II GSK 2389/13

Naczelny Sąd Administracyjny2014-10-31
NSArolnictwoWysokansa
pomoc finansowarolnictwoobszary ONWdotacjeARiMRrozporządzeniegranice administracyjnegmina miejsko-wiejska

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), uznając, że działki położone w obrębie miasta nie kwalifikują się do wsparcia.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu ONW dla działek położonych w obrębie miasta, mimo że wnioskodawca deklarował je jako część obszaru wiejskiego. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a NSA utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Kluczową kwestią była interpretacja przepisów dotyczących granic obszarów ONW oraz rozporządzeń ustalających granice gmin i aglomeracji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę J.B. na decyzję Dyrektora ARiMR odmawiającą przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2012 r. dla działek położonych w obrębie miasta. Organy ARiMR uznały, powołując się na § 3 ust. 2 i § 3 ust. 5 rozporządzenia ONW, że płatności przysługują jedynie do działek położonych na terenie wiejskiej części gminy miejsko-wiejskiej, a nie do działek w obrębach ewidencyjnych miasta. Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił zarzutów o nieważności decyzji, uznając, że istniała podstawa prawna, a treść decyzji nie stała w sprzeczności z prawem. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW przez brak zastosowania do działek spoza terenu aglomeracji, naruszenie przepisów p.p.s.a. i k.p.a. oraz brak odniesienia się do zarzutów niekonstytucyjności. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że rozporządzenie dotyczące granic aglomeracji nie uchyliło rozporządzenia ustalającego granice miasta, a kwestia położenia działek w obrębie miasta wykluczała przyznanie pomocy ONW.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, płatności z tytułu ONW przysługują jedynie do działek położonych na terenie wiejskiej części gminy miejsko-wiejskiej, a nie do działek położonych w obrębach ewidencyjnych miasta.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rozporządzenie Rady Ministrów z 2001 r. ustalające granice miasta nie zostało uchylone przez późniejsze rozporządzenie Ministra Środowiska z 2004 r. dotyczące granic aglomeracji, ponieważ akty te zostały wydane na podstawie różnych ustaw i regulują odmienne kwestie. Położenie działek w obrębie miasta wykluczało przyznanie pomocy ONW.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (24)

Główne

rozporządzenie ONW art. § 3 § ust. 2 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

Płatności ONW przysługują do działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, z wyłączeniem działek położonych w obrębach ewidencyjnych miasta.

rozporządzenie ONW art. § 3 § ust. 5

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

Płatności ONW przysługują do działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, z wyłączeniem działek położonych w obrębach ewidencyjnych miasta.

Pomocnicze

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie ustalenia granic oraz zmiany nazw siedzib władz niektórych gmin i miast art. § 2 § pkt 4

Ustalenie granic miasta [...] poprzez przyłączenie części obszaru wsi [...], wsi [...], wsi [...].

p.p.s.a. art. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. art. 75

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. art. 76

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.s.g. art. art. 4 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

p.w. art. art. 43 § ust. 4a

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

p.w. art. art. 43 § ust. 2

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu wyznaczania obszaru i granic aglomeracji

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie sposobu wyznaczania obszaru i granic aglomeracji

Rozporządzenie nr 1698/2005 art. art. 37 § ust. 1

p.p.s.a. art. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Działki położone w obrębie miasta nie kwalifikują się do pomocy ONW. Rozporządzenie RM z 2001 r. ustalające granice miasta nie zostało uchylone przez rozporządzenie MS z 2004 r. dotyczące aglomeracji.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (uzasadnienie wyroku WSA). Zarzut naruszenia § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW (brak przyznania płatności do działek spoza terenu aglomeracji). Zarzut naruszenia przepisów k.p.a. (art. 107 § 3, art. 75, art. 76) i p.p.s.a. (art. 151, art. 145) przez WSA. Zarzut naruszenia art. 178 ust. 1 Konstytucji RP (niezawiłość sędziowska).

