II GSK 2386/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że błędna wykładnia przepisów UE przez WSA nie uzasadniała uchylenia decyzji odmawiającej przyznania płatności rolnych z powodu rzekomego poważnego zaniedbania beneficjenta.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności rolnych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004 z powodu rzekomego złożenia fałszywej deklaracji przez beneficjenta (J.C.) w wyniku poważnego zaniedbania. WSA uchylił decyzję organu, uznając, że sankcja wykluczenia z płatności nie może dotyczyć środków już wypłaconych i że nie wykazano 'poważnego zaniedbania'. NSA, choć podzielił wadliwość wykładni WSA, oddalił skargę kasacyjną organu, wskazując na inne istotne wady decyzji organów administracji, które uniemożliwiały kontrolę ich prawidłowości.
Sprawa wywodzi się z decyzji organów administracji rolnej odmawiającej J.C. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004. Po wznowieniu postępowania, organ pierwszej instancji uchylił pierwotną decyzję przyznającą płatności i odmówił ich przyznania, wykluczając beneficjenta z płatności z powodu złożenia nieprawdziwej deklaracji w wyniku poważnego zaniedbania, co miało skutkować zawyżeniem płatności. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora ARiMR. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że art. 72 ust. 1 rozporządzenia nr 817/2004 nie pozwala na żądanie zwrotu już wypłaconych środków, a także że nie wykazano 'poważnego zaniedbania'. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną organu, uznał, że wykładnia WSA dotycząca możliwości nałożenia sankcji w roku, w którym płatność została już przyznana i wypłacona, była wadliwa. NSA podkreślił, że przepis art. 72 ust. 1 rozporządzenia nr 817/2004 nie uzależnia zastosowania sankcji od tego, czy środki zostały już wypłacone, a celem rozporządzenia jest zapewnienie zgodności przyznawania środków z ustalonymi warunkami. Mimo tej wadliwej wykładni WSA, NSA oddalił skargę kasacyjną organu, stwierdzając, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji również zawierały istotne wady, w tym brak podstawy prawnej dla odmowy przyznania płatności oraz niewykazanie przesłanki 'poważnego zaniedbania', co uniemożliwiało kontrolę ich prawidłowości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wykładnia Sądu I instancji w tym zakresie była wadliwa. Przepis ten nie uzależnia zastosowania sankcji od tego, czy środki zostały już wypłacone, a celem rozporządzenia jest zapewnienie zgodności przyznawania środków z ustalonymi warunkami.
Uzasadnienie
NSA uznał, że wykładnia WSA, zgodnie z którą sankcja z art. 72 ust. 1 rozporządzenia nr 817/2004 nie może być zastosowana do środków już wypłaconych, jest wadliwa. Przepis ten nie odwołuje się do kwestii przyznania i przekazania środków, a jego celem jest sankcjonowanie fałszywych deklaracji, niezależnie od etapu wypłaty pomocy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 art. 72 § ust. 1
Przepis ten stanowi podstawę do wykluczenia beneficjenta ze środków rozwoju obszarów wiejskich w przypadku złożenia fałszywej deklaracji w wyniku poważnego zaniedbania lub celowo. Sankcja ta może być zastosowana również w roku, w którym przyznano i wypłacono płatność, a nie tylko w roku następnym.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999
Rozporządzenie Rady (WE) Nr 796/2004 art. 19
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich § § 8 ust. 1 i 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykładnia WSA dotycząca możliwości nałożenia sankcji w roku wypłaty środków była wadliwa. Organy nie wykazały zaistnienia przesłanki 'poważnego zaniedbania' po stronie beneficjenta. Brak podstawy prawnej dla odmowy przyznania płatności. Istniały inne wady decyzji organów administracji uniemożliwiające kontrolę ich prawidłowości.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA, że sankcja z art. 72 ust. 1 rozporządzenia nr 817/2004 nie może dotyczyć środków już wypłaconych.
Godne uwagi sformułowania
Sytuacja, o której mowa w drugiej części tego przepisu zaistniała w okolicznościach sprawy, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymaną nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji powinny być wyeliminowane z obrotu prawnego, również z powodu naruszenia art. 72 ust. 1 rozporządzenia Nr 817/2004, jednakże z częściowo innym uzasadnieniem niż wskazał to Sąd pierwszej instancji. Przepis art. 72 ust. 1 rozporządzenia Nr 817/2004 przewiduje dwa rodzaje sankcji. Pierwszą z nich, którą można by nazwać sankcją podstawową, precyzuje zdanie pierwsze o treści: 'Każdy beneficjent, który złożył fałszywą deklarację, powstałą w wyniku poważnego zaniedbania, zostaje wykluczony ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich w ramach odpowiednich rozdziałów rozporządzenia (WE) Nr 1257/1999, na dany rok kalendarzowy'. W realiach niniejszej sprawy zaprezentowana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia art. 72 ust. 1 rozporządzenia Nr 817/2004 nie tylko podważa istotę instytucji wznowienia postępowania, której celem jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji niezgodnej z prawem, a to dla ukształtowania na nowo sytuacji prawnej strony, ale również czyni wysoce niekonsekwentne stanowisko Sądu pierwszej instancji.
Skład orzekający
Anna Robotowska
przewodniczący sprawozdawca
Stanisław Gronowski
członek
Joanna Kabat-Rembelska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 72 ust. 1 rozporządzenia nr 817/2004 w kontekście sankcji za fałszywe deklaracje, zwłaszcza w odniesieniu do środków już wypłaconych. Znaczenie wykazania 'poważnego zaniedbania' i prawidłowości podstawy prawnej decyzji administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego rozporządzenia UE w zakresie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Orzeczenie NSA koryguje błędną wykładnię WSA, ale samo oddala skargę kasacyjną z powodu innych wad decyzji administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z funduszami unijnymi i sankcjami za błędy w deklaracjach, co jest istotne dla beneficjentów i organów administracji. Pokazuje złożoność interpretacji przepisów UE.
“Fundusze UE: Czy błąd w deklaracji rolniczej zawsze oznacza utratę pieniędzy?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 2386/11 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2013-03-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-12-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Robotowska /przewodniczący sprawozdawca/ Joanna Kabat-Rembelska Stanisław Gronowski Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Środki unijne Sygn. powiązane III SA/Łd 425/11 - Wyrok WSA w Łodzi z 2011-08-31 Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 183 par. 1; art. 184; art. 204 pkt 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Dz.U.UE.L 2004 nr 153 poz 30 art. 68, art. 72 ust. 1 Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR). Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędziowie NSA Stanisław Gronowski Joanna Kabat-Rembelska Protokolant Sebastian Gajewski po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 sierpnia 2011 r. sygn. akt III SA/Łd 425/11 w sprawie ze skargi J.C. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi na rzecz J.C. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2011 r., III SA/Łd 425/11, uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Rawie Mazowieckiej z dnia [...] października 2008 roku, nr [...], stwierdzając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. Sąd I instancji jako podstawę przyjął następujące okoliczności faktyczne. Dnia [...] grudnia 2004 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R.M. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu J.C. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 w wysokości 10.583,76 zł. W gospodarstwie rolnym J.C. przeprowadzono w dniach [...] i [...] grudnia 2007 r. kontrolę zasadniczą całego gospodarstwa. W jej wyniku ustalono, że działki rolne: "B", "E" oraz "I" o deklarowanej przez producenta we wniosku o płatności do gruntów rolnych na rok 2007 uprawie "JPO" stanowią w rzeczywistości las. W protokole kontroli stwierdzono więc, że na działkach nie była prowadzona działalność rolnicza oraz że nie były one na dzień 30 czerwca 2003 r. utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Okoliczności te miały wpływ na naliczenie płatności za rok 2004, a nie były znane organowi w dniu wydania decyzji w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 r. W związku z tym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R.M. postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 97, poz. 1070 ze zm., dalej: k.p.a.) wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w tej sprawie. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R.M. decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...], uchylił decyzję własną z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...], o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 r. oraz odmówił skarżącemu przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunków gospodarowania na rok 2004, jak również – wykluczył go z płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok kalendarzowy 2004. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż J.C. złożył nieprawdziwą deklaracje w wyniku poważnego zaniedbania, co skutkowało zawyżeniem płatności ONW o 6,99%. Zdaniem organu, gdyby skarżący zachował wymaganą w danych okolicznościach należytą staranność deklaracja dotycząca sposobu użytkowania działek i ich oznaczenia zostałaby złożona prawidłowo. W konsekwencji, w przekonaniu organu, w sprawie spełnione zostały przewidziane przez art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji gwarancji Rolnej (Dz. U. UE L 153/30 z 30 kwietnia 2004 r.; dalej: rozporządzenie nr 817/2004) przesłanki uzasadniające wykluczenie Jerzego Ćwiertni z przedmiotowych płatności. Od powyższej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R.M. odwołanie wniósł J.C., którą w wyniku rozpoznania tego środka zaskarżenia utrzymał w mocy Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...]. Na powyższą decyzję skargę wniósł Jerzy Ćwiertnia, zarzucając jej: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 72 ust. 1 rozporządzenia nr 817/2004 w zw. z art. 19 rozporządzenia nr 796/2004, polegające na uznaniu, że błędne wskazanie przez skarżącego numerów i powierzchni działek oznaczonych literami "B", "E" i "I" ma charakter poważnego zaniedbania, wskutek którego beneficjent złożył fałszywą deklarację, co usprawiedliwia wykluczenie go ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich, podczas gdy błędy w oznaczeniu działek są wynikiem zwykłej omyłki; 2) naruszenie przepisów postępowania, tj. § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.) przez wstrzymanie płatności w wyniku uchybień stwierdzonych podczas pierwszej kontroli na miejscu oraz nierozliczenie kwoty przekazanej przez skarżącego na pokrycie kosztów zwrotu części dotacji wraz z odsetkami. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2011 r., III SA/Łd 425/11, uwzględnił skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie organy prawidłowo zastosowały tryb wznowienia postępowania. W dalszej części motywów wyroku Sąd dokonał szczegółowej wykładni art. 72 ust. 1 rozporządzenia nr 817/2004, wskazując że – w jego przekonaniu – organy prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie naruszyły zasadę ścisłej interpretacji przepisów sankcjonujących. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na dwie zasadnicze kwestie. Po pierwsze, wskazał, że zawarte w treści art. 72 ust. 1 rozporządzenia sformułowanie "beneficjent zostaje wykluczony ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich" nie może odnosić się do sytuacji, w której przyznano już środki finansowe i zostały one przekazane beneficjentowi. W konsekwencji – w ocenie Sądu – na podstawie tego przepisu nie można żądać od skarżącego zwrotu środków, które już otrzymał. Przepis wskazuje bowiem, że beneficjent dopiero "zostaje/zostanie wykluczony". Sformułowanie to odnosi się do czynności, która nie została jeszcze dokonana, a będzie odbywała się w przyszłości. Sankcja przewidziana art. 72 ust. 1 rozporządzenia – zdaniem Sądu – dotyczy więc jedynie wykluczenia z tych środków rozwoju obszarów wiejskich, które dopiero mogą być przyznane beneficjentowi w przyszłości. Po drugie, podniósł, że przewidziana przez omawiany przepis przesłanka poważnego zaniedbania odnosi się do zaniedbania nie tylko istotnego, ale i świadomego. Taki charakter postępowania beneficjenta powinien zaś zostać wykazany w uzasadnieniu decyzji nakładającej sankcję. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że decyzja Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi została wydana z naruszeniem prawa materialnego. Zdaniem Sądu art. 72 ust. 1 rozporządzenia 817/2004 nie może być podstawą odmowy przyznania J.C. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 i wykluczenia J.C. z płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. Jednocześnie Sąd I instancji podkreślił, że nie sposób przyjąć, że w sprawie została wyczerpana przesłanka "poważnego zaniedbania" przewidziana przez analizowany przepis. Zdaniem Sądu nie uzasadniają tego stwierdzenia organu zawarte w motywach zaskarżonej decyzji, w szczególności zaś – brak odniesienia się do podnoszonej przez skarżącego okoliczności, iż zadeklarowana przez niego we wniosku z dnia 24 maja 2004 r. powierzchnia działek wynika z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznania skargi we własnym zakresie poprzez oddalenie skargi Pana Jerzego Ćwiertni oraz zasądzenia od J.C. na rzecz Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a ewentualnie – o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od J.C. na rzecz Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach przewidzianych przez art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. kasator zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art.145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. w związku z przyjęciem, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego na skutek zastosowania wobec skarżącego sankcji przewidzianej w art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 poprzez przyjęcie, że przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. kasator zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art.145 § 1 pkt 1 lit.c oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji obu instancji, podczas gdy nie było ku temu podstaw, bo do rzekomego naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 nie doszło. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej kasator podkreślił, że nie podziela zaprezentowanej przez Sąd I instancji wykładni art. 72 rozporządzenia nr 817/2004. W przekonaniu skarżącego – inaczej niż przyjął Sąd I instancji – przepis ten stanowi wystarczającą podstawę do żądania od beneficjenta zwrotu środków, które już otrzymał. Zdaniem kasatora za przyjęciem jego poglądu przemawiają nie tylko dyrektywy wykładni celowościowej, ale także wymogi zaakceptowane przez Komisję Europejską, które zawarto w Obwieszczeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 listopada 2004 r. w sprawie planu rozwoju obszarów wiejskich (M.P. Nr 56, poz. 958). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadna z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, która powodowałaby nieważność postępowania przed Sądem pierwszej instancji. W myśl art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Sytuacja, o której mowa w drugiej części tego przepisu zaistniała w okolicznościach sprawy, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymaną nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji powinny być wyeliminowane z obrotu prawnego, również z powodu naruszenia art. 72 ust. 1 rozporządzenia Nr 817/2004, jednakże z częściowo innym uzasadnieniem niż wskazał to Sąd pierwszej instancji. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego błędnej wykładni przepisu art. 72 ust. 1 powołanego rozporządzenia Nr 817/2004. Naczelny Sąd Administracyjny podziela trafność stanowiska wyrażonego w skardze kasacyjnej. Wykładnia powyższego przepisu dokonana przez Sąd I instancji w zakresie dotyczącym możliwości nałożenia sankcji, o której mowa w powołanym przepisie na rok, w którym przyznano i wypłacono płatność, jest wadliwa. Zaprezentowana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia przepisu art. 72 ust. 1 rozporządzenia Nr 817/2004, w świetle której przepis ten stanowi podstawę do zastosowania przewidzianej w nim sankcji dopiero na rok następny, a więc z wyłączeniem możliwości jej nałożenia w roku, którym już przyznano i przekazano beneficjentowi wnioskowane przez niego płatności, nie tylko nie znajduje uzasadnienia w redakcji brzmienia tego przepisu, ale również jest sprzeczna z aksjologią rozporządzenia Nr 817/2004, jak i celami przyznawania pomocy ze środków Unii Europejskiej. Przepis art. 72 ust. 1 rozporządzenia Nr 817/2004 przewiduje dwa rodzaje sankcji. Pierwszą z nich, którą można by nazwać sankcją podstawową, precyzuje zdanie pierwsze o treści: "Każdy beneficjent, który złożył fałszywą deklarację, powstałą w wyniku poważnego zaniedbania, zostaje wykluczony ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich w ramach odpowiednich rozdziałów rozporządzenia (WE) Nr 1257/1999, na dany rok kalendarzowy". Drugą sankcję, którą można by nazwać sankcją kwalifikowaną, określa zdanie drugie o treści: "Gdy fałszywa deklaracja została złożona celowo, beneficjent zostanie wykluczony również na rok następny". Hipoteza ustępu pierwszego art. 72 rozporządzenia Nr 817/2004, co trudno nie zauważyć, nie odwołuje się do kwestii przyznania i przekazania beneficjentowi odpowiednich środków pomocowych, do czego znaczenie przywiązał Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, dokonując wykładni tych przepisów. W każdym zaś razie, okoliczność przyznania i przekazania beneficjentowi odpowiednich środków pomocowych w wyniku złożenia przez niego wspomnianych fałszywych deklaracji, nie jest wymieniona w tych przepisach jako podstawa do odmowy zastosowania przewidzianych w tych przepisach sankcji, również za rok, w którym pomoc ze środków unijnych miała miejsce. Kategoryczne stwierdzenie, zarówno w zdaniu pierwszym, jak i zdaniu drugim ustępu pierwszego art. 72 omawianego rozporządzenia, o wykluczeniu ze wszystkich środków przewidzianych w rozporządzeniu Nr 1257/1999 beneficjenta, który złożył fałszywą deklarację, wskazuje na obojętność kwestii przyznania i przekazania beneficjentowi odpowiednich środków unijnych dla zastosowania sankcji przewidzianych w tych przepisach, które winny być zastosowane wobec beneficjenta w wyniku złożenia przez niego fałszywej deklaracji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, w świetle punktu 4. preambuły rozporządzenia Nr 817/2004 środki pomocowe powinny służyć urzeczywistnianiu celów gospodarczych i społecznych, dla których zostały przewidziane. Nie do pogodzenia z aksjologią rozporządzenia byłaby sytuacja, aby środki pomocowe były przyznawane niezgodnie z ustalonymi warunkami, a już w każdym razie w wyniku składania przez beneficjenta fałszywych deklaracji. Zgodności przyznawania środków pomocowych z ustalonymi warunkami stanowi także przedmiot kontroli, na co wskazuje przepis art. 68 tego rozporządzenia. Współgra z tym omawiany przepis art. 72 rozporządzenia, sankcjonując rażący przypadek obchodzenia przepisów, jakim jest fałszywa deklaracja składana przez beneficjenta. W realiach niniejszej sprawy zaprezentowana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia art. 72 ust. 1 rozporządzenia Nr 817/2004 nie tylko podważa istotę instytucji wznowienia postępowania, której celem jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji niezgodnej z prawem, a to dla ukształtowania na nowo sytuacji prawnej strony, ale również czyni wysoce niekonsekwentne stanowisko Sądu pierwszej instancji. I tak, z jednej strony Sąd pierwszej instancji podzielił motywy organu, z powodu których wznowił on postępowanie administracyjne i wyeliminował z obrotu prawnego decyzję z dnia [...] grudnia 2004 r., która przyznała skarżącemu zakwestionowane płatności rolne do działek "B", "E" i "I", a z drugiej strony Sąd bezrefleksyjnie zaakceptował prawo skarżącego do posiadania takich płatności, przy czym dla Sądu nie miała tutaj znaczenia okoliczność, iż przyznanie i przekazanie skarżącemu spornych płatności nastąpiło decyzją, której wyeliminowanie z obrotu prawnego, w wyniku wznowienia postępowania, zaakceptował, co wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Dodać także należy, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd pierwszej instancji nietrafnie powołał się na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyrokach z 31 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 582/10 oraz z 15 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 655/10. W powołanych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny dokonał wykładni art. 72 ust. 1 rozporządzenia Nr 817/2004 na tle przepisów regulujących przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Warunki przyznawania tej pomocy, a zwłaszcza wypłata jej drugiej raty, po spełnieniu określonych warunków (zobowiązań), doprowadziły Naczelny Sąd Administracyjny do wniosku, że w sytuacji gdy rolnik przedwcześnie złożył nieprawdziwą deklarację o wykonaniu zobowiązania, a następnie wykonał przedsięwzięcie w terminie i złożył prawdziwe oświadczenie, nie zachodzi przypadek złożenia fałszywej deklaracji warunkujący nałożenie sankcji, o której mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia Nr 817/2004w odniesieniu do już przyznanej i wypłaconej pierwszej raty pomocy. Przedstawione stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało wyrażone na tle konkretnych przepisów i dotyczyło pomocy innego rodzaju, a więc nie mogło mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Jak już wspomniano zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane po wznowieniu postępowania, w następstwie uchylenia decyzji o przyznaniu skarżącemu płatności ONW na rok 2004, a więc w sytuacji gdy nie istniał już stan "przyznania" tej płatności. W związku z tym rozważania Sądu pierwszej instancji o niedopuszczalności nałożenia sankcji w odniesieniu do płatności "już przyznanej i przekazanej" nie są adekwatne do stanu sprawy. Mimo błędnego poglądu Sądu I instancji zaskarżony wyrok, uchylający zaskarżoną decyzję, odpowiada prawu. Istotnym mankamentem zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, jest sentencja decyzji organu pierwszej instancji. Decyzja ta, o czym była już mowa, zawierała m.in. dwa rozstrzygnięcia. Pierwsze z nich odmawiało skarżącemu przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, drugie zaś rozstrzygnięcie wykluczyło skarżącego z płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok kalendarzowy 2004. Organy obu instancji nie wyjaśniły podstawy prawnej dla wydania pierwszego z tych rozstrzygnięć. Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że taką podstawą prawną nie mógł być powołany w decyzjach organów obu instancji art. 72 rozporządzenia Nr 817/2004. Należy także zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że organy nie wykazały zaistnienia przesłanki przewidzianej w art. 72 ust. Rozporządzenia Nr 817/2004, tj. istotnego i świadomego zaniedbania po stronie beneficjenta. Ponadto w sprawie nie wykazano konieczności istnienia dwóch rozstrzygnięć, a także wzajemnych relacjami między nimi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wymagało rozważenia zwłaszcza to, czy zasadne było stosowanie sankcji, o której mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenie Nr 817/2004 i wykluczenie skarżącego wyłącznie z płatności ONW na rok 2004, w sytuacji gdy powołany przepis stanowi o wykluczeniu ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich na dany rok kalendarzowy. Kwestia ta jest o tyle istotna, że skarżącemu odmówiono przyznania płatności ONW na rok 2004, a z akt sprawy nie wynika by korzystał on z innych form wsparcia w ramach rozwoju obszarów wiejskich. Wymienione uchybienia uniemożliwiały skontrolowanie prawidłowości zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W tym stanie sprawy, stosownie do powołanego art. 184 p.p.s.a. in fine, orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI