II GSK 2343/21

II GSK 2343/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
Gabriela Jyż /przewodniczący/
Marcin Kamiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6259 Inne o symbolu podstawowym 625
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2120/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-03-15
Skarżony organ
Minister Infrastruktury
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 art. 80 art. 81a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1689
art. 7 ust. 6 w zw. z art. 5 ust. 3
Usatwa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Protokolant starszy asystent sędziego Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2120/20 w sprawie ze skargi I. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 30 lipca 2020 r. nr 167/2020 w przedmiocie nakazu rejestracji niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych i ustalenia opłaty za ich używanie 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. w Warszawie z dnia 1 czerwca 2020 r., nr 5217.2019; 3 zasądza od Ministra Aktywów Państwowych na rzecz I. Sp. z o.o. w W. 4.303 (cztery tysiące trzysta trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I. Przedmiot kontroli kasacyjnej.
Wyrokiem z dnia 15 marca 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2120/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. Sp. z o.o. w W. (strona skarżąca, skarżąca, strona, spółka) na decyzję Ministra Infrastruktury (Minister, organ) z dnia 30 lipca 2020 r., nr 167/2020, w przedmiocie nakazu rejestracji odbiorników telewizyjnych i ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników.
II. Stan sprawy wynikający z kontrolowanego wyroku.
W dniu 21 października 2019 r. została przeprowadzona przez pracowników Poczty Polskiej S.A. (pełniącej funkcję operatora wyznaczonego) kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu użytkowym pod adresem: ul. [...], [...], zajmowanym przez, spółkę. Kontrolę przeprowadzono w obecności K.L. – pracownika recepcji. W protokole kontroli stwierdzono, że w lokalach zarządzanych przez spółkę znajduje się 49 odbiorników telewizyjnych (m.in. marki Manta), zdolnych do natychmiastowego odbioru programu. Na podstawie ustnej wypowiedzi pracownicy recepcji kontrolujący ustalili, że odbiorników w ww. lokalu były używane od czerwca 2019 r. Protokół z kontroli został bez zastrzeżeń podpisany przez osoby kontrolujące oraz pracownicę recepcji. Do protokołu załączono oświadczenie pracownicy recepcji z dnia kontroli, w którym podała, że 49 odbiorników telewizyjnych w lokalach zajmowanych przez stronę skarżącą jest w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, natomiast uruchomienie tych odbiorników, w celu stwierdzenia technicznej możliwości dostosowania do odbioru programu, nie było możliwe, gdyż "pokoje (apartamenty) zajmowali goście i był brak możliwości wejścia".
Mając na uwadze ustalenia kontroli, Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (Dyrektor, organ I instancji) wszczął postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych, o czym zawiadomił stronę i przesłał też kserokopię protokołu przeprowadzonej kontroli wykonania obowiązku rejestracji odbiorników RTV, oświadczenia, listy czynności, notatki z kontroli. Nastąpiła wymiana korespondencji między spółką, która kwestionowała swój status jako strony postępowania i Dyrektorem.
Decyzją z 1 czerwca 2020 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. nakazał rejestrację 49 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalił opłatę za ich używanie w kwocie 33.369 zł.
Spółka w ustawowym terminie złożyła odwołanie od ww. decyzji, w którym wnosiła o jej uchylenie w całości. Strona wyjaśniła, że nie uczestniczyła w procesie odbioru i aktywacji odbiorników telewizyjnych w budynku mieszkalnym przy ul [...] w K. Przez krótki okres wykonywała prace w ww. budynku, lecz w czasie poprzedzającym, jak i w chwili wydania decyzji nie miała żadnego związku z tą nieruchomością i prowadzoną tam działalnością. Oświadczyła, że nigdy nie używała i nie używa 49 odbiorników wskazanych w decyzji. Nie zarządzała stroną internetową www.[...].pl i nie odpowiada za treści i informacje tam zawarte. Podniosła, że pracownica recepcji nie była osobą umocowaną do reprezentowania spółki w zakresie składania oświadczeń wobec Poczty Polskiej S.A. Zauważyła też, że nie była i nie jest właścicielem żadnego sprzętu w omawianym budynku, nie była i nie jest najemcą tego budynku ani żadnego pomieszczenia w nim się znajdującego. Z informacji, jakie posiada, lokale w budynku są lokalami mieszkalnymi, a nie użytkowymi, i mają różnych właścicieli. Zasugerowała ustalenie ich danych po dokonaniu analizy ksiąg wieczystych.
Zaskarżoną decyzją Minister utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ nie podzielił zarzutów odwołania. Zauważył, że z treści art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (u.o.a.) wynika, że zdolność do natychmiastowego odbioru programu (bez względu na jakość odbioru) jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Opłatę tę uiszcza się za każdy odbiornik z wyjątkiem przypadków określonych w art. 2 ust. 5 u.o.a. Minister stwierdził, że skoro odbiorniki telewizyjne były używane od czerwca 2019 r., tj. przez cztery miesiące przed przeprowadzeniem kontroli, to strona używała niezarejestrowanych odbiorników przez okres przekraczający wyznaczony przepisami prawa termin na ich rejestrację. Organ podał, że zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych ustalenia kontroli co do "obecności odbiorników RTV" mogą być dokonane w drodze bezpośredniej obserwacji na miejscu albo pośrednio – w formie oświadczenia wiedzy osób biorących udział w kontroli. W ocenie organu, ta druga możliwość jest typowa dla hoteli czy pensjonatów. Odnosząc się do informacji spółki, że nie może być stroną w sprawie, Minister przypomniał treść Regulaminu dostępnego pod adresem www.[...].com., według którego to właśnie spółka jest podmiotem odpowiedzialnym za "lokal użytkowy" znajdujący się pod adresem ul. [...] w K. Z kolei twierdzenia strony, że nie zarządza ww. stroną internetową i nie ma wpływu na treści w niej zawarte stanowiły, według organu, próbę odwrócenia niekorzystnych dla strony skutków, jakie wywołały ustalenia dokonane podczas kontroli oraz prowadzonego postępowania administracyjnego. Co do mocy dowodowej protokołu kontroli, Minister uznał go za dowód objęty art. 75 § 1 k.p.a. W ocenie organu, złożone przez pracownika recepcji oświadczenie, wobec którego nie przedstawiono wiarygodnych przeciwdowodów (potwierdza go – zdaniem organu – treść informacji ze strony internetowej spółki), jak również sam protokół kontroli, stanowią materiał dowodowy, który podlega ocenie organu administracyjnego w myśl art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 6 u.o.a. Co do zarzutu spółki, że pracownica recepcji nie była osobą umocowaną do jej reprezentowania w zakresie składania jakichkolwiek oświadczeń, Minister uznał, że żaden przepis u.o.a. nie wymaga, aby w kontroli uczestniczył organ uprawniony do reprezentowania podmiotu kontrolowanego, ani też, by dla ważności protokołu niezbędne było jego podpisanie przez osoby wchodzące w skład tego organu zgodnie z zasadami reprezentacji podmiotu kontrolowanego. W toku kontroli bowiem osoby biorące w niej udział składają oświadczenia wiedzy dotyczące przedmiotu kontroli. Podpis takiej osoby na protokole kontroli potwierdza, że brała ona udział w kontroli, oraz że nie kwestionuje ustaleń kontroli lub też że zgłasza zastrzeżenia, do których należy odnieść się w toku postępowania. Nadto recepcjonistka w czasie kontroli dysponowała pieczątką spółki, co wskazywało na "zaufanie strony do niej". W tej sytuacji, z mocy art. 7 ust. 6 i art. 5 ust. 3 u.o.a. nałożenie na stronę nakazu rejestracji odbiorników oraz opłaty za używanie 49 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych było bezpośrednią konsekwencją ujawnienia podczas kontroli, iż strona uchybiła przepisom prawa i używała odbiorników, które nie zostały zarejestrowane w terminie określonym przepisami prawa, tj. w ciągu 14 dni od ich posiadania w lokalu. Wysokość opłaty abonamentowej za używanie odbiornika telewizyjnego albo radiofonicznego i telewizyjnego określona została w § 1 pkt 2 rozporządzeniu Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 10 maja 2018 r. w sprawie wysokości opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz zniżek za ich uiszczanie z góry za okres dłuższy niż jeden miesiąc w 2019 r. i wynosiła 22,70 zł za jeden miesiąc. Zatem należna opłata z tytułu używania niezarejestrowanych odbiorników w niniejszej sprawie wynosiła łącznie 33.369 zł (30 dni x 22,70 zł x 49 odbiorników), co prawidłowo ustalił organ I instancji.
Strona skarżąca od powyższego decyzji wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury podtrzymywał swoją argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opisanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.
Na wstępie Sąd I instancji wskazał, że dopuścił na mocy art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), na wniosek spółki, uzupełniający dowód z dokumentów załączonych do skargi: Regulaminu świadczenia usług, informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Krajowego Rejestru Sądowego spółki S. Sp. z o.o. w K., wydruków z ksiąg wieczystych dotyczących nieruchomości położonej w Katowicach przy ul [...] (k. 11-37 akt sądowych). WSA w Warszawie wskazał, że organy powoływały się Regulamin świadczenia usług przez spółkę i cytowały jego fragment, ale nie dołączyły jego wydruku z Internetu. Dopiero przedstawienie tego dokumentu przez spółkę pozwoliło na odtworzenie jego treści w sposób nie budzący wątpliwości. Sąd I instancji podniósł, że do organu należy obowiązek włączenia do materiału dowodowego dokumentu, na który powołuje się ten organ. Powinność ta wynika z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Sąd Wojewódzki wskazał, że organy naruszyły powołane wyżej zasady, ale nie w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). WSA stwierdził następnie, że podstawą faktyczną rozstrzygnięcia były ustalenia poczynione w toku przeprowadzonej 21 października 2019 r. kontroli wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w budynku pod adresem: ul. [...], [...], w którym spółka posiadała w celu wynajmu lokale użytkowe (apartamenty wraz z ustalonymi udogodnieniami), nie będące jej własnością. Skarżąca według Regulaminu świadczenia usług oznaczała siebie jako "S." (pkt 1 Regulaminu). W trakcie kontroli, w ocenie Sądu, ujawniono w ww. apartamentach 49 odbiorników telewizyjnych, "będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu", co zostało ustalone na podstawie ustnego oświadczenia ww. pracownicy recepcji, posługującej się pieczątką spółki. Powyższe ustalenia zostały odnotowane w protokole z kontroli, podpisanym przez pracownicę recepcji bez zastrzeżeń, oraz w złożonym przez nią oświadczeniu wiedzy, w którym podała przyczynę braku możliwości bezpośredniego uruchomienia odbiorników. Wszystkie te dokumenty zostały opatrzone pieczątką spółki przez recepcjonistkę. Tak więc, zdaniem WSA, w sposób nie budzący wątpliwości organ ustalił okoliczność używania przez stronę w dniu kontroli 49 odbiorników telewizyjnych, będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Spółka nie podnosiła, aby odbiorniki te były zarejestrowane przed kontrolą. W ocenie Sądu I instancji, nie powoduje wadliwości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych to, że przeprowadzona kontrola oraz dokonane w jej toku czynności odbyły się przy udziale pracownicy recepcji, bez udziału organu spółki czy właścicieli spornych lokali. Sąd Wojewódzki zauważył, że przedmiotem i celem przeprowadzonej kontroli było przestrzeganie realizacji obowiązku rejestracji odbiorników telewizyjnych oraz uiszczania opłat abonamentowych za ich używanie. Kontrola ta i podejmowane w jej toku czynności zmierzały więc do ustalenia konkretnych faktów, zasadniczych z punktu widzenia przepisów prawa, na podstawie których była ona przeprowadzana (art. 7 ust. 1 u.o.a.). Nie wiązało się to z koniecznością i potrzebą uzyskania od członków zarządu spółki bądź właścicieli apartamentów stosownych i wymaganych w obrocie prawnym oświadczeń woli. Wystarczające było, że wiedza o istotnych w sprawie okolicznościach i faktach, mających znaczenie z punktu widzenia oceny prawidłowości realizacji obowiązku rejestracji odbiorników telewizyjnych oraz uiszczania opłat abonamentowych za ich używanie, nie musiała pochodzić bezpośrednio od osób zarządzających lokalami. Zdaniem Sądu I instancji, nie można przyjąć, aby recepcjonistka nie była osobą przez skarżącą upoważnioną i nie miała dostatecznych informacji w przedmiocie złożonego oświadczenia, a ponadto informacje udzielone przez recepcjonistkę znajdują potwierdzenie w załączonych do akt sprawy wydruków ze stron internetowych. Ponadto WSA w Warszawie zauważył, że spółka S. Sp. z o.o. w K. nie mogła zarządzać omawianymi pokojami (lokalami), gdyż według wpisów w KRS nr [...] spółka ta została zarejestrowana 5 grudnia 2019 r., podczas gdy kontrolę przeprowadzono 21 października 2019 r., a przy tym według Regulaminu świadczenia usług to skarżąca "wynajmowała pokoje" i oznaczała siebie jako "S.". W świetle powyższego, Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przez organy przepisów postępowania. Oceny materiału dowodowego dokonały w jego całokształcie, zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a., co potwierdziły dokumenty dołączone do skargi. Sąd Wojewódzki nie dopatrzył się naruszenia zasad z art. 8 i art. 10 k.p.a. Sąd I instancji podniósł, że skoro skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń kontroli, że w pokojach posiadanych przez nią było używanych 49 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych, to na mocy art. 7 ust. 6 u.o.a. kierownik jednostki operatora wyznaczonego przeprowadzający kontrolę miał obowiązek wydania decyzji, w której nakazywał rejestrację odbiornika oraz ustalał opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3 u.o.a. Ostatni powołany przepis reguluje, że w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
IV. Skargi kasacyjne i jej zarzuty.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła strona skarżąca, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji organów obu instancji, pomimo mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przez Ministra Infrastruktury przepisów, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., polegające na błędnie ustalonym stanie faktycznym, a w szczególności na przyjęciu, że:
a) ustalenia poczynione podczas kontroli w dniu 21 października 2019 roku w budynku w K. przy ul. [...], na podstawie jednostronnego oświadczenia pracownicy – K. L., dot. Ilości apartamentów S. (49) i ilości odbiorników (49), są wiarygodne oraz wiążące i na ich podstawie można przyjąć, że to właśnie Skarżąca kasacyjnie była posiadaczem tych apartamentów (w liczbie 49) oraz ich wynajmującym i posiadaczem 49 odbiorników w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programów, podczas gdy w toku postępowania Skarżąca kasacyjnie kwestionowała, że: (i) była wynajmującą apartamenty, (ii) była posiadaczem i użytkownikiem odbiorników, wskazywał, że krótkookresowo sprawowała jedynie nadzór nad wynajmem lokali mieszkalnych i pomogła w sporządzeniu oferty ich wynajmu i sprzedaży, a nadto w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wykazał, że w nieruchomości przy ul[...] w K. znajduje się nie 49 lokali (apartamentów) a jedynie 6 lokali mieszkalnych i 2 usługowe, będących własnością osób powiązanych ze spółką, która fatycznie zajmuje się wynajmem lokali, tj. S. sp. z o.o.;
b) recepcjonistka była osobą upoważnioną przez Skarżącą kasacyjnie i miała wiedzę o ilości i rodzajach telewizorów znajdujących się w lokalach posiadanych przez Spółkę, podczas gdy Skarżąca kasacyjnie tę okoliczność kwestionowała, a także – w świetle faktów, że w nieruchomości przy ul. [...] w K. znajduje się nie 49 lokali (apartamentów), a jedynie 6 lokali mieszkalnych i 2 usługowe, będących własnością osób powiązanych ze spółką, która fatycznie zajmuje się wynajmem lokali, tj. S. sp. z o.o. – jakiekolwiek oświadczenia tej recepcjonistki są niewiarygodne, a co najmniej wątpliwe, w związku z czym organ winien sięgnąć do innych dowodów - np. przez przesłuchanie organu Skarżącej kasacyjnie;
c) "przybicie pieczątki firmowej" Skarżącej kasacyjnie na protokole kontroli i podpisanie tego protokołu szeregowego pracownika oznacza, iż Skarżąca Kasacyjnie występowała pod nazwą S. i ona wynajmowała lokale w Katowicach przy ul. [...];
d) Skarżąca kasacyjnie według regulaminu (Regulamin świadczenia usług S.) była wynajmującym lokale, podczas gdy Organ nie wykazał tego faktu, albowiem nie dołączył do materiału dowodowego sprawy Regulaminu świadczenia usług z daty kontroli, natomiast złożony przez Skarżącą wraz ze skargą (w ramach dowodu uzupełniającego) Regulamin nie był z daty kontroli (data wydruku wskazuje, że dokument został wygenerowany 2 września 2020 roku o godz. 19.42) i funkcjonował w dacie kiedy spółka S. sp. z o.o. w K. była już wpisana do rejestru (w regulaminie wpisano, że pełne informacje na temat polityki S. w zakresie ochrony danych osobowych dostępne są w siedzibie S.: S.sp. z o.o., ul. [...], [...], a ponadto – a nawet przede wszystkim – regulamin podpisany jest właśnie przez S. sp. z o.o.; wskazano ponadto, że WSA w Warszawie uznał, że w ww. Regulaminie Skarżąca kasacyjnie nazwała siebie "S.", podczas gdy Regulamin został podpisany przez S. sp. z o.o. w K., która to spółka – jak zwrócił uwagę WSA w Warszawie – została wpisana do rejestru przedsiębiorców już po kontroli, tj. 5 grudnia 2019 roku, a ponadto pkt VIII tego Regulaminu stanowi, że "S. " to S. sp. z o.o.;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji organów obu instancji, pomimo mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przez Ministra Infrastruktury przepisów, tj. art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a., polegające na powołaniu się przez organ administracji na ww. Regulamin oraz zaniechanie włączenia do materiału dowodowego ww. dokumentu z daty kontroli, podczas gdy złożony przez Skarżącą wraz ze skargą (w ramach dowodu uzupełniającego) regulamin nie był z daty kontroli i funkcjonował w okresie, kiedy spółka S. sp. z o.o. była już wpisana do KRS;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji organów obu instancji, pomimo mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przez Ministra Infrastruktury przepisów, tj. art. 7, 8, 9 oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegającego na niezebraniu i nierozważeniu – w świetle szeregu wątpliwości i kwestionowania przez Skarżącą od początku, że to nie ona powinna być stroną postępowania – całego możliwego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w tym nie wyjaśniono powiązań pomiędzy właścicielami lokali ul. [...] w K. a spółką S. sp. z o.o., nie wyjaśniono, ile faktycznie apartamentów widnieje w księdze wieczystej nieruchomości, nie uzyskano Regulaminu S. z daty kontroli, zaniechano przesłuchania osób wchodzących w skład organu Skarżącej;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji organów obu instancji, pomimo mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przez Ministra Infrastruktury przepisu art. 81a § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść Skarżącej, tj. wątpliwości wynikających z okoliczności, że Skarżąca kwestionowała, że była wynajmującą apartamenty, że była posiadaczem i użytkownikiem odbiorników, a ponadto wynikających z braku upoważnienia K.L. do podpisania protokołu, przybicia przez nią firmowej pieczątki Skarżącej na protokole, faktu, że w nieruchomości przy ul. [...] w K. znajduje się nie 49 lokali (apartamentów) a jedynie 6 lokali mieszkalnych i 2 usługowe, będących własnością osób powiązanych ze spółką, która faktycznie zajmuje się wynajmem lokali (S. sp. z o.o.);
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji organów obu instancji, pomimo mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przez Ministra Infrastruktury przepisu, tj. art. 10 k.p.a. polegającego na niepowiadomieniu Strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji;
6) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji organów obu instancji, pomimo mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przez Ministra Infrastruktury przepisów, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., polegające na błędnie ustalonym stanie faktycznym, a w szczególności na przyjęciu ustaleń wskazanych powyżej – pkt 1 lit. a-d);
7) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji organów obu instancji, pomimo mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przez Ministra Infrastruktury przepisów, tj. art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. w zakresie oparcia ustaleń na regulaminie z daty kontroli, który nie został włączony do akt sprawy;
8) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji organów obu instancji, pomimo mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przez Ministra Infrastruktury przepisów, tj. art. 7, 8, 9 oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegającego na niezebraniu i nierozważeniu – w świetle szeregu wątpliwości i kwestionowania przez Skarżącą od początku, że to nie ona powinna być stroną postępowania – całego możliwego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w tym nie wyjaśniono powiązań pomiędzy właścicielami lokali ul. [...] w K. a spółką S. sp. z o.o. (spółka – jak zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – faktycznie wpisana została do rejestru w dniu 05.12.2019 r., niemiej jednak umowa spółki została podpisana 06.11.2019 roku), nie wyjaśniono, ile apartamentów widnieje w księdze wieczystej, nie uzyskano Regulaminu "S." z daty kontroli, zaniechano przesłuchania osób wchodzących w skład organu Skarżącej;
9) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji organów obu instancji, pomimo mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przez Ministra Infrastruktury przepisu art. 81a § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść Skarżącej;
10) art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niedokonanie prawidłowej kontroli legalności działania organu administracji w wyniku braku poddania przez Sąd I instancji analizie regulacji prawnych istotnych dla rozstrzygnięcia, a sformułowanie jedynie wniosków skutkujących oddaleniem skargi, podczas gdy decyzja naruszała przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.; w sprawie było bowiem szereg wątpliwości;
11) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji organów obu instancji, pomimo mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przez Ministra infrastruktury przepisu, tj. art. 10 k.p.a. polegającego na niepowiadomieniu Strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji;
12) art. 106 § 3 p.p.s.a., poprzez:
a) próbę ustalenia stanu faktycznego sprawy, tj. przyjęcie ustaleń ponad te które ustalił organ administracji;
b) błędną ocenę złożonego ze skargą Regulaminu świadczenia usługi S. z 2 września 2020 roku i przyjęcie, że wydruk ten dokumentuje stan z 21 października 2019 roku w zakresie określenia, kto w tej dacie był wynajmującym lokale (apartamenty przy ul. [...] w K.), podczas gdy regulamin ten powstał po dniu kontroli, na co wskazuje data wydruku, w okresie, kiedy funkcjonowała już spółka S. sp. z o.o.;
c) z ostrożności Skarżąca zarzuciła również: błędną ocenę złożonego ze skargą przez Skarżącą Regulaminu świadczenia usług S. z 2 września 2020 roku przez niedostrzeżenia sprzeczności ("raz wpisane jest, że wynajmującym jest I.. sp. z o.o. (S.) - pkt I", "a raz – S.: S. sp. z o.o. z siedzibą w K.", a nadto Regulamin popisany jest przez podmiot S. sp. z o.o. z siedzibą w K., co wskazuje, że ta właśnie spółka S. sp. z o.o. z siedzibą w K. jest podmiotem zarządzającym, wynajmującym i posiadającym lokale przy ul. [...] w K.);
d) niedopuszczenie dowodu uzupełniającego z: (i) informacji z księgi wieczystej [...] na okoliczność znajdowania się w budynku przy ul. [...] w K. - sześciu lokali (apartamentów) mieszkalnych i dwóch użytkowych, co stoi w sprzeczności ustaleniami organu administracji na podstawie oświadczenia pracownika, że tych apartamentów jest 49 i w każdym znajduje się odbiornik telewizyjny; (ii) informacji z [...]; (iii) informacji z [...]; (iv) informacji z [...], na okoliczność: a) tożsamości właścicieli lokali przy ul. [...] w K. i właścicieli spółki, która zawiaduje wynajmem tych lokali – S. sp. z o.o., b) braku posiadania przez Skarżąca jakiegokolwiek odbiornika w tych lokalach, podczas gdy okoliczności te są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy;
II. przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1, 2, 4, art. 5 ust. 1, ust. 3 oraz art. 7 ust. 6 u.o.a. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, w konsekwencji czego doszło do bezzasadnego przyjęcia, że Skarżąca w dniu przeprowadzenia u niej kontroli używała bądź posiadała 49 odbiorników telewizyjnych, zdatnych do natychmiastowego odbioru programu, oraz oddalenia skargi.
Ponadto strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z Regulaminu świadczenia usług S. (wydruk z dnia 12.07.2021 r.). Z ostrożności skarżąca wniosła również (wobec zaniechania tego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów (w aktach sprawy – złożone ze skargą do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie): a) informacji z [...] na okoliczność znajdowania się w budynku przy ul. [...] w K. - sześciu lokali (apartamentów) mieszkalnych i dwóch użytkowych, co stoi w sprzeczności ustaleniami organu administracji na podstawie oświadczenia pracownika, że tych apartamentów jest 49 i w każdym znajduje się odbiornik telewizyjny; b) informacji KRS S. sp. z o.o., informacji z kw [...]; informacji z kw [...]; informacji z kw [...]; na okoliczność tożsamości właścicieli lokali przy ul. [...] w K. i właścicieli spółki która zawiaduje wynajmem tych lokali; braku posiadania przez Skarżąca jakiegokolwiek odbiornika w tych lokalach.
V. Stanowisko strony przeciwnej.
Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od strony skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
VI. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
1. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – a więc niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji oraz podstawy, o których mowa w art. 189 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
2. Wobec niestwierdzenia określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przyczyn nieważności postępowania sądowego, jak również podstaw do zastosowania z urzędu art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do kontroli prawidłowości zaskarżonego wyroku w świetle podniesionych zarzutów kasacyjnych, uznając, że są one uzasadnione w zakresie wzorców kontrolnych wynikających z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. oraz w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.
Uwzględnienie powyższych ekscepcji stanowi zatem konieczną i wystarczającą podstawę do wzruszenia wyroku Sądu a quo.
3. Uznając zasadność wskazanych wyżej zarzutów kasacyjnych, należy stwierdzić, że kontrolowany Sąd Wojewódzki dokonał wadliwej oceny legalności proceduralnej zaskarżonej decyzji, pomijając konieczność przeprowadzenia – zgodnie z zasadą niezwiązania granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.) – pełnej i niezależnej od podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów weryfikacji zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w tym co do prawidłowości ustalenia relewantnego materialnoprawnie stanu faktycznego sprawy. W tym zakresie na czoło wysuwa się, co oczywiste, weryfikacja zachowania przez organy orzekające w sprawie rygorów proceduralnych wynikających przede wszystkim z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Tymczasem w przedmiotowej sprawie weryfikacja w powyższym zakresie została przeprowadzona w sposób niepozwalający na uznanie, że sporne między stronami zagadnienie ilości niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w lokalach – których ilość również budzi wątpliwości na tle stanu faktycznego przyjętego za podstawą orzekania – oraz ich gotowości do natychmiastowego odbioru programu zostało wyjaśnione, rozważone i rozstrzygnięte zgodnie z zasadami prawdy materialnej, oficjalności postępowania dowodowego oraz zupełności materiału dowodowego.
Przede wszystkim nie można było oprzeć rozstrzygnięcia sprawy rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego oraz ustalenia opłaty sankcyjnej za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6 w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych/u.o.a.) jedynie na protokole z przeprowadzonej kontroli rejestracji odbiorników oraz treści oświadczenia podpisanego przez uczestniczącego w kontroli pracownika podmiotu będącego posiadaczem lokali, których dotyczyła kontrola, w sytuacji, gdy zasadnicze w świetle art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. i budzące poważne wątpliwości okoliczności faktyczne dotyczące ilości – mających się znajdować w lokalach będących w posiadaniu strony skarżącej – odbiorników telewizyjnych oraz ich zdatności do odbioru programów nie zostały w sposób pewny i wyczerpujący potwierdzone na podstawie bezpośrednich oględzin powyższych lokali przez uprawnionych pracowników operatora wyznaczonego (art. 7 ust. 1 i 10 u.o.a.) w celu weryfikacji twierdzeń pracownicy recepcji, tóra z jednej strony oświadczyła, że w każdym lokalu objętym kontrolą ma znajdować się jeden odbiornik telewizyjny, z drugiej zaś – odmówiła okazania tych lokali, twierdząc jedynie, że są one "zajęte przez gości" i nie ma "możliwości wejścia", co w żaden sposób nie zostało zweryfikowane przez kontrolujących (zob. protokół z dnia 21 października 2019 r. wraz z załącznikami: oświadczeniem pracownika recepcji, listą czynności kontrolnych oraz notatką urzędową; k. 34-37 akt administracyjnych). W takim wypadku nie można uznać, że ustalenia faktyczne skarżonego organu są oparte na wiarygodnej podstawie dowodowej, a tym samym nie są dowolne (por. np. wyrok NSA z 16.10.2018 r., II GSK 3399/16, LEX nr 2582374).
Organy orzekające w pierwszej i drugiej instancji miały ponadto obowiązek – także po zakończeniu czynności kontrolnych – dokonać weryfikacji ustaleń wynikających z protokołu kontroli, gdyż już z pisma strony skarżącej z dnia 10 stycznia 2020 r. wynika, że strona ta zakwestionowała nie tylko ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji co własnego statusu jako strony postępowania, lecz także swoją wiedzę w zakresie ilości "potencjalnie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych" w lokalach mieszczących się w budynku objętym kontrolą, dodatkowo wskazując, że w tym zakresie organ może zwrócić się do właścicieli lub aktualnych posiadaczy ww. lokali. Powyższe deficyty w zakresie bazy dowodowej ustaleń faktycznych kontrolowanych organów oraz całego postępowania wyjaśniającego zostały dodatkowo pogłębione przez zupełne pominięcie włączenia do akt sprawy miarodajnej i wiarygodnej wersji regulaminu świadczenia usług w kontrolowanych lokalach oraz pewne ustalenie podmiotu, który wydał oraz stosował powyższy regulamin w okresie, w którym miało dojść do używania niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych.
4. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jakkolwiek postępowanie administracyjne w sprawie rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego oraz ustalenia opłaty sankcyjnej za używanie tego rodzaju niezarejestrowanego odbiornika ma charakter uproszczony (przede wszystkim ze względu ustawowe domniemanie wzruszalne, o którym mowa w art. 2 ust. 2 u.o.a.), to jednak organy prowadzące to postępowanie nie są upoważnione do odstępowania w jego toku od kodeksowych zasad ogólnych i szczególnych postępowania administracyjnego (w tym zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), dokonując relewantnych materialnoprawnie w świetle art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. ustaleń faktycznych tylko na podstawie wymagających weryfikacji dowodów lub zastępczych środków dowodzenia, które jedynie uprawdopodabniają istnienie określonych faktów.
Podstawa faktyczna decyzji, o której mowa w art. 7 ust. 6 u.o.a., musi zatem bazować na pełnym materiale dowodowym oraz wiarygodnych dowodach, z których bezspornie i bezpośrednio wynika co najmniej, że adresat tego rozstrzygnięcia jest posiadaczem (samoistnym lub zależnym w rozumieniu art. 336 k.c.) odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (lub odbiorników o ustalonej precyzyjnie ilości), znajdującego się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Dopiero prawidłowe ustalenie okoliczności faktycznych w tym zakresie pozwala na zastosowanie domniemania, o którym mowa w art. 2 ust. 2 u.o.a., które może zostać obalone przeciwdowodem okoliczności świadczących o nieużywaniu niezarejestrowanych odbiorników.
5. Wobec stwierdzenia zasadności poddanego powyżej analizie zarzutu naruszenia prawa procesowego oraz uznania, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona dla potrzeb przejęcia skargi do rozpoznania na podstawie art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał końcowej oceny legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, stwierdzając ich wadliwość wynikającą ze wskazanych wyżej naruszeń prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, skutkując jej wadliwym rozstrzygnięciem (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.).
Ocena pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej okazała się w niniejszym postępowaniu zbędna lub bezprzedmiotowa.
6. Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę, kontrolowane organy dokonają weryfikacji i uzupełnienia ustaleń faktycznych w zakresie rodzaju i podstawy ewentualnego posiadania przez stronę skarżącą odbiorników telewizyjnych w budynku objętym kontrolą w dniu kontroli, ich ilości w spornych lokalach oraz zdatności do odbioru programów. W razie natomiast niemożności zebrania wiarygodnego i pełnego materiału dowodowego w celu odtworzenia stanu faktycznego istniejącego w dniu kontroli, kontrolowane organy będą zobowiązane do rozstrzygnięcia niedających się usunąć wątpliwości co do istotnych elementów stanu faktycznego sprawy na korzyść strony skarżącej (art. 81a § 1 k.p.a.).
7. Mając na względzie całość przedstawionej argumentacji oraz uznając, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, jak również przyjmując, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.– uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia 1 czerwca 2020 r., zasądzając jednocześnie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 oraz art. 203 pkt 1 i art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. od następcy zadaniowo-kompetencyjnego skarżonego organu – Ministra Aktywów Państwowych na rzecz strony skarżącej kasacyjnie 4.303 (cztery tysiące trzysta trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
-----------------------
2