II GSK 2406/14

II GSK 2406/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-04-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-09-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Bała /przewodniczący/
Joanna Kabat-Rembelska /sprawozdawca/
Małgorzata Jużków
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2114/13 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-05-15
II GZ 681/13 - Postanowienie NSA z 2013-12-03
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 260
art. 13k ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr) Sędzia del. WSA Małgorzata Jużków Protokolant Ilona Szczepańska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 15 maja 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2114/13 w sprawie ze skarg I. S. na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], [...] maja 2013 r., nr [...], [...] czerwca 2013r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od I. S. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1560 (tysiąc pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 15 maja 2014 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2114/13), po rozpoznaniu skarg I. S. na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] maja 2013 r.: nr [...], nr [...] oraz z [...] czerwca 2013 r. nr [...], w przedmiocie kar pieniężnych, uchylił zaskarżone decyzje, stwierdził, że nie podlegają one wykonaniu oraz zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego 2.211 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:
W dniu [...] lutego 2012 r. o godz. 9:30 na drodze krajowej S1 na odcinku D. (Z.) – T. w S., inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów: samochód ciężarowy marki Ford o nr rej. [...] wraz z przyczepą ciężarową marki Boro o nr rej. [...], kierowany przez I. S.. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 t.
W trakcie kontroli pojazdu, przy pomocy skanera urządzenia kontrolnego stanowiącego wyposażenie mobilnej jednostki kontrolnej Inspekcji Transportu Drogowego, stwierdzono, że nie została uiszczona wymagana opłata elektroniczna w dniu [...] lutego 2012 r. o godzinie 21:20:42 na drodze krajowej nr 18 na odcinku O. (granica państwowa) – G., w dniu [...] lutego 2012 r. o godz. 20:37:05 na odcinku autostrady A4 Z. (granica państwowa) – węzeł B. oraz w dniu [...] lutego 2012 r. o godz. 09:30 na odcinku drogi ekspresowej S1 D. (Z.) – T.. W pojeździe znajdowało się urządzenie służące do pobierania opłat elektronicznych, jednak w chwili kontroli miało wyłączony przełącznik przyczepy, tj. pracowało w trybie dla pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 3,5 tony.
Ponadto podczas kontroli przesłuchano stronę, która zeznała, że [...] lutego 2012 r. o godzinie 21:20:42 na drodze krajowej nr 18, [...] lutego 2012 r. o godz. 20:37:05 na autostradzie A4 oraz [...] lutego 2012 r. o godz. 9:30 na drodze krajowej S1 na odcinku drogi ekspresowej S1 D. (Z.) – T. osobiście prowadziła zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego o nr rej. [...] oraz przyczepy ciężarowej o nr rej. [...].
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) decyzjami z [...] marca 2013 r. nr [...], nr [...] oraz nr [...] nałożył na I. S. każdą z tych decyzji kary pieniężne w wysokości 3.000 złotych.
Następnie GITD decyzjami z [...] maja 2013 r. o nr [...]1, [...] oraz decyzją z [...] czerwca 2013 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzje z [...] marca 2013 r.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięć organ wskazał art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: k.p.a.), art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260, dalej: u.d.p.) oraz załącznik nr 2 i nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. nr 80, poz. 433 ze zm.; dalej: rozporządzenie z dnia 22 marca 2011 r.) oraz art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1265; dalej: u.t.d.).
Organ stwierdził, że z materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynikało, że kontrolowany pojazd samochodowy poruszał się po drogach wymienionych w rozporządzeniu z dnia 22 marca 2011 r., a za przejazdy po nich nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Strona postępowania została ustalona prawidłowo, gdyż była nią osoba, która kierowała kontrolowanym pojazdem samochodowym, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.
GITD ustalił, że kontrolowany zespół pojazdów został wyposażony w urządzenie viaBOX służące do pobierania opłaty elektronicznej, jednak było ono ustawione na tryb pracy jak dla pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej (DMC) poniżej 3,5 tony bez przyczepy, co skutkowało niepobraniem opłaty za przejazdy po wymienionych drogach krajowych. Powyższe ustalenia potwierdza pismo Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. z [...] września 2012 r. z którego wynika, że powodem niepobrania opłaty elektronicznej za wymienione przejazdy był brak zmiany trybu pracy urządzenia viaBOX (z poniżej 3,5 ton na powyżej/równa 3,5 ton) przez użytkownika.
GITD ustosunkowując się do wyjaśnień strony, co do braku informacji o konieczności przełączania urządzenia viaBOX na tryb pracy z przyczepą w sytuacji gdy zespół pojazdów był równy/przekraczał 3,5 tony, stwierdził, że nie stanowią one podstawy do umorzenia postępowania. Organ wywodził, że kierowca prowadzący pojazd, co do którego istnieje obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej, przed rozpoczęciem jazdy po tej drodze winien podjąć wszelkie możliwe czynności zmierzające do wyeliminowania istniejących nieprawidłowości, mających wpływ na elektroniczny pobór opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi, inaczej świadomie naraża się na odpowiedzialność administracyjnoprawną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. W ocenie organu nawet gdyby przyjąć, że do urządzenia viaBOX dołączona została instrukcja obsługi, która nie zawierała informacji o sposobie zmiany trybu jego pracy, to nie może to stanowić okoliczności mającej wpływ na ustalenie odpowiedzialności administracyjnej kierującego pojazdem. Zaznaczył, że okoliczność taka może być ewentualnie podstawą roszczeń odszkodowawczych, gdyby okazało się, że nałożenie kary administracyjnej nastąpiło z winy podmiotu, który wydał niewłaściwą lub niekompletną instrukcję, narażając kierującego na szkodę. Tak samo błędna informacja dotycząca funkcjonowania urządzenia pokładowego viaBOX uzyskana od pracownika Punktu Obsługi Klienta nie ma w ocenie organu znaczenia dla sposobu załatwienia spraw.
GITD podkreślił, że ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalający na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p. w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej, a wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej.
I. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na powyższe decyzje.
Sąd, na rozprawie, która odbyła się 15 maja 2014 r. postanowił, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg I. S. na decyzje GITD z [...] maja 2013 r. i [...] czerwca 2013 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2114/13, VI SA/Wa 2115/13 oraz VI SA/Wa 2116/13) i prowadzić postępowanie pod sygn. akt VI SA/Wa 2114/13.
Sąd pierwszej instancji opisanym na wstępie wyrokiem, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a, uwzględnił skargi I. S..
Uznał, za bezsporne, że skarżący zawarł umowę z podmiotem pobierającym opłatę elektroniczną za korzystanie z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną, odebrał od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie viaBOX, zainstalował je w pojeździe oraz wniósł przedpłatę na poczet realizowanych przejazdów podlegających opłacie elektronicznej. Pomimo wykonania przez skarżącego ciągu wymienionych czynności nie zostały pobrane opłaty za wykonane przez niego przejazdy po drogach krajowych zespołem pojazdów przekraczającym 3,5 tony DMC, co legło u podstaw nałożenia na skarżącego kar pieniężnych na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. Z akt sprawy wynika, że powodem niedobrania opłat był brak zmiany trybu pracy urządzenia viaBOX. Sąd zaznaczył, że skarżący, kwestionując zasadność nałożenia na niego kar pieniężnych, konsekwentnie twierdził, że zakupując urządzenie viaBOX nie został poinformowany o konieczności dokonywania zmiany trybu pracy tego urządzenia, a do urządzenia nie została załączona ulotka, która wyjaśniała sposób ustawiania urządzenia w przypadku, gdy pojazd lekki ciągnie przyczepę i zespół pojazdów przekracza tym samym 3,5 tony.
W ocenie Sądu, GITD niesłusznie zaniechał przeprowadzenia dowodów na okoliczność, czy skarżący zawierając umowę z podmiotem obsługującym system poboru opłat elektronicznych otrzymał instrukcję co do konieczności zmiany trybu pracy na urządzeniu viaBOX w sytuacji wykonywania przejazdu pojazdem wraz z przyczepą.
WSA podniósł, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) organy administracji publicznej "podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy". Stosownie do tej zasady, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Z zasadą prawdy obiektywnej ściśle wiąże się wyrażona w art. 8 k.p.a. zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Z zasady tej wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Tylko postępowanie spełniające wymienione warunki i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie spełniają ich żądań. Następnie WSA stwierdził, że organ dokonując ustaleń co do okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze nie sprostał tym wymogom.
Sąd zauważył, że w aktach sprawy znajduje się pismo z [...] czerwca 2012 r. skierowane przez operatora systemu poboru opłat elektronicznych do skarżącego, z którego wynika, że w początkowym okresie działania systemu i dystrybucji urządzeń pokładowych viaBOX, do standardowej instrukcji obsługi urządzeń, dołączana była dodatkowa informacja w postaci ulotki, która wyjaśniała sposób ustawienia urządzenia w przypadku, gdy pojazd lekki ciągnie przyczepę, co powoduje, że zespół pojazdów przekracza 3,5 tony. Ze wspomnianego pisma wynika, że aktualnie dostępna instrukcja została zmieniona i ujednolicona przez dodanie informacji zawartych poprzednio w ulotce. WSA stwierdził, że z załączonej do akt przez skarżącego instrukcji wynika, że nie zamieszczono w niej informacji co do sposobu ustawienia urządzenia w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem lekkim, z którego po dołączeniu przyczepy, powstał zespół pojazdów o DMC przekraczającej 3,5 tony. Według skarżącego do zakupionego urządzenia viaBOX nie otrzymał ulotki a jedynie instrukcję. Organ nie wyjaśnił powyższej kwestii, ograniczając się do stwierdzenia, że jest ona bez znaczenia na gruncie odpowiedzialności administracyjnej.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji wskazane okoliczności, wbrew twierdzeniom organu, mogą mieć znaczenie w sprawach i przyczynić się do ich pełnego wyjaśnienia. Sąd podzielił pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GSK 31711, że w postępowaniu o nałożenie na określony podmiot kary administracyjnej szczególnego znaczenia nabiera respektowanie wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, a przeprowadzone przez właściwy organ postępowanie administracyjne, aby mogło zakończyć się wydaniem decyzji o nałożeniu kary, musi dowieść w sposób niewątpliwy naruszenie zasad i rygorów określonych obowiązującymi przepisami.
W ocenie WSA, organ wydając zaskarżone decyzje dopuścił się przede wszystkim – mogącej mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy – obrazy przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Polegała ona na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów skarżącego.
Sąd pierwszej instancji polecił, by GITD przy ponownym rozpatrzeniu spraw, wyjaśnił, czy urządzenie viaBOX, w które został wyposażony skarżący zawierało ulotkę informującą o konieczności zmiany trybu pracy "z poniżej 3,5 t na powyżej/równa 3,5 t", dokonał wszechstronnej oceny całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz ustosunkował się szczegółowo do wszystkich argumentów skarżącego, co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.
Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżył powyższy wyrok w całości wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonał dowolnej oceny dowodów bez wskazania przyczyn nieuwzględnienia zarzutów strony, podczas gdy organ prawidłowo ustalił, iż opłata za przejazd płatnym odcinkiem drogi nie została uiszczona z uwagi na brak zmiany trybu pracy urządzenia viaBOX przez skarżącego (z trybu poniżej 3,5 tony na tryb powyżej/równy 3,5 tony), co stanowi okoliczność bezsporną potwierdzoną przez stronę podpisem złożonym pod protokołem kontroli bez wniesienia uwag, i już sama powyższa okoliczność stanowiła wystarczającą podstawę dla stwierdzenia naruszenia wykonywania przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej, gdyż obowiązek dla strony w zakresie uiszczenia rzeczonej opłaty przy przekroczeniu przez prowadzony zespół pojazdów 3,5 tony dopuszczalnej masy całkowitej wynika wprost z przepisów prawa powszechnie obowiązującego tj. art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. i nie jest uzależniony od dołączenia do umowy z operatorem systemu ulotki do instrukcji i z tego powodu organ uznał tę okoliczność za nieistotną dla rozpoznania sprawy, przez co stan faktyczny sprawy został ustalony należycie, organ odniósł się do argumentacji strony, nie odnajdując jednak podstaw dla jej uwzględnienia, natomiast zaskarżona decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne w sposób logiczny i wyczerpujący wyjaśniające motywy zapadłego rozstrzygnięcia;
Ponadto z ostrożności procesowej organ zarzucił również:
2) naruszenie art. 13k ust. 1 pkt 1 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż warunkiem zastosowania sankcji administracyjnej za nieuiszczenie opłaty elektronicznej jest dołączenie do instrukcji obsługi ulotki informującej o przełączaniu trybów pracy urządzenia viaBOX, czy też inne powiadomienie strony o powyższej powinności, podczas gdy z treści przepisu art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., taki warunek nie wynika, natomiast obowiązek strony w zakresie uiszczenia opłaty za przejazd płatnymi odcinkami drogi, wobec przekroczenia przez prowadzony zespół pojazdów 3,5 tony dopuszczalnej masy całkowitej wynika wprost z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sad pierwszej instancji kontrolował decyzje wydane przez GITD o nałożeniu na skarżącego kar pieniężnych za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Uchylenie zaskarżonych decyzji nastąpiło na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. z powodu naruszenia przez organ art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, należało wyjaśnić, czy urządzenie viaBOX, w które został wyposażony skarżący zawierało ulotkę informującą o konieczności zmiany trybu pracy "z poniżej 3,5 t na powyżej/równa 3,5 t". Poza tym organ miał przy ponownym rozpatrzeniu sprawy dokonać wszechstronnej oceny całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz ustosunkować się szczegółowo do wszystkich argumentów skarżącego.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonych decyzji w konsekwencji nieuprawnionego przyjęcia przez Sąd, że naruszają one art. 7, 8, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a.
Zarzut ten zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją, jeżeli stwierdzi inne, niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak więc nie każde naruszenie przepisów postępowania daję podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, ale tylko takie, które mogło istotnie wpłynąć na treść rozstrzygnięcia organu. Obowiązkiem Sądu uchylającego decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. jest nie tylko wskazanie przepisów postępowania, którym uchybił organ, ale również wykazanie prawdopodobieństwa oddziaływania naruszeń prawa procesowego na wynik sprawy administracyjnej. W objętym skargą kasacyjną wyroku, Sąd pierwszej instancji wymienił przepisy, które jego zdaniem zostały naruszone w postępowaniu administracyjnym, nie wykazał jednak jaki to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności, że był to wpływ istotny.
Podstawowym zarzutem Sądu wobec kontrolowanych decyzji było zaniechanie wyjaśnienia przez organ czy urządzenie viaBOX, którym posługiwał się skarżący zawierało ulotkę informującą o zmianie trybu pracy, w przypadku gdy na skutek dołączenia do samochodu przyczepy, dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów była równa lub przekraczała 3,5 tony. WSA uznał, że wyjaśnienie tej kwestii może mieć znaczenie w sprawach i przyczynić się do ich pełnego wyjaśnienia.
W związku z tym należy zauważyć, że w postępowaniu o wymierzenie kary na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., ustalenia stanu faktycznego muszą odnosić się do okoliczności objętych dyspozycją powołanego przepisu, a więc organ ma stwierdzić, czy kierujący pojazdem samochodowym za przejazd po drodze krajowej wniósł stosowną opłatę. W przypadku braku jej uiszczenia organ ma obowiązek wymierzyć karę.
W rozpoznawanych sprawach zostało ustalone, że skarżący nie uiścił opłaty elektronicznej, gdyż nie zmienił trybu pracy urządzenia viaBOX. Stanowisko Sądu pierwszej instancji, który uznał za konieczne wyjaśnienie jaka była tego przyczyna wskazuje, że wiąże on odpowiedzialność administracyjną za nieuiszczenie opłaty elektronicznej z elementem zawinionego działania kierującego pojazdem. Tymczasem odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. W rozpoznawanych przez WSA sprawach taki stan zaistniał. Dodać należy, że w obowiązującym stanie prawnym ustawodawca nie przewidział żadnych przypadków wyłączenia odpowiedzialności kierującego pojazdem w sytuacji wypełnienia dyspozycji art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.
Podkreślenia wymaga, że Sąd pierwszej instancji bardzo ogólnie zarzucił organowi, że "(...) dokonując ustaleń co do okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze w niniejszej sprawie (...)" nie sprostał wymaganiom wynikającym z art. 7 i art. 8 k.p.a. Sąd nie wyjaśnił jednak jakie "fakty prawotwórcze" zostały ustalone wadliwie. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie została także przedstawiona argumentacja przemawiająca za słusznością stanowiska Sądu, że okoliczności związane z wyposażeniem urządzenia viaBOX w ulotkę, informującą o sposobie ustawienia urządzenia, w przypadku gdy pojazd lekki z przyczepą tworzy zespół pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej równej/wyższej 3,5 t "(...) mogą mieć znaczenie w sprawach i przyczynić się do ich wyjaśnienia". Co prawda WSA powołał się na stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 kwietnia 2012 r. w sprawie sygn. akt II GSK 317/11, że w postępowaniu o nałożenie na określony podmiot kary administracyjnej szczególnego znaczenia nabiera respektowanie wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, a przeprowadzone przez właściwy organ postępowanie administracyjne, aby mogło zakończyć się wydaniem decyzji o nałożeniu kary musi dowieść w sposób niewątpliwy naruszenia zasad i rygorów określonych obowiązującymi przepisami, to nie odniósł tego stanowiska do rozpoznawanych spraw. Dodać należy, że powołany wyrok NSA został wydany w odmiennym stanie faktycznym i prawnym, zaś stanowisko przyjęte w tym wyroku było związane z tym, że organ podejmując decyzję o nałożeniu kary pieniężnej nie przeprowadził postępowania dowodowego i nie ustalił, czy doszło do naruszenia ustawowego zakazu warunkującego nałożenie kary pieniężnej.
W rozpoznawanych sprawach, jak już wspomniano, zostały ustalone i nie były kwestionowane przez skarżącego fakty mające znaczenie z punktu widzenia jego odpowiedzialności za naruszenie opisane w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. Organy transportu drogowego wykazały, że w określonym czasie i miejscu skarżący wykonywał przewóz i nie uiścił stosownej opłaty, czym naruszył przepisy prawa. W ramach postępowania o nałożenie kary z tytułu przejazdu po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej, gdy z przepisów prawa wynika obowiązek jej uiszczenia, organ nakładający karę jest zobligowany do dokonania tylko tych ustaleń, które pozwolą na stwierdzenie, że została wypełniona dyspozycja art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika z jakich powodów Sąd uznał, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ były niewystarczające, a okoliczności dotyczące dołączenia do urządzenia viaBOX dodatkowej ulotki informacyjnej miały istotne znaczenie dla ustalenia odpowiedzialności skarżącego.
Wypada także zauważyć, że Sąd pierwszej instancji formułując zarzuty wobec GITD nie wymienił i nie opisał konkretnych uchybień a jedynie w sposób ogólny stwierdził, iż organ dopuścił się obrazy przepisów postępowania "(...) w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. – polegającej na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów skarżącego". WSA nie podał jednak jakie istotne dla sprawy okoliczności nie zostały wyjaśnione oraz w czym przejawiała się dowolna ocena dowodów. W konsekwencji nie można uznać, by Sąd pierwszej instancji słusznie zarzucił GITD naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu o niezgodności z prawem zaskarżonych decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zostało sformułowane przedwcześnie. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika bowiem, by WSA uwzględnił wszystkie dowody zgromadzone w sprawie, w tym złożone przez skarżącego, jako załącznik do pisma z 30 listopada 2012 r., potwierdzenie dokonania przedpłaty, saldo konta do umowy 70309 oraz instrukcję urządzenia viaBOX. Pierwszy z tych dokumentów potwierdza dokonanie 30 czerwca 2011 r. przedpłaty na kwotę 120 zł. Saldo konta do umowy 70309 wykazało zarejestrowane przejazdy w 2011 r. w następujących dniach: 6, 11, 21, 25, 27 i 29 lipca; 8, 10 i 30 sierpnia; 1, 7, 27 i 29 września; 19, 20, 21, 25 i 27 października; 15 i 17 listopada; a także 19 marca 2012 r. oraz, że z konta nie zostały pobrane żadne środki, a saldo końcowe wynosi 120 zł.
Z kolei z Instrukcji obsługi urządzenia pokładowego viaBOX wynika, że urządzenie sygnalizuje zarówno mijanie Punktu Poboru Opłat, jak i pobór opłaty, a także możliwe jest sprawdzenie jego statusu.
Zakładając nawet, że kwestia przyczyny zaniechania zmiany przez skarżącego trybu pracy urządzenia viaBOX miała istotne znaczenie w sprawie (chociaż teza ta nie została przez Sąd poparta konieczną argumentacją), to uwzględnienie, w procesie kontroli zgodności z prawem zaskarżonych decyzji, wymienionych dowodów mogło mieć znaczenie dla przyjęcia przez WSA ostatecznego stanowiska co do tego, czy brak dodatkowej ulotki do instrukcji istotnie mógł wpłynąć na ustalenie odpowiedzialności skarżącego.
Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W..
Sąd pierwszej instancji przy powtórnym rozpoznaniu sprawy winien rozważyć, czy w postępowaniu w sprawie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej, organ przeprowadził postępowanie, które pozwoliło na wyjaśnienie wszystkich okoliczności mających znaczenie z punktu widzenia wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., oraz czy właściwie zastosował przepisy prawa materialnego.
O kosztach Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w myśl art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. 2013, poz. 490).