II GSK 239/24

II GSK 239/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Marek Krawczak /sprawozdawca/
Mirosław Trzecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Transport
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 274/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-08-23
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 4 pkt 11, art. 5b ust. 1 pkt 3, art. 5c ust. 1 pkt 5, art. 27 udt. 1 pkt 1a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 133 par. 1, art. 134 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 8 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 7, art. 31 ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant asystent sędziego Natalia Składanek po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 274/23 w sprawie ze skargi B. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 16 listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę; 3. zasądza od B. w W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 3800 (trzy tysiące osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 274/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Transportu Drogowego z dnia 16 listopada 2022 r. nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Głównego Transportu Drogowego na rzecz B. z siedzibą w W. kwotę 4017 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym.
W dniu 21 stycznia 2021 r. funkcjonariusze Policji poddali kontroli drogowej samochód osobowy marki SKODA o nr rej. [...], którym kierował R.N. Przewóz wykonywany był przez: I. z siedzibą w W. (dalej także jako "przedsiębiorstwo", "przewoźnik").
Kierowca okazał do paszport, prawo jazdy, badania lekarskie i psychologiczne oraz wypis nr 5 z licencji nr [...] na wykonywanie transportu drogowego osób taksówką. Kierowca przewoził zarobkowo pasażera. Pasażer ten zamówił usługę przewozową przy pomocy aplikacji [...]. Kurs odbył się na trasie z ul. [...] i zakończył się na ul. [...] w W. Za wykonany kurs pasażer miał uiścić opłatę 8 złotych gotówką jednak z uwagi na kontrolę zakończył przejazd i nie wystawił paragonu w formie elektronicznej.
Pojazd konstrukcyjnie był przystosowany do przewozu 5 osób i nie był w pełni oznakowany jako taksówka. Na drzwiach przednich pojazdu były umieszczone pasy barwy żółto - czerwonej nr boczny oraz herb m.st. Warszawy na tylnych drzwiach znajdował się napis [...]. Na dachu pojazdu nie było lampy z napisem TAXI.
Z pisma Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy, Biuro Administracji i Spraw Obywatelskich, z dnia 28 lipca 2022 r. wynika, że przedsiębiorca na dzień kontroli posiadała licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką wydaną 10 marca 2020 r. przez Prezydenta m.st. Warszawy, nie posiadała innego uprawnienia transportowego wydanego przez Prezydenta m. st. Warszawy. Pojazd, którym wykonywany był przejazd został zgłoszony do ww. uprawnienia w dniu 10 marca 2020 r. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane w protokole nr [...] z 21 stycznia 2021 r.
Decyzją z dnia 4 kwietnia 2022 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego orzekł o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł.
Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie w zakresie przekazywania zleceń przez przedsiębiorcę prowadzącego pośrednictwo przy przewozie osób podmiotowi, który nie posiada odpowiedniej licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, lub z naruszeniem art. 5e tej ustawy. Kara z tytułu tego naruszenia wynosi 40.000 zł, jednakże z uwagi na treść art. 92a ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 2201, dalej: "u.t.d.") została ograniczona do wysokości wskazanej w decyzji.
Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w zaskarżonej decyzji przytoczył treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 4 pkt 22 i pkt 24, art. 5b ust. 1 i ust. 2, art. 5d, art. 27 ust. 1, art. 92a u.t.d. Wskazał także na brak podstaw do zastosowania w sprawie art. 189a § 2, art. 189d i 189e k.p.a. Dalej powołał przepisy określające wagę naruszeń i wysokość kar, tj. załącznik I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/40 oraz załącznik nr 3 do u.t.d.
GITD za prawidłowe uznał ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji, Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że przedsiębiorca w chwili kontroli realizował przewóz okazjonalny.
Organ II instancji zaznaczył, że pojazd marki SKODA o nr rej. [...] był konstrukcyjnie przystosowany do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Jak wynika z informacji z organu licencyjnego przewoźnik posiadał w chwili kontroli licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką. Pojazd nie posiadał na dachu lampy z napisem TAXI.
GITD podniósł, iż organ I instancji prawidłowo uznał, że w dniu 21 stycznia 2021 r. miał miejsce przewóz okazjonalny osób w rozumieniu art. 4 pkt 11 u.t.d, pojazdem nie spełniającym wymogów określonych w art. 18 ust. 4a u.t.d. Przedmiotowy pojazd przeznaczony był do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Ponadto w sprawie nie wystąpiła tez żadna okoliczność, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d uprawniająca wykonywanie przewozu okazjonalnego bez spełnienia wymogu konstrukcyjnego pojazdu. Nie doszło do zawarcie pisemnej umowy na przewóz osób w lokalu przedsiębiorcy. Usługa przewozu została zamówiona za pośrednictwem aplikacji [...].
GITD stwierdził, że przedsiębiorca w chwili kontroli realizował przewóz okazjonalny, zatem winien posiadać stosowną licencję w tym zakresie, a dysponował tylko licencją nr [...].
Kontrolując legalność wymienionej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że nie jest ona zgodna z prawem, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a.
Podniósł, że pośrednictwo przy przewozie osób, jako nowa kategoria usługi transportowej, została wprowadzona dnia 1 stycznia 2020 r. na mocy ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustawy z dnia 16 maja 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 1180), a celem wprowadzanych zmian było zapewnienie warunków uczciwej i równej konkurencji na rynku przewozowym oraz wprowadzenie jasno określonych zasad prowadzenia działalności gospodarczej związanej z pośrednictwem przy przewozie osób. Nowelizacja podyktowana została koniecznością dostosowania obowiązujących przepisów do nowych form działalności gospodarczej na rynku przewozów osobowych, zwłaszcza szybkiej ekspansji przedsiębiorstw oferujących usługi za pośrednictwem aplikacji internetowych. Jak wskazał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 20 grudnia 2017 r. w sprawie C-434/15, usługę pośrednictwa - która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską - należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 TFUE.
Sąd I instancji podniósł, że w sprawie nie jest kwestionowany jej stan faktyczny, natomiast sporna jest jedynie wykładnia prawa. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy na podstawie ustalonego stanu faktycznego organy prawidłowo uznały, że Skarżąca, jako przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób, przekazała przewóz osób podmiotowi, który nie posiada odpowiedniej licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 u.t.d., lub z naruszeniem art. 5e tej ustawy.
W ocenie Sądu I instancji, z akt sprawy wynika, że przewoźnikowi I. z siedzibą w W. udzielono licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką od 10 marca 2020 r. do 10 marca 2035 r. Ponadto pojazd, którym wykonywano przejazd został wpisany do tego uprawnienia, a przejazd był wykonywany na terenie, którego dotyczyła licencja. Zatem twierdzenia organów, że skarżąca przekazała zlecenie przewozu przedsiębiorcy nieposiadającemu odpowiedniej licencji lub z naruszeniem art. 5e u.t.d nie znajdują pokrycia w zgromadzonym materialne dowodowym.
Zdaniem Sądu I instancji, udzielenie licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką oraz to, że przejazd był wykonywany pojazdem zgłoszonym do tego uprawnienia determinuje kwalifikację przewozu. Jeżeli przewoźnik posiadał ww. licencję, a wykonana przez niego usługa przewozu polegała na przewozie osoby pojazdem zgłoszonym do tej licencji, na wskazanym w licencji obszarze prowadzenia przewozów (m.st. Warszawa, k. 19a akt administracyjnych), to wbrew założeniom organów nie można wywodzić, że przewoźnik wykonał okazjonalny przewóz osób bez wymaganej licencji, że nie był to transport drogowy taksówką. Dopiero gdyby przewoźnik, któremu Skarżąca przekazała zlecenie przewozu, takiej licencji nie posiadał albo pojazd, którym wykonywał przewóz nie byłby zgłoszony do tej licencji, lub byłoby to poza obszarem prowadzenia przewozów wynikającym z tej licencji, to wówczas do ustalenia pozostawałby charakter spornego przejazdu.
W ocenie Sądu I instancji, organy administracji pomijały fakt, że przewoźnik w dniu kontroli drogowej posiadał licencję na przewóz osób taksówką, zaś pojazd, którym była świadczona usługa transportowa, był zgłoszony do tejże licencji, a obszar prowadzenia przewozu wynikający z licencji pokrywał się z miejscem kontroli (m.st. Warszawa). Sąd I instancji uznał, że prowadząc postępowanie pod z góry założoną tezę, zgodnie z którą Skarżąca przekazała przewóz przedsiębiorcy, który świadczył przewóz okazjonalny, bez uwzględniania wskazanej okoliczności, organy administracji dopuściły się naruszenia zasady prawdy materialnej wyrażającej się w wydaniu decyzji bez przeprowadzenia dostatecznie wnikliwego postępowania wyjaśniającego. Organ naruszył również zasadę zaufania do władzy publicznej, wynikającą z art. 8 § 1 k.p.a. w stopniu mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżącej nie można było bowiem skutecznie zarzucić, że przekazała rzeczony przewozu osób podmiotowi, który nie posiada odpowiedniej licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 u.t.d., lub z naruszeniem art. 5e tej ustawy, a w konsekwencji nałożyć kary pieniężnej wskazanej w lp. 2.20 załącznika nr 3 do u.t.d.
W ocenie Sądu I instancji, czym innym jest wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką z naruszeniem posiadanej licencji, w szczególności pojazdem niespełniającym wymagań technicznych przewidzianych dla taksówki lub pobieraniem opłaty niezgodnie z zasadami przewidzianymi przy przewozie osób taksówką, a czym innym w ogóle nie posiadanie licencji na taki przewóz.
Zdaniem Sądu I instancji, zgromadzony materiał dowodowy uzasadniał przyjęcie, że wykonywana usługa była przewozem osób taksówką, a nie przewozem niespełniającym kryteriów ustawowych. Organy administracji błędnie zakwalifikowały przejazd, będący przedmiotem kontroli, jako przejazd okazjonalny, jednocześnie zakładając, że przewoźnik powinien legitymować się licencją na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Odwołując się do poglądu wyrażonego w sprawie II GSK 1116/22 podkreślił, że pojazd wpisany do licencji upoważniającej do wykonywania przewozu osób taksówką jest taksówkę bez względu na to, czy posiada wszystkie, czy tylko niektóre elementy wyposażenia i oznaczenia. Wykonywanie przy pomocy takiego pojazdu przewozu osób powinno zaś podlegać ocenie przez właściwe organy według kryterium zgodności z przepisami określającymi wymagane dla taksówki cechy i wyposażenie. Ewentualne zaś braki w oznaczeniu czy stosownym wyposażeniu pojazdu będącego taksówką, obok odpowiedzialności wykroczeniowej (np. z art. 96 § 1 Kodeksu wykroczeń) mogą być uznane za rażące naruszenie warunków wykonywania działalności objętej licencją, co może prowadzić do jej cofnięcia na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 2 u.t.d. Zasadne jest zatem przyjęcie, że w przypadku, w którym określony pojazd wpisany jest do licencji na wykonywanie przewozu osób taksówką, i wykonywany jest nim przewóz osób, to powinien być traktowany jako taksówka, a ocenie uprawnionych organów podlegać powinno w tym przypadku to, czy posiada obowiązkowe dla taksówki oznaczenie i wyposażenie, oraz czy kierowca posiada w samochodzie licencję lub jej oryginalny wypis. Stwierdzenie braku któregokolwiek z wymienionych elementów wyposażenia nie powoduje utraty cech taksówki przez wpisany do licencji pojazd, rodzi natomiast odpowiedzialność wykonującego transport za wykonywanie przewozu pojazdem niespełniającym warunków technicznych, czy też za brak wymaganych dokumentów podczas kontroli.
