II GSK 2372/17

Naczelny Sąd Administracyjny2019-09-20
NSAinneŚredniansa
kara pieniężnaobowiązki informacyjnespółka publicznazarząd spółkiKNFrynek kapitałowyodpowiedzialność członka zarząduprawo rynku finansowego

NSA oddalił skargę kasacyjną od kary pieniężnej nałożonej na członka zarządu spółki publicznej za naruszenie obowiązków informacyjnych.

Skarżący, były członek zarządu spółki A. S.A., zaskarżył karę pieniężną nałożoną przez KNF za rażące naruszenie obowiązków informacyjnych przez spółkę. Sąd I instancji oddalił skargę, uznając odpowiedzialność skarżącego. NSA w skardze kasacyjnej rozpatrywał zarzuty dotyczące błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisów dotyczących kary pieniężnej dla członków zarządu oraz terminu jej nałożenia. Sąd uznał, że odpowiedzialność członka zarządu jest funkcjonalnie związana ze stwierdzeniem rażącego naruszenia przez emitenta i nałożeniem na niego kary, a termin nałożenia kary na członka zarządu został dochowany.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R.H. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 30.000 zł. Kara została nałożona za rażące naruszenie obowiązków informacyjnych przez spółkę A. S.A. w okresie, gdy skarżący pełnił funkcję członka zarządu. Spółka dopuściła się wielokrotnych naruszeń, w tym nieterminowej publikacji raportów okresowych i załączania do nich niekompletnych sprawozdań finansowych. Sąd I instancji uznał, że KNF prawidłowo zastosowała art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie publicznej, nakładając karę na członka zarządu, ponieważ odpowiedzialność ta jest sprzężona z odpowiedzialnością emitenta, a termin nałożenia kary został dochowany. Skarżący zarzucał błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów, w szczególności dotyczące przypisania mu odpowiedzialności za konkretne działania lub zaniechania oraz naruszenia terminu 6 miesięcy na nałożenie kary. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że odpowiedzialność członka zarządu jest funkcjonalnie związana ze stwierdzeniem rażącego naruszenia przez emitenta i nałożeniem na niego kary, a termin nałożenia kary na członka zarządu został zachowany. Sąd podkreślił, że działania emitenta manifestują się zachowaniami jego organu zarządzającego, a wszyscy członkowie zarządu są obowiązani do wspólnego prowadzenia spraw spółki, chyba że statut stanowi inaczej. W tym przypadku, naruszenia obowiązków informacyjnych przez spółkę zostały powiązane z okresem pełnienia funkcji przez skarżącego, co uzasadniało nałożenie kary.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, odpowiedzialność członka zarządu jest funkcjonalnie związana ze stwierdzeniem rażącego naruszenia przez emitenta i nałożeniem na niego kary pieniężnej.

Uzasadnienie

Odpowiedzialność członka zarządu jest sankcją sprzężoną z karą nałożoną na emitenta. Działania emitenta manifestują się zachowaniami jego organu zarządzającego, a wszyscy członkowie zarządu są obowiązani do wspólnego prowadzenia spraw spółki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.o.p. art. 96 § ust. 1, ust. 6 i ust. 7

Ustawa o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych

Przepisy te ustanawiają instytucję sankcji sprzężonej, polegającej na możliwości nałożenia kary pieniężnej na członka zarządu spółki publicznej w przypadku rażącego naruszenia obowiązków przez emitenta i nałożenia na niego kary pieniężnej.

Pomocnicze

u.n.r.f. art. 11 § ust. 5

Ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.s.h. art. 371

Kodeks spółek handlowych

Zasada wspólnego prowadzenia spraw spółki przez wieloosobowy zarząd.

rozp. MF z 19.02.2009 art. 83 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Finansów z 19 lutego 2009 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim

rozp. MF z 19.02.2009 art. 90 § ust. 1 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Finansów z 19 lutego 2009 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim

rozp. MF z 19.02.2009 art. 91 § ust. 1 pkt 1 i 3

Rozporządzenie Ministra Finansów z 19 lutego 2009 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim

rozp. MF z 19.02.2009 art. 92 § ust. 1 pkt 1,3-5

Rozporządzenie Ministra Finansów z 19 lutego 2009 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim

rozp. MF z 19.02.2009 art. 101 § ust. 7 i ust. 9

Rozporządzenie Ministra Finansów z 19 lutego 2009 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut błędnej wykładni art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie publicznej w zakresie przypisania odpowiedzialności członkowi zarządu. Zarzut niewłaściwego zastosowania art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie publicznej w zakresie terminu nałożenia kary. Argumentacja skarżącego oparta na przepisach ustawy o ofercie publicznej w brzmieniu niemającym zastosowania w sprawie.

