II GSK 2370/17

II GSK 2370/17 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-07-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Cezary Pryca /przewodniczący/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6463 Wzory przemysłowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 413/16 - Wyrok WSA w Warszawie z 2016-10-28
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1410
art. 102 ust. 1, art. 103 ust. 1 i 2, art. 104 ust. 1 i 2,art. 256 ust. 1
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant Patrycja Kołtan-Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 12 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "A." Sp. z o.o. w Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 413/16 w sprawie ze skargi "E." Sp. z o.o. w C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od "E." Sp. z o.o. w C. na rzecz "A." Sp. z o.o. w Ż. 1417 (słownie: jeden tysiąc czterysta siedemnaście) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 28 października 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 413/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z 21 lipca 2015 r. nr Sp. 507.2014 w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej – EKOPLAST GROUP sp. z o.o. z siedzibą w Częstochowie zwrot kosztów postępowania sądowego.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniu 12 września 2013 r. EKOPLAST GROUP sp. z o.o. z siedzibą w Częstochowie (dalej: EKOPLAST, uprawniony) zgłosił do ochrony sporny wzór przemysłowy pt. "Butelka".
W dniu 21 lipca 2014 r. A. Opakowania z Tworzyw Sztucznych sp. z o.o. z siedzibą w Żywcu (dalej: wnioskodawca, wnoszący sprzeciw) wniósł do Urzędu Patentowego RP (dalej: Urząd, UP, organ) sprzeciw wobec decyzji tego organu z 29 listopada 2013 r. o udzieleniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Butelka", nr Rp.20478, udzielonego na rzecz uprawnionego. Jako materialnoprawną podstawę żądania unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru podał: art. 102, art. 103, art. 104 oraz art. 117 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1410; dalej: "p.w.p."), a także art. 1 ust. 1 i art. 17 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Wnoszący sprzeciw podnosił, że sporny wzór przemysłowy był przed datą jego zgłoszenia do ochrony w UP podany do powszechnej wiadomości w sposób umożliwiający jego odtworzenie. Uważał, że "butelki, niemal identyczne do wzoru uprawnionego, od wielu lat udostępniane są na rynku włoskim - przez rozmaitych producentów": mleczarnie Centrale Del Latte di Cesena, Centrale Del Latte di Vicensa oraz Centrale Latte di Torino, szczególnie dotyczy to butelki Latte di Cesena. Zaznaczył, że zewnętrzny kształt fragmentów butelki, które w obrocie pozostają zasłonięte, wyłączony jest z monopolu uprawnionego z rejestracji wzoru, co dotyczy środkowej części, na której występują karby obwodowe oraz dna butelki. Nadto ocena nowości i indywidualnego charakteru wzoru dotyczy tylko jego widocznych cech, a oceny dokonuje zorientowany użytkownik. Co do kwestii swobody twórczej, wnoszący sprzeciw uznał, że w przypadku projektowania butelek PET na mleko, swoboda ta jest znaczna. Wnoszący sprzeciw zarzucił też, że doszło do naruszenia praw autorskich, gdyż kształt butelki Latte di Cesena stanowił utwór, w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Uprawniony z prawa ochronnego na sporny wzór przemysłowy uznał powyższy sprzeciw za bezzasadny.
Sprzeciw został złożony w ustawowym terminie oraz został uznany za bezzasadny przez uprawnionego i dlatego sprawę przekazano do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym.
W toku postępowania spornego obie strony przedstawiły swoje argumenty i przedłożyły do akt sprawy materiały dowodowe.
Na rozprawie przed UP w dniu 24 marca 2015 r. wnioskodawca wyjaśnił między innymi, że zarzut z art. 117 ust. 2 p.w.p. jest zarzutem dopełniającym i nie posiada żadnych dowodów na jego uzasadnienie.
Powołaną decyzją UP, na podstawie art. 246 i art. 247 ust. 2 w zw. z art. 102 i art. 104 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p., unieważnił prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Butelka" nr Rp.20478 oraz przyznał wnioskodawcy od uprawnionego zwrot poniesionych kosztów postępowania spornego na mocy art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p.
Urząd Patentowy RP stwierdził, że zaistniały przesłanki do unieważnienia spornego prawa z rejestracji na podstawie art. 102 oraz art. 104 p.w.p. z uwagi na brak indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego.
Organ wyjaśnił, że wzorem przemysłowym jest postać wytworu lub jego części o wyglądzie nadanym mu przez określone cechy czy elementy postrzegane zmysłem wzroku i przez to wywołującym określone wrażenie ogólne podczas oglądania wytworu, w którym wzór został zastosowany lub jest zawarty, w takiej postaci, w jakiej występuje on na rynku podczas prezentacji i przed nabyciem wytworu. Elementy wytworu, które nie są widoczne lub ze względu na jego właściwości nie mogą być uwidocznione bez istotnej zmiany postaci wytworu w trakcie jego oglądania na rynku, nie mają znaczenia dla oceny nowości i indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego, a tym samym nie są objęte ochroną. Ponadto wskazał, że zgodnie ocenie nowości (i indywidualnego charakteru) w zakresie zdolności rejestrowej wzoru przemysłowego podlega jedynie postać tego wzoru ujawniona w jego dokumentacji zgłoszeniowej.
Urząd przedstawił, że zgodnie z opisem zawartym w aktach rejestrowych istotą spornego wzoru przemysłowego jest nowa postać butelki, przejawiająca się w kształcie i układzie linii nadających jej oryginalny wygląd. Butelka posiada lekko wklęsłą podstawę o kształcie zbliżonym do kwadratu z wyoblonymi narożami i obwodowymi oraz koncentrycznymi pogrubieniami wzmacniającymi, a każda ze ścianek bocznych posiada karby wzmacniające - owalne w dolnej części i trapezoidalne w górnej części oraz usytuowane pomiędzy nimi, łączące się ze sobą, poziome karby obwodowe. Prostopadłościenna dolna część butelki przechodzi łagodnie w krótką szyjkę o kształcie walca. Konstrukcja butelki zapewnia znaczną sztywność, pewny chwyt dłonią, stabilność w pozycji stojącej i transporcie. Przedmiot wzoru pokazano na załączonym materiale ilustracyjnym, na którym fig. 1 przedstawia butelkę w widoku z boku, fig. 2 - butelkę w widoku ogólnym, a fig. 3 - denko butelki.
Urząd stwierdził, że przeciwstawieniem, świadczącym o braku indywidualnego charakteru przez sporny wzór przemysłowy, uznać trzeba wzór o nazwie Latte di Cesena (przedstawiony w filmie udostępnionym na portalu YouTube). Przeciwstawiony wzór stanowił przezroczystą butelkę o podstawie kwadratu. Posiadał etykietę na środku butelki oraz wyraźne wklęsłości w górnej części w kształcie zbliżone do trójkąta.
Dodatkowo, UP uwzględnił butelkę, której zdjęcie zostało opublikowane w internecie o nazwie IFAP (jest to równocześnie producent butelek na mleko o tej nazwie, przedstawiony na stronie ifap - film).
Organ podkreślił, że istotna była data zgłoszenia do ochrony spornego wzoru przemysłowego, tj. 12 września 2013 r., a przeciwstawione wzory przemysłowe pochodziły sprzed tej daty.
Urząd stwierdził, że porównywane wzory stanowią butelki, przy czym w przypadku spornego wzoru butelkę według fig. 1 (profil), fig. 2 (półprofil) oraz fig. 3 (dno). Są to zatem, wytwory należące do tego samego asortymentu towarów - ich przeznaczenie polega na możliwości przechowywania napojów. Zdaniem UP tego rodzaju opakowania występują masowo, są używane w codziennym życiu. Dlatego uznał, że zorientowanym użytkownikiem wskazanych powyżej produktów są zarówno dystrybutorzy tych towarów, jak też ich nabywcy korzystający w sposób stały z tego rodzaju przedmiotów, napojów opakowanych w butelki.
Organ, opierając się na materiałach dowodowych przyjął, że przeciwstawiony wzór przemysłowy został upubliczniony przed datą zgłoszenia do ochrony spornego wzoru przemysłowego. Świadczyć o tym miały zwłaszcza filmy umieszczone na portalu YouTube oraz uzupełniająco argumentacja przedstawiona przez W. G w oświadczeniu z [...] kwietnia 2015 r. Organ nie podzielił wątpliwości uprawnionego co do wiarygodności oświadczenia W. G. (nie jest osobą bezstronną jako pracownik A.), uznając je za subiektywne. Oświadczenie W.G. znajdowało potwierdzenie w materiałach dowodowych zgromadzonych w sprawie i nie było jedyną podstawą wydania decyzji.
Porównując przeciwstawione wzory przemysłowe, organ twierdził, że miał na uwadze, zarówno ogólne wrażenie, jak też poszczególne elementy wytworów (składające się ostatecznie na całościowy odbiór owych wzorów).
Organ zaznaczył, że w ocenie indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego, inaczej niż przy badaniu jego nowości, gdzie najistotniejsze są różnice, kluczowe jest ustalenie podobieństw pomiędzy porównywanymi wytworami.
Oceniając określone przez uprawnionego istotne cechy spornego wzoru uznał, że cechy te jednocześnie występują w przeciwstawionych wzorach przemysłowych. Wygląd wzoru spornego jest niemal identyczny, jak wygląd wzorów przeciwstawionych, a jedyna różnica dotyczy innego karbowania w dolnej części butelki. Zdaniem UP, w spornym wzorze jest to karbowanie w kształcie wydłużonego prostokąta o zaoblonych kątach, a w przeciwstawionych wzorach przemysłowe karbowanie wchodzi w dno butelki - stąd widoczne są tylko trzy boki karbowania. Dodatkowo, w spornym wzorze widać elementy karbowania w dolnej części - są to linie wychodzące w górę, lekko nachylone. Inaczej wygląda też karbowanie poziome występujące w środkowej części - w przypadku spornego wzoru przemysłowego są to cztery wklęsłe linie, podczas gdy wzór przeciwstawiony IFAP oraz Latte di Cesena posiada trzy takie wklęsłe linie. Organ uznał, że różnice w karbowaniu są małym detalem butelki nie wpływającym na odbiór przez zorientowanego użytkownika.
Urząd stwierdził, że z uwagi na treść art. 104 p.w.p., konieczne jest wyjaśnienie pojęć "ogólne wrażenie" i "zorientowany użytkownik", a także ustalenie "zakresu swobody twórczej" w branży. Ocena, czy wzór przemysłowy posiada indywidualny charakter, musi być dokonana przez pryzmat zorientowanego użytkownika przy uwzględnieniu zakresu swobody twórczej przy opracowywaniu tego konkretnego wzoru. Oznacza to, że przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego bierze się pod uwagę zakres swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru, który z kolei jest zdeterminowany przez cechy funkcjonalne przedmiotu oraz przez wcześniejsze wzornictwo.
Organ stwierdził, że w rozpatrywanym przypadku za zorientowanego użytkownika należy uznać przede wszystkim końcowych odbiorców - hurtowników i przedsiębiorców zajmujących się sprzedażą mleka w butelkach, a także istotną cześć konsumentów, szczególnie tych, którzy w sposób stały korzystają z tego rodzaju wytworów, tj. butelek z mlekiem. Istotne jest, jak dodał organ, że ocena z punktu widzenia zorientowanego użytkownika powinna być dokonywana przy założeniu, że dokonuje on bezpośredniego zestawienia porównywanych wzorów przemysłowych.
Analizując zagadnienie zakresu swobody twórczej, UP zauważył, że jest on zdeterminowany przez cechy funkcjonalne przedmiotu oraz przez wcześniejsze wzornictwo. W przypadku wzorów, które muszą uwzględniać przede wszystkim wymogi funkcjonalne przedmiotu, zakres swobody twórczej jest mniejszy, niż w przypadku wzorów, w których przeważają założenia estetyczne. Tam, gdzie zakres swobody twórczej jest większy, różnice między wzorami powinny być łatwiej zauważalne, niż w przypadku wąskiego zakresu tej swobody. Zorientowany użytkownik musi mieć wiadomości w tym przedmiocie, wystarczające do oceny zakresu swobody twórczej, i umieć zauważyć nawet stosunkowo małe różnice, istotne w przypadku wzorów o niewielkiej swobodzie. Dokonując analizy swobody twórczej przy projektowaniu nowych i oryginalnych rozwiązań dotyczących butelek, w szczególności butelek na mleko, UP przyjął, że jest ona dość duża, ograniczona jedynie kształtem i rozmiarem tych przedmiotów. Na rynku występują zasadniczo butelki składające się z podstawy, części środkowej i części górnej zaopatrzonej w otwór. Występują więc znaczące możliwości projektowe, np. różne mogą być uchwyty pozwalające na trzymanie, ornamentacja, kształt, czy w końcu wykończenie (m.in. zaokrąglenie boków lub wyżłobienia albo inne elementy ozdobne). Zatem, według UP, swoboda twórcza w rozpatrywanym przypadku jest dość duża.
Wobec występującej różnorodności ornamentacji, kształtu, sposobu mocowania i zdobienia butelek, Urząd uznał, że sporny wzór przemysłowy nie różni się od wzoru przeciwstawionego w takim stopniu, że zorientowany użytkownik rozróżni porównywane wzory. Decydujące znaczenie będą miały podobieństwa dotyczące proporcji poszczególnych elementów, kształtu, a także zdobienia i ornamentacji. Natomiast występowanie innej liczby karbowań poziomych oraz karbowania dolnego nie będą miały takiego znaczenia dla zorientowanego użytkownika, który skoncentruje się na ogólnym wyglądzie wytworu. Drobne różnice dotyczące karbowań niektórych elementów są nieistotne, nie różnicują one porównywanych wzorów przemysłowych w takim stopniu, aby wywierały one odmienne ogólne wrażenie na zorientowanym użytkowniku.
W tej sytuacji, zdaniem UP ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku sporny wzór przemysłowy, nie różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór przemysłowy przeciwstawiony. Według organu zorientowani użytkownicy nie odróżnią porównywanych butelek z uwagi na niewielkie różnice i liczne podobieństwa. Oznaczało to, że sporny wzór przemysłowy pozbawiony był indywidualnego charakteru w dacie jego zgłoszenia do UP.
Organ nie podzielił zarzutów uprawnionego, w szczególności tych, dotyczących przydatności nagrań z portalu YouTube.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę EKOPLASTU, stwierdził, że Urząd Patentowy swoim rozstrzygnięciem dopuścił się istotnego naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. Organ nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy, dokonał błędnych ustaleń faktycznych i dowolnej oceny materiału dowodowego, co doprowadziło do wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, szczególnie w zakresie, że przeciwstawione wzory przemysłowe pochodziły sprzed daty zgłoszenia spornego wzoru przemysłowego, tj. sprzed 12 września 2013r. Organ nadto w decyzji niewłaściwie ustalił również zakres swobody twórczej przy opracowywaniu butelek będących przedmiotem analizowanego wzoru, a także niezasadnie przyjął model zorientowanego użytkownika. Uchybienia te doprowadziły UP do naruszenia przepisów art. 104 w zw. z art. 102 ust. 1 p.w.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wskutek przyjęcia przez organ, że sporny wzór przemysłowy nie wykazywał w dacie zgłoszenia indywidualnego charakteru, w rozumieniu tych przepisów.
Sąd I instancji podkreślił, że Urząd, wydając decyzję w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego, był związany rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy, w myśl art. 256 ust. 1 p.w.p. (do postępowania spornego przed UP w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego). Zatem Urząd był obowiązany m.in. do przestrzegania art. 8 k.p.a., z którego wynikał przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Realizując tą zasadę, organ administracji publicznej obowiązany był przede wszystkim do ścisłego przestrzegania prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony skarżącej oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu wspomnianej wyżej strony postepowania administracyjnego. Organ administracji był ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., uzupełnionej przez art. 77 § 1 k.p.a. wynikało, że co do zasady to organ administracji zobowiązany jest podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego.
Jednocześnie, Sąd zauważył, że uwzględnienie rygoru procedury administracyjnej obowiązującej w postępowaniu spornym wiązało orzekający organ żądaniem wnioskodawcy, na którym spoczywał ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek stanowiących podstawę do unieważnienia prawa z rejestracji. Skoro kontrolowane postępowanie ma charakter sporny i kontradyktoryjny, a spór toczy się między stronami, do nich należy zgłaszanie argumentów na poparcie ich stanowisk, a UP jest związany zakresem żądania wnioskodawcy (art. 255 ust. 4 p.w.p.).
Sąd odwołał się do definicji wzoru przemysłowego, uregulowanej w art. 102 ust. 1 p.w.p. rozumianego jako nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. Zatem nowość, zgodnie z art. 102 ust. 1 p.w.p. stanowiła, obok indywidualnego charakteru, przesłankę ochrony prawem z rejestracji wzoru przemysłowego. Według treści art. 103 ust. 1 p.w.p. wzór przemysłowy spełnia kryterium nowości, jeżeli wcześniej (przed datą pierwszeństwa) identyczny wzór nie został publicznie udostępniony w rozumieniu art. 103 ust. 2 p.w.p. przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób, przy czym w art. 103 ust. 3 p.w.p. opisano przypadki ujawnień nieszkodzących nowości wzoru przemysłowego. Weryfikacja nowości wzoru przeprowadzana jest przez zestawienie z wzorem przemysłowym wcześniej udostępnionym publicznie i ustalenie różnicy między zestawianymi wzorami (stwierdzenie, że nie są identyczne). Wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie także wówczas, gdy różni się od niego jedynie nieistotnymi szczegółami.
Co do przymiotu indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego, WSA podał, że w myśl art. 104 ust. 1 p.w.p., wzór posiada taki charakter, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo. Według art. 104 ust. 2 p.w.p. przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego bierze się pod uwagę zakres swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru.
Sąd doszedł do wniosku, że Urząd, unieważniając prawo z rejestracji spornego wzoru przemysłowego z uwagi na brak indywidulanego charakteru tego wzoru, wadliwie uznał, aby z zebranego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynikało, że przeciwstawione przez wnioskodawcę wzory przemysłowe przedstawione na wydrukach i filmach z Internetu pochodzą sprzed daty zgłoszenia spornego wzoru do ochrony. Nie zgodził się z UP, aby przeciwstawiony wzór został publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo spornego wzoru przemysłowego. Formy publicznego udostępnienia niweczące nowość wzoru przemysłowego wyliczone zostały w art. 103 ust. 1 p.w.p., przy czym wyliczenie to nie jest enumeratywne. Sąd przyjął, że ujawnienie wzoru przemysłowego może być związane z jego stosowaniem w obrocie, a więc sprzedażą i reklamą produktów inkorporujących wzór. Wprowadzenie do obrotu produktów inkorporujących wzór można udowodnić za pomocą faktur lub oświadczeń organów zarządzających. Podniósł, że przyjmuje się w orzecznictwie i literaturze, że przedstawienie wzoru przemysłowego w formie zdjęcia prezentowanego w gazetach, czasopismach, książkach, katalogach, broszurach, ulotkach, ogłoszeniach, materiałach marketingowych wydawanych w tradycyjnej formie drukowanej, jak i w formie elektronicznej stanowi jego publiczne udostępnienie, przy czym ujawnienie w ten sposób musi mieć potwierdzoną datę. Natomiast ujawnienie wzoru przemysłowego w internecie rodzi trudności w ocenie, czy spełnia ono przesłanki określone w art. 103 ust. 2 p.w.p. (decydujące może być przeznaczenie strony internetowej), a także generuje problemy dowodowe z wykazaniem precyzyjnej daty publicznego udostępnienia.
Sąd I instancji podkreślił, że w doktrynie oraz orzecznictwie podnosi się, że zasadniczo wszelkie materiały, potwierdzające w wiarygodny sposób przedstawienie wzoru (wygląd) oraz datę ujawnienia, mogą być wykorzystane w postępowaniu o unieważnienie wzoru, jako dowód wcześniejszego ujawnienia, za wyjątkiem m.in. wydruków ze stron internetowych, chyba że towarzyszą im inne dowody, np. faktury VAT i katalogi.
W sprawie Urząd, wskazując na materiał dowodowy przedłożony przez A. uznał, że jako przeciwstawienie świadczące o braku indywidualnego charakteru dla spornego wzoru przemysłowego uznać trzeba wzór określony w materiałach dowodowych o nazwie Latte di Cesena (przedstawiony w filmie udostępnionym na portalu YouTube) oraz dodatkowo butelkę, której zdjęcie zostało opublikowane również w internecie (butelka o nazwie IFAP). Organ przyjął, że oba te wzory pochodziły sprzed daty zgłoszenia do ochrony spornego wzoru przemysłowego, tj. sprzed dnia 12 września 2013 r.
Sąd zaś podzielił zarzut uprawnionego, że organ nie ustalił najważniejszej okoliczności sprawy, tj. kiedy dokładnie włoski producent butelek wprowadził butelki do obrotu oraz czy daty widniejące na wydrukach stron internetowych, jak i w filmach z portalu YouTube faktycznie pochodzą sprzed dnia zgłoszenia spornego wzoru przemysłowego do Urzędu. Stanowiło to uchybienie o tyle istotne, o ile zważy się, że uprawniony zarzucał w toku postępowania spornego brak daty pewnej we wszystkich wydrukach i filmach, które miały przedstawiać przeciwstawione wzory przemysłowe.
Dlatego UP dokonał ustaleń z naruszeniem art. 80 k.p.a., gdyż jego ocena nie znalazła potwierdzenia ani w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, ani też w okolicznościach stanu faktycznego sprawy. Uchybienia formalne poczynione w toku postępowania przez organ, według WSA uniemożliwiły prawidłową ocenę zaistnienia istotnej przesłanki publicznego udostępnienia przeciwstawionych wzorów przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo.
Sąd podkreślił, że dla oceny rozstrzygnięcia organu administracji, WSA musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek oceny), które należy sprawdzić, analizując, czy dany wzór przemysłowy, zgłoszony do ochrony, posiada owe cechy (nowość i indywidualny charakter) jako zasadnicze przesłanki zdolności rejestrowej wzoru przemysłowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zaś nie spełniało wymogów stawianych przez art. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie zawierało wyjaśnienia wszystkich ważnych okoliczności, które należało uwzględnić przy wydawaniu decyzji w niniejszej sprawie.
Sąd zarzucił, że Urząd w sposób niewłaściwy ustalił zakres swobody twórczej przy opracowywaniu butelek będących przedmiotem analizowanego wzoru, a także w sposób nieuzasadniony przyjął model zorientowanego użytkownika, co doprowadziło do naruszenia art. 104 w zw. z art. 102 ust. 1 p.w.p. - wskutek ich niewłaściwego zastosowania poprzez przyjęcie przez Urząd, że sporny wzór przemysłowy nie wykazywał w dacie zgłoszenia indywidualnego charakteru, w rozumieniu tych przepisów.
W ocenie WSA, ocena indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego ma być dokonywana z uwzględnieniem kryteriów zobiektywizowanych przez pryzmat konstrukcji normatywnej zorientowanego użytkownika.
Sąd w pełni podzielił zarzut uprawnionego, iż organ w sposób niedostatecznie jasny uzasadnił swoje stanowisko, w którym uznał za zorientowanego użytkownika zarówno odbiorców końcowych - hurtowników i przedsiębiorców zajmujących się sprzedażą mleka w butelkach, jak i istotną część konsumentów, szczególnie tych, którzy w sposób stały korzystają z tego rodzaju wytworów. Za zasadny uznał zarzut skargi co do stanowiska organu, jakoby zorientowanym użytkownikiem był zarówno podmiot profesjonalny - hurtownik i przedsiębiorca zajmujący się sprzedażą mleka, jak i istotna część konsumentów, szczególnie tych, którzy w sposób stały korzystają z tego rodzaju wytworów, tj. butelek z mlekiem. Uważał, ze teza ta nie została w żaden sposób poprzedzona przez UP solidną analizą. Zabrakło w uzasadnieniu decyzji także odniesienia się do faktu, że uprawniony jest producentem opakowań i zgłoszenie wzoru przemysłowego dotyczyło wyłącznie butelki, nie zaś konkretnej butelki do mleka.
Zdaniem Sądu, organ nie dokonał również prawidłowej analizy stopnia (zakresu) swobody twórczej przy opracowywaniu wzorów butelek. Nie zgodził się z Urzędem, że w obrębie wzorów przemysłowych butelek na mleko występują znaczące możliwości projektowe.
Kierując się powyższymi argumentami, WSA, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego.
A. , nie zgadzając się z orzeczeniem, zaskarżyła w całości ww. wyrok WSA na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "p.p.s.a.") i zarzuciła mu:
I. zgodnie z art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na:
1. błędnej wykładni art. 102 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 103 ust. 1 i 2 p.w.p. oraz art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p. - polegającej na przyjęciu, że:
a) zniweczenie nowości lub indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego może nastąpić jedynie poprzez wprowadzenie wytworu sporządzonego według wzoru do obrotu; względnie: że wykazanie iż wzór pozbawiony jest nowości lub indywidualnego charakteru może nastąpić wyłącznie poprzez udowodnienie, iż przed datą, według której określa się pierwszeństwo wzoru, doszło do wprowadzenia wytworu sporządzonego według wzoru do obrotu.
b) dowodem publicznego udostępnienia wzoru nie są m.in. wydruki ze stron internetowych, o ile nie towarzyszą im inne dowody;
c) tożsamość zorientowanego użytkownika wzoru należy określać przy uwzględnieniu przedmiotu działalności uprawnionego do prawa z rejestracji wzoru;
II. zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegające na:
1. naruszeniu art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647; dalej: "p.u.s.a.") w zw. art. 151 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23; dalej: "k.p.a.") oraz w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p., a także art. 102 ust. 1, art. 103 ust. 1 i art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p. polegające na nienależytym wykonaniu obowiązku kontroli i uwzględnieniu skargi z uwagi na to, że:
a) organ nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a także dokonał błędnych ustaleń faktycznych i dowolnej oceny materiału dowodowego w zakresie:
i) ustalenia, że wzory przeciwstawione były publicznie udostępnione przed datą zgłoszenia spornego wzoru przemysłowego w UP ([...] września 2013 r.) - w tym także że "wzory przemysłowe przedstawione na wydrukach i filmach z Internetu pochodzą sprzed daty zgłoszenia spornego wzoru do ochrony";
ii) ustalenia, że zorientowanym użytkownikiem spornego wzoru jest zarówno hurtownik i przedsiębiorca zajmujący się sprzedażą mleka w butelkach, jak i istotna część konsumentów;
iii) ustalenia iż swoboda twórcza projektanta butelek jest znaczna,
- w sytuacji, gdy w ocenie skarżącego kasacyjnie organ dokonał ww. ustaleń faktycznych w sposób prawidłowy, na podstawie właściwej oceny dowodów;
b) organ nie ustalił daty publicznego udostępnienia stron internetowych oraz filmów z portalu YouTube, na których oparł się, ustalając datę publicznego udostępnienia wzoru przeciwstawionego - w sytuacji, gdy ustalenie takie miało miejsce;
c) organ w sposób wadliwy uzasadnił skarżoną decyzję - w sytuacji gdy w ocenie skarżącej Urząd w uzasadnieniu skarżonej decyzji zawarł wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza: określił które okoliczności uznał za udowodnione wskazał dowody na jakich się oparł i podstawy prawne decyzji;
d) organ nie odnotował w uzasadnieniu skarżonej decyzji, iż EKOPLAST jest producentem opakowań - w sytuacji gdy przedmiotowa okoliczność (nawet gdyby została wykazana) nie miała żadnego znaczenia dla sprawy;
2) naruszeniu art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 3 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. polegającym na nienależytym wykonaniu obowiązku kontroli i wadliwym uzasadnieniu skarżonego wyroku poprzez:
a) przedstawienie w uzasadnieniu skarżonego wyroku sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, z pominięciem stanowiska zajętego przez stronę skarżącą - w tym w zakresie, iż:
i) znaczenie z punktu widzenia postępowania toczącego się przez UP miało ustalenie daty publicznego udostępnienia wzorów przeciwstawionych, a nie daty wprowadzenia butelek według wzoru do obrotu przez włoskiego producenta (zob. pkt. I 3 d odpowiedzi na skargę);
ii) Urząd Patentowy przy dokonywaniu ustalenia, iż publiczne udostępnienie wzorów przeciwstawionych nastąpiło przed datą zgłoszenia wzoru spornego - oparł się między innymi na wydruku witryny internetowej IFAP (www.ifap.it/bottiqlie.html) sporządzonym w obecności notariusza, w wersji na dzień wydruku oraz na dzień 22 czerwca 2013 r. (za pośrednictwem serwisu W. zob. pkt. I 4 b odpowiedzi na skargę);
iii) znaczący zakres swobody twórczej projektanta znajduje odzwierciedlenie w materiale zebranym w aktach sprawy (zob. pkt. III 11 odpowiedzi na skargę);
b) ujęcie w uzasadnieniu wskazania dla UP co do dalszego postępowania, zawartego w zdaniu iż "organ nie ustalił najważniejszej okoliczności sprawy, tj. kiedy dokładnie włoski producent butelek wprowadził butelki do obrotu (...)"- w sytuacji, gdy okoliczność ta ma jedynie pośrednie znaczenie, a decydującą z punktu widzenia nowości wzoru spornego jest data publicznego udostępnienia wzoru przeciwstawionego (co może nastąpić w inny sposób niż wprowadzenie butelki według wzoru do obrotu).
- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowało wydanie przez WSA wyroku uwzględniającego skargę EKOPLAST, w sytuacji gdy powinien zostać wydany wyrok oddalający skargę.
W oparciu o przedstawione zarzuty A. wnosiła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie (w przypadku przyjęcia przez NSA, że nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego) lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz (niezależnie od przyjętego rozwiązania) zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto wnioskowała o przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi kasacyjnej dokumentów, tj. fragmentu wytycznych EUIPO dot. badania zarejestrowanych wzorów wspólnotowych z 1 lutego 2017 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym - na okoliczność praktyki EUIPO w zakresie weryfikacji wiarygodności dowodów ujawnienia informacji w internecie.
W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie przedstawił argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej.
W oświadczeniu z 13 kwietnia 2017 r. skarżący kasacyjnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, EKOPLAST wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej, oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodów, przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie od skarżącego kasacyjnie na rzecz uprawnionego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Na rozprawie przed NSA w dniu 12 września 2019 r. skarżący kasacyjnie cofnął wniosek dowodowy zawarty w skardze kasacyjnej. Co do pozostałych żądań pełnomocnicy: A. i EKOPLASTU podtrzymali swoje stanowiska.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga A. zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie przedstawione w niej zarzuty okazały się zasadne.
Należy podkreślić, że w postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1320 z późn. zm.) zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd II instancji. Do podjęcia działań z urzędu Sąd kasacyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.
W pierwszej kolejności oceną Sądu kasacyjnego objęte zostały zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., sformułowane w pkt II.2. petitum skargi kasacyjnej. Zasadność ich bowiem wykluczałaby możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych uchybień, objętych zarzutami skargi kasacyjnej.
Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, opubl.: ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39; wyrok NSA z 11 maja 2012r., sygn. II OSK 335/11, Lex nr 1252022). Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. można też naruszyć, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia
(por. wyroki NSA z: 15 maja 2019 r. sygn. akt II GSK 5274/16; 10 lipca 2012 r., sygn. II GSK 1012/12, opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarzut naruszenia przepisu
art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z elementów konstrukcyjnych wymienionych w powyższym przepisie (wyrok NSA z 10 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 1807/11, Lex nr 1219231).
Skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia tego przepisu przez przedstawienie przez WSA sprawy niezgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym, z pominięciem stanowiska zajętego przez A., że istotne znaczenie miało ustalenie daty publicznego udostępnienia wzorów przeciwstawionych, a nie daty wprowadzenia do obrotu butelek według tychże wzorów, co zresztą miało jedynie pośrednie znaczenie, i przy ustalaniu daty publicznego udostępnienia wzorów przeciwstawionych UP oparł się m.in. na wydruku ze strony internetowej w wersji z daty wydruku i daty publicznego udostępnienia, tj. [...] czerwca 2013 r., sporządzonym w obecności notariusza, z pominięciem, że znaczący zakres swobody twórczej projektanta znajduje odzwierciedlenie w materiale dowodowym.
Tymczasem art. 141 § 4 p.p.s.a. i jego treść całkowicie nie koresponduje z zarzutami podniesionymi przez kasatora, zwłaszcza że uzasadnienie środka odwoławczego w tej kwestii jest zdawkowe (str. 17 skargi). Według wspomnianej regulacji uzasadnienie wyroku powinno zawierać: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
Ponadto z opisanych wyżej zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie polemizuje w istocie ze stanowiskiem i z rozstrzygnięciem Sądu I instancji, czego, w ramach tego zarzutu, skutecznie uczynić nie może. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, czy oceny materiału dowodowego przyjętych za podstawę orzekania (por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1156/07, LEX nr 575447, wyrok NSA z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1652/11, LEX nr 1291759). Okoliczność, że stanowisko Sądu I instancji jest odmienne od prezentowanego przez autora skargi kasacyjnej nie oznacza, że takie uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 867/05, Lex nr 488083). Przy tym należy zauważyć, że argumenty kasatora (wnoszącego sprzeciw) zostały uwzględnione przez UP w zaskarżonej do WSA decyzji. Uchylenie zaskarżonej decyzji i w ten sposób także niepodzielenie poglądów kasatora, nie było wystarczające do przyjęcia naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., skoro Sąd I instancji przedstawił swoją argumentację. Jak zaznaczono oceny prawidłowości tej argumentacji nie dokonuje się na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymagane przez przywołany przepis. Wbrew zarzutom autora skargi kasacyjnej WSA dopełnił obowiązku sporządzenia uzasadnienia wyroku w taki sposób, który umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia. Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a.
Niezasadne, w ocenie NSA, okazały się także zarzuty naruszenia prawa materialnego sformułowane w pkt I.1.lit. a)-c) petitum skargi kasacyjnej oparte na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., podnoszące błędną wykładnię art. 102 ust. 1 w zw. z art. 103 ust. 1 i 2 oraz art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p.
A. przede wszystkim kwestionowała sposób rozumienia przez WSA pojęcia: "publiczne udostępnienie wzoru", które jest istotnym elementem definicji: "nowości wzoru przemysłowego" w art. 103 ust. 1 p.w.p. (wzór przemysłowy uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji, identyczny wzór nie został udostępniony publicznie...) oraz "indywidualnego charakteru wzoru" w art. 104 ust. 1 p.w.p. (Wzór przemysłowy odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo.). W przepisie art. 103 ust. 1 p.w.p. określono, że publiczne udostępnienie wzoru może nastąpić poprzez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób, z zastrzeżeniem ust. 2 (Wzoru nie uważa się za udostępniony publicznie, w rozumieniu ust. 1, jeżeli nie mógł dotrzeć do wiadomości osób zajmujących się zawodowo dziedziną, której wzór dotyczy). Sąd I instancji wskazał na wspomniane formy publicznego udostępnienia (str. 19 uzasadnienia). Następnie skoncentrował się na publicznym ujawnieniu wzoru polegającym na stosowaniu wzoru przemysłowego w obrocie, w tym sprzedażą, reklamą, wprowadzeniem do obrotu (tamże).
Z uzasadnienia skargi kasacyjnej natomiast wynika, że kasator za pomocą tego zarzutu próbował w rzeczywistości zakwestionować stanowisko WSA co do wartości dowodowej materiałów pochodzących z internetu przy ustalaniu przesłanki publicznego udostępnienia wzoru (str. 5 uzasadnienia skargi kasacyjnej). Potwierdzają tę opinię powołane przez A. w skardze kasacyjnej judykaty (str. 6-7) czy wniosek dowodowy zawarty w skardze kasacyjnej, wycofany na rozprawie, odnoszący się do mocy dowodowej materiałów z internetu. Przy tym dopiero w skardze kasacyjnej pojawił się argument o rozpowszechnianiu przez internet jako samoistnej formie publicznego udostępniania wzoru, oderwanej od stosowania/wprowadzania do obrotu. Kasator, sam zgłaszając w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wątpliwości do charakteru upublicznienia wzoru przy pomocy internetu czy jest to samodzielne udostępnienie czy tylko środek dowodowy upowszechnienia (str. 5 skargi), nie wyjaśnił, dlaczego odstąpił od swojego wcześniejszego stanowiska (mowa o udostępnianiu niemal identycznych butelek na rynku włoskim, wprowadzaniu do obrotu, str. 3, 5 sprzeciwu) zaprezentowanego w sprzeciwie i przyjętego przez UP. Sąd oceniał stanowisko organu w tym zakresie i co do form publicznego udostępniania wzoru przemysłowego zaakceptował. Podważył jedynie przydatność dowodów pochodzących z internetu na potwierdzenie omawianej przesłanki. Kwestia ta jednak nie mieści się w zarzucie naruszenia prawa materialnego, bo należy do problemów proceduralnych. Dlatego zarzut ujęty w pkt I.1. lit. a) należało uznać za niezasadny.
Za chybiony należało także potraktować zarzut wyrażony w pkt I.1.lit. b) petitum skargi kasacyjnej. Skarżący kasacyjnie jednoznacznie wskazał, że chodzi o samodzielność mocy dowodowej wydruków ze stron internetowych jako dowodu publicznego udostępnienia wzoru. Jest to więc zarzut natury procesowej.
Również za niezasadny należało uznać zarzut ujęty w pkt I.1.lit.c) petitum skargi kasacyjnej. Przede wszystkim należy zauważyć, że według WSA przy ocenie przesłanki zorientowanego użytkownika, organ w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się do faktu, że EKOPLAST jest producentem opakowań. Sam wykładni pojęcia zorientowanego użytkownika w powiązaniu z przedmiotem działalności uprawnionego z rejestracji nie przeprowadził. Dlatego trudno jest stwierdzić czy WSA chodziło o błędną wykładnię omawianego elementu czy też tylko kwestię ustaleń organu i ewentualnego zastosowania w realiach sprawy. Przepis art. 104 ust. 1 p.w.p. mówi o zorientowanym użytkowniku, natomiast uprawniony jest producentem butelek, także tych objętych spornym wzorem. Wątpliwości powstały, gdyż Sąd zarzucał UP brak odniesienia się w uzasadnieniu skarżonej decyzji do faktu, że uprawniony jest producentem opakowań w kontekście określenia zorientowanego użytkownika. Nie wyjaśniał przy tym, jaki wpływ na wynik sprawy miał ten mankament podważanej decyzji. Zważywszy, że WSA to uchybienie potraktował jako błąd natury procesowej, to powinien był wykazać wpływ tego uchybienia na wynik sprawy, w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Kasator przedstawił także zarzut procesowy dotyczący omawianej kwestii, wyrażony w pkt II.1.lit. d) petitum skargi kasacyjnej. W tym ujęciu zarzut ten należało uznać za prawidłowy, skoro Sąd nie wykazał istotności naruszenia na wynik sprawy.
Przechodząc do oceny zarzutów z pkt II.1. petitum skargi kasacyjnej, należy zauważyć, że w tym pkt, jak i w omówionym pkt II.2. A. zarzuciła naruszenie, oprócz przepisów p.p.s.a., również art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 3 § 1 i 2 p.u.s.a.
Wyjaśnić należy, że art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. są przepisami ustrojowymi normującymi zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Nie mają więc charakteru procesowego. Przepis § 2 art. 1 p.u.s.a określający podstawowe kryterium sprawowania kontroli administracji publicznej przez sądy administracyjne (Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.) mógłby stanowić samodzielną i skuteczną podstawę kasacyjną tylko wówczas, gdyby sąd przyjął inne, niż legalność, kryterium kontroli. Zarzucając naruszenie tego przepisu strona powinna bądź to wskazać konkretny przepis prawa, który powinien być uwzględniony bądź ewentualnie przepis wskazujący inne kryterium kontroli (wykraczający poza zgodność z prawem). Wykazując naruszenie tego przepisu skarżący może wywodzić, że sąd niezasadnie wyszedł poza kryterium kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem (tzn. wskazać, że nie zaistniał przypadek, w którym "ustawy stanowią inaczej"). Na żaden z tych sposobów naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. skarżący kasacyjnie nie wskazał. Sąd I instancji mógłby zatem naruszyć art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. odmawiając rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, bądź rozpoznając ją, ale stosując przy kontroli inne kryterium niż kryterium zgodności z prawem. Ponadto naruszenie art. 1 § 2 p.p.s.a. może polegać na wykroczeniu poza właściwość sądu (w zw. z art. 3 § 1 i 2 p.u.s.a.) albo zastosowaniu środka nieznanego ustawie. Jednakże żaden z powołanych przepisów nie może być naruszony poprzez wadliwe dokonanie kontroli. Żadna z wyżej wskazanych okoliczności nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Sąd I instancji rozpoznał sprawę przez pryzmat wskazanych w uzasadnieniu wyroku przepisów, a zatem jako kryterium kontroli przyjął kryterium zgodności z prawem i zastosował środek przewidziany przepisami prawa. Orzekał w ramach swojej właściwości. To, czy ocena legalności zachowania organu była prawidłowa czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem przez WSA art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a.(por. wyrok NSA z 27 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 1036/16, Lex nr 2495218).
Natomiast skuteczne okazały się zarzuty naruszenia art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 102 ust. 1, art. 103 ust. 1 i art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p., sformułowane w pkt II.1. lit.) i b) petium skargi kasacyjnej.
Istota sporu sprowadzała się do oceny czy dowody pochodzące ze stron internetowych, np. wydruki, w tym wydruki poświadczone notarialnie, wydruki z tłumaczeniem przysięgłym, filmy mogły stanowić zasadniczy dowód dla określenia daty publicznego ujawnienia wzoru oraz czy Urząd prawidłowo ustalił, a następnie uzasadnił zakres swobody twórczej przy opracowywaniu spornego wzoru oraz katalog osób stanowiących zorientowanego użytkownika spornego i przeciwstawionych wzorów. Jako podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji Sąd I instancji powołał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W myśl tego uregulowania sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja naruszała przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
Podstawowe zastrzeżenia Sądu odnosiły się do prawidłowości ustalenia przez organ daty publicznego udostępnienia przeciwstawionych wzorów. Sąd I instancji odwołując się do argumentów judykatury i doktryny (str. 16, 19-20 wyroku WSA), stanął na stanowisku, że wydruki ze stron internetowych nie są dowodem ujawnienia, o ile nie towarzyszą im inne dowody. Oparcie się więc przez UP w zasadzie na wydrukach i filmach z internetu skutkowało, zdaniem WSA, naruszeniem art. 7,
art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. Nie akceptując mocy dowodowej omawianych materiałów pochodzących z internetu, WSA przyjął równocześnie, że UP nie ustalił daty upublicznienia przeciwstawionych wzorów. Sąd zaś oczekiwał od organu dokładnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 k.p.a.), dokładnych ustaleń faktycznych (art. 77 § 1 k.p.a.), dogłębnej analizy zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.) i wyczerpującego uzasadnienia faktycznego decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.).
Z takim arbitralnym stanowiskiem Sądu nie sposób się zgodzić, co słusznie zauważył kasator w pkt II.1.lit a) petitum skargi kasacyjnej. W myśl art. 256 ust. 1 p.w.p do postępowania spornego przed Urzędem w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Mając na uwadze, że postępowanie sporne ma charakter kontradyktoryjny z mocy art. 255 ust. 1 pkt 1, art. 255 ust. 4 (Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę.) p.w.p., to na stronach tego postępowania, a przede wszystkim na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności, z których każda wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Natomiast rolą organu, tj. UP jest ustalenie stanu faktycznego na podstawie dowodów przedstawionych przez strony, w szczególności zaś dowodów przedłożonych przez wnioskodawcę (por. wyroki NSA z 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 2077/11, z 20 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3395/15, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Urząd w postępowaniu spornym powinien przede wszystkim wyczerpująco rozpatrzyć i ocenić materiał dowodowy przedstawiony przez strony, a zwłaszcza przez wnioskodawcę, który już we wniosku o unieważnienie prawa, jak wynika expressis verbis z art. 2551 ust. 3 pkt 5 p.w.p, wskazuje środki dowodowe i zobowiązany jest do wykazania zasadności zgłoszonych podstaw unieważnienia (por. wyrok NSA z 16 października 2013 r., sygn. akt II GSK 937/12).
Dlatego strona podnosząca argumenty co do danej okoliczności powinna była przedstawić dowody na ich potwierdzenie.
Zgłaszający sprzeciw, datę upublicznienia wzorów próbował przede wszystkim wykazać poprzez materiały pochodzące z internetu. Organ, po ich analizie, uznał te środki dowodowe za wystarczające, a WSA je zakwestionował, bez przeprowadzenia ich analizy. Stanowisko WSA, który dysponując różnorodnością materiałów z internetu: wydruki, wydruki poświadczone notarialnie, wydruki z tłumaczeniem przysięgłym, filmy, bez jakiejkolwiek oceny ich przydatności, uznał je za nieprzydatne, z uwagi na brak innych wiarygodnych dokumentów, np. faktur VAT, katalogów, było nieprawidłowe.
Sąd z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. pominął zasadę wynikającą z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., że organ ma rozpatrzyć cały materiał dowodowy i ocenić na podstawie całego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Oceny dowodów podniesionych przez wnoszącego o unieważnienie prawa do wzoru należy dokonywać przy uwzględnieniu ich wzajemnych relacji. O ile bowiem niektóre z tych dowodów mogą być same w sobie niewystarczające, aby wykazać ujawnienie wcześniejszego wzoru, o tyle gdy są rozpatrywane w powiązaniu lub łącznie z innymi dokumentami lub informacjami mogą przyczynić się do wykazania ujawnienia. By dokonać oceny mocy dowodowej należy zweryfikować prawdopodobieństwo i prawdziwość zawartych w dokumencie informacji, np. jego pochodzenie, okoliczności jego sporządzenia oraz jego adresata, a następnie ocenić, czy wydaje się sensowny i wiarygodny (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 27 lutego 2018 r. w sprawie T-166/15, opubl. curia.europa.eu). Ponadto uprawniony nie zakwestionował prawdziwości tłumaczenia fragmentu wytycznych EUIPO dotyczących oceny ujawnień informacji pochodzących z internetu, przedstawionego przez skarżącego kasacyjnie wraz ze skargą kasacyjną (k. -111-112 akt sądowych), przy tym opubl.: euipo.europa.eu. Sam EUIPO określił je jako wytyczne, które mają pomóc zarówno użytkownikom, jak i jego pracownikom odpowiadającym za poszczególne procedury. Zostały opracowane tak, by odzwierciedlać praktyki stosowane przez EUIPO w najczęściej spotykanych sytuacjach. Zawierają ogólne instrukcje, które należy odpowiednio dopasować do specyfiki danej sprawy. Sam EUIPO określił wytyczne, że nie są to teksty prawodawcze, ale z drugiej strony mają charakter pomocniczy dla użytkowników wzorów i pracowników EUIPO w trakcie rozpatrywania spraw. Przedstawiają także na bieżąco praktykę EUIPO dotyczącą rozpatrywania spraw.
Pominięcie przez Sąd I instancji dowodów pochodzących z internetu, mających wykazać publiczne udostępnienie przeciwstawionych wzorów przed datą zgłoszenia do UP spornego wzoru, mogło stanowić istotne naruszenie przepisów postępowania. Organ, opierając się właśnie na tych dowodach ustalił datę publicznego udostępnienia wzorów przeciwstawionych. Zatem ocena tychże dowodów rzutowała na ustalenie ewentualnego zaistnienia przesłanki publicznego udostępnienia wzoru przeciwstawionego, zwłaszcza że WSA zgodził się z argumentacją Urzędu, że oświadczenie Wojciecha Głowackiego stanowiło jedynie uzupełnienie pozostałych materiałów dowodowych. Przy tym należy zauważyć, że ocenie organu oraz Sądu umknęło oświadczenie uprawnionego co daty wydruku materiału z internetu (k-192 akt adm.).
Wobec powyższego należało zgodzić się z zarzutami skarżącego kasacyjnie ujętymi w pkt II.1.lit. a) ppkt i oraz lit. b). Bez dogłębnej i wszechstronnej analizy materiału dowodowego, przedstawionego przez wnoszącego sprzeciw, nie można ocenić czy UP miał podstawy do ustalenia daty publicznego udostępnienia przeciwstawionych wzorów i czy uczynił to prawidłowo.
Odnosząc się do zarzutu skargi sformułowanego w pkt II.2.lit.a ppkt ii petitum skargi kasacyjnej, że UP w niewłaściwy i niejasny sposób uzasadnił, dlaczego za zorientowanego użytkownika uznał zarówno odbiorców końcowych –hurtowników i przedsiębiorców zajmujących się sprzedażą mleka w butelkach oraz część konsumentów, którzy w stały sposób korzystają z tego rodzaju wytworów, należało zgodzić się z kasatorem. Organ w decyzji obszernie wyjaśnił swoje stanowisko co kręgu osób będących zorientowanymi użytkownikami, gdy chodzi o sporny wzór. Owszem, Urząd skupił się przede wszystkim na fakcie, że w użytkowaniu sporny wzór był wykorzystywany w formie butelki na mleko, podczas gdy spornym wzorem została objęta butelka. Sąd jednak nie wyjaśnił, w jaki sposób to zawężenie oceny spornego wzoru do butelki na mleko wpłynęłoby na zmianę grupy osób stanowiących zorientowanego użytkownika. Sam uprawniony zresztą w zgłoszeniu zaznaczył, że sporny wzór będzie w zasadzie dotyczyć butelki na mleko (por. opis przedmiotu w zgłoszeniu spornego wzoru, w aktach adm.). Ponadto WSA zamiennie uznawał sporny wzór za butelkę bądź butelkę do mleka, co powołał przy ocenie zakresu swobody twórczej przy opracowywaniu butelek (por. str. 22 uzasadnienia wyroku).
Przechodząc do oceny WSA w odniesieniu do zawartości uzasadnienia decyzji UP co do zorientowanego użytkownika spornego wzoru, Sąd kasacyjny nie dopatrzył się zgłaszanych przez Sąd I instancji błędów. Organ prawidłowo wywiódł i uzasadnił, że zorientowanym użytkownikiem są osoby, które mają większy stopień orientacji i wiedzy w dziedzinie butelek typu PET, posiadają ogólną wiedzę o tych butelkach, natomiast osoby te nie mają wiedzy specjalistycznej i nie orientują się w szczegółach dotyczących ich konstrukcji czy związanych z nią kwestii technicznych. Takie stanowisko organu odpowiada poglądom doktryny i orzecznictwa sądów europejskich na temat modelu normatywnego zorientowanego użytkownika. Pojęcie "użytkownik" odnosić należy do osób, które używają produktu, w którym zawiera się wzór. Natomiast określenie "poinformowany" sugeruje ponadto, że nie będąc twórcą czy ekspertem technicznym, użytkownik zna różne wzory istniejące w danej branży, posiada pewien zakres wiedzy na temat elementów, jakie te wzory zwykle posiadają, i w związku z zainteresowaniem danymi produktami wykazuje stosunkowo wysoki poziom uwagi przy ich używaniu (zob. wyroki Sądu: z 22.6.2010 r. w sprawie Shenzen Taiden Industrial Co. Ltd. przeciwko OHIM, T-153/08, pkt 46; Legalis nr 227410; z 9.9.2011 r. w sprawie Kwang Yang Motor Co., Ltd. przeciwko OHIM, T-10/08, pkt 20 i 22, Legalis nr 453173; zob. także J. Sieńczyło-Chlabicz, Ustanie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego (w:) System Prawa Prywatnego. Prawo własności przemysłowej. Tom 14B, red. R. Skubisz, wyd. 2, Warszawa 2017, s. 353). Pojęcie "zorientowany użytkownik" odnosi się do użytkownika wzoru, który ma określony zasób wiedzy na temat wzorów i jest zdolny do oceny rodzaju, natury określonego wzoru, natomiast nie jest to znawca w danej dziedzinie, czy ekspert, który posiada szczegółowe kompetencje techniczne i ma orientację w szczegółach technicznych (por. wyrok SN z 18 lutego 2016 r., II CSK 282/15, OSNC 2017/1/10, wyrok NSA z 8 maja 2019 r., sygn. akt II GSK 1534/17). Dlatego nie można było zaakceptować stanowiska WSA o niepełnym wyjaśnieniu i uzasadnieniu przez Urząd przesłanki zorientowanego użytkownika spornego wzoru.
Prawidłowy również okazał się zarzut błędnej kontroli przez WSA argumentów Urzędu wykazujących, że swoboda twórcza projektanta butelek jest znaczna, podniesiony w pkt II.1.lit. a) ppkt iii petitum skargi kasacyjnej. Zdaniem Sądu I instancji organ nie dokonał prawidłowej analizy zakresu swobody twórczej przy opracowywaniu wzorów butelek i w tym zakresie uzasadnienie UP było nieprzekonywające. Sąd wyszedł z tych samych przesłanek co organ, że zakres swobody twórczej jest związany z funkcją techniczną przedmiotu oraz przez wcześniejsze wzornictwo. Uznając, że głównym założeniem spornego wzoru nie są walory estetyczne, uznał że nie występują znaczące możliwości projektowe.
W ocenie Sądu kasacyjnego, organ nie tylko prawidłowo określił zakres przesłanki swobody twórczej w przypadku wzorów typu butelka, ale zawarł swoje argumenty w uzasadnieniu decyzji. Przeprowadzona analiza jest kompletna i jednoznacznie przedstawiona (str. 12-13 decyzji). Słusznie organ przyjął, że swoboda twórcza w przypadku butelek jest dość duża, gdyż jest ograniczona jedynie kształtem i rozmiarem butelek oraz przez cechy funkcjonalne przedmiotu i jego wcześniejsze wzornictwo. Oparł się także na obszernym materiale dowodowym przedstawionym przez wnoszącego sprzeciw, wykazującym szeroki zakres swobody twórczej.
Nie można natomiast podzielić zarzutu skargi kasacyjnej ujętego w pkt II.1.lit. c) jej petitum. Przede wszystkim zarzut ten jest zbyt obszerny w kontekście kontroli decyzji, przeprowadzonej przez WSA. Decyzja nie obejmowała wyłącznie okoliczności zakwestionowanych przez WSA. Została bowiem wydana na skutek sprzeciwu wniesionego przez A.. Z treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że ma być wskazane, jakie przepisy postępowania zostały naruszone i czy uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Skarżący formułując ten zarzut próbował uzyskać ocenę i do tego stwierdzającą prawidłowość całej decyzji Urzędu, gdyż według niego "UPRP w uzasadnieniu skarżonej decyzji zawarł wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy". Natomiast WSA zakwestionował jedynie pewne elementy decyzji, jego zdaniem na tyle istotne, że uniemożliwiające badanie pozostałych elementów decyzji i wystarczające do uchylenia całego rozstrzygnięcia. Tego rozumowania WSA kasator nie zakwestionował.
Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia, Sąd I instancji, jeszcze raz skontroluje kwestionowaną decyzję Urzędu unieważniającą prawo z rejestracji spornego wzoru pt. Butelka nr Rp.20478, czy została wydana w zgodzie z obowiązującymi przepisami postępowania i wskazanymi przez A. w sprzeciwie jego podstawami.
Wobec powyższego Sąd kasacyjny na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
O kosztach orzekł w pkt 2 wyroku na podstawie art. 203 pkt 2, art. 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 z późn. zm.) oraz na podstawie § 3 w zw. z § 2 ust. 3 pkt 11 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.).