Podkreślił, że organy administracji nie mogą wywodzić negatywnych skutków prawnych dla skarżącej z faktu braku oznaczeń właściwych dla taksówki, braku lampy na dachu z napisem taxi, braku taksometru i niewystawienia/niewydania paragonu za pomocą kasy wirtualnej powiązanej z aplikacją przez przewoźnika. Uchybienia te mogą bowiem obciążać jedynie przewoźnika, który może ewentualnie odpowiadać za wykroczenie z tego tytułu. Zwłaszcza, że nałożony przez ustawodawcę na Skarżącą obowiązek, o którym mowa w art. 27b ust. 1 u.t.d., dotyczy tylko i wyłącznie weryfikacji, czy przedsiębiorca, któremu przekazuje zlecenia przewozu osób, posiada odpowiednią licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1, nie później niż: a) przed rozpoczęciem współpracy, b) w terminie 7 dni od dnia upływu terminu ważności licencji posiadanej przez przedsiębiorcę, któremu przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób przekazuje zlecenia przewozu osób. Przy czym przez pojęcie odpowiedniej licencji należy rozumieć licencję, która będzie właściwa dla konkretnej kategorii przewozu, który przekazał pośrednik.
Sąd I instancji podzielił ponadto stanowisko Skarżącej, że organ administracji publicznej nie może egzekwować od niej obowiązków, które nie zostały wprost wyartykułowane w akcie prawa powszechnie obowiązującego, ponieważ takie działanie organu stanowi nie tylko naruszenie zasady praworządności, o której mowa w art. 7 Konstytucji RP, ale przede wszystkim, naruszenie art. 31 ust. 2 zd. drugie Konstytucji RP, zgodnie z którym nikogo nie wolno zmuszać do czynienia tego, czego prawo mu nie nakazuje.
W rekapitulacji Sąd I instancji stwierdził, że organy administracji publicznej rozstrzygnęły sprawę nie tylko z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, ale także z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie na jego rzecz od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 5b ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 5c ust. 1 pkt 5 u.t.d. w zw. z § 24 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz ich niezbędnego wyposażenia (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm., zwanego dalej: "rozporządzeniem") poprzez ich błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd, że wykonywanie transportu drogowego osób pojazdem niespełniającym wymagań technicznych dla taksówki stanowi transport drogowy osób taksówką, podczas gdy przewóz tego rodzaju stanowi przewóz okazjonalny określony w art. 4 pkt 11 u.t.d., czyli przewóz osób niebędący przewozem regularnym, regularnym specjalnym, ani przewozem wahadłowym;
2. art. 5b ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 5c ust. 1 pkt 5 u.t.d. poprzez ich błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd, że fakt posiadania przez wykonawcę przewozu licencji na wykonywanie transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką determinuje rodzaj przewozu jako transport osób taksówką, niezależnie od spełnienia przesłanek tego przewozu, w szczególności w zakresie niezbędnego oznakowania i wyposażenia taksówki zgodnie z § 24 rozporządzenia, podczas gdy przedsiębiorca wykonujący przewozy osób może uzyskać jedną (lub więcej) z trzech licencji określonych art. 5b ust. 1 u.t.d. i o rodzaju przewozu osób decyduje rodzaj pojazdu, którym dany przewóz jest wykonywany (samochód osobowy, pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą lub taksówka);
3. art. 5b ust. 1 pkt 3 w zw. z § 24 rozporządzenia w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. poprzez ich błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd, że brak któregokolwiek z elementów wyposażenia taksówki powoduje odpowiedzialność wykonującego transport za wykonywanie przewozu pojazdem niespełniającym warunków technicznych, podczas gdy takiej sankcji nie zawiera załącznik nr 3 do u.t.d., co, przy założeniu racjonalności działań ustawodawcy, uzasadnione jest przyjęciem, że wykonywanie przewozu osób, pojazdem, nieoznakowanym i niewyposażonym jak taksówka stanowi przewóz okazjonalny;
4. art. 27 ust. 1 pkt la w zw. z art. 5d i art. 5e w zw. z Ip. 2.20 załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez ich błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd, że pośrednik nie może ponosić winy za naruszenia przepisów u.t.d. większej niż przewidują to przepisy tej ustawy, podczas gdy odpowiedzialność pośrednika na gruncie przepisów u.t.d. oparta jest na zasadzie ryzyka a nie winy, skutkiem czego odpowiada on za powstanie naruszenia niezależnie od stopnia i rodzaju poniesionej winy, a ponadto u.t.d. w art. 5d określa obowiązki pośrednika w zakresie prowadzenia pośrednictwa przy przewozie osób wyłącznie na rzecz przedsiębiorców posiadających odpowiednią licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1, natomiast art. 5e zawiera zakaz prowadzenia pośrednictwa przy przewozie osób w przewozach okazjonalnych wykonywanych pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 7 osób łącznie z kierowcą, które to przepisy zostały przez skarżącą naruszone w niniejszej sprawie, za co została wobec niej prawidłowo zastosowana sankcja z Ip. 2.20 załącznika nr 3 do u.t.d.
II. naruszenie przepisów postępowania, tj.
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 31 ust. 2 zd. drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775, zwanej dalej: "k.p.a."). które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na dokonaniu przez Sąd I instancji błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że organy nieprawidłowo ustaliły, że w chwili zatrzymania pojazdu do kontroli wykonywany był przewóz okazjonalny, a nie przewóz osób taksówką, podczas gdy z całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie bezspornie wynika, że w dniu kontroli wykonywany był przewóz okazjonalny w rozumieniu art. 4 pkt 11 u.t.d., dla którego wymagane było posiadanie licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym i którego dotyczą wymogi z art. 5d i art. 5e u.t.d., których nie dochowała skarżąca, co zostało wykazane w postępowaniu administracyjnym w obu instancjach;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 31 ust. 2 zd. drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny .wpływ na wynik sprawy, polegające na dokonaniu przez Sąd I instancji błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że organ nie odniósł się w sposób wyczerpujący do argumentów strony skarżącej podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji dotyczących wykonywania przez wykonawcę przewozu podczas kontroli transportu drogowego taksówką oraz dopełnienia przez skarżącą obowiązków wynikających z art. 27b u.t.d., podczas gdy organ w sposób wyczerpujący i precyzyjny wyjaśnił przesłanki, jakimi kierował się przy określaniu charakteru przewozu z dnia kontroli, podstaw odpowiedzialności skarżącej oraz sankcji z tytułu naruszenia art. 5d i art. 5e u.t.d., co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym i prawnym zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 20 grudnia 2023 r. Skarżąca wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu administracji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym w zakresie odnoszącym się do przekazywania zleceń przez przedsiębiorcę prowadzącego pośrednictwo przy przewozie osób przewozu osób podmiotowi, który nie podsiada odpowiedniej licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, lub z naruszeniem art. 5e tej ustawy (lp. 2.20 załącznika nr 3 do wymienionej ustawy) stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika - najogólniej rzecz ujmując - że fakt posiadania przez przewoźnika w dniu kontroli licencji na przewóz osób taksówką nie jest pozbawiony znaczenia z punktu widzenia prawidłowej prawnej kwalifikacji wykonywanego przewozu, albowiem niezależnie od tego, czy pojazd samochodowy, którym przewóz ten był wykonywany posiadał wszystkie, czy też tylko niektóre elementy wyposażenia i oznaczenia, jako taksówki, jest taksówką w rozumieniu przepisów obowiązującego prawa, jeżeli - tak jak w rozpatrywanej sprawie - został wpisany do licencji upoważniającej do wykonywania przewozu osób taksówką, co zdaniem Sądu I instancji nie mogło pozostawać bez wpływu na wniosek, że kara pieniężna została nałożona na stronę skarżącą na podstawie wadliwie ustalonego oraz wadliwie ocenionego stanu faktycznego.
Odmienne zdanie przedstawił GITD, według którego materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że skarżąca wykonywała przewóz osób pojazdem, który bezsprzecznie nie spełniał wymagań przewidzianych dla taksówki. Zdaniem GITD, w niniejszej sprawie skutecznie wykazano, że cechy pojazdu zatrzymanego do kontroli przemawiają za uznaniem, że miał miejsce przewóz okazjonalny, a nie przewóz taksówką.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że konstrukcja oraz uzasadnienie zarzutów środka odwoławczego, które choć prezentują sporne w sprawie zagadnienie z różnych i rozbudowanych perspektyw, dotyczy jednak w istocie kluczowej dla całej sprawy materii, związanej z obowiązkami weryfikacji przez pośrednika jego biznesowego kontrahenta, którym jest przewoźnik drogowy, zwłaszcza zaś posiadania odpowiedniej licencji względem rzeczywiście świadczonych usług przewozowych, które pośrednik zleca, w tym właściwego środka transportu. Stanowisko organów, zakwestionowane przez WSA, dotyczy - ogólnie rzecz ujmując - obowiązku i zakresu weryfikacji przez pośrednika zgodności z prawem działania przewoźnika.
Powyższy problem prawny był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego między innymi w wyrokach z : z 21 grudnia 2023 r. sygn. akt II GSK 665/23 oraz z 20 czerwca 2024 r., sygn. akt II GSK 417/24, II GSK 2425/23, II GSK 1706/23, II GSK 1959/23, II GSK 2093/23 i II GSK 1426/23.
Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie, podziela poglądy wyrażane w uzasadnieniach wskazanych wyżej orzeczeń i dystansuje się tym samym od poglądu wyrażonego w wyroku z 27 czerwca 2023 r. w sprawie sygn. akt II GSK 1116/22.
Wobec konstrukcji i uzasadnienia zarzutów kasacyjnych oraz istoty stawianej na ich gruncie kwestii, co uzasadnia, aby zarzuty te rozpoznać je łącznie, w punkcie wyjścia przypomnienia wymaga, że w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym pośrednictwo przy przewozie osób oznacza działalność gospodarczą, która – stanowiąc również, co nie mniej istotne, transport drogowy (art. 4 pkt 3 lit. c) tej ustawy) - polega na przekazywaniu zleceń przewozu osób samochodem osobowym, pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą lub taksówką oraz: a) zawieraniu umowy przewozu w imieniu klienta lub przedsiębiorcy wykonującego przewóz osób lub b) pobieraniu opłaty za przewóz osób, lub c) umożliwianiu zawarcia umowy przewozu lub umożliwianiu uregulowania opłaty za przewóz osób – samochodem osobowym, pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą lub taksówką za pośrednictwem dostarczonych lub udostępnionych do tych celów środków komunikacji elektronicznej, domen internetowych, aplikacji mobilnych, programów komputerowych, systemów teleinformatycznych lub innych środków przekazu informacji (art. 4 pkt 24).
Podjęcie i wykonywanie tej działalności gospodarczej wymaga - jak wynika z art. 5b ust. 2 ustawy o transporcie drogowym - uzyskania licencji oraz podlega określonym tą ustawą wymogom. W tym, adresowanym do przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy w zakresie pośrednictwa przy przewozie osób obowiązkom, a mianowicie, obowiązkowi (nakazowi) prowadzenia pośrednictwa wyłącznie na rzecz przedsiębiorców posiadających odpowiednią licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1 (art. 5d) oraz zakazowi prowadzenia tego pośrednictwa przy przewozie osób w przewozach okazjonalnych wykonywanych pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 7 osób łącznie z kierowcą (art. 5e). Wymienione obowiązki - odpowiednio o charakterze rekonstruowanej z tych przepisów prawa normy nakazu oraz normy zakazu - mają komplementarny charakter, albowiem wyznaczają zarówno pole, na którym omawiana działalność może - i zarazem powinna - być prowadzona (aspekt pozytywny), jak i pole, na którym nie może być prowadzona (aspekt negatywny).
Konsekwencje obowiązywania przepisów art. 5d i art. 5e ustawy o transporcie drogowym - wobec treści oraz istoty ustanowionych na ich gruncie norm nakazu i zakazu - nie są bez znaczenia dla rekonstrukcji treści obowiązku, o którym jest mowa w art. 27b ust. 1 pkt 1 przywołanej ustawy.
Jeżeli bowiem - jak wynika z tego przepisu prawa w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie - przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób jest obowiązany do weryfikacji, czy przedsiębiorca, któremu przekazuje zlecenia przewozu osób, posiada odpowiednią licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1, nie później niż przed rozpoczęciem współpracy oraz w terminie 7 dni od dnia upływu terminu ważności licencji posiadanej przez przedsiębiorcę, któremu przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób przekazuje zlecenia przewozu osób, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że wskazany obowiązek, a więc innymi słowy - jak należałoby przyjąć wobec jego treści oraz celu, któremu służy jego realizacja - obowiązek sprawdzenia spełniania koniecznych wymagań przez zleceniobiorcę (tj. przez przedsiębiorcę, któremu jest przekazywane zlecenie przewozu osób) stanowi bezpośredni refleks obowiązywania nakazu prowadzenia pośrednictwa wyłącznie na rzecz przedsiębiorców posiadających odpowiednią licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1 oraz zakazu prowadzenia tego pośrednictwa w przewozach okazjonalnych wykonywanych pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 7 osób łącznie z kierowcą, co siłą rzeczy powoduje, że obowiązek ten stanowi naturalne dopełnienie wymienionej normy nakazu oraz normy zakazu, a co więcej, że pozostaje z nimi w ścisłym funkcjonalnym związku. Podkreślając w tym kontekście, że przepisy art. 5d i art. 5e ustawy o transporcie drogowym mają charakter bezwzględnie obowiązujący (ius cogens), za nie mniej uzasadniony należałoby więc uznać i ten wniosek, że rekonstrukcja treść obowiązku sprawdzenia spełniania koniecznych wymagań przez zleceniobiorcę oraz realizacja tego obowiązku nie mogą pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z przywołanych przepisów prawa. Zwłaszcza, że adresatem norm nakazu i zakazu oraz obowiązku sprawdzenia spełniania koniecznych wymagań ustanowionych odpowiednio na gruncie art. 5d i art. 5e oraz art. 27b ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym jest przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą, o której jest mowa w art. 4 pkt 24 w związku z art. 5b ust. 2 wskazanej ustawy.
Stąd też, wykonanie (wykonywanie) obowiązku sprawdzenia spełniania koniecznych wymagań przez zleceniobiorcę nie może pomijać celu, któremu służy - a mianowicie przestrzeganiu nakazu prowadzenia pośrednictwa wyłącznie na rzecz przedsiębiorców posiadających odpowiednią licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1 oraz przestrzeganiu zakazu prowadzenia tego pośrednictwa w przewozach okazjonalnych wykonywanych pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 7 osób łącznie z kierowcą - a, co za tym idzie, funkcji tego obowiązku w relacji do wymienionych norm nakazu oraz zakazu.
W korespondencji do powyższego za uzasadniony należałoby więc uznać wniosek, że rekonstrukcja treści obowiązku "weryfikacji, czy przedsiębiorca, któremu przekazuje zlecenia przewozu osób, posiada odpowiednią licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1" nie może ograniczać się wyłącznie do art. 27b ust. 1 pkt 1 u.t.d., albowiem musi również uwzględnić - co znajduje swoje uzasadnienie w argumencie natury systemowej - znaczenie konsekwencji wynikających z art. 5d i art. 5e tej ustawy. Innymi słowy, rekonstrukcja treści tego obowiązku musi być odnoszona do wymienionych przepisów prawa. Jeżeli przy tym podkreślić, że przepisy art. 5d i art. 5e wymienionej ustawy - a co za tym idzie ustanowione na ich gruncie normy nakazu i normy zakazu - mają charakter przepisów (norm) sankcjonowanych, albowiem administracyjnej karze pieniężnej podlega przekazywanie zleceń przez przedsiębiorcę prowadzącego pośrednictwo przy przewozie osób przewozu osób podmiotowi, który nie posiada odpowiedniej licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym lub z naruszeniem art. 5e tej ustawy (art. 92a ust. 1 pkt 1 wymienionej ustawy w związku z lp. 2.20 załącznika nr 3 do tej ustawy), to wniosek o zasadności oraz potrzebie takiego właśnie podejścia do rekonstrukcji treści obowiązku sprawdzenia spełniania koniecznych wymagań przez zleceniobiorcę należy uznać za tym bardziej uprawniony. Zwłaszcza, że - co trzeba podnieść w odpowiedzi na stanowisko strony skarżącej (zob. s. 5 odpowiedzi na skargę kasacyjną) - jego zasadności nie podważa argument ze znaczenia konsekwencji mających, zdaniem spółki, wynikać ze zmian wprowadzonych ustawą z dnia 16 maja 2019 roku o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz 1180). Dodanie do art. 27b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nowej jednostki redakcyjnej, a mianowicie pkt 1a, który stanowi o weryfikacji obowiązku stosowania dodatkowych oznaczeń i dodatkowego wyposażenie technicznego w odniesieniu do taksówek jest bowiem bez znaczenia, zarówno z punktu widzenia nakazu prowadzenia pośrednictwa wyłącznie na rzecz przedsiębiorców posiadających odpowiednią licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1 (art. 5d) oraz zakazu prowadzenia tego pośrednictwa przy przewozie osób w przewozach okazjonalnych wykonywanych pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 7 osób łącznie z kierowcą (art. 5e), jak i z punktu widzenia sankcjonowania ich naruszenia. Omawiana zmiana nie znosi bowiem, ani wymienionych norm nakazu i zakazu, ani też nie uchyla karalności ich naruszenia. Co więcej, z punktu widzenia znaczenia konsekwencji wynikających z art. 5d i art. 5e ustawy o transporcie drogowym omawiana zmiana pozostaje również bez wpływu na istotę oraz treść samego obowiązku sprawdzenia spełniania koniecznych wymagań przez zleceniobiorcę. Jakkolwiek bowiem odnosi się do weryfikacji obowiązku stosowania dodatkowych oznaczeń i dodatkowego wyposażenie technicznego w odniesieniu do taksówek, to jednak w świetle wszystkich dotychczas przedstawionych argumentów oraz w korespondencji do nich za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że i tak należało i należy to do szeroko rozumianego - bo determinowanego treścią regulacji prawnej wynikającej z art. 5d i art. 5e ustawy o transporcie drogowym - zakresu "weryfikacji, czy przedsiębiorca, któremu przekazuje zlecenia przewozu osób, posiada odpowiednią licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1".
Uwzględniając powyższe trzeba stwierdzić, że zakres obowiązku o którym jest mowa w art. 27b ust. 1 pkt 1 u.t.d. siłą rzeczy musi odnosić się również do weryfikacji tego, czy legitymując się odpowiednią licencją, zleceniobiorca wykona przewóz osób pojazdem wpisanym do tej licencji, a co więcej, czy przewóz ten wykona pojazdem samochodowym odpowiadającym posiadanej licencji, a mianowicie - tak jak w rozpatrywanej sprawie - pojazdem będącym taksówką w rozumieniu przepisów obowiązującego prawa, a więc innymi słowy, czy przewóz ten będzie wykonywany pojazdem samochodowym, który odpowiada posiadanej licencji oraz wynikającym z niej uprawnieniom, a co za tym idzie, czy odpowiada charakterowi oraz cechom danej usługi przewozu osób.
Nie jest to bez znaczenia, gdy podkreślić, że "krajowym transportem drogowym" w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym jest podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju [...], a zasadnicze wymogi podjęcia i wykonywania tak rozumianego "krajowego transportu drogowego" w zakresie przewozu osób określa przepis art. 5b ust. 1 przywołanej ustawy, w świetle którego wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1) samochodem osobowym, 2) pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3) taksówką - wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.
Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że wykonywanie przewozu drogowego osób, charakteryzującego się wymienionymi powyżej cechami transportu drogowego może odbywać się wyłącznie na podstawie odpowiedniej licencji, albowiem odmienne zastrzeżenie nie wynika z ustawy o transporcie drogowym. Co przy tym nie mniej istotne, z przepisu art. 5c ustawy o transporcie drogowym wynika, że w odniesieniu do licencji, o których mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawodawca odmiennie ukształtował warunki ich uzyskania niż w odniesieniu do licencji w zakresie przewozu osób taksówką, a mianowicie licencji, o której jest mowa w art. 5b ust. 1 pkt 3, co aż nadto jasno i wyraźnie wynika z art. 6 przywołanej ustawy. Zwłaszcza, gdy w tej mierze odwołać się chociażby do ust. 4 art. 6 i zawartego w nim zastrzeżenia - którego odpowiednika ze zrozumiałych powodów nie zawiera art. 5c wskazanej ustawy - a w tym kontekście, także do art. 11 tej ustawy, który określa z kolei konieczną treść udzielanych licencji, a ponadto - co nie mniej istotne - do przepisów jej art. 11b i art. 11c, które odnoszą się do cen za przewozy taksówkami oraz stawek taryfowych oraz podmiotów właściwych do ich ustalania. Konsekwencją powyższego – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć - są więc rozwiązania prawne, z których wynika zróżnicowanie szczegółowych warunków wykonywania uprawnień wynikających z omawianych licencji, a więc innymi słowy zróżnicowanie szczegółowych warunków wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, czy też taksówką (zob. np. wyroki NSA z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1286/21 oraz II GSK 1222/21).
Podzielając pogląd prawny Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony we wskazanych na wstępie wyrokach należy stwierdzić, że warunkiem koniecznym uznania danego pojazdu za taksówkę jest nie tylko zgłoszenie takiego pojazdu do ważnej licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, ale również odpowiednie wyposażenie i oznaczenie pojazdu, odróżniające od pojazdów, które nie są taksówkami, co znajduje swoje uzasadnienie w art. 2 pkt 43 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, który definiując "taksówkę" stanowi o koniecznych jej cechach dystynktywnych, a mianowicie o odpowiednim wyposażeniu (w tym w taksometr lub aplikację mobilną, o której jest mowa w art. 13b ustawy o transporcie drogowym) oraz - co istotne - o odpowiednim oznaczeniu. Tym samym, właściwe oznaczenie pojazdu samochodowego jest warunkiem koniecznym, aby dany pojazd mógł być uznany za taksówkę, a wykonywany nim przewóz - przy posiadaniu wymaganej licencji, do której zgłoszono ten pojazd - za przewóz osób taksówką. Odpowiednie oznaczenie pojazdu jako taksówki pełni nie tylko funkcję odróżniającą i wspiera zachowanie reguł uczciwej konkurencji przy przewozie osób, ale również umożliwia upoważnionym organom prowadzenie realnej kontroli wykonania przez podmioty wykonujące ten rodzaj transportu dodatkowych obowiązków lub korzystania z szeregu przywilejów, bądź odstępstw od obowiązujących reguł przewozu osób, takich jak np. wyłączenie obowiązku korzystania z pasów bezpieczeństwa przez kierującego taksówką podczas przewożenia pasażera (art. 39 ust. 2 pkt 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym), wyłączenie obowiązku przewozu dziecka w foteliku bezpieczeństwa dla dziecka lub innym urządzeniu przytrzymującym dla dzieci (art. 39 ust. 4 pkt 1), wykonywanie obowiązku corocznego (a nie raz na 5 lat) przeprowadzenia badań technicznych (art. 81 ust. 6), stosowanie się przez kierującego taksówką do zakazu palenia tytoniu lub spożywania pokarmów w czasie jazdy podczas przewożenia pasażera (art. 63 ust. 5), korzystanie z miejsc na drodze przeznaczonych tylko dla postoju taksówek (§ 53 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych).
Uwzględniając powyższe trzeba stwierdzić, że przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą, o której jest mowa w art. 4 pkt 24 u.t.d. nie może pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z art. 5b ust. 1 u.t.d., a mianowicie, że ustawodawca nie bez racjonalnych i uzasadnionych podstaw zróżnicował szczegółowe warunki wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, czy też taksówką, odróżniając przy tym tę ostatnią od innych pojazdów samochodowych poprzez ustanowienie jej dystynktywnych cech odnoszących się do odpowiedniego jej wyposażenia oraz odpowiedniego oznaczenia.
Zwłaszcza, że wykonując tę działalność jest adresatem nakazu prowadzenia pośrednictwa wyłącznie na rzecz przedsiębiorców posiadających odpowiednią licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1 (art. 5d) oraz zakazu prowadzenia tego pośrednictwa przy przewozie osób w przewozach okazjonalnych wykonywanych pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 7 osób łącznie z kierowcą (art. 5e). Ich przestrzeganie powinno więc ze swej istoty zakładać potrzebę (obowiązek) weryfikowania (sprawdzenia) spełniania koniecznych wymagań przez zleceniobiorcę, a mianowicie, czy przedsiębiorca, któremu jest przekazywane zlecenie przewozu osób posiada odpowiednią – do oferowanej przez niego usługi - licencję, czy wykona ten przewóz pojazdem wpisanym do tej licencji, a co więcej, czy przewóz ten wykona pojazdem samochodowym odpowiadającym posiadanej licencji, co - jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć - tylko wówczas będzie odpowiadało prawidłowemu wykonaniu obowiązku, o którym stanowi art. 27b ust. 1 u.t.d.
"Posiadanie odpowiedniej licencji" wiąże się bowiem z wykonywaniem wynikających z niej uprawnień, co w odniesieniu do licencji, o której jest mowa w art. 5b ust. 1 pkt 3 przywołanej ustawy uzasadnia wniosek, że wykonywanie wynikających z niej uprawnień może nastąpić tylko i wyłącznie pojazdem samochodowym, który jest taksówką w rozumieniu art. 2 pkt 43 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, a więc pojazdem, który jest odpowiednio wyposażony oraz odpowiednio oznaczony.
Nie jest przy tym też tak, że rekonstruowany w przedstawiony powyżej sposób obowiązek sprawdzenia spełniania koniecznych wymagań przez zleceniobiorcę oraz zakres tego obowiązku, nie wynika z przepisów obowiązującego prawa.
Przychylając się do stanowiska autora skargi kasacyjnej, odwołać się należy - o czym szeroko mowa była powyżej - do znaczenia konsekwencji wynikających z przepisów art. 27b ust. 1 w związku z art. 5d i art. 5e u.t.d., które stanowią komplementarne źródło rekonstrukcji treści oraz zakresu wymienionego obowiązku. Jeżeli przy tym ponownie podkreślić, że przepisy art. 5d i art. 5e wymienionej ustawy - a co za tym idzie ustanowione na ich gruncie normy nakazu i normy zakazu - mają charakter przepisów (norm) sankcjonowanych, albowiem administracyjnej karze pieniężnej podlega przekazywanie zleceń przez przedsiębiorcę prowadzącego pośrednictwo przy przewozie osób przewozu osób podmiotowi, który nie posiada odpowiedniej licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 u.t.d. lub z naruszeniem art. 5e tej ustawy (art. 92a ust. 1 pkt 1 wymienionej ustawy w związku z lp. 2.20 załącznika nr 3 do tej ustawy), to tym bardziej nie ma podstaw, aby podważać - jak wynika to ze stanowiska Sądu I instancji - treść, zakres oraz istotę i cel obowiązku sprawdzenia spełniania koniecznych wymagań przez zleceniobiorcę.
Zwłaszcza, gdy z pozycji argumentu osadzonego na gruncie art. 92c u.t.d. podnieść, że rekonstruowany w przedstawiony powyżej sposób zakres obowiązku sprawdzenia spełniania koniecznych wymagań służy również – co nie jest przy tym, ani nieproporcjonalne do celu, ani też nadmiernie utrudnione – samemu przedsiębiorcy prowadzącemu działalność polegającą na pośrednictwie przy przewozie osób. Jeżeli bowiem z przywołanego przepisu prawa oraz logiki przyjętych na jego gruncie rozwiązań prawnych wynika, że to na podmiocie, o którym w nim mowa spoczywa ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania zaktualizowania się przesłanek jego stosowania, to za uzasadniony należy uznać wniosek, że zweryfikowanie - na etapie przed rozpoczęciem współpracy (art. 27b ust. 1 pkt 1 lit. a) przywołanej ustawy) - spełniania koniecznych wymagań, a mianowicie sprawdzenie, czy przedsiębiorca, któremu jest przekazywane zlecenie przewozu osób posiada odpowiednią licencję, czy wykona ten przewóz pojazdem wpisanym do tej licencji oraz, czy przewóz ten wykona pojazdem samochodowym odpowiadającym posiadanej licencji z całą pewnością sprzyja wykazaniu, że podmiot ten uczynił wszystko zgodnie z prawem, że nie mógł zrobić nic więcej, zaś to zrobił, pozwalało mu pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że nie naruszy prawa, a mianowicie, że nie naruszy obowiązku zlecania przewozu osób wyłącznie przedsiębiorcom posiadającym odpowiednie licencje, ani też zakazu prowadzenia pośrednictwa przy przewozie osób w zakresie przewozów okazjonalnych. Zwłaszcza, że nie jest to nadmiernie utrudnione, albowiem w wymiarze praktycznym wymaga analizy i weryfikacji przedstawionych przez zleceniobiorcę stosownych dokumentów (licencji, dowodu rejestracyjnego), zaś w zakresie odnoszącym się do wymaganego przepisami prawa wyposażenia i oznakowania taksówki chociażby analizy przedstawionych fotografii obrazujących pożądany stan rzeczy. Co przy tym nie mniej istotne, wykonywany w przedstawiony sposób obowiązek weryfikacji spełniania koniecznych wymagań nie nosi cech bieżącej kontroli, czy też wręcz nadzoru skoro - jak wynika z art. 27b ust. 1 pkt 1 lit. a) u.t.d., przy tym z zastrzeżeniem odnoszącym się do potrzeby stałego monitorowania obszaru, na który została udzielona licencja taksówkowa - jest wykonywany na etapie przed rozpoczęciem współpracy, co w konsekwencji nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że przedsiębiorca prowadzący działalność polegającą na pośrednictwie przy przewozie osób nie odpowiada za eksces podmiotu, któremu przekazał zlecenie przewozu. Mianowicie, za eksces, który miałby na przykład polegać na późniejszym usunięciu oznaczeń pojazdu, jako taksówki lub usunięcia jej koniecznego wyposażenia, czy też - co nie mniej istotne z punktu widzenia art. 27b ust. ust. 2 i ust. 3 pkt 6 przywołanej ustawy, który wobec treści art. 5d i art. 5e tej ustawy, a co za tym idzie wobec potrzeby zapewnienia przez przedsiębiorcę koniecznych funkcjonalności wykorzystywanej aplikacji, nie bez uzasadnionych podstaw obliguje do zachowania w rejestrze przekazanych zleceń numeru rejestracyjnego pojazdu, którym zrealizowano zlecony przewóz - na przykład niewykonania przez zleceniobiorcę oferującego przewóz osób taksówką obowiązku corocznego przeprowadzenia badań technicznych.
Z okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy wynika, że działając jako przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób spółka nie zweryfikowała spełniania koniecznych wymagań przez przedsiębiorcę, któremu przekazała zlecenie przewozu (tj. przez zleceniobiorcę) w koniecznym do tego zakresie, a mianowicie w zakresie wynikającym z art. 27b ust. 1 pkt 1 w związku z art. 5d i art. 5e u.t.d. Jakkolwiek bowiem, podmiot wykonujący kontrolowany przewóz (I. z siedzibą w W.) posiadał licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, a pojazd, którym przewóz ten był wykonywany został zgłoszony do tej licencji, to jednak pojazd ten nie był taksówką, albowiem nie był odpowiednio wyposażony, ani też odpowiednio oznaczony (między innymi nie posiadał lampy z napisem TAXI), co stanowiąc podstawę kwalifikowania tak wykonywanego przewozu osób, jako przewozu okazjonalnego - nie był to bowiem przewóz regularny, regularny specjalny albo wahadłowy, a tak, jak licencja, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 przywołanej nie uprawnia do wykonywania transportu drogowego taksówką, tak również licencja taksówkowa nie uprawnia do wykonywania przewozu osób samochodem osobowym lub pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą (zob. w tej mierze wyrok NSA z dnia 21 października 2009 r., sygn. akt II GSK 143/09 oraz wyroki NSA z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1286/21 oraz II GSK 1222/21) - stanowiło nie mniej usprawiedliwioną podstawę wnioskowania o zaktualizowaniu się przesłanek przypisania skarżącej spółce naruszenia polegającego na przekazywaniu zleceń przez przedsiębiorcę prowadzącego pośrednictwo przy przewozie osób przewozu osób podmiotowi, który nie posiada odpowiedniej licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 u.t.d. lub z naruszeniem art. 5e tej ustawy (lp. 2.20 załącznika nr 3 do ustawy). Zlecony przewóz osób był bowiem w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym przewozem osób samochodem osobowym, na wykonywanie którego przedsiębiorca, któremu przekazano zlecenie przewozu nie posiadał odpowiedniej licencji (a mianowicie licencji, o której jest mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d.), a co więcej, był również okazjonalnym przewozem osób pojazdem niespełniającym wymaganych kryteriów, co stanowiło naruszenie zakazu prowadzenia pośrednictwa przy przewozie osób w przewozach okazjonalnych wykonywanych pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 7 osób łącznie z kierowcą (art. 5e).
W rekapitulacji przedstawionych argumentów trzeba więc stwierdzić, że Sąd I instancji niezasadnie przypisał organom administracji publicznej naruszenie przepisów prawa materialnego, albowiem nie jest tak, że fakt posiadania przez przewoźnika w dniu kontroli licencji na przewóz osób taksówką oraz fakt wpisania pojazdu samochodowego do tej licencji immunizuje w swoisty sposób wykonywanie (zleconego) przewozu osób pojazdem, który nie jest taksówką w rozumieniu art. 2 pkt 43 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, albowiem wykonywanie uprawnień wynikających z licencji, o której jest mowa w art. 5b ust. 1 pkt 3 u.t.d. może być realizowane tylko i wyłącznie pojazdem samochodowym, który jest taksówką w rozumieniu przepisów obowiązującego prawa, a więc pojazdem, który jest odpowiednio wyposażony oraz odpowiednio oznaczony. Wobec tego również, że to przepisy prawa materialnego wyznaczają zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie oraz zbiór koniecznych do ustalenia w sprawie faktów, wbrew stanowisku Sądu I instancji nie ma również podstaw, aby twierdzić, że ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji nie były wystarczające dla przypisania skarżącej spółce naruszenia, o którym jest mowa w art. 92a ust. 1 pkt 1 u.t.d. w związku z lp. 2.20 załącznika nr 3 do tej ustawy oraz nałożenia kary pieniężnej za to naruszenie. Zwłaszcza, że - co aż nadto jasno i wyraźnie wynika z uzasadnienia kontrolowanej decyzji (zob. s. 14 - 17) - nie było tak, że organy administracji publicznej miałyby nie uwzględnić okoliczności posiadania przez przewoźnika licencji na przewóz osób taksówką oraz wpisania pojazdu, którym był wykonywany kontrowany przewóz osób do tej licencji. Okoliczność ta stanowiła bowiem przedmiot koniecznej oceny, której rezultat - osadzony na gruncie adekwatnych przepisów prawa materialnego - siłą rzeczy nie uzasadnia wniosku o braku zupełności przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych.
Stwierdzając w związku z powyższym, że kontrolowany wyrok nie odpowiada prawu i powinien podlegać uchyleniu, wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy oraz spornej w niej kwestii, korzystając na podstawie art. 188 p.p.s.a. z kompetencji do rozpoznania skargi spółki na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w świetle wszystkich przedstawionych argumentów skarga ta jest nie jest zasadna i powinna podlegać oddaleniu w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a oraz art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł więc, jak w sentencji wyroku.