II GSK 2404/23

II GSK 2404/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Grzegorz Dudar /sprawozdawca/
Marcin Kamiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
III SA/Po 341/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2023-08-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art 78 ust. 2 , art. 71 ust. 7 , art. 140n, art. 71 ust. 7 i art. 140mb pkt 1
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 104 § 1, art. 189f § 1 pkt 1  , art. 7, 8, 9, art. 77 i art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. (...)– wspólników spółki cywilnej P.s.c. B (...) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2023 r. sygn. akt III SA/Po 341/23 w sprawie ze skargi B (...)– wspólników spółki cywilnej P(...)" s.c. (...)na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr SKO-4203/72/23 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu niezarejestrowania pojazdu w terminie 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Krotoszyńskiego z dnia 18 stycznia 2023 r., nr KmD.5410.8.800.2022.MO; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu na rzecz skarżących B (...)– wspólników spółki cywilnej P (...)s.c. (...)kwotę 827 (osiemset dwadzieścia siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2023 r. sygn. akt III SA/Po 341/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę B(...)i G(...)– wspólników spółki cywilnej (...) w K (dalej powoływani także jako skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu (dalej powoływany także jako SKO, organ) z dnia 11 kwietnia 2023 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu niezarejestrowania pojazdu w terminie.
Sąd pierwszej instancji orzekł w następującym stanie sprawy.
Starosta Krotoszyński decyzją z 18 stycznia 2023 r. na podstawie art. 140n, art. 71 ust. 7 i art. 140mb pkt 1 ustawy z dnia Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 988), dalej: p.r.d. i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000), dalej: k.p.a., nałożył na B. B. i G. B.prowadzących działalność gospodarczą w ramach P (...) s.c. karę pieniężną w wysokości 756 zł za naruszenie obowiązku zarejestrowania pojazdu J., który został sprowadzony przez skarżących w dniu 20 lutego 2021 r., zaś sprzedany 31 maja 2021 r. Pojazd nie został przez skarżących zarejestrowany w ustawowym terminie.
Od powyższej decyzji skarżący złożyli odwołanie, podnosząc, że zakupili pojazd jako "towar handlowy" z zamiarem jego dalszej odsprzedaży. Z uwagi na usterki techniczne nie było możliwości zarejestrowania pojazdu, ponieważ nie posiadał ważnych badań technicznych.
Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, Kolegium przytoczyło przepisy będące materialno-prawną podstawą decyzji oraz podał, że w związku z niedotrzymaniem przez stronę ustawowego terminu dotyczącego rejestracji pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej nałożenie kary jest w pełni uzasadnione.
Kolegium podniosło, że nałożenie przedmiotowej kary ma charakter obligatoryjny - oznacza to więc, że jeżeli organ właściwy stwierdzi uchybienie powyższego terminu, wówczas zobligowany jest nałożyć tę karę. Organowi administracji publicznej nie pozostawiono więc w takim przypadku jakiejkolwiek swobody działania w ramach tzw. "luzu decyzyjnego". Jednakże już wysokość nałożonej kary nie została sztywno określona przepisami - wskazano jedynie "widełki". W konsekwencji wysokość tej kary uzależniona jest od oceny całokształtu materiału dowodowego i uznania właściwego organu.
Organ wskazał, iż strona przekroczyła ustawowy termin o 56 dni. Ponadto było to szóste tego typu naruszenie. Z uwagi na brak rejestracji skarżący uzyskali korzyści majątkowe w kwocie 256,00 zł (stanowiące koszt rejestracji pojazdu). Wskazać raz jeszcze należy, że fakt przekroczenia ww. terminu obligował organ pierwszej instancji do nałożenia kary pieniężnej, ponadto organ wziął pod uwagę fakt ponownego przekroczenia terminu a także uzyskane korzyści majątkowe. Z tego względu organ nałożył łącznie 756,00 zł kary (200,00 zł za fakt przekroczenia ustawowego terminu, 300,00 zł za powtarzalność naruszenia oraz 256,00 zł jako uzyskane korzyści finansowe).
SKO podkreśliło, iż organ pierwszej instancji rozważył zastosowanie przepisu art. 189f k.p.a., którego treść prowadzi do wniosku, że znikoma waga naruszenia prawa jest przesłanką konieczną, jednakże niewystarczającą do zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary - musi również być spełniona druga przesłanka, tj. zaprzestanie naruszenia prawa przez stronę. W związku z powyższym w niniejszej sprawie nie można rozważyć zastosowania powyższej instytucji odstąpienia od wymierzenia kary - odnosząc się ponadto do kwestii znikomej wagi naruszenia należy wskazać, że niedokonanie czynności wskazanej w art 78 ust. 2 p.r.d. jest naruszeniem, które może wywołać poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych. Brak rejestracji pojazdu (a co za tym idzie nieodnotowanie tego w Centralnej Ewidencji Pojazdów) ma bezpośredni wpływ na prawidłowe działanie instytucji państwowych, jak chociażby potencjalne długotrwałe ustalanie i poszukiwanie właściciela (właścicieli) pojazdu.
Wskazanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę skarżących, uznając że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Sąd pierwszej instancji przyjął, odwołując się do treści ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19", że w sprawie nie znajdowały zastosowania wydłużone terminy do zarejestrowania pojazdu. Tym samym w realiach kontrolowanej sprawy słusznie zarzucono skarżącym przekroczenie terminu ustanowionego w art. 71 ust. 7 p.r.d.
Odnosząc się do zarzutów skargi, iż sprowadzony do kraju pojazd nie nadawał się do ruchu drogowego i nie posiadał ważnych badań technicznych, a co za tym idzie nie można było go zarejestrować, sąd pierwszej instancji odwołując się do przepisów p.r.d. stwierdził, że istnieje możliwość rejestracji pojazdu bez ważnych badań technicznych. Każdy pojazd, który nie utracił w sposób trwały i zupełny możliwości poruszania się po drodze, musi zostać zarejestrowany.
Mając powyższe na uwadze sąd pierwszej instancji uznał za prawidłowe stanowisko organu, iż skarżący mieli obowiązek zarejestrowania sprowadzonego z zagranicy pojazdu czego nie uczynili w przewidzianym ustawowo 30 dniowym terminie. Tym samym wobec stwierdzonego naruszenia organ słusznie uznał, iż zachodzą podstawy do wymierzenia kary administracyjnej. Jednocześnie organ mając na uwadze art. 140n ust. 4 p.r.d. przy wymiarze kary uwzględnił zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Organ uzasadniając wysokość kary wskazał, iż przekroczenie terminu nie miało charakteru rażącego, stwierdzone naruszenie jest już szóstym uchybieniem jakiego dopuścili się skarżący. Organ wskazał, iż za sam brak rejestracji kara wyniosłaby 200 zł, natomiast z uwagi na powtarzalność naruszenia podniesiono ją o 300 zł, a z uwagi na uzyskaną korzyść z uwagi na kosztów rejestracji karę podwyższono o kolejne 256 zł, co łącznie dało 756 zł.
W ocenie sądu pierwszej instancji, organ zasadnie uznał, iż art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. ma zastosowanie do kar przewidzianych w p.r.d. Ponadto organ słusznie z uwagi na powtarzalność naruszenia, jego charakter tj. gdy chodzi o kwestie bezpieczeństwa ruchu przyjął, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary.
Mając na względzie całokształt sprawy, w tym zebrany materiał dowodowy i wyjaśnienia strony, za gołosłowne należało uznać zarzuty skargi naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania – art. 7, 8, 9, art. 77 i art. 80 k.p.a. Natomiast za zasadne ale nie mające wpływu na wynik sprawy sąd pierwszej instancji uznał zarzuty wobec uzasadnienia decyzji organu II instancji. Nie ulega wątpliwości, iż uzasadnienie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest uzasadnieniem szablonowym, to jednakże samo uchybienie w sporządzeniu uzasadnienia decyzji nie może skutkować uwzględnieniem skargi. Należy mieć na uwadze, iż tylko naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy może skutkować uwzględnieniem skargi. Natomiast w niniejszej sprawie sąd nie uznał aby naruszenie art. 107 k.p.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli skarżący, zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie tj. naruszenie:
- art. 140n ust 4 p.r.d. poprzez jego dowolne stosowanie, w sytuacji gdy przesłanki do stosowania nie zaszły, jak też niczym niepoparte ustalenia organu w zakresie:
- powtarzalności naruszeń (w tej sprawie organ wskazał iż jest to 6 (szóste) naruszenie w sytuacji gdy organ powoływał się na nieprawomocne decyzje - które zostały w znaczonej części uchylone innymi orzeczeniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - a stanowiły w ocenie organu podstawę do podnoszenia nałożonej kary administracyjnej (jako składowej) mającej wpływ na ostateczną jej wysokość.
- ustalanie wysokości korzyści majątkowej polegającej na niezarejestrowaniu pojazdu w wysokości 256 zł, podczas gdy pojazd został zarejestrowany, co również wpłynęło bezprawnie na wysokość ustalonej - dowolnie, kary pieniężnej za ujawnione przekroczenie terminu.
- art. 189f § 1 lub § 2 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy pojazd został zarejestrowany na skarżącą, a więc została zrealizowana przesłanka zaprzestania naruszenia prawa przez stronę, a naruszenie cechuje się znikomą wagą naruszenia, co miało wpływ na decyzję organu w przedmiocie ewentualnego odstąpienia od ukarania.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz orzeczenie o kosztach postępowania, w tym w zakresie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów: pisma przewodniego pełnomocnika skarżących z 4 maja 2023 r., wyroków z dnia 29 sierpnia 2023 r. sygn. akt III SA/Po 338/23 i 339/23 oraz dowodu rejestracyjnego nr (...) pojazdu.
Pismem z 2 listopada 2023 r. skarżący wnieśli o rozpoznanie skargi kasacyjnej bez przeprowadzenia rozprawy.
Organ nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Skarżący kasacyjnie zrzekli się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie, zaś organ w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, powyższe orzeczenie oraz wszystkie inne powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przeprowadzona we wskazanych wyżej granicach weryfikacja zarzutów kasacyjnych doprowadziła Naczelny Sąd Administracyjny do wniosku, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim jako uzasadniony należało ocenić zarzut naruszenia prawa materialnego w zakresie art. 140n ust. 4 p.r.d., którego istota sprowadza się do jego dowolnego zastosowania, w sytuacji gdy nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy wskazywane przez organ okoliczności w zakresie liczby stwierdzonych naruszeń oraz uzyskania korzyści majątkowej z tytułu niezarejestrowania pojazdu, w sytuacji gdy pojazd taki został zarejestrowany.
Zgodnie z art. 71 ust. 7 p.r.d., (w brzmieniu obowiązującym w dacie popełnienia przez skarżących deliktu administracyjnego), właściciel pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obowiązany zarejestrować pojazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia. Właściciel pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł (art. 140mb pkt 1 p.r.d.). Z kolei w myśl art. 140n ust. 4 p.r.d., ustalając wysokość m.in. ww. kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy.
W omawianym przypadku przy skonkretyzowaniu wysokości nałożonej kary organ administracji ma tzw. luz decyzyjny, a ustawodawca posługuje się tu konstrukcją uznania administracyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego "jest rzeczą oczywistą, że kary administracyjnej nie można określić z matematyczną dokładnością, gdyż stopień naruszenia prawa stanowi wielkość ocenną" (por. wyrok NSA z dnia 8 września 1999 r., sygn. akt III SA 7707/98). W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie podkreśla się, iż w sprawach rozstrzyganych w ramach uznania administracyjnego sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ wybór rozstrzygnięcia jest słuszny. Sąd nie jest zatem uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) podjętej decyzji (wyroki NSA z dnia 22 stycznia 2021 r. sygn. akt I OSK 2546/20 oraz I OSK 2463/20; wyrok NSA z dnia 1 września 2015 r., sygn. akt I FSK 43/14). Decyzja podjęta w ramach uznania administracyjnego podlega natomiast nieskrępowanemu badaniu przez sąd administracyjny w zakresie jej zgodności z przepisami proceduralnymi, w tym w szczególności prawidłowości rozważenia w okolicznościach konkretnej sprawy interesu społecznego i słusznego interesu strony, o których mowa w art. 7 k.p.a. (vide: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 1998 r. sygn. akt I SA/Kr 1227/97, wyrok NSA z dnia 8 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2463/20).
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 2528/21, jeżeli miarą efektywności przyjmowanych w omawianym zakresie rozwiązań, gdy chodzi o skuteczność danej sankcji administracyjnej (wyrażającej się w nałożeniu kary pieniężnej) oraz jej funkcji, jest stopień jej oddziaływania wobec zobowiązanego podmiotu, to tym samym nie można tracić z pola widzenia tego aspektu zagadnienia, który nakazuje uwzględniać znaczenie czynników, które w wymiarze odnoszącym się do stopnia dolegliwości sankcji oraz jej współmierności w relacji do rodzaju naruszenia prawa w tym wysokości administracyjnej kary pieniężnej miałyby w dostatecznym stopniu motywować adresata normy prawnej do zachowania zgodnego z jej dyspozycją (I. Niżnik-Dobosz, Aksjologia sankcji w prawie administracyjnym, w: Sankcje administracyjne, red. M. Stahl, R. Lewicka, M. Lewicki, Warszawa 2011, s. 143). Czynniki te, zwłaszcza sposób akcentowania przez ustawodawcę znaczenia poszczególnych spośród nich, nie pozostają bez wpływu na charakter i rodzaj funkcji, które (którą) należałoby wiązać z daną sankcją administracyjną. Wśród nich niezależnie od funkcji represyjnej podkreślić należy znaczenie funkcji motywacyjnej, pozostającej w związku z prewencyjnym oddziaływaniem sankcji administracyjnej w wymiarze indywidualnym, jak i generalnym, co odnosi się do wpływu na zachowanie podmiotu, wobec którego jest (może być) stosowana, i w odniesieniu do którego ma wywoływać motywację do zachowań zgodnych z prawem i przeciwdziałać zachowaniom niepożądanym, a zwłaszcza co w kontekście dotychczas już przedstawionych argumentów odnoszących się do motywów działania ustawodawcy należy podnieść funkcji ochronnej polegającej na ochronie wartości realizowanych przez normy prawa administracyjnego oraz funkcji pomiaru wagi chronionego dobra mierzonej stopniem dolegliwości sankcji administracyjnej w relacji do społecznej wagi chronionych wartości (P. Przybysz, Funkcje sankcji administracyjnych, w: Sankcje administracyjne..., s. 170 - 171; M. Kobak, R. Sawuła, Problematyka stosowania sankcji administracyjnych, w: Sankcje administracyjne..., s. 523 - 524; M. Wincenciak, Sankcje w prawie administracyjnym i procedura ich wymierzania, Warszawa 2008, s. 258 - 260.). W świetle powyższego, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że to wzgląd na potrzebę zapewnienia efektywnej ochrony wartości oraz dóbr, o których mowa powyżej, decyduje o ustaleniu wysokości kary pieniężnej m.in. za niezarejestrowanie w terminie pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Wymierzając karę pieniężną, o której mowa w art. 140mb pkt 1 p.r.d., organ administracji nie jest z woli ustawodawcy pozbawiony możliwości operowania w przedziałach określonych tym przepisem, uwzględniając dyrektywy wymiaru kary, o których stanowi art. 140n ust. 4 p.r.d., a zatem zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy, ale również zobowiązany jest zastosować regulacje przewidziane działem IVa Kodeksu postępowania administracyjnego. Odesłanie bowiem do odpowiedniego stosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej, zawarte w art. 140n ust. 6 p.r.d. nie wyłącza zastosowania przepisów działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, że w niniejszej sprawie organy administracji publicznej, mimo iż nie miały takiego obowiązku, dokonały z matematyczną dokładnością wyliczenia wysokości nałożonej na skarżących kary pieniężnej – w łącznej wysokości 756 zł, na którą to kwotę złożyły się: 200 zł za fakt przekroczenia terminu, 300 zł za powtarzalność naruszenia (6 z kolei naruszenie) oraz 256 zł jako uzyskane korzyści finansowe z tytułu niezarejestrowania pojazdu. Zgodzić się należy z autorem skargi kasacyjnej, że powyższe wyliczenie nie znalazło oparcia w ustaleniach faktycznych w sprawie, co w konsekwencji stanowi uzasadniony zarzut niewłaściwego zastosowania art. 140n ust. 4 p.r.d. Niewątpliwe liczba przyjętych przez organy naruszeń – 6 nie znalazła potwierdzenia względem skarżących, bowiem w 5 przypadkach decyzje nakładające na skarżących kary pieniężne z tytułu niezarejestrowania pojazdów w terminie były prawomocnie uchylane przez WSA w Poznaniu (wyroki WSA z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 1108/22 i III SA/Po 1113/22, z dnia 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 338/23 i III SA/Po 339/23 oraz z dnia 15 września 2023 r., sygn. akt III SA/Po 340/23). Przyjęcie zatem przez organy, z uwagi na powtarzalność naruszeń, że kwota 300 zł stanowi odpowiednią reakcję przy wymiarze kary pieniężnej jest dowolne. Także dowolne a wręcz sprzeczne z poczynionymi ustaleniami jest przyjęcie przez organy, że skarżący uzyskali korzyść majątkową w wysokości 256 zł z tytułu niezarejestrowania pojazdu w terminie, podczas gdy z akt sprawy wynika, czego nie kwestionowały organy, że pojazd został zarejestrowany z tym, że z przekroczeniem ustawowego terminu o 56 dni. Nie można zatem zarzucić skarżącym uzyskanie korzyści majątkowej w kwocie odpowiadającej koszom rejestracji pojazdu, skoro tenże koszt skarżący ponieśli, z tym że w późniejszym terminie. Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że organy administracji obu instancji, co zostało zaakceptowane przez sąd pierwszej instancji, nieprawidłowo uwzględniły dyrektywy wymiaru kary wynikające z art. 140n ust. 4 p.r.d., gdyż nie dokonały rozważenia słusznego interesu skarżących w okolicznościach sprawy. Organy przyjęły bowiem, błędne założenia co do liczby powtarzalności naruszeń oraz uzyskanych korzyści finansowych z tytułu naruszenia ustawy.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 189f § 1 i 2 k.p.a., zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pozbawione podstaw jest wyrażone przez sąd pierwszej instancji stanowisko, że organ odwoławczy w rozpatrywanej sprawie dokonał prawidłowej analizy możliwości odstąpienia od nałożenia przedmiotowej kary w oparciu o przesłanki określone w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., w oparciu o powtarzalność naruszenia i jego charakter tj. kwestie związane z bezpieczeństwem ruchu. Wskazać należy, że zgodnie z treścią tego przepisu odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej następuje, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Ocena wagi naruszenia prawa wymaga ustalenia, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną. Jeżeli zatem konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna. Istotne jest przy tym, że im wyższa wartość naruszonego lub zagrożonego dobra, tym większe prawdopodobieństwo zakwalifikowania naruszenia prawa jako znacznego. Jeżeli natomiast naruszenie prawa wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. A. Cebera, J. G. Firlus (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, art. 189f).
Zaznaczyć należy, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Kolegium w sposób jednoznaczny wynika, że organ odwoławczy w niniejszej sprawie przyjął, że nie została spełniona druga z przesłanek wymienionych w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. a mianowicie zaprzestanie naruszenia prawa przez stronę. Dodatkowo odnosząc się do kwestii znikomej wagi naruszenia prawa odwołał się do art. 78 ust. 2 p.r.d., który to przepis nie miał w ogóle zastosowania w sprawie. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący dokonali rejestracji spornego pojazdu, co potwierdza złożona do akt kserokopia dowodu rejestracyjnego sprowadzonego pojazdu, z tym, że po upływie 30 dniowego terminu. Obowiązkiem organów rozpoznających niniejszą sprawę była zatem ocena, czy dokonanie rejestracji pojazdu z uchybieniem ustawowego terminu, mimo braku żądania właściwego organu w tym zakresie, może być postrzegane jako zaprzestanie naruszenia prawa w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i czy okoliczność ta pozwala na przyjęcie, że waga naruszenia prawa przez skarżących była znikoma. Takiej oceny, przez pryzmat naruszenia obowiązku wynikającego z art. 71 ust. 7 p.r.d. w niniejszej sprawie zabrakło. Także kwestia powtarzalności naruszeń, o czym była już mowa we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia, winna być oceniona przez organy przez pryzmat przesłanek opisanych w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Tym samym za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że w rozpatrywanej sprawie, sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że organy administracji w sposób prawidłowy i kompleksowy rozważyły możliwość zastosowania w sprawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Zgodnie z art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Sprawę należy przy tym uznać za dostatecznie wyjaśnioną, gdy jest ona wyjaśniona w stopniu, w jakim, uwzględniając charakter postępowania odwoławczego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, sąd ten może prawomocnie zweryfikować dokonaną przez wojewódzki sąd administracyjny kontrolę legalności zaskarżonego aktu.
Taki stan wyjaśnienia sprawy ma miejsce w niniejszym przypadku. Uwzględnienie podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia art. 140n ust. 4 p.r.d. oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. jest wystarczające do wzruszenia zaskarżonego wyroku oraz przejęcia wniesionej skargi do merytorycznego rozpoznania przez sąd kasacyjny.
Przyjąć zatem należało, że skarga skarżących zasługiwała na uwzględnienie, bowiem organy administracji publicznej obu instancji błędnie, w okolicznościach sprawy, zastosowały art. 140n ust. 4 p.r.d. w zakresie ustalenia wysokości kary pieniężnej z tytułu niezarejestrowania pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, w kwestii powtarzalności naruszeń oraz wysokości uzyskanej korzyści majątkowej. W niepełny i nie znajdujący oparcia w zgromadzonym w sprawie materialne dowodowym dokonały także oceny przesłanek zawartych w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. regulującego kwestię odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W konsekwencji przyjąć należało, że organy dopuściły się naruszenia zarówno wskazanych przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy – art. 7, 8 § 1 i art. 9 k.p.a., bowiem nie dopełniły obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Z uwagi na dostrzeżone uchybienia, wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji, przyjąć również należało, że organ odwoławczy uchybił art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji, zarówno w zakresie uzasadnienia faktycznego jak i prawnego, było nad wyraz ogólne i nie odnosiło się do istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kwestii.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za usprawiedliwioną, wobec czego, na podstawie art. 185 § 1 i art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Krotoszyńskiego z dnia 18 stycznia 2023 r. O kosztach postępowania sądowego postanowiono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 i art. 200 p.p.s.a., oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, na które złożyły się poniesione przez skarżących wydatki na wpis od skargi i skargi kasacyjnej (200 zł), opłatę sądową za sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę (100 zł), opłatę skarbową za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika za reprezentowanie skarżących przed sądami obu instancji (510 zł).