Godne uwagi sformułowania

Płatności z tytułu ONW przysługują jedynie do działek położonych na terenie wiejskiej części gminy miejsko-wiejskiej i nie przysługują do działek rolnych położonych na obszarach ewidencyjnych wchodzących w skład miasta. Rozporządzenie Rady Ministrów wydano na podstawie upoważnienia zawartego w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, przyznającego Radzie Ministrów kompetencję do tworzenia, łączenia, dzielenia i znoszenia gmin oraz ustalania ich granic... Brak jest podstaw dla przyjęcia, że zmiana treści wspomnianego rozporządzenia Rady Ministrów może nastąpić w sposób inny niż tylko wyraźny. Przedmiotem opinii biegłego są okoliczności dotyczące stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, wobec tego nie jest dopuszczalne powołanie biegłego co do obowiązywania i stosowania oraz wykładni przepisów prawa.

Skład orzekający

Małgorzata Korycińska

przewodniczący

Czesława Socha

członek

Marzenna Zielińska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących granic gmin i obszarów ONW, zasady ustalania granic administracyjnych, dopuszczalność powoływania biegłych w sprawach prawnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej gminy miejsko-wiejskiej i interpretacji konkretnych rozporządzeń z lat 2001 i 2009.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii przyznawania pomocy rolniczej i interpretacji przepisów dotyczących granic administracyjnych, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie rolnym i administracyjnym.

Czy działki w mieście mogą być "wiejskie" dla celów dopłat? NSA rozstrzyga spór o granice ONW.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 2389/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-12-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Czesława Socha
Małgorzata Korycińska /przewodniczący/
Marzenna Zielińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I SA/Bk 230/13 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2013-09-13
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
§ 3 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Czesława Socha Sędzia NSA Marzenna Zielińska (spr.) Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 31 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 września 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 230/13 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I
Wyrokiem z dnia 13 września 2013 r. (sygn. akt I SA/Bk 230/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a."), oddalił skargę J. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwanego "Dyrektorem OR ARiMR") z dnia [...] kwietnia 2013 r. (nr [...]), którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. (nr [...]) o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2012 r.
Sąd pierwszej instancji wskazał w swoim rozstrzygnięciu ustalenia faktyczne i stanowisko organów administracji orzekających w niniejszej sprawie. Organy te stwierdziły, że J. B. we wniosku o przyznanie płatności ONW na 2012 r. zadeklarował m.in. działki rolne położone na działkach ewidencyjnych wchodzących w skład miasta [...]. Powołując się na treść § 3 ust. 2 pkt 2 i § 3 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.; dalej powoływanego jako "rozporządzenie ONW"), organy ARiMR uznały, że płatności z tytułu ONW przysługują jedynie do działek położonych na terenie wiejskiej części gminy miejsko-wiejskiej [...] i nie przysługują do działek rolnych położonych na obszarach ewidencyjnych wchodzących w skład miasta [...], a więc również części obrębów ewidencyjnych wsi [...], wsi [...], wsi [...] i wsi [...], które na mocy § 2 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie ustalenia granic oraz zmiany nazw siedzib władz niektórych gmin i miast (Dz. U. Nr 116, poz. 1241). W konsekwencji decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał J. B. płatność ONW na 2012 r. do działek rolnych o łącznej powierzchni 2,75 ha oraz odmówił przyznania tych płatności do działek położonych w obrębach geodezyjnych miasta [...] (o łącznej powierzchni 17,71 ha). Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Sąd nie uwzględnił zarzutów skarżącego, że przy wydawaniu decyzji organów obu instancji wystąpiły przesłanki nieważności określone w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej powoływanej jako "k.p.a.").
Zdaniem Sądu, decyzje nie zostały wydane bez podstawy prawnej, bowiem podstawa taka istniała i stanowił ją § 3 rozporządzenia ONW. Takiej podstawy nie stanowił natomiast kwestionowany przez skarżącego § 2 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie ustalenia granic niektórych miast i gmin, który to przepis został przywołany w uzasadnieniu decyzji organu I instancji jedynie w celu wykazania, że niektóre objęte wnioskiem działki ewidencyjne - jako położone w obrębach geodezyjnych wchodzących w skład miasta [...] - wyłączone są ze wsparcia finansowego w ramach ONW.
Za nietrafne uznał Sąd pierwszej instancji również stanowisko, że treść decyzji stoi w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, który był podstawą orzekania w sprawie. Powołując się na treść § 3 ust. 2 i ust. 5 rozporządzenia ONW, Sąd stwierdził, że płatność jest przyznawana do działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, przy czym w załączniku do rozporządzenia wyszczegółowiono gminy wiejskie i części wiejskie gmin miejsko-wiejskich oraz obrębów geodezyjnych zaliczonych do poszczególnych stref w ramach obszarów ONW. W niniejszej sprawie organ bezsprzecznie ustalił, że działki o łącznej powierzchni 17,71 ha są położne w obrębie geodezyjnym miasta [...], a tym samym wyłączone są ze wsparcia ONW. Sąd uznał, że wbrew stanowisku skarżącego § 2 pkt 4 wskazanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. (ustalający granice miasta [...] poprzez przyłączenie części obszaru wsi [...], wsi [...], wsi [...]) nie utracił mocy obowiązującej z dniem 1 stycznia 2005 r., zaś wskazywane przez skarżącego przepisy rozporządzeń Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2004 r. i 1 lipca 2010 r. w sprawie sposobu wyznaczania obszaru granic aglomeracji nie wpływają na ustalone w 2001 r. granice miasta [...].
Sąd pierwszej instancji nie podzielił również stanowiska skarżącego, że decyzje organów ARiMR zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, w tym dowodowego.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy przewidziane w tym przepisie, w szczególności odnosi się do podniesionych w odwołaniu zarzutów zgodności rozstrzygnięcia z przepisami Konstytucji RP i przepisami prawa międzynarodowego poprzez odwołanie się do treści uzasadnień orzeczeń sądów administracyjnych wydanych w innych sprawach skarżącego. Natomiast brak szczegółowego odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutów jest wprawdzie uchybieniem, jednak nie miało ono istotnego wpływy na wynik sprawy.
II
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożył J. B. Zaskarżył to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów pełnomocnika według norm przepisanych i zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie:
- § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW przez brak jego zastosowania do działek rolnych skarżącego spoza terenu aglomeracji [...], ustalonej według wskazań rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu wyznaczania obszaru i granic aglomeracji (Dz. U. Nr 283, poz. 2841);
- art. 151 p.p.s.a., mające istotny wpływ na treść wyroku, w następstwie jego zastosowania wobec skarżonej decyzji administracyjnej, mimo że była ona dotknięta naruszeniami prawa materialnego i przepisów k.p.a. (art. 107 § 3, art. 75 i art. 76 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) o istotnym wpływie na treść decyzji - co przy prawidłowym wyrokowaniu powinno skutkować uwzględnieniem skargi w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.; zaś słusznie wskazywane przez skarżącego na rozprawie rażące naruszenie prawa powinno przy prawidłowym wyrokowaniu skutkować uwzględnieniem skargi w trybie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
- art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., przez brak jakiegokolwiek odniesienia się w wyroku do zarzutów niekonstytucyjności przepisów, na podstawie których wydano zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, co miało istotny wpływ na treść wyroku z uwagi na niemożność odniesienia się do tej kwestii w skardze kasacyjnej oraz z uwagi na sprzeczność tak wydanego wyroku z obowiązkami Sądu wynikłymi z treści art. 178 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 134 § 1 p.p.s.a.
W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną stwierdził w szczególności, że nie jest sporne, że dopłaty ONW przysługują tylko do terenów wiejskich miejsko-wiejskiej gminy [...]. Kwestią sporną jest natomiast zasięg terytorialny części wiejskiej. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, granice tej części gminy [...] powinny być określone na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu wyznaczania obszaru i granic aglomeracji, które uchyliło - na zasadzie lex posteriori derogat legi priori - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie ustalenia granic niektórych miast i gmin. Oparcie decyzji administracyjnych na ustaleniach obszaru części wiejskiej gminy [...] według nieaktualnego materialnoprawnie rozporządzenia Rady Ministrów wypełnia dyspozycję pojęcia rażące naruszenie prawa.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor OR ARiMR (reprezentowany przez radcę prawnego) wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie kasacyjne według norm przepisanych.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie rozważań wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą ten środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie wystąpiły.
Granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny autor rozpoznawanej obecnie skargi kasacyjnej wyznaczył poprzez zarzucenie Sądowi pierwszej instancji naruszenia art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 145 § 1 pkt 2 i art. 151 p.p.s.a., art. 75, art. 76, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 178 ust. 1 Konstytucji RP oraz § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW. Uchybienie tym przepisom miało polegać na: 1) braku jakiegokolwiek odniesienia się w wyroku do zarzutów niekonstytucyjności przepisów, na podstawie których wydano kwestionowane decyzje administracyjne, 2) braku przyznania skarżącemu płatności ONW do działek rolnych spoza terenu aglomeracji [...] 3) niedostrzeżeniu naruszeń przepisów postępowania administracyjnego oraz rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji i w konsekwencji oddaleniu skargi.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazane wyżej zarzuty są niezasadne.
Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, a mianowicie: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazania, co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Uzasadnienie wyroku powinno być więc tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne albo niezgodne z prawem. W przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji z uzasadnienia muszą wynikać jasne i precyzyjne wskazania co do dalszego postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest zgodne z wymaganiami wynikającymi z art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji przedstawił bowiem stan sprawy, stanowisko organów ARiMR i stanowisko skarżącego, a także podstawę prawną rozstrzygnięcia. Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd nie przedstawił szczegółowych rozważań na temat zgodności z Konstytucją RP przepisów prawnych stanowiących podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji administracyjnych, jednakże zauważyć należy, że takich zarzutów skarżący nie podnosił w skardze i pismach procesowych składanych w toku postępowania przed WSA. Rację ma skarżący, że stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie oznacza to jednak, że każdy element wnioskowania sądu odnośnie do legalności rozstrzygnięć organów administracji zawsze musi wprost znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wyroku, zwłaszcza gdy w danym zakresie sąd nie stwierdza naruszenia prawa, a strona przedmiotowej kwestii nie podnosi w toku postępowania sądowego.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW. Przepis ten stanowi, że płatność ONW jest przyznawana rolnikowi do działek rolnych lub ich części, położonych na obszarach ONW, użytkowanych jako wykorzystywane użytki rolne, o których mowa w art. 37 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005, w wysokości: 1) 179 zł na 1 ha - na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej I, 2) 264 zł na 1 ha - na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej II, 3) 264 zł na 1 ha - na obszarze ONW typu ze specyficznymi utrudnieniami, 4) 320 zł na 1 ha - na obszarze ONW typu górskiego - stanowiących stawki podstawowe. Zasadnicze znaczenie dla przyznania wspomnianej płatności ma zatem to, by działki rolne lub ich części były położone na obszarach ONW. Wykaz takich obszarów zawiera załącznik do rozporządzenia ONW. Wymienione tam obszary ONW nie obejmują swym zasięgiem zgłoszonych we wniosku skarżącego o płatność ONW na 2012 r. działek, które są położone w obrębach geodezyjnych wchodzących w skład miasta [...].
Nietrafne jest przy tym stanowisko autora skargi kasacyjnej, że działki zgłoszone przez skarżącego kwalifikowały się do płatności, gdyż położone były w części wiejskiej gminy miejsko-wiejskiej [...], o czym mają świadczyć przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu wyznaczania obszaru i granic aglomeracji, które - na zasadzie lex posteriori derogat legi priori - uchyliły w tym zakresie z dniem 1 stycznia 2005 r. przepisy wcześniejszego aktu normatywnego - tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie ustalenia granic niektórych miast i gmin. Autor skargi kasacyjnej nie dostrzega, że oba przywołane akty prawne zostały wydane na podstawie upoważnień zawartych w różnych ustawach i mają na celu uregulowanie zupełnie różnej problematyki. Wspomniane rozporządzenie Rady Ministrów wydano na podstawie upoważnienia zawartego w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.), przyznającego Radzie Ministrów kompetencję do tworzenia, łączenia, dzielenia i znoszenia gmin oraz ustalania ich granic, nadawania gminie lub miejscowości statusu miasta i ustalania jego granic, a także ustalania i zmieniania nazwy gmin oraz siedziby ich władz. Korzystając z tej kompetencji, Rada Ministrów kieruje się dyrektywami wskazanymi w ustawie o samorządzie gminnym, które nawiązują do treści art. 15 ust. 2 Konstytucji (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2006 r. o sygn. U 5/04, OTK-A 2006, nr 7, poz. 80), który to przepis stanowi, że zasadniczy podział terytorialny państwa uwzględniający więzi społeczne, gospodarcze lub kulturowe i zapewniający jednostkom terytorialnym zdolność wykonywania zadań publicznych określa ustawa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uwagi na wagę materii, jakiej dotyczy uprawnienie Rady Ministrów przyznane w art. 4 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, brak jest podstaw dla przyjęcia, że zmiana treści wspomnianego rozporządzenia Rady Ministrów może nastąpić w sposób inny niż tylko wyraźny. Taka zmiana aktu powszechnie obowiązującego, dotyczącego zasadniczego podziału terytorialnego państwa, nie mogła nastąpić i nie nastąpiła poprzez wydanie przywołanego wyżej rozporządzenia Ministra Środowiska, które zostało przyjęte na podstawie upoważnienia zawartego w art. 43 ust. 4a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229, z późn. zm.). Korzystając z tego upoważnienia, Minister Środowiska wyznaczył obszar i granice aglomeracji, rozumianej - na gruncie ustawy Prawo wodne - w sposób określony w art. 43 ust. 2 tej ustawy. Brak jest jakichkolwiek postaw do twierdzenia, że w ten sposób doszło do zmiany granic gminy [...], określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie ustalenia granic oraz zmiany nazw i siedzib władz niektórych gmin i miast.
Nie jest także skuteczny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut wskazujący na brak dostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji naruszeń przez organy ARiMR przepisów postępowania administracyjnego. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten wymienia niezbędne elementy decyzji, w tym uzasadnienie faktyczne i prawne. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str. 4) Dyrektor OR ARiMR odniósł się do zarzutów odwołania w przedmiocie zgodności przepisów będących podstawą decyzji z Konstytucją RP w ten sposób, że przywołał stanowisko zaprezentowane w trzech wyrokach sądów administracyjnych. Okoliczność, że skarżący uważa uzasadnienie decyzji w tym zakresie za mało wnikliwe lub nietrafne - nie świadczy o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Bezzasadne jest twierdzenie, że organ - stosownie do treści art. 75 § 1 i art. 84 § 1 k.p.a. - powinien był powołać w tym zakresie biegłego prawnika. Podkreślić bowiem należy, że przedmiotem opinii biegłego są okoliczności dotyczące stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, wobec tego nie jest dopuszczalne powołanie biegłego co do obowiązywania i stosowania oraz wykładni przepisów prawa (zob. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 84 k.p.a. [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), LEX/el., 2014).
Nieskuteczny jest zarzut naruszenia art. 76 k.p.a., odnoszący się do mocy dowodowej dokumentów urzędowych. Przepis ten zawiera trzy paragrafy, zaś autor skargi kasacyjnej nie wskazał, o którą jednostkę redakcyjną tu chodzi, jak również nie wyjaśnił, na czym miałoby polegać naruszenie tego przepisu.
W konsekwencji należało uznać, że autor skargi kasacyjnej nie podważył skutecznie stanowiska Sądu pierwszej instancji, iż w postępowaniu administracyjnym nie wystąpiła przesłanka nieważności określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (to jest, że decyzja wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa) oraz że organ odwoławczy nie naruszył prawa utrzymując w mocy - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - decyzję organu I instancji. W takiej sytuacji nie można przyjąć, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 151 p.p.s.a., gdyż oddalił skargę. W skardze kasacyjnej nie zakwestionowano bowiem skutecznie oceny, że w postępowaniu administracyjnym nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub naruszenia w sposób istotny przepisów postępowania, które uzasadniałoby wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) lub c) p.p.s.a albo na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Wreszcie za całkowicie nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia art. 178 ust. 1 konstytucji RP, określającego zasadę niezawisłości sędziowskiej. Przepis ten stanowi, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Autor skargi kasacyjnej nie uzasadnił w żadnym miejscu, w czym upatruje naruszenia w tej sprawie niezawisłości sędziowskiej.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
PG

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI