II GSK 232/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną przewoźnika od kary pieniężnej za brak przekazywania danych geolokalizacyjnych w systemie SENT-GEO, uznając, że nie można było odstąpić od jej nałożenia z uwagi na brak przesłanek ważnego interesu publicznego lub przewoźnika.
Przewoźnik I. T. został ukarany karą 10.000 zł za niewywiązanie się z obowiązku przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu w systemie SENT-GEO. Zarówno organ I instancji, jak i WSA w Gorzowie Wlkp. uznały karę za zasadną, odrzucając argumenty o braku podstaw do odstąpienia od jej nałożenia. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym zasady proporcjonalności. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że brak przekazywania danych GPS uniemożliwia monitorowanie towaru i nie stanowi jedynie nieistotnego uchybienia formalnego.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej I. T. od wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim, który utrzymał w mocy decyzję o nałożeniu na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Kara została nałożona za niewywiązanie się z obowiązku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w systemie SENT-GEO podczas przewozu towarów. Organy administracji oraz Sąd I instancji uznały, że brak przekazywania danych uniemożliwia sprawowanie nadzoru nad przewozem i nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, takie jak ważny interes przewoźnika lub interes publiczny. Skarżący kasacyjnie podnosił zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym zasady proporcjonalności wynikającej z Konstytucji RP i Prawa przedsiębiorców, argumentując, że kara jest niewspółmiernie dolegliwa i stanowi jedynie uchybienie formalne. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu I instancji. Sąd podkreślił, że brak danych GPS stanowi realne zagrożenie dla celów ustawy SENT, a argument o braku uszczuplenia należności Skarbu Państwa nie jest wystarczający do odstąpienia od kary. NSA zaznaczył, że instytucja odstąpienia od wymierzenia kary ma charakter wyjątkowy i nie może być stosowana standardowo, a przesłanki do jej zastosowania muszą być udowodnione przez stronę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, brak przekazywania danych geolokalizacyjnych stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej. Odstąpienie od nałożenia kary jest możliwe tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy istnieją uzasadnione przesłanki ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego, które nie zostały wykazane w tej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nieprzekazanie danych geolokalizacyjnych uniemożliwia monitorowanie towaru, co jest podstawowym celem ustawy SENT. Argumenty o uchybieniu formalnym lub braku uszczuplenia należności Skarbu Państwa nie są wystarczające do odstąpienia od kary. Instytucja odstąpienia od kary ma charakter wyjątkowy i wymaga wykazania konkretnych, nadzwyczajnych okoliczności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (13)
Główne
ustawa SENT art. 10a § ust. 1
Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
Przewoźnik jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem podczas całej trasy przewozu.
ustawa SENT art. 22 § ust. 2a
Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
W przypadku niewywiązania się z obowiązku przekazywania danych geolokalizacyjnych, nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.
Pomocnicze
ustawa SENT art. 22 § ust. 3
Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
Organ może odstąpić od wymierzenia kary w uzasadnionych przypadkach ze względu na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny.
ustawa SENT art. 30 § ust. 4
Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
Nie wszczyna się postępowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej, gdy nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego (nie miał zastosowania w tej sprawie z uwagi na ust. 5).
ustawa SENT art. 30 § ust. 5
Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
Określa wyjątki od ust. 4, które miały zastosowanie w tej sprawie.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności, która może ograniczać prawa i wolności.
Prawo przedsiębiorców art. 12
Ustawa Prawo przedsiębiorców
Zasada proporcjonalności w stosowaniu przepisów wobec przedsiębiorców.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia orzeczenia organu w przypadku naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada rozpoznawania sprawy w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak przekazywania danych geolokalizacyjnych w systemie SENT-GEO stanowi naruszenie ustawy. Nie istnieją przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny. Kara pieniężna jest proporcjonalna i zgodna z celami ustawy SENT. Argument o braku uszczuplenia należności Skarbu Państwa nie jest wystarczający do odstąpienia od kary.
Odrzucone argumenty
Kara pieniężna jest niewspółmiernie dolegliwa i stanowi jedynie uchybienie formalne. Naruszenie zasady proporcjonalności z uwagi na brak uszczuplenia należności Skarbu Państwa. Możliwość odstąpienia od kary z uwagi na siłę wyższą (nieudowodniona).
Godne uwagi sformułowania
brak możliwości kontrolowania i śledzenia całej trasy przewozu towaru nieprzekazywanie danych do systemu SENT-GEO uniemożliwiało sprawowanie właściwego nadzoru przepisy ustawy o SENT nie przewidują możliwości odstąpienia od nałożenia kary i różnicowania odpowiedzialności brak uszczuplenia należności Skarbu Państwa nie może mieć znaczenia przesądzającego w interesie publicznym leży bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa brak przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych stanowi wyłącznie nieistotne uchybienie o charakterze formalnym brak przekazywania danych GPS w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem nie sposób uznać, że nieprzekazanie aktualnych danych geolokalizacyjnych stanowi wyłącznie nieistotne uchybienie o charakterze formalnym instytucji tej nie można jednak uczynić pewnym standardem postępowania organów bowiem wypaczałoby to jej niewątpliwie wyjątkowy i zarazem szczególny charakter
Skład orzekający
Gabriela Jyż
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Sieńczyło - Chlabicz
członek
Wojciech Kręcisz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku przekazywania danych geolokalizacyjnych w systemie SENT, przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz zasady proporcjonalności w prawie administracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia ustawy SENT, ale jego wnioski dotyczące proporcjonalności i interesu publicznego mogą mieć szersze zastosowanie w prawie administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu monitorowania przewozu towarów i kar administracyjnych, co jest istotne dla branży transportowej i prawników zajmujących się prawem administracyjnym. Wyjaśnia zasady stosowania zasady proporcjonalności w kontekście kar.
“Kara 10 tys. zł za brak GPS w ciężarówce. Kiedy można uniknąć mandatu?”
Dane finansowe
WPS: 10 000 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 232/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-07-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-01-30 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Gabriela Jyż /przewodniczący sprawozdawca/ Joanna Sieńczyło - Chlabicz Wojciech Kręcisz Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy Hasła tematyczne Transport Sygn. powiązane II SA/Go 260/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2023-09-20 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 104 art. 22 ust. 3 i ust. 2a, art. 10a. Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.) Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 31 ust. 3. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 września 2023 r. sygn. akt II SA/Go 260/23 w sprawie ze skargi I. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 21 lutego 2023 r. nr 0801-IOAC.4823.1.2023.DMK w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od I. T. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze 1.350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 20 września 2023 r., w sprawie ze skargi I. T. w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, oddalił skargę. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym. Naczelnik Lubuskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gorzowie Wlkp. decyzją z dnia 28 listopada 2022 r., nałożył na I. T. (dalej: "Skarżąca"), karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za niewywiązanie się jako przewoźnika z obowiązku wynikającego z art. 10a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 104, dalej: "ustawa SENT"), tj. obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu. Po przeanalizowaniu zebranych dokumentów organ I instancji stwierdził brak okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ze względu na ważny interes przewoźnika lub ważny interes publiczny. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze (dalej: "DIAS" lub "organ odwoławczy"), zaskarżoną decyzją z dnia 21 lutego 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż istota monitorowania przewozu towarów wrażliwych, opiera się na prawidłowej rejestracji przewozów w systemie SENT. DIAS podkreślił, że przewoźnik nie zgłosił żadnych problemów w działaniu systemu SENT-GEO, a nieprzekazywanie danych do systemu SENT-GEO uniemożliwiało sprawowanie właściwego nadzoru nad przewozem, z uwagi na brak możliwości kontrolowania i śledzenia całej trasy przewozu towaru. Organ odwoławczy podkreślił, że przewoźnik ma obowiązek nie tylko wyposażenie środka transportu, ale również przez bieżąco kontrolę sprawnego przekazu. W ocenie DIAS przepisy ustawy o SENT nie przewidują możliwości odstąpienia od nałożenia kary i różnicowania odpowiedzialności przewoźników w zależności od przyczyny niedopełnienia obowiązków wynikających z ustawy o SENT, czy stopnia zawinienia poszczególnych podmiotów. Ponadto organ odwoławczy nie znalazł przesłanek przemawiających za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej ze względu na ważny interes podatnika lub interes publiczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodził się z organami, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przez przewoźnika obowiązku wynikającego z powołanego wyżej art. 10a ust. 1 ustawy SENT, w konsekwencji czego zaistniały przesłanki merytoryczne uzasadniające nałożenie na Skarżącą kwestionowanej przez nią kary pieniężnej w oparciu o treść art. 22 ust. 2a ustawy SENT. Sąd I instancji nie zgodził się ze Skarżącą, że skoro dane geolokalizacyjne były przekazywane do systemu e-Toll, a Krajowa Administracja Skarbowa sprawuje nadzór zarówno nad systemem e-Toll jak i SENT-GEO, możliwa jest weryfikacja całej trasy skontrolowanego przewozu. W opinii WSA, w realiach badanej sprawy pod pojęciem "zewnętrzny system lokalizacji", do którego miały być przekazywane aktualne dane geolokalizacyjne należało rozumieć system SENT-GEO, czyli system dedykowany do monitoringu przewozów w ramach ustawy SENT, a nie jakikolwiek system, w tym system e-TOLL. Sąd podkreślił, że przysłanie danych do systemu e-Toll nie sanowało braku przesłania aktualnych danych do systemu SENT-GEO. W opinii Sądu I instancji, ujawnione w toku kontroli naruszenie było wynikiem braku należytej staranności w wykonywaniu przez przewoźnika, będącego podmiotem profesjonalnym swoich ustawowych obowiązków. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż w rozpatrywanej sprawie organy prawidłowo także stwierdziły brak podstaw do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, z uwagi na wystąpienie przypadku uzasadnionego ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego, o których mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Sąd I instancji podkreślił, że do zastosowania sankcji wynikające z art. 22 ust. 2a ustawy SENT wystarczające jest samo popełnienie stypizowanego przez przepis prawa materialnego czynu, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz, a odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej uzasadnione jest jedynie w przypadkach wyjątkowych. Zdaniem WSA, w niniejszej sprawie nie jest uzasadnione odwoływanie się do poglądów orzecznictwa wskazujących, iż w interesie publicznym nie leży nakładanie przez organy kar pieniężnych na podmioty działające zgodnie z prawem, a dopuszczające się jedynie nieistotnych czy też oczywistych omyłek, błędów w zgłoszeniu SENT, czy uchybień formalnych. Tego rodzaju przypadki trudno bowiem porównywać z sytuacją, gdy wymagany w dacie kontroli przepisami prawa obowiązek zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem, nie został zrealizowany, a przewoźnik nie zastosował dostępnych środków, aby sprostać w/w obowiązkowi. Według Sądu I instancji, w interesie publicznym leży bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Ponadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za nieprawidłowe stanowisko Skarżącej, iż ze względu na wywodzoną z art. 31 ust. 3 Konstytucji zasadę proporcjonalności, do której odwołuje się też art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162, dale: "Prawo przedsiębiorców"), odstąpienie od nałożenia kary mogłoby nastąpić już z powodu braku uszczuplenia należności Skarbu Państwa. W opinii Sądu, brak uszczuplenia należności Skarbu Państwa nie może mieć zatem znaczenia przesądzającego i nie może sam w sobie stanowić o spełnieniu przesłanki interesu publicznego. Sąd I instancji podkreślił, że monitorowanie dokonywanego przez Skarżącą transportu było szczególnie ważne gdyż dotyczył on odpadów, a więc mógł on mieć wpływ na ochronę środowiska naturalnego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji, wartościując i oceniając podstawy ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a rozstrzygnięcie w tym zakresie nie nosi cech dowolności, bowiem organy w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeanalizowały i oceniły kwestię wystąpienia przesłanek interesu publicznego oraz ważnego interesu strony jako okoliczności uzasadniających ewentualne odstąpienie od nałożenia kary. WSA zauważył, że pomimo pouczenia o możliwości przedstawienia dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę do ewentualnego zastosowania odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów czy okoliczności świadczących o wystąpieniu sytuacji nadzwyczajnej, niezależnej od niej, uniemożliwiającej wywiązanie się z ciążącego na niej obowiązku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodził się z organem, iż w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 30 ust. 4 ustawy SENT, przewidujący brak wszczęcia postępowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej w sytuacji gdy nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, z uwagi na treść art. 30 ust. 5 ustawy SENT. Sąd I instancji nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób wybiórczy czy nieobiektywny, zaś dokonana ocena dowodów nie nosi znamion dowolności. Zdaniem WSA, nie doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 czy art. 191 o.p. Sąd I instancji podkreślił, że w sprawie zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 210 § 4 o.p. W podstawie prawnej wyroku wskazano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). Skarżąca od powyższego wyroku wniosła skargę kasacyjną, w której zarzuciła: 1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, mające wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 22 ust. 2a oraz art. 22 ust. 3 ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (dalej: ustawa SENT) oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w związku z art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2021 r. poz. 162) poprzez błędnym przyjęciu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp., że organy prawidłowo stwierdziły brak podstaw do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny, w szczególności poprzez odmówienie zastosowania zasady proporcjonalności oraz nieprawidłową wykładnię ratio legis ustawy SENT, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. 2) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, mające wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 10a ust. 1, art. 22 ust. 2a oraz art. 22 ust. 3 ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (dalej: ustawa SENT) poprzez wadliwe przyjęcie, że art. 22 ust. 3 ustawy SENT stanowi o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli siła wyższa uzasadnia okoliczność niewywiązywania się z obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, zgodnie z art. 10a ust. 1 oraz art. 22 ust. 2a ustawy SENT, podczas gdy tego rodzaju przesłanka nie wynika z treści art. 22 ust. 3 ustawy SENT a tym bardziej z prawidłowo przeprowadzonej wykładni tego przepisu i ratio legis ustawy SENT, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny (dalej również: "NSA"), rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i przez poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny bierze jednak pod uwagę z urzędu przesłanki nieważności postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia (art. 186 p.p.s.a.) oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Mając na względzie wskazane wyżej zasady postępowania kasacyjnego, wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego oraz brak podstaw do zastosowania art. 186 i art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zarzutów skargi kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie bezsporny jest fakt, iż w systemie SENT-GEO nie odnotowano danych GPS w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem [...]. Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest natomiast możliwość zastosowania regulacji odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT, m.in. w związku z zasadą proporcjonalności wynikającą zarówno z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, jak i art. 12 Prawa przedsiębiorców. Zgodnie z art. 10a ustawy SENT, przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. W przypadku niewywiązania się z ww. obowiązki, na przewoźnika jest nakładana kara w wysokości 10.000 zł. W uzasadnionych przypadkach ze względu na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny, organ na wniosek przewoźnika lub z urzędu, może odstąpić od wymierzenia kary. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 22 ust. 3 ustawy SENT stwierdzając, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do przyjęcia, że w sprawie względem skarżącej spółki zachodziły przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej z uwagi na ważny interes publiczny. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, pojęcie "interesu publicznego" nie jest pojęciem, którego treść mogłaby być interpretowana w sposób dowolny. W sytuacji, gdy ustawodawca posługuje się pojęciami nieostrymi i klauzulami generalnymi, takimi jak "interes publiczny", organ administracji czy sąd stosujący prawo nie otrzymuje prawa do swobodnego określania ich treści. Na organy stosujące prawo został zatem nałożony obowiązek odszukania optymalnych treści wyrażających istotę "interesu publicznego" (zob. m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2024 r., sygn. akt II GSK II GSK 1341/20). Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela pogląd prezentowany w wyroku NSA z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1765/23, że nadanie treści pojęciu "interesu publicznego" powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności wywodzonej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz z art. 12 Prawo przedsiębiorców. W opinii Sądu, organ nakładając na podmiot sankcję bezwzględnie oznaczoną jaką jest kara pieniężna w określonej wysokości, powinien zbadać, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Przy dokonywaniu wykładni art. 22 ust. 3 ustawy SENT, należy dokonać analizy, czy stwierdzone uchybienia m.in.: stanowiły realne zagrożenie interesów Państwa, miały charakter incydentalny lub nosiły znamiona działania celowego, były doniosło z punktu widzenia ustawy o SENT. Należy zaznaczyć, że odstąpienie od wymierzenia kary określonej w art. 22 ust. 2a ustawy SENT, jest formą surowości kary, a więc stanowi kolejną, po zróżnicowaniu kwot samych kar, emanację zasady proporcjonalności. Instytucji tej nie można jednak uczynić pewnym standardem postępowania organów bowiem wypaczałoby to jej niewątpliwie wyjątkowy i zarazem szczególny charakter (zob. wyrok NSA z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 752/23). Skarżąca w skardze kasacyjnej podniosła, że Sąd I Instancji naruszył art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 12 Prawa przedsiębiorców dotyczące zasady proporcjonalności, ponieważ zgodził się z organem, że w przedmiotowej sprawie nie znajdzie zastosowania instytucja odstąpienia od wymierzenia kary. Uzasadniając swój zarzut, Skarżąca argumentowa, iż nałożona kara jest sprzeczna z ratio legis ustawy SENT, a kara jest niewspółmiernie dolegliwa w stosunku do popełnionych przez Skarżącą uchybień formalnych. Skarżąca podkreśliła, że jej uchybienie nie stanowiło realnego zagrożenia interesom Skarbom państwa. W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie nie została naruszona zasada proporcjonalności wynikająca z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 12 Prawa przedsiębiorcy. Zgodnie z uzasadnieniem nowelizacji ustawy SENT, wprowadzenie regulacji dotyczących geolokalizacji miało na celu zapewnienie bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania przewozu towarów wskazanych poprzez wykorzystanie danych geolokalizacyjnych. W orzecznictwie panuje ugruntowany pogląd, iż przepisy ustawy o SENT nie uzależniają nakładania kar pieniężnych od powstania uszczupleń podatkowych, a zatem posługiwanie się argumentem w postaci braku narażenia "fiskusa" na stratę nie jest w żadnym razie uzasadnione i nie świadczy o automatycznym zaistnieniu interesu publicznego (zob. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 752/23). Brak informacji o bieżącym położeniu środka transportu towaru objętego zgłoszeniem, uniemożliwia monitowanie towaru przez służby, a więc w konsekwencji nie jest realizowany podstawowy cel ustawy. Mając na uwadze powyższe, nie sposób uznać, że nieprzekazanie aktualnych danych geolokalizacyjnych stanowi wyłącznie nieistotne uchybienie o charakterze formalnym. W opinii Sądu, ustawodawca uwzględnił zasadę proporcjonalności przewidując kary w różnej wysokości w zależności od rodzaju popełnionego uchybienia. Nie można więc kwestionować jako nieproporcjonalnej kary, która została nałożona w wysokości określonej w ustawie o SENT i zgodnie z celem tejże ustawy. Na marginesie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 31 Konstytucji RP, istnieje możliwość ograniczenia w drodze ustawy wolności i praw, gdy są one niezbędne w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 1341/20). W konsekwencji zarzut przedstawiony w skardze kasacyjnej w punkcie 1 należy uznać za nietrafny. W kwestii naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 10a ust. 1, art. 22 ust. 2a oraz art. 22 ust. 3 ustawa SENT poprzez wadliwe przyjęcie, że art. 22 ust. 3 tej ustawy stanowi o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli siła wyższa uzasadnia okoliczność niewywiązywania się z obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, ww. zarzut należy również uznać za niezasadny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjny, Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 22 ust. 3 ustawy SENT, ponieważ w uzasadnieniu wprost podkreślił, że pojęcie "ważnego interesu" nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Przedstawienie odpowiednich dowodów, o których wspomniał Wojewódzki Sąd Administracyjny, dotyczyło udowodnienia okoliczności uzasadniających odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej ze względu na ważny interes przewoźnika poprzez m.in. wskazanie nadzwyczajnych, losowych sytuacji takich jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe (zob. str. 18-19 uzasadnienia wyroku WSA), które w konkretnych okolicznościach stanowiłyby ważny interes przewoźnika związany z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary (zob. w wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 766/23). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, o czym orzeczono na podstawie na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI