancji nie stanowiły podstawy do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Przepis art. 145 § 1
pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest przepisem jedynie wyznaczającym kierunek rozstrzygnięcia sądu
I instancji, gdy dostrzeżony po stronie organów stopień naruszenia przepisów postępowania osiągnął poziom co najmniej mogącego mieć wpływ na wynik sprawy. Samo stwierdzenie w skardze kasacyjnej, że organ naruszył art. 8 k.p.a. w zw. z art. 176 k.s.h., i to bez wskazania jednostki redakcyjnej art. 8 (§ 1 lub/i § 2) k.p.a. nie pozwala odkodować w czym skarżąca upatrywała naruszenia zaufania do organów władzy publicznej (art. 8
§ 1 k.p.a.) lub też odstępowania bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym (art. 8 § 2 k.p.a.). Dla sprawy
w przedmiocie interpretacji indywidualnej kluczowe znaczenie pod względem tożsamości "stanu faktycznego" w rozumieniu art. 8 § 2 k.p.a. ma przecież stan faktyczny tych spraw, które mogą uchodzić jako "utrwalona praktyka". Wywody skargi kasacyjnej ani nie pozwalają na wykazanie takiej praktyki, ani też nie wykazują, a nawet nie relacjonują stanów faktycznych innych spraw administracyjnych przed Prezesem NFZ, w sposób pozwalający porównać je z zakresem obowiązków wspólnika względem spółki, które na tle art. 178 k.s.h. skarżąca chciała ukształtować jako relację wyłączoną spod obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Wbrew ocenie skarżącej, w sprawie nie naruszono też art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak sporządzenia wyczerpującego uzasadnienia wyroku w zakresie ciągłości opisywanych w zdarzeniu przyszłym, powtarzających się świadczeń niepieniężnych wspólników oraz poprzez brak ustosunkowania się przez Sąd do wszystkich podniesionych w skardze zarzutów oraz lakoniczność uzasadnienia o treści omijającej istotę zaistniałego w sprawie sporu. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych
w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (zd. pierwsze). Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazanie co do dalszego postępowania (zd. drugie). Na tle badanej sprawy wyrok
I instancji oddalał skargę, więc znaczenie dla zasadności tego zarzutu kasacyjnego może mieć tylko ocena dochowania przez Sąd I instancji wymogów art. 141 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a. Tych wymogów Sąd I instancji dopełnił. W obszernym uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił stan sprawy i zrelacjonował zarzuty skarżącej (k. 105-108 akt I sprawy o sygn. VI SA/Wa 5796/23), do których następnie się odniósł (k. 108-112 akt VI SA/Wa 5796/23). W szczególności sformułował jednoznaczną ocenę przyczyn, z jakich uznał, że decyzja
w sprawie interpretacji indywidualnej okazała się prawidłowa. W wywodzie zawartym na k. 109-110 jednoznacznie stwierdzono, że w ocenie Sądu I instancji art. 176 § 1 k.s.h. może stanowić podstawę wyłącznie takiej umowy łączącej spółkę ze wspólnikiem, w której doniosłe znaczenie odgrywa "istnienie więzi kooperacyjnych, produkcyjnych, handlowych między spółką a wspólnikiem ..."; czynności objęte umową wskazują, że będą miały charakter "wykonywanych ciągle ... za określoną odpłatnością i przez to nie podpada pod hipotezę normy zawartej w art. 176 k.s.h." oraz że są czynnościami "ciągłej usługi
o charakterze czynności starannego działania, które zwykle wykonuje personel zatrudniony na podstawie umowy cywilnoprawnej lub stosunku pracy, ewentualnie wspólnicy spółki osobowej lub członkowie spółdzielni". Z tego powodu czynności projektowanej umowy spełniły wymogi stawiane umowie o świadczenie usług z art. 750 k.c. i przesądziły o objęciu umawiającego się wspólnika obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e u.ś.o.z. Podstawa prawna rozstrzygnięcia została więc przedstawiona kompletnie i w sposób w zupełności zrozumiały.
Nie uległy też naruszeniu przepisy objęte, powiązanymi ze sobą zarzutami naruszenia prawa materialnego w postaci art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e u.ś.o.z. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, wynikające z przyjęcia, że stosunek opisany we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej stanowi stosunek cywilnoprawny, który wypełnia przesłanki tytułu do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, o którym mowa w tym przepisie, w sytuacji gdy opis tego stosunku, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, nie wypełnia przesłanek wskazanego w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e u.ś.o.z. tytułu do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, tj. umowy agencyjnej, umowy zlecenia albo innej umowy
o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy k.c. dotyczące zlecenia, a także
w postaci art. 176 k.s.h. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego przedstawionego przez skarżącą i w konsekwencji błędne uznanie, że opisane przez skarżącą świadczenia wspólnika mają charakter ciągły i tym samym nie mieszczą się
w hipotezie normy ustanowionej w art. 176 k.s.h. i art. 750 k.c., poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że opisane przez skarżącą, w zdarzeniu przyszłym, świadczenia wspólnika wypełniają znamiona umowy o świadczenie usług na warunkach zlecenia, przez co stosuje się do nich przepisy o zleceniu.
Jak wynika z prawidłowo przyjętego przez Sąd I instancji za orzekającym organem stanu faktycznego, W. Sp. z o.o. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie: produkcji mebli biurowych, produkcji wyrobów z drewna i korka, z wyłączeniem mebli produkcji metalowych wyrobów gotowych, z wyłączeniem maszyn i urządzeń, robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, robót związanych z budową dróg i autostrad, robót budowlanych specjalistycznych, działalności agentów zajmujących się sprzedażą towarów różnego rodzaju, handlu detalicznego, z wyłączeniem handlu detalicznego pojazdami samochodowymi, transportu drogowego towarów, pozostałego doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania. Do umowy spółki wprowadzono postanowienia, które zobowiązują wspólnika do świadczenia na rzecz spółki świadczeń niepieniężnych, polegających na: jednej w miesiącu aktualizacji bazy klientów i dostawców spółki wraz ze sporządzeniem reportu podsumowującego, jednego w tygodniu podsumowania ofert przedstawionych przez spółkę wraz ze sporządzeniem raportu na ich temat, jednej
w miesiącu inwentaryzacji stanów magazynowych pomieszczeń socjalnych wraz z ich uzupełnieniem zgodnie z bieżącymi potrzebami, jednej na kwartał analizie potrzeb
i aktualizacji w zakresie polis ubezpieczeniowych spółki wraz ze sporządzeniem raportu podsumowującego, sporządzeniu jednego na kwartał raportu podsumowującego
z przebiegu prac na stronie internetowej spółki wraz ze wskazaniem zaleceń
i bezpośrednim zleceniem utrzymania prac utrzymujących, przygotowaniu i opracowaniu dwóch w miesiącu postów udostępnionych na firmowych mediach społecznościowych. Po zamierzonym przez spółkę wpisie zmian do Krajowego Rejestru Sądowego i przyjęciu stosownych uchwał, wspólnik z tytułu takich czynności będzie otrzymywał wynagrodzenie; czynności te nie będą przedmiotem odrębnych umów. Stosownie do art. 176 k.s.h., jeżeli wspólnik ma być zobowiązany do powtarzających się świadczeń niepieniężnych,
w umowie spółki należy oznaczyć rodzaj i zakres tych świadczeń (§ 1); wynagrodzenie wspólnika za takie świadczenia na rzecz spółki jest wypłacane przez spółkę także
w przypadku, gdy sprawozdanie finansowe nie wykazuje zysku (§ 2 ); w przypadku określonym w art. 176 § 1 k.s.h. zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części, bądź obciążenie udziału, może nastąpić jedynie za zgodą spółki, o której mowa w art. 182 k.s.h., chyba że umowa spółki stanowi inaczej (§ 3 ). Nie ulega kwestii, że relacja cywilna nawiązywana między wspólnikiem a spółką na podstawie art. 176 § 1 k.s.h. ma podłoże korporacyjne i stanowi z założenia wyjątkowe rozwiązanie (na co wskazuje zwrot "jeżeli wspólnik ma być zobowiązany ..."), co oznacza, że nie stanowi normy w relacjach wykonywania działalności gospodarczej w formie spółki prawa handlowego. Musi więc wiązać się z dbałością umawiających się stron aby wymagane przez art. 176 § 1 k.s.h. elementy przedmiotowo istotne nie wykraczały poza katalog czynności "powtarzających się", natury "niepieniężnej" oraz aby ich rodzaj i zakres nie wypaczały natury dozwolonej tak zakreślonymi granicami osobistej ingerencji wspólnika w wykonywanie działalności przez spółkę (art. 2 k.s.h. w zw. z art. 3531 k.c.). Jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, obowiązki wspólnika określane umownie zawartej na podstawie art. 176 k.s.h. muszą być obowiązkami korporacyjnymi i w żadnym razie nie mogą być traktowane zamiennie względem obowiązków odpowiadających jakościowo zatrudnieniu, a więc wykonywaniu w spółce zajęć stałych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2024 r., II GSK 677/23, CBOSA). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2024 r., II GSK 500/24 (Lex nr 3753388) stwierdzono, że świadczenie ciągłe zostało wykluczone z zakresu przedmiotowego art. 176 k.s.h. Ciągłe zaś są te świadczenia, które wymagają stałego zachowywania się dłużnika w ramach stosunku zobowiązaniowego. Ciągłość nie oznacza zawsze stanu nieprzerywania, nierozdzielania czynności czy ciągłości działania. Zachodzi również wówczas gdy akty psychofizyczne zobowiązanego, choć rozdzielone w czasie, tworzą funkcjonalną całość. Nadto, ocenić też należy ilość świadczeń spełnianych w ramach jednego stosunku. Ilość również może mieć wpływ na utratę przez świadczenie cechy świadczenia powtarzającego się i sprowadzić nań cechę ciągłości. Oceniać należy miejsce i czas oraz sposób wykonywania czynności, które wykluczają art. 176 k.s.h., jako podstawę tak ukształtowanej relacji prawnej. Zespół tych cech nie może wskazywać na stałe zatrudnienie w spółce i świadczenie na jej rzecz pracy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2023 r., II GSK 1810/22, CBOSA). Konstrukcja art. 176 k.s.h. wymaga periodyczności aktywności wspólnika; "powtarzanie się" czynności oznacza, że dają się wyraźnie w czasie ulokować czynności, które dzieli zwolnienie od wszelkiej aktywności psycho-fizycznej wspólnika. Art. 176 k.s.h. przez warunek "zakresu" umowy wymaga przewidywalności co do jednostek czasu, jakich będzie wymagała czynność wspólnika. Na tle zakresu projektowanej przez skarżącą spółkę zmiany umowy spółki w trybie art. 176 k.s.h. widoczne jest obciążenie wspólnika wieloma zadaniami; 6 pozycji obejmujące sprawy: aktualizacji bazy klientów, aktualizacji bazy dostawców, raporty podsumowującej, inwentaryzacje magazynu, inwentaryzacje pomieszczeń socjalnych, uzupełnianie stanu pomieszczeń magazynowych i socjalnych, analizy potrzeb i aktualizacji polis ubezpieczeniowych, raportowania w zakresie ubezpieczeń, raportowania stanu prac na stronie internetowej spółki, formułowania zaleceń i zlecania prac utrzymujących, przygotowywania i opracowywania postów na firmowych mediach społecznościowych. Czynności te, jakkolwiek co do ich finalnych zewnętrznie dostrzegalnych skutków (jak przedłożenie raportów, wprowadzenie postu) są od siebie oddalone w czasie, skoro przewidziano okresy ich finalizacji miesięczne lub kwartalne, to jednak liczba i zakres prac wymaganych do osiągnięcia tych efektów pracy (dokumentów, wydania dyspozycji, uwidocznienia danych w internecie) przesądzają o ciągłości całej relacji zobowiązaniowej. Świadczą o tym w szczególności świadczenia obejmujące "przygotowywanie" (np. postów w mediach społecznościowych), "opracowywanie" informacji, "sporządzanie" dokumentacji, wymagające uprzedniej analizy i gromadzenia danych, badania bieżących potrzeb pomieszczeń (w celu ich uzupełnienia), gromadzenia danych klientów i dostawców (w celu ich finalnego uwidocznienia w zaktualizowanym raporcie). Trafnie ocenił Sąd I instancji, że tego rodzaju świadczenia są typowe dla pracowników lub zleceniobiorców, i to o rozbudowanym, stałym zakresie czynności. Nie odpowiadają wymogom świadczeń powtarzających się (periodycznych), obciążających wyjątkowo wspólnika, jak wymaga tego art. 176 k.s.h. A skoro tak, muszą być – zgodnie
z klauzulą art. 750 k.c. – sklasyfikowane jako treść umowy o świadczenie usług, co wymusza podciągnięcie ich, z punktu widzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, pod art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e u.ś.o.z.
Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 240 zł obejmujących wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego organ w postępowaniu kasacyjnym orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).