Godne uwagi sformułowania

Odpowiedzialność członków zarządu pozostaje w ścisłym funkcjonalnym związku ze stwierdzeniem rażącego naruszenia przez emitenta obowiązków. Działania emitenta manifestują się określonymi zachowaniami jego organu zarządzającego. Wszyscy członkowie zarządu są obowiązani i uprawnieni do wspólnego prowadzenia spraw spółki, chyba że statut stanowi inaczej.

Skład orzekający

Andrzej Kuba

sędzia

Tomasz Smoleń

sędzia del. WSA

Wojciech Kręcisz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności członka zarządu za naruszenia obowiązków informacyjnych spółki publicznej oraz interpretacja przepisów dotyczących kar pieniężnych i terminów ich nakładania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego, w szczególności przepisów ustawy o ofercie publicznej w brzmieniu obowiązującym w danym okresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności członka zarządu za naruszenia obowiązków informacyjnych spółki, co jest istotne dla rynku kapitałowego i osób pełniących funkcje zarządcze.

Czy członek zarządu odpowiada za błędy spółki? NSA wyjaśnia zasady nakładania kar finansowych.

Dane finansowe

WPS: 30 000 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 2372/17 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-07-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kuba
Tomasz Smoleń
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1778/15 - Wyrok WSA w Warszawie z 2016-12-08
II GZ 957/15 - Postanowienie NSA z 2016-04-28
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 185 poz 1439
art. 96 ust. 1, ust. 6 i ust. 7
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu  oraz o spółkach publicznych - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 20 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1778/15 w sprawie ze skargi R.H. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R.H. na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego 2.700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 grudnia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 1778/15 oddalił skargę R.H. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił na wstępie stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że postanowieniem z [...] stycznia 2014 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za rażące naruszenie obowiązków informacyjnych przez spółkę A. S.A. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w B., w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu tej Spółki.
Wszczęcie tego postępowania stanowiło konsekwencję nałożenia przez Komisję Nadzoru Finansowego decyzją z [...] grudnia 2013 r., na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1382 ze zm., zwanej dalej: ustawą o ofercie), kary pieniężnej na ww. Spółkę w wysokości 150.000 zł w związku z rażącym naruszeniem obowiązków informacyjnych określonych w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy o ofercie w zw. § 83 ust. 3, § 90 ust. 1 pkt 2, § 91 ust. 1 pkt 1 i 3, § 92 ust. 1 pkt 1,3-5, § 101 ust. 7 i ust. 9 rozporządzenia Ministra Finansów z 19 lutego 2009 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim (Dz.U. Nr 33, poz. 259, ze zm.; zwanego dalej: rozporządzeniem z 19 lutego 2009 r.). Komisja nakładając ww. karę stwierdziła, że działania Spółki stanowiły rażące naruszenie obowiązków informacyjnych, przejawiające się nieterminową publikacją sporządzonych nienależycie raportów okresowych, począwszy od raportów za 2009 r. do raportu za I półrocze 2011 r. Spółka przekazywała do publicznej wiadomości raporty okresowe po terminie, załączając do nich sprawozdania finansowe, co do których nie zakończono badania bądź przeglądu prowadzonego przez podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych oraz bez części wymaganych dokumentów - pism prezesa lub osoby zarządzającej, sprawozdania z działalności grupy kapitałowej oraz oświadczenia, o których mowa w rozporządzeniu z 19 lutego 2009 r. Powyższych naruszeń Spółka dopuściła się wielokrotnie. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Komisji Nadzoru Finansowego z [...] grudnia 2014 r., a prawomocnym wyrokiem z 10 września 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 576/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Spółki na tę decyzję.
Na skutek wszczętego wobec skarżącego postępowania Komisja Nadzoru Finansowego decyzją z [...] maja 2014 r. nr [...] nałożyła na skarżącego karę pieniężną w wysokości 30.000 złotych za rażące naruszenie obowiązków, o których mowa w art. 56 ustawy o ofercie przez Spółkę A. S.A. w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu Spółki A. S.A. W uzasadnieniu KNF biorąc pod uwagę wielokrotność naruszeń obowiązków informacyjnych przez Spółkę oraz fakt, że skarżący w tym czasie pełnił funkcję członka zarządu Spółki, uznała za zasadne wymierzenie mu kary pieniężnej w wysokości 30.000 złotych.
W wyniku wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy Komisja Nadzoru Finansowego zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2015 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1149 ze zm.) oraz art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie utrzymała w mocy decyzję z dnia [...] maja 2014 r. KNF dokonała powtórnej oceny całego zgromadzonego materiału dowodowego i stwierdziła, że w okresie sprawowania przez skarżącego funkcji członka zarządu ([...] października 2008 r. – [...] stycznia 2011 r.) Spółka opublikowała trzy raporty okresowe: raport roczny za 2009 r., skonsolidowany raport roczny za 2009 r. oraz skonsolidowany raport półroczny za I półrocze 2010 r., a nie sześć jak wskazała w decyzji z [...] maja 2014 r. Komisja wywiodła dalej, że tekst jednolity statutu Spółki nie przewidywał, aby jakakolwiek kategoria spraw z zakresu prowadzenia spraw spółki została zastrzeżona do wyłącznej kompetencji jednego z członków zarządu. Niezależnie od przyjętego podziału obowiązków w ramach zarządu Spółki, na skarżącym ciążył obowiązek zachowania należytej staranności i nadzoru nad sposobem wypełniania obowiązków informacyjnych przez Spółkę. KNF stwierdziła, że nałożona na skarżącego kara pieniężna w wysokości 30.000 złotych była adekwatna do stwierdzonych naruszeń, o czym przesądziły waga i rodzaj naruszenia, rozmiar bezprawności, charakter naruszonego dobra, ewentualne skutki naruszenia oraz proporcjonalność wysokości kary. Zdaniem Komisji, wysokość kary pieniężnej jest proporcjonalna do zaistniałych naruszeń, które godziły w zasadę transparentności rynku kapitałowego, a przy tym cechowały się powtarzalnością.
W skardze na powyższą decyzję skarżący podtrzymał stanowisko zajęte w trakcie postępowania przed KNF, iż nie był odpowiedzialny za sprawy finansów Spółki, ale zajmował się obszarem operacyjnym (logistyką). Osoby pełniące funkcje w zarządzie miały wyznaczone wyodrębnione obszary, za które ponosiły odpowiedzialność. Z uwagi na zapisy umowy Spółki dotyczące reprezentacji, dokumenty wymagały dwuosobowej akceptacji. Wobec tego, iż pomiędzy członkami zarządu panowało wzajemne zaufanie, nie było praktyki ingerowania w sferę kompetencji innego członka zarządu.
W odpowiedzi na skargę KNF wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Sąd I instancji zaskarżonym wyrokiem oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) przedstawił na wstępie podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji i stwierdził, że na rynku kapitałowym istnieje usankcjonowana normatywnie odpowiedzialność administracyjnoprawna podmiotów podlegających nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego. Zastosowanie sankcji administracyjnoprawnej wobec emitenta papierów wartościowych (bądź wprowadzającego), czyli sankcja podstawowa, stanowi podstawę do zastosowania sankcji sprzężonej w stosunku do określonego kręgu osób (sankcja wtórna) odpowiedzialnych za wadliwe (niezgodne z prawem) działanie emitenta papierów wartościowych. W przypadku rażącego naruszenia przez emitenta (lub wprowadzającego) sankcjonowanych obowiązków administracyjnoprawnych Komisja może nałożyć na osobę, która w tym okresie pełniła funkcję członka zarządu spółki publicznej karę pieniężną do wysokości 100.000 złotych na podstawie art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie. Określony w art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie termin 6-miesięczny między wydaniem decyzji nakładającej karę pieniężną na Spółkę ([...] grudnia 2013 r.) a nałożeniem kary na skarżącego (decyzja z dnia [...] maja 2014 r. doręczona skarżącemu w dniu [...] maja 2014 r.) został dochowany.
Sąd I instancji podkreślił, że zaskarżona decyzja nakładająca na skarżącego karę pieniężną za rażące naruszenie obowiązków informacyjnych przez Spółkę w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu tejże Spółki należy do kategorii decyzji uznaniowych. Kontrola legalności decyzji uznaniowych dokonywana przez sąd administracyjny polega na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
W ocenie Sądu I instancji, KNF działając w ramach zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) ustaliła w postepowaniu dotyczącym Spółki, iż podmiot ten naruszył nałożone na niego obowiązki w sposób rażący. Osobą odpowiedzialną za część stwierdzonych naruszeń, tj. nieprzekazanie w terminie raportu rocznego za 2009 r., skonsolidowanego raportu rocznego za 2009 r. oraz skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze 2010 r. był m.in. skarżący, pełniąc funkcję członka zarządu Spółki.
Sąd I instancji podkreślił, że za naruszenie obowiązku wynikającego z art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy o ofercie (obowiązek informacyjny), KNF mogła nałożyć karę pieniężną na członka zarządu, przy czym naruszenie obowiązku musiało mieć charakter rażący. W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie istotne było ustalenie, czy podmiot, o którym mowa w art. 96 ust. 1 tej ustawy, a nie członek zarządu naruszył w sposób rażący obowiązki informacyjne. Przepis ten nie wymagał zatem dokonywania oceny charakteru naruszenia przez skarżącego, lecz przez Spółkę. Okoliczności towarzyszące rażącemu naruszeniu obowiązków informacyjnych przez Spółkę nie wyłączały możliwości nałożenia na członka zarządu emitenta kary pieniężnej. Mogły ewentualnie spowodować odstąpienie od jej wymierzenia lub wpływać na wysokość kary. Naruszenie przez skarżącego obowiązków członka zarządu emitenta, nawet jeśli nie było świadome, nie uwalniało go od odpowiedzialności, bowiem naruszenie tych obowiązków przez Spółkę w stopniu rażącym zostało stwierdzone ostateczną decyzją KNF z [...] grudnia 2014 r., której prawidłowość potwierdził prawomocny wyrok tutejszego Sądu z 10 września 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 576/15. Uzasadniło to stanowisko organu o nałożeniu na skarżącego sankcji w postaci kary pieniężnej na podstawie art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie.
Sąd I instancji podkreślił ponadto, że zgodnie z § [...] Uchwały nr [...] Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki A. S.A. z siedzibą w B. z dnia [...] listopada 2009 r. w sprawie uchwalenia tekstu jednolitego Statutu Spółki, zarząd Spółki (którego członkiem był skarżący) prowadzi bieżącą działalność spółki i reprezentuje ją na zewnątrz, brak natomiast w aktach sprawy dokumentu, z którego wynikałoby wyłączenie odpowiedzialności skarżącego za działania Spółki w okresie w którym pełnił on funkcje członka zarządu. Również Statut Spółki nie przewidywał, aby jakakolwiek kategoria spraw z zakresu prowadzenia spraw spółki została zastrzeżona do wyłącznej kompetencji jednego z członków zarządu. Faktyczny podział obowiązków pomiędzy członków zarządu nie modyfikuje natomiast zasady odpowiedzialności wynikającej z przepisów ustawy – Kodeks spółek handlowych.
W ocenie Sądu I instancji, nałożona na skarżącego kara za rażące naruszenie obowiązków, o których mowa w art. 56 ustawy o ofercie w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu spółki A. S.A. w upadłości likwidacyjnej stanowi adekwatny instrument oddziaływania na skarżącego. Kara ta - znacznie niższa od kar nałożonych na pozostałych członków zarządu Spółki - objęła okoliczności takie jak liczba naruszeń przypisanych skarżącemu, zakres obowiązków skarżącego w Spółce, jego sytuację materialną. Postępowanie administracyjne w tej sprawie było prowadzone z poszanowaniem zasad wyrażonych w art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. Organ wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 77 i art. 80 k.p.a.). Uzasadnienia obydwu decyzji odpowiadają dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. W ramach miarkowania kary pieniężnej, KNF po analizie stanu majątkowego i finansowego skarżącego, prawidłowo uznała, że jego sytuacja ekonomiczna umożliwia zapłatę kary w wysokości 30.000 złotych. Ustalając wymiar tej kary Komisja prawidłowo stwierdziła, iż stan majątkowy skarżącego był jedną z przesłanek uwzględnionych przy jej miarkowaniu, przy czym nie potraktowała jej jako kluczowej. Pozostałymi przesłankami mającymi wpływ na wymiar kary były: waga i rodzaj naruszenia, rozmiar bezprawności, charakter naruszonego dobra oraz ewentualne skutki naruszenia. Dlatego skarga została oddalona.
W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc z powołaniem na art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie art. 96 ust. 6 i ust. 7 ustawy o ofercie, w zw. z art. 1 pkt 80 b) ustawy o zmianie ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych oraz o zmianie innych ustaw z dnia 4 września 2008 r. (Dz. U. Nr 231, poz. 1547), która weszła w życie 13 stycznia 2009 r. oraz art. 5 ust. 2 tejże ustawy zmieniającej ustawę o ofercie, tj.:
1) błędną wykładnię art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie i w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że ocena dokonana w formie decyzji administracyjnej, iż doszło do rażącego naruszenia obowiązków informacyjnych z art. 56 ustawy o ofercie publicznej, odnosi się do oceny skutku działania Spółki, a nie konkretnego działania lub zaniechania członka zarządu (tu: skarżącego), które powinny przed upływem terminu na wydanie decyzji z art. 96 ust. 6 ustawy zostać przypisane wzajemnie z określeniem, które z działań spółki stanowiące nienależyte wykonanie obowiązków, po określeniu których mogłoby dojść do skutecznego uznania, iż doszło do rażącego naruszenia obowiązków przez konkretnego członka zarządu i nałożenia sankcji;
2) niewłaściwe zastosowanie art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie polegające na utrzymaniu w mocy decyzji KNF podtrzymującej decyzję z dnia [...] maja 2014 r. nakładającą karę, po upływie terminu 6 miesięcy, pomimo braku istotnego elementu hipotezy normy prawnej, jakim jest określenie, które konkretne działania skarżącego wskazane przez Komisję Nadzoru Finansowego przed [...] maja 2013 r. skutkowały naruszeniem obowiązków informacyjnych przez spółkę publiczną, bez wskazania których nie można obecnie, po upływie terminu 6 miesięcznego z art. 96 ust. 7 ww. ustawy w brzmieniu do 13 stycznia 2013 r. ocenić, czy doszło do rażącego naruszenia przez skarżącego prawa.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komisja Nadzoru Finansowego wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Komisji Nadzoru Finansowego w przedmiocie nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej w związku z rażącym naruszeniem przez spółkę A. S.A. obowiązków, o których mowa w art. 56 ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych za naruszenie obowiązków informacyjnych, w okresie pełnienia funkcji członka zarządu spółki stwierdził, że decyzja ta nie jest nie zgodna z prawem, co skutkowało oddaleniem wniesionej na nią skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że w rozpatrywanej sprawie zaktualizowały się wszystkie określone przepisem art. 96 ust. 6 przywołanej ustawy przesłanki nałożenia sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej, której wysokość – określona na poziomie 30.000 zł – należało według Sądu I instancji uznać za adekwatną i proporcjonalną w relacji do naruszeń zaistniałych w okresie pełnienia przez stronę funkcji członka zarządu spółki.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty skargi kasacyjnej – ich komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie – na gruncie których strona skarżąca zmierza do wykazania, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie art. 96 ust. 6 i ust. 7 ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach. Wbrew stanowisku strony skarżącej – a w tej mierze za nie mniej istotne z punktu widzenia oceny skuteczności omawianych zarzutów należy uznać i to, że skarga kasacyjna nie podważa prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, albowiem nie zawiera zarzutów z pkt 2 art. 174 p.p.s.a. – podejście Sądu I instancji do rozumienia oraz zastosowania w niekwestionowanym stanie faktycznym sprawy wymienionych przepisów prawa, jako wzorców legalności zaskarżonej decyzji, nie jest nieprawidłowe.
Zgodnie z art. 96 ust. 6 i ust. 7 przywołanej ustawy w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, w przypadku rażącego naruszenia obowiązków, o których mowa w ust. 1 – a więc rażącego naruszenia obowiązków adresowanych do emitenta i nałożenia na niego w związku z tym kary pieniężnej – Komisja Nadzoru Finansowego może nałożyć na osobę, która w tym okresie pełniła funkcje członka zarządu spółki publicznej lub towarzystwa inwestycyjnych będącego organem funduszu inwestycyjnego zamkniętego karę pieniężną do wysokości 100.000 zł, która nie może być jednak nałożona, jeżeli od wydania decyzji o której mowa w ust. 1, upłynęło więcej niż 6 miesięcy.
Istota przywołanej regulacji prawnej, gdy w tym kontekście uwzględnić również treść ust. 1 art. 96 przywołanej ustawy, wyraża się w ustanowieniu na jej gruncie instytucji sankcji sprzężonej polegającej na tym, że nałożenie na emitenta kary pieniężnej, o której mowa w wymienionym przepisie prawa za rażące naruszenie określonych nim obowiązków, które adresowane są do emitenta (sankcja podstawowa), stanowi podstawę zastosowania sankcji z nią sprzężonej w stosunku do określonego kręgu osób – a mianowicie kary pieniężnej, o której mowa w ust. 6 art. 96 ustawy (sankcja wtórna) – odpowiedzialnych za wadliwe (niezgodne z prawem) działanie emitenta, zaistniałe w czasie pełnienia przez te osoby funkcji członka zarządu spółki publicznej (lub towarzystwa inwestycyjnego będącego organem funduszu inwestycyjnego zamkniętego).
Odpowiedzialność wymienionych osób, jako członków zarządu spółki, pozostaje więc w ścisłym funkcjonalnym związku ze stwierdzeniem rażącego naruszenia przez emitenta obowiązków, o których mowa w art. 96 ust. 1 oraz z nałożoną na niego w związku z tym sankcją administracyjną. Jest to uzasadnione tym, że przecież działania emitenta manifestują się określonymi zachowaniami jego organu zarządzającego, które polegają na składaniu stosownych oświadczeń woli lub oświadczeń wiedzy lub (nawet) na braku ich składania, mimo istnienia po temu prawnie uzasadnionych podstaw lub oczekiwań odnośnie do ich złożenia. Co przy tym nie mniej istotne, zasadą jest – jak wynika to z kolei z art. 371 k.s.h. - że jeżeli zarząd jest wieloosobowy, to wszyscy jego członkowie są obowiązani i uprawnieni do wspólnego prowadzenia spraw spółki, chyba że statut stanowi inaczej.
Jeżeli więc w świetle przywołanej regulacji prawnej oraz wynikających z niej konsekwencji, przesłanki nałożenia kary pieniężnej, o której mowa na jej gruncie zostały ukształtowane w ten sposób, że pierwszą z nich stanowi wydanie przez KNF decyzji, o której mowa w ust. 1 art. 96, to jest decyzji o nałożeniu sankcji administracyjnej w związku ze stwierdzeniem rażącego naruszenia obowiązków przez emitenta, drugą z nich stanowi stwierdzenie wymienioną decyzją zaistnienia rażącego naruszenia obowiązków emitenta w czasie, gdy osoba, o której mowa w ust. 6 art. 96 pełniła funkcję członka zarządu spółki publicznej, zaś trzecią przesłanką, określoną w ust. 7 art. 96 – temporalną i o charakterze prekluzyjnym – jest termin, w którym wymieniona kara pieniężna może być nałożona, i który determinuje tym samym możliwość dochodzenia i egzekwowania odpowiedzialności administracyjnej członka zarządu spółki, albowiem upływ tego terminu skutkuje wygaśnięciem kompetencji organu nadzoru do nałożenia sankcji, to nie ma podstaw aby twierdzić, że podejście Sądu I instancji do rozumienia omawianych unormowań prawnych było wadliwe.
Nie ma również żadnych usprawiedliwionych podstaw, aby twierdzić, że w okolicznościach stanu faktycznego sprawy – których skarga kasacyjna nie kwestionuje – doszło do niewłaściwego zastosowania przez Sąd I instancji – jako wzorców kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji – przepisów art. 96 ust. 6 i ust. 7 ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych.
W odniesieniu do kwestii terminu, w którym adresowana do strony skarżącej decyzja o nałożeniu kary pieniężnej mogła być wydana należy stwierdzić, że skoro została ona wydana w dniu [...] maja 2014 r., zaś decyzja nakładająca na spółkę sankcję administracyjną za rażące naruszenie obowiązków emitenta, o których mowa w ust. 1 art. 96 przywołanej ustawy, została wydana w dniu [...] grudnia 2013 r., to termin realizacji przez organ nadzoru kompetencji, o której mowa w art. 96 ust. 7 przywołanej ustawy, został zachowany i nie może być co do tego żadnych wątpliwości.
Stanowisko strony skarżącej nie jest więc tym samym uzasadnione. Przy tym, z treści przywołanego art. 96 ust. 7 nie sposób jest wywodzić dalej idące konsekwencje, które zdaje się sugerować strona skarżąca. Jeżeli bowiem na gruncie tego przepisu prawa mowa jest o tym, że kara nie może być nałożona, jeżeli od wydania decyzji o której mowa w ust. 1 art. 96 – to jest decyzji adresowanej do emitenta – upłynęło więcej niż 6 miesięcy, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że zakres jego regulacji ogranicza się wyłącznie do zagadnienia temporalnego, stanowiącego jednocześnie trzecią spośród powyżej wymienionych przesłanek wydania decyzji, o której mowa w ust. 6 art. 96 przywołanej ustawy.
Ten też właśnie przepis prawa – gdy uwzględnić treść ustanowionych na jego gruncie pierwszych dwóch przesłanek nałożenia kary pieniężnej na członka zarządu spółki publicznej (emitenta) – reguluje kwestię zakresu odpowiedzialności administracyjnej, o której w nim mowa oraz kwestię odnoszącą się do warunków jej przypisania konkretnej osobie. Odpowiedzialność ta ustalana jest w oparciu o stwierdzenie rażącego naruszenia przez emitenta obowiązków, o których w art. 96 ust. 1 ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych oraz okres zaistnienia tego naruszenia w relacji do czasu pełnienia funkcji członka zarządu spółki.
Jeżeli więc z niekwestionowanego stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy jasno i wyraźnie wynika, że u podstaw stwierdzenia rażącego naruszenia obowiązków emitenta legło niewątpliwe ustalenie odnośnie do naruszenia przez emitenta obowiązku informacyjnego, które polegało na nieprzekazaniu w terminie stosownych raportów okresowych, spośród których trzy raporty okresowe – a mianowicie raport roczny za 2009 r., skonsolidowany raport roczny za 2009 r. oraz skonsolidowany raport półroczny za I półrocze 2010 r. – nie zostały przekazane w wymaganym do tego terminie w okresie, gdy strona skarżąca pełniła funkcję członka zarządu – to jest od [...] października 2008 r. do [...] stycznia 2011 r. – to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że Komisja Nadzoru Finansowego – jak i kontrolujący prawidłowość jej ustaleń Sąd I instancji – zasadnie stwierdziły zaistnienie wymienionych powyżej przesłanek, które aktualizując odpowiedzialność administracyjną strony skarżącej stanowiły podstawę nałożenia na nią sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej. Naruszenie przez emitenta ciążących na nim obowiązków zostało bowiem jednoznacznie powiązane z okresem pełnienia przez stronę skarżącą funkcji członka zarządu, za którą idą również – co uznać należy za oczywiste, a powyżej już to zaanonsowano – określone obowiązki. W tym też kontekście oraz w korespondencji do powyżej przedstawionych uwag trzeba podkreślić, że skoro działania emitenta manifestują się wymienionymi powyżej zachowaniami jego organu zarządzającego, który to organ w sytuacji gdy jest wieloosobowy działa w ten sposób, że wszyscy jego członkowie są obowiązani i uprawnieni do wspólnego prowadzenia spraw spółki, a ze statusu spółki A. S.A. nie wynikało – co trzeba podkreślić – aby miało być inaczej, co oznacza, że treść obowiązków członków zarządu spółki była tożsama, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że przypisane spółce naruszenia obowiązku informacyjnego można było i należało wiązać z zachowaniami skarżącego, w tym z brakiem wymaganych prawem zachowań, których mimo ciążących na nim obowiązków nie przedsięwziął (lub nie egzekwował) w czasie, gdy pełnił funkcję członka zarządu spółki, a które skutkowały następnie naruszeniem przez spółkę wymienionego obowiązku. Jeżeli ponadto, przypisane spółce naruszenia dotyczyły obowiązku informacyjnego, którego prawidłowe wykonywanie ma zasadnicze znaczenie dla transparencji oraz bezpieczeństwa obrotu, bezpieczeństwa inwestorów oraz akcjonariuszy spółki publicznej w relacji do wagi i istotności nieprzekazanej do publicznej wiadomości informacji – a do tego aspektu zagadnienia, w kontekście stanowiska Sądu I instancji oraz KNF skarga kasacyjna się nie odnosi – a więc, innymi słowy, dotyczyły istotnych wartości chronionych prawem, to za uzasadnione należy również uznać stanowisko odnośnie do rażącego charakteru wymienionych naruszeń. Zwłaszcza, że normatywny wzorzec działania, gdy chodzi o realizację obowiązku informacyjnego, wynika z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa i jest aż nadto jasny i jednoznaczny w swej treści.
W rekapitulacji przedstawionych uwag trzeba więc stwierdzić, że zarzut naruszenia przepisów art. 96 ust. 6 i ust. 7 ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych przez ich niewłaściwe zastosowanie nie mógł być uznany za uzasadniony.
Niezależnie od dotychczas przedstawionych argumentów trzeba podnieść, że tezy przeciwnej nie sposób jest upatrywać w argumentacji prezentowanej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (por. s. 4). Nie dość bowiem, że odwołuje się ona do przepisów przywołanej ustawy w brzmieniu niemającym zastosowania w rozpatrywanej sprawie, to przy tym bez jakiegokolwiek wskazania, o który dokładnie stan prawny miałoby chodzić zwłaszcza, że ustawa ta była wielokrotnie nowelizowana oraz bez dokładnego wyjaśnienia znaczenia potrzeby uwzględniania innego stanu prawnego, niż obowiązujący w dacie wydania decyzji kontrolowanej przez Sąd I instancji. Przez to argumentacja ta jest po prostu niezrozumiała. Zwłaszcza, gdy jednocześnie podkreślić, że odwołując się na jej gruncie do aktualnego brzmienia art. 96 ust. 1h przywołanej ustawy, strona skarżąca nie uwzględnia również i tego, że przepis ten dotyczy dyrektyw wymiaru kary nakładanej na emitenta, nie zaś – co trzeba podkreślić – przesłanek odpowiedzialności członka zarządu spółki publicznej, które nota bene, jak z kolei należałoby przyjąć w świetle analizy poszczególnych nowelizacji przywołanej ustawy, nie uległy zasadniczej zmianie, z wyjątkiem przesłanki temporalnej. Termin 6 miesięcy, o którym mowa w art. 96 ust. 7 zastąpiony został terminem 12 miesięcy. Jednocześnie nie sposób byłoby również zasadnie twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do nienależytego rozpatrzenia kwestii indywidualizacji kary w relacji do faktycznych podstaw jej nałożenia, jej adekwatności i proporcjonalności.
W związku z powyższym, a także – jeżeli nie przede wszystkim – w związku z tym, że konsekwencją zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, o której mowa była na wstępie jest to, że Sąd ten nie może domniemywać granic zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, albowiem te wyznaczają granice zarzutów skargi kasacyjnej, a nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie czy uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej bądź precyzowanie ich za stronę skarżącą kasacyjnie (por. np. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1695/13), to wskazaną argumentację, wobec wszystkich jej deficytów, tym bardziej należało uznać za nieskuteczną.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego w punkcie 2 sentencji wyroku orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI