II GSK 2309/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA, który utrzymał w mocy decyzję o nałożeniu opłaty podwyższonej za nielegalne wydobycie kruszywa.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K.M. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jego skargę na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego. Decyzja ta ustaliła opłatę podwyższoną za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji. NSA rozpoznał zarzuty naruszenia prawa procesowego, uznając je za bezzasadne lub formalnie wadliwe, w tym dotyczące wiążącej mocy wyroku w sprawie o wykroczenie, zakresu kontroli sądu, prawidłowości doręczeń i przebiegu postępowania dowodowego. Ostatecznie NSA oddalił skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który utrzymał w mocy decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego o nałożeniu opłaty podwyższonej za nielegalne wydobycie kruszywa naturalnego. Sprawa wywodziła się z ustaleń o wydobyciu piasku po wygaśnięciu koncesji, gdzie organy administracji uznały K.M. za podmiot odpowiedzialny, mimo że jego ojciec Z.M. przyznał się do prowadzenia wydobycia. WSA w Gliwicach oddalił skargę K.M., uznając ustalenia organów za prawidłowe i odrzucając zarzuty naruszenia prawa procesowego. W skardze kasacyjnej K.M. podniósł szereg zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 11 p.p.s.a. (wiążąca moc wyroku w sprawie o wykroczenie), art. 134 § 1 p.p.s.a. (zakres kontroli sądu), a także zarzuty dotyczące wadliwego doręczania pism, niezapewnienia czynnego udziału stron w postępowaniu, wadliwego przeprowadzenia dowodów (przesłuchania świadków, wizje terenowe) oraz naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (uzasadnienie wyroku). NSA uznał zarzuty za bezzasadne lub formalnie wadliwe. W szczególności, NSA stwierdził, że wyrok w sprawie o wykroczenie został potraktowany jako element bazy dowodowej, a nie jako wiążący. Odnosząc się do zarzutów proceduralnych, NSA uznał, że nie wykazano ich istotnego wpływu na wynik sprawy, a wiele z nich stanowiło powtórzenie argumentacji bez rzetelnej polemiki lub było sprzeczne ze stanem akt. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. uznano za bezzasadne, wskazując na prawidłowość uzasadnienia wyroku WSA. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny traktuje taki wyrok jako element bazy dowodowej, a nie jako wiążący.
Uzasadnienie
Sąd a quo uznał wyrok Sądu Rejonowego w Turku za element bazy dowodowej w sprawie administracyjnej, uznając jego pozytywną ocenę wiarygodności za prawidłową.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać m.in. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, NSA orzeka o jej oddaleniu.
p.g.g. art. 38 § 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
Koncesja wygasa z upływem czasu, na jaki została udzielona.
p.g.g. art. 140
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
Określa obowiązek wymierzenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji.
p.g.g. art. 143 § 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
Reguluje sposób ustalania opłaty podwyższonej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 11
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustalenia prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny, ale wyrok w sprawie o wykroczenie jest traktowany jako element bazy dowodowej.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania.
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
p.g.g. art. 153 § 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
Uprawnia pracowników nadzoru górniczego do przeprowadzania wizji terenowych w miejscach wydobywania kopalin bez wymaganej koncesji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uznanie wyroku w sprawie o wykroczenie za element bazy dowodowej, a nie wiążący. Stwierdzenie, że zarzuty naruszenia prawa procesowego nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. Prawidłowość uzasadnienia wyroku WSA. Brak wykazania istotności zarzutów dotyczących doręczeń i czynności procesowych dla wyniku sprawy.
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 11 p.p.s.a. poprzez uznanie za wiążące ustaleń z wyroku w sprawie o wykroczenie. Niewłaściwe zastosowanie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez odstąpienie od rozstrzygnięcia wszystkich zarzutów skargi. Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie poprzez niedoręczenie lub nieskuteczne doręczenie decyzji i innych pism. Oparcie rozstrzygnięcia na dowodach zebranych z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego i niezapewnienie czynnego udziału stronom. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie wyroku. Oparcie rozstrzygnięcia na wadliwych ustaleniach postępowania przed organami nadzoru górniczego. Dowolna i jednostronna ocena materiału dowodowego. Pozostawienie bez rozpoznania wniosku o przeprowadzenie dowodów. Pozostawienie bez wyjaśnienia okoliczności związanych z doręczeniem decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Sąd a quo uznał ten wyrok jedynie za element bazy dowodowej w sprawie administracyjnej (dokument urzędowy), uznając pozytywną ocenę wiarygodności tego dowodu za prawidłową. nie wykazano w odniesieniu do nich spełnienia przesłanki funkcjonalnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a więc możliwości istotnego wpływu tego rodzaju naruszeń na wynik sprawy nie wykazują one dostatecznej relewancji i istotności na tle stanu faktycznego sprawy będącego podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie obligatoryjne elementy składowe, o których mowa w art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a., a w szczególności w sposób wystarczający wyjaśnia znaczenie i sposób zastosowania podstawy prawnej rozstrzygnięcia
Skład orzekający
Dorota Dąbek
sędzia
Izabella Janson
sędzia del. WSA
Marcin Kamiński
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności za nielegalne wydobycie, znaczenia wyroków w sprawach o wykroczenie dla postępowań administracyjnych, wymogów formalnych skargi kasacyjnej oraz zakresu kontroli sądowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wydobycia kruszywa po wygaśnięciu koncesji i procedury administracyjnej z tym związanej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności za nielegalne wydobycie i interpretacji przepisów proceduralnych w kontekście postępowań administracyjnych. Choć nie zawiera nietypowych faktów, pokazuje złożoność prawną i procesową takich spraw.
“Odpowiedzialność za nielegalne wydobycie: czy wyrok za wykroczenie ratuje przed opłatą?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 2309/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Izabella Janson
Marcin Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Koncesje
Sygn. powiązane
III SA/Gl 1199/18 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2020-12-08
II GZ 31/19 - Postanowienie NSA z 2019-03-07
Skarżony organ
Urząd Górniczy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 11, art. 134 § 1, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant asystent sędziego Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 grudnia 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 1199/18 w sprawie ze skargi K.M. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 9 sierpnia 2018 r. nr PR.543.49.2018 w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I. Przedmiot kontroli kasacyjnej.
Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 1199/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę K. M. (skarżący, strona, strona skarżąca) na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego (Prezes WUG, organ II instancji, organ) z dnia 9 sierpnia 2018 r., nr PR.543.49.2018, w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji.
II. Stan sprawy wynikający z kontrolowanego wyroku.
Dnia 27 października 2014 r. pracownicy Starostwa Powiatowego w Turku ujawnili nielegalne wydobycie kruszywa naturalnego (piasku) z działek o nr: [...], [...], [...], [...] i [...] w miejscowości I. Eksploatacja była prowadzona na terenie, który wcześniej, tj. do dnia 31 grudnia 2013 r., był objęty koncesją na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża I., udzieloną przez Starostę Tureckiego, decyzją z 2 października 2003 r. znak: RLŚ 7511/6/03. Na podstawie tej koncesji eksploatację prowadziła strona w ramach własnej działalności gospodarczej pod nazwą: "Usługi transportowe - wydobywanie żwiru i piasku M. K.". Koncesja ta została udzielona do dnia 31 grudnia 2013 r. Decyzją z 24 lutego 2014 r. Starosta Turecki stwierdził wygaśnięcie koncesji. Zawiadomieniem z 9 marca 2015 r. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w Poznaniu (OUG, organ I instancji) wszczął wobec strony postępowanie w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej koncesji kruszywa naturalnego (piasku) z działek o nr: [...], [...], [...], [...] i [...] w miejscowości I. W dniu 9 listopada 2015 r. przesłuchany w charakterze świadka Z. M. (ojciec strony i pracownik zatrudniony w firmie syna) przyznał się do prowadzenia nielegalnego wydobycia na ww. działkach. W konsekwencji organ I instancji zawiadomieniem z 18 grudnia 2015 r. poinformował Z. M. o wszczęciu wobec niego postępowania w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej, który w czasie przesłuchania 14 stycznia 2015 r. ponownie przyznał, że prowadził wydobycie bez wymaganej koncesji. W nielegalnym wydobyciu brali również udział inni pracownicy zatrudnieni w firmie syna, z tym, że to on kierował tą działalnością i wydawał polecenia innym pracownikom. Wersję wydarzeń Z. M. potwierdzili świadkowie, tj. A. M. (kuzyn strony), D. M. (brat strony) oraz A. T. Wszyscy świadkowie są przy tym zatrudnieni w firmie strony. Dyrektor OUG nie dał jednak wiary zeznaniom tych świadków oraz Z. M. i ustalił, że sprawcą nielegalnego wydobycia była strona. W konsekwencji decyzją z dnia 11 czerwca 2018 r., umorzył postępowanie w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej wobec Z. M., a decyzją z dnia 11 czerwca 2018 r. ustalił opłatę podwyższoną stronie w wysokości 722.564 zł.
Odwołanie od decyzji Dyrektora OUG wniosła strona, domagając się uchylenia tej decyzji i umorzenia postępowania, ewentualnie jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Decyzją z 9 sierpnia 2018r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu ww. decyzji Prezes WUG w pełni podzielił stanowisko organu I instancji co do tego, że nielegalna eksploatacja na działkach w miejscowości Izabelin była prowadzona za zgodą i wiedzą strony, z wykorzystaniem sprzętu i pracowników jego firmy. Zdaniem organu II instancji, bliskie prawdy były zeznania strony złożone w dniu 24 listopada 2014 r. Przedsiębiorca zeznał wtedy: "Materiał wydobyty ze złoża w tym okresie służył wyłącznie do odbudowy naruszonych wcześniej pasów ochronnych, a szczególnie drogi przebiegającej wzdłuż lasu od strony południowej. Wszystkie prace prowadzone na złożu [...] nr 1 prowadziła wyłącznie moja firma". Późniejsze twierdzenia strony, że chciała "chronić" ojca, uznano za niewiarygodne. W ocenie Prezesa WUG, sytuacja jest dokładnie odwrotna, tzn. Z. M. próbuje "chronić" syna. Dodatkowo zauważono, że pracodawca (tj. strona) ponosi odpowiedzialność za działania swoich pracowników, w tym za działania Z. M., który uczestniczył w nielegalnym wydobyciu piasku, podobnie jak inni pracownicy firmy strony. Działalność ta prowadzona była jednak za zgodą i wiedzą przedsiębiorcy (pracodawcy) tj. strony. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Prezes WUG nie stwierdził żadnych nieprawidłowości w doręczaniu decyzji i innych pism w postępowaniu pierwszej instancji. W szczególności, zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona pełnomocnikowi strony, tj. adw. S.K.. Zgodnie z danymi zawartymi w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, jako dodatkowe stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej przez adw. S. K., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą: "Kancelaria Adwokacka S. K." widnieje adres: ul. [...], [...]. Sam pełnomocnik również wskazał ten adres. Zaskarżona decyzja została prawidłowo zaadresowana i odebrana przez osobę w lokalu przedsiębiorstwa. Zdaniem organu II instancji, sformułowanie zarzutów w tym zakresie, jak również odesłanie do OUG, pismem z dnia 9 lipca 2018 r. przez prezesa zarządu spółki "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w T., przesyłek kierowanych do pełnomocników stron postepowania stanowi próbę oszukania organu odwoławczego. Za całkowicie bezzasadny uznano zarzut naruszenia art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), skoro organ I instancji zawiadomił ówczesnego pełnomocnika strony – doradcę podatkowego L. W. o zakończeniu postępowania dowodowego, możliwości zapoznania się z materiałami zgromadzonymi w sprawie i wypowiedzenia się co do tych materiałów. Po tym zawiadomieniu nie były już przeprowadzane czynności dowodowe. Zdaniem Prezesa WUG, pełnomocnicy strony jako profesjonaliści powinni porozumieć się w sprawie stanu prowadzonej sprawy. Organ I instancji po zgłoszeniu się do postępowania nowego pełnomocnika strony nie miał już obowiązku ponawiania zawiadomienia o możliwości zapoznania się z materiałami zgromadzonymi w sprawie i wypowiedzenia się co do tych materiałów. Dowody z przesłuchania świadków zostały przeprowadzone prawidłowo. Przepisy k.p.a. nie przewidują konieczności zmiany terminu przeprowadzenia dowodu z powodu chorób pełnomocnika lub strony. Organ odwoławczy za niezasadne uznał wielokrotne przesuwanie terminów czynności dowodowych na prośbę pełnomocnika stron doradcy podatkowego L. W. w ramach postępowania pierwszej instancji. Doprowadziło to w konsekwencji do niepotrzebnego wydłużenia postępowania. W ocenie organu II instancji, wbrew twierdzeniu zawartym w odwołaniu, w dniu 9 sierpnia 2016 r. w czasie wizji miejsca nielegalnego wydobycia piasku byli obecni strona oraz pełnomocnik - doradca podatkowy L. W. Okoliczność tę stwierdzili pracownicy OUG w notatce służbowej z przeprowadzenia tej czynności. Zgodnie z art. 67 § 1 k.p.a., ze wspomnianej czynności powinien być sporządzony protokół, jednak uchybienie to nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Obliczenie opłaty podwyższonej w istocie jest oparte na pomiarach wykonanych przez mierniczego górniczego w dniu 31 października 2014 r. Odnosząc się do zarzutu przeprowadzenia wizji wyrobiska w dniu 15 maja 2015 r. bez udziału strony, a z udziałem osoby nieuprawnionej, tj. Z. M., Prezes WUG wskazał, że wspomniana czynność została powtórzona w dniu 9 sierpnia 2016 r. z udziałem strony oraz pełnomocnika - doradcy podatkowego L. W. Ustosunkowując się do zarzutu braku zawiadomienia stron o wizji wyrobiska w dniu 31 października 2014 r., organ wyjaśnił, że pracownicy nadzoru górniczego mogą przeprowadzać wizje terenowe w miejscach wydobywania kopalin bez wymaganej koncesji na podstawie art. 153 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (p.g.g.). Przepisy p.g.g. nie wymagają uprzedniego informowania o planowanej wizji miejsc nielegalnego wydobywania kopalin. Prezes WUG nie dopatrzył się również żadnych nieprawidłowości w zakresie przesłuchań świadków i stron, w szczególności w zakresie prawa odmowy zeznań. W zakresie zarzutu, że w czasie przesłuchania strony w dniu 24 listopada 2014 r. obecny był jego ojciec – Z. M., organ stwierdził, że żaden z przepisów k.p.a. nie zabrania stronie stawienia się na przesłuchanie z członkiem rodziny. Poza tym strona wyraziła zgodę na obecność swojego ojca, co wynika jednoznacznie z treści protokołu przesłuchania. Poza tym A. J. oraz T. F., wbrew zarzutom odwołania, zostali przesłuchani w charakterze świadków w dniu 14 lutego 2017 r., o czym strony zostały uprzednio zawiadomione, zgodnie z art. 79 § 1 k.p.a. Organ II instancji stwierdził również, że twierdzenie zawarte w odwołaniu, iż koncesja na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "I. nr 1" wygasła nie z upływem terminu, na jaki została udzielona, tj. z dniem 31 grudnia 2013 r., lecz z dniem wydania decyzji stwierdzającej wygaśniecie tej koncesji, organ uznał za wadliwe, wskazując na art. 38 ust. 1 pkt 1 p.g.g., który wyraźnie stanowi, że koncesja wygasa z upływem czasu, na jaki została udzielona. Przechodząc do zarzutów dotyczących prawidłowości obliczenia ilości kopaliny wydobytej bez koncesji, Prezes WUG wskazał, że obmiar wyrobiska został wykonany przez pracownika OUG, uprawnionego mierniczego górniczego, urządzeniem GPS firmy lopcon GRS-1 klasy GIS z wykorzystaniem stacji sieci referencyjnych ASG-EUPOS, w trakcie wizji terenowej w dniu 31 października 2014 r. Pomiar przeprowadzono z dokładnością mieszczącą się w granicach dokładności przyrządu określonych w jego specyfikacji. Różnica stanu wyrobisk określona na podstawie obmiaru oraz mapy sytuacyjno-wysokościowej, stanowiącej załącznik nr 2 do dodatku nr 4 do dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego "[...]" z lipca 2014 r. (dodatek rozliczeniowy), była podstawą określenia ilości kopaliny wydobytej ze złoża. Za pomocą aplikacji MicroMapa wykonano mapę w skali 1:1000 i podłożono pod nią skalibrowany raster z sytuacją wyrobisk z mapy opracowanej dnia 8 lipca 2014 r. przez uprawnionego geodetę. Za pomocą programu WinKalk obliczono kubaturę wyeksploatowaną w okresie pomiędzy 8 lipca 2014 r. a 31 października 2014 r. W dniach 15 maja 2015 r. (wykonując pomiar wyrobisk) i 9 sierpnia 2016 r. pracownicy OUG przeprowadzili kolejne wizje na tych nieruchomościach, stwierdzając, że od pierwszej wizji z dnia 31 października 2014 r. nie prowadzano dalszego wydobycia. Kubaturę ubytku obliczono w operacie pomiarowym obliczenia mas ziemnych piasku na podstawie pomiaru geodezyjnego w wysokości 18.642 m kw. Przeliczenia na jednostki masy dokonał pracownik OUG w Poznaniu posiadający kwalifikacje geologa górniczego, ustalając 31.691,4 t. Stan wyrobiska i niezaprzeczalny fakt prowadzenia wydobycia piasku dokumentuje dodatkowo zamieszczony w aktach sprawy materiał zdjęciowy.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniosła strona, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego. Strona wniosła również o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie. Postanowieniem z 24 sierpnia 2020 r. przywrócono termin do wniesienia skargi.
III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach opisanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.
Sąd I instancji przyjął jako prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego Sąd Wojewódzki w rozpoznawanej sprawie w pełni podzielił przedstawioną przez organ odwoławczy argumentację i słuszność zajętego w sprawie stanowiska, a podniesione w skardze zarzuty za całkowicie chybione. WSA w Gliwicach wskazał, że w niniejszej sprawie strona podniosła zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego wskazując, że skarżący nie był podmiotem, który wydobywał kopalinę bez koncesji, natomiast zarzuty naruszenia prawa procesowego dotyczą braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i naruszenia naczelnych zasad procedury skutkujących wadliwością zaskarżonej decyzji. Sąd Wojewódzki podkreślił, że wprawdzie wyrok Sądu Rejonowego w Turku z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt. II W 863/14, uznał obwinionego K. M. za winnego popełnienia zarzucanemu mu wykroczenia, a nie przestępstwa (art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /p.p.s.a./ stanowi, że ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny), to jednak ustalił osobę odpowiedzialną za wydobywanie w dniu 27 października 2014 r. w miejscowości I., gm. B., piasku i żwiru ze złoża "I. nr I" bez wymaganej koncesji. W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy w Turku odmówił waloru wiarygodności wyjaśnieniom obwinionego i zeznaniom Z. M., w których wskazywali oni, że polecenia w zakresie wydobywania kopaliny wydawał Z. M., a nie K. M. WSA w Gliwicach podniósł, że podważanie przez stronę ustalonych przez organ okoliczności faktycznych oraz zarzucane naruszenia zasad procesowych nie znajdują żadnego uzasadnienia. Sąd Wojewódzki wskazał, że fakt wydobycia określonej ilości kopaliny bez stosownego zezwolenia został udowodniony i wykazany prawidłowo przez organ. Sąd I instancji w pełni podzielił argumenty organu odwoławczego co do ustalenia podmiotu wydobywającego, wielkości wydobycia i w konsekwencji wysokości naliczonej opłaty, gdyż zebrany materiał dowodowy jest pełny, spójny i wyczerpuje nakazy zasad procesowych. W świetle przytoczonych już regulacji prawnych nie budzi wątpliwości, że w przypadku stwierdzenia takiej okoliczności na organie nadzoru górniczego ciąży obowiązek wydania decyzji wymierzającej osobie fizycznej dokonującej nielegalnego wydobycia piasku podwyższonej opłaty. WSA w Gliwicach wskazał, że udzielona koncesja wygasła, co przyznał sam skarżący w wyjaśnieniach złożonych w dniu 24 listopada 2014 r. Sąd Wojewódzki wskazał, że oględziny i pomiary wyrobiska dokonane zostały przez uprawnione osoby i odpowiednio udokumentowane. Organ przeprowadził także niezbędne dla sprawy dowody i zinterpretował je. Strona była informowana i zawiadamiana o możliwości czynnego udziału, a zmiana pełnomocnika strony w trakcie postępowania nie powoduje obowiązku powtarzania przez organy wcześniejszych czynności. WSA w Gliwicach podkreślił, że skoro skarżący nie podjął żadnych czynności właścicielskich zmierzających do zabezpieczenia swojej nieruchomości przed nielegalną eksploatacją kruszywa, to zasadnie organ skonstatował, że sam był podmiotem prowadzącym to wydobycie. W konsekwencji więc wydając zaskarżoną decyzję organ górniczy nie naruszył powołanych w skardze przepisów prawa, a jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał prawidłową normę art. 140 w zw. z art. 143 ust. 3 p.g.g. Sąd I instancji podniósł, że dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów, jak również nie naruszył reguł prowadzenia postępowania dowodowego. Sąd Wojewódzki stwierdził także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów braku prawidłowego doręczania decyzji i pism procesowych w toku postępowania Sąd Wojewódzki podniósł, że zasadnie organ uznał, iż wszystkie przesyłki kierowane były na adres wskazywany przez pełnomocnika, który powinien tak zorganizować działalność swojej kancelarii, aby możliwym było doręczanie poczty i nie było wątpliwości co do uprawnień osoby, która pod danym adresem odbiera przesyłki. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
IV. Skarga kasacyjna i jej zarzuty.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, w celu:
a) przeprowadzenia dowodów wnioskowanych pismem skarżącego z dnia 29 listopada 2020 r., doręczonym dnia 30 listopada 2020 r. względnie orzeczenia w przedmiocie rozpoznania tego wniosku;
b) poczynienia ustaleń co do okoliczności doręczenia pełnomocnikowi skarżącego decyzji Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 9 sierpnia 2018 r., wskazanych przez NSA w Warszawie w uzasadnieniu postanowienia dnia 7 marca 2019 r., sygn. akt II GZ 31/19 (sprawa przywrócenia terminu do wniesienia skargi), z których wynika, że przedmiotowa decyzja nie weszła do obrotu prawnego wskutek jej nieskutecznego doręczenia.
Strona skarżąca wniosła ponadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa skarżącego w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym i Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych oraz zwolnienie skarżącego od opłaty sądowej od skargi w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 11 p.p.s.a poprzez uznanie za wiążące ustalenia poczynione w sprawie o wykroczenie;
II. niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., z którego wynika zasada, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, naruszenie to polegało na odstąpieniu od rozstrzygnięcia w przedmiocie wszystkich zrzutów skargi z dnia 22 października 2018 r., z ograniczeniem tego rozstrzygnięcia jedynie do niektórych z nich, w sytuacji, gdy zastosowanie norm materialnoprawnych oparto na ustaleniach i materiale dowodowym zgromadzonym przez organ nadzoru górniczego I instancji z naruszeniem przepisów postępowania wskazanych w zarzutach skargi, których to okoliczności Sąd nie wziął pod uwagę również z urzędu i bez wskazania podstaw czynionych konstatacji i wniosków poza ogólnymi stwierdzeniami aprobującym bezkrytycznie stanowisko organów nadzoru górniczego wyartykułowanym w uzasadnieniach decyzji administracyjnych, a w szczególności zarzutów:
1. naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie poprzez niedoręczenie, względnie nieskuteczne doręczenie stronom i ich pełnomocnikom decyzji organu I instancji (L.dz.19028/06/2018) i innych decyzji i orzeczeń wydanych w sprawie pod sygnaturą POZ.075.44.2015.SB/PR., to jest: a) niedoręczenia decyzji organu l instancji (L.dz. 19028/06/2018), oraz postanowienia z dnia 11 czerwca 2018 r. (L.dz. 19044/06/2018) A. M. i pełnomocnikowi Z. (strony postępowania) L. W.; b) nieskutecznego doręczenia decyzji organu l instancji (L.dz. 19028/06/2018) oraz postanowienia z dnia 11 czerwca 2018 r. (L.dz.19044/06/2018) pełnomocnikowi odwołującego się (adw. S. K.) w związku z jej niedyspozycją spowodowaną chorobą i przekazaniem korespondencji osobie nieuprawnionej do jej odbioru, to jest J. L. pracownikowi spółki ''[...]" Spółka z o.o. z siedzibą w T. (podmiotu świadczącemu usługi księgowe na rzecz odwołującego się jako przedsiębiorcy), na skutek błędu doręczyciela; c) nieskuteczne doręczenie (z dniem 21 maja 2018 r.) skarżącemu zawiadomienia z dnia 16 maja 2018 r. o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania się z materiałem dowodowy w związku z odwołaniem pełnomocnictwa L. W. (z dniem 20 maja 2018 r.) oraz niedyspozycją tego ostatniego spowodowaną chorobą i przekazaniem korespondencji w skutek błędu dręczyciela osobie nieuprawnionej do jej odbioru – M. K., pracownikowi spółki " [...]'' Spółka z o.o. z siedzibą w T.ul. [...], podmiotu świadczącemu usługi księgowe na rzecz skarżącego jako przedsiębiorcy, w dniu 21 maja 2018 r., to jest po cofnięciu pełnomocnictwa i wskutek błędu doręczyciela (art.107 -109 k.p.a.); d) odstąpienie od zawiadomienia pełnomocnika skarżącego (adw. S. K.) o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym (art. 10 k.p.a.), mimo załączenia do akt sprawy (najpóźniej z dniem 06.06.2018 roku) pełnomocnictwa z dnia 20.05.2018 r., oraz zawiadomienia o cofnięciu pełnomocnictwa udzielonego L. W. z dniem 20 maja 2018 roku ("z przyczyn znanych organowi decyzyjnemu"), to jest przed dniem 11 czerwca 2018 roku (data wydania decyzji) oraz mimo przedłużenia postępowania do dnia 30 czerwca 2018 (L.dz. 17858/05/2018), to jest w sytuacji, w której nie było jakichkolwiek przeszkód do zapewnienia skarżącemu oraz jego pełnomocnikowi czynnego udziału w postępowaniu;
2. oparcia rozstrzygnięcia co do istoty sprawy na dowodach zebranych z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego oraz niezapewnienia stronom (A. M., Z. M. i K. M.), względnie ich pełnomocnikom, czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) w szczególności wskutek: a) dokonania przesłuchania w dniu 14 lutego 2017 r. "A.J." (tak w oryg.) i T. F. pod nieobecność stron ich pełnomocnika L. W., mimo wniosku o odroczenie terminu tych czynności, z uwagi na obiektywnie istniejącą przeszkodę - chorobę pełnomocnika skarżącego i Z. M., uniemożliwiającą im uczestnictwo, a z którym to wnioskiem organ l instancji zapoznał się najpóźniej w dniu 13 lutego 2017 r., to jest przed rozpoczęciem przesłuchań, niezależnie od tego, iż termin (14.02.2018 r.) tych czynności wyznaczono w sposób uniemożliwiający stawiennictwo, z uwagi na utrzymującą się niedyspozycję, co wynikało wprost z informacji znajdującej się w aktach sprawy (zaświadczenie lekarza sądowego z 13 stycznia 2011 r.), iż "będzie on niedysponowany" i "nie będzie się mógł stawiać na wezwania sądów i innych organów do 01 marca 2017 r."; b) przeprowadzenie w dniu 9 sierpnia 2016 r. przez pracowników OUG w Poznaniu Z. R. i W. L. wizji wyrobiska Izabelin bez udziału stron i ich pełnomocnika, oraz poświadczenie nieprawdy w dokumencie nazwanym "notatka służbowa o ustalonym stanie faktycznym z dnia 09 sierpnia 2016 r." poprzez wskazanie jako uczestników tej czynności K. M. i L. W. w sprzeczności ze stanem rzeczywistym i na użytek postępowania; c) przeprowadzenie w dniu 15 maja 2015 r. przez pracowników OUG w Poznaniu Z. R. i W. L. wizji wyrobiska Izabelin (stanowiącej podstawę opracowania operatu pomiarowego obliczenia mas ziemi z dnia 25 maja 2015 r.), a w dalszej kolejności ustalenia opłaty podwyższonej "co do kwoty", bez udziału strony K. M., a z udziałem osoby nieuprawnionej Z. M. wymienionego w notatce służbowej z tej czynności, względnie bez udziału tej osoby (brak podpisu pod dokumentem), co stanowiłoby "poświadczenie poprzez wskazanie jako uczestnika tej czynności" Z. M. "w sprzeczności ze stanem rzeczywistym na użytek postępowania" i w sytuacji nieskutecznego zawiadomienia (zawiadomienie doręczono C. M., żonie Z. M. w dniu 06 maja 2015 r.) zainteresowanego, przy niepoinformowaniu o czynnościach K. M. (ten ostatni dowiedział się o wykonaniu wizji dopiero z lektury powołanego wyżej operatu pomiarowego); d) dopuszczenie przez organ l instancji ("z nieznanych powodów") do uczestnictwa w przesłuchaniu strony K. M. dokonanego w dniu 24.11.2014 r. jego ojca Z. M. (poprzedniego właściciela przedsiębiorstwa), co skutkowało nieusuwalnymi błędami proceduralnymi polegającymi na tym, iż w czynności tej uczestniczyła osoba nieuprawniona, "której nie przysługiwał jakikolwiek status w tym postępowaniu", bowiem nie został on wezwany ani w charakterze świadka, ani w charakterze strony, jak również "nie jest i nie był pracownikiem" Okręgowego Urzędu Górniczego w Poznaniu, a zapis w protokole z tej czynności traktujący o ustnym "upoważnieniu" do uczestnictwa nie precyzuje, kto tego upoważnienia udzielił i w jakim zakresie, "a co pozwoliło mu zapoznać się z zeznaniami strony", zanim został sam przesłuchany "raz to jako świadek, a następnie strona po przyznaniu mu tego statusu i odmowy ponownego przesłuchania w charakterze strony K. M. na te same okoliczności z uwagi na istniejący konflikt interesów", wynikający wprost z innych dowodów w sprawie "bez udziału tej osoby, a co zgłosił pełnomocnik odwołującego się pismem z dnia 13 lipca 2015 roku przy aprobacie strony; e) niezawiadomienie o czynności wizji wyrobiska dokonanej w dniu 31 października 2014 r. skarżącego i A. M. jako stron postępowania (raz to przedsiębiorcy, raz to współwłaściciela); f) bezzasadne odrzucenie wniosku pełnomocnika skarżącego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadków jako osób fizycznych "A. J." i T. F. postanowieniem z dnia 06 lipca 2015 r., w sytuacji, kiedy w oparciu o informacje i twierdzenia tych osób organ l instancji oparł decyzję o wszczęciu postępowania i tezę główną uzasadnienia decyzji, a które to pozostawały w sprzeczności z twierdzeniami strony; g) niezamieszczenie w protokołach przesłuchania w charakterze świadka względnie stron będących względem siebie osobami bliskimi, oświadczeń o tym, czy korzystają z prawa odmowy zeznań, o których zostali pouczeni i ograniczenie się jedynie do informacji o takim prawie, oraz przepisach prawa obowiązujących w tym zakresie; h) zakwalifikowanie jako miarodajnego dowodu w sprawie "odpowiedzi na pytania organu decyzyjnego" zawarte w piśmie z dnia 08 lutego 2016 r., skierowanym do "świadka A. J." (jakkolwiek na adres Starostwa Powiatowego w Turku) jako "wezwanie do złożenia zeznań w tym charakterze" w formie pisemnej poprzez udzielenie odpowiedzi na zadane pytania i określone tym pismem, które to odpowiedzi zostały przesłane pismem z dnia 18 lutego 2016 r. sygnowanym jednakże przez wymienionego jako organ administracyjny "geologa powiatowego", a nie osobę fizyczną, oraz "niezawiadomienie o takiej formie przesłuchania świadka" stron i ich pełnomocnika, a w konsekwencji uniemożliwienie im zadawania pytań temu świadkowi na okoliczności pozostające w zainteresowaniu organu decyzyjnego, niezależnie od dopuszczalności takiego środka dowodowego i w sytuacji odmowy przesłuchania tego świadka na wniosek pełnomocnika skarżącego wówczas odwołującego się (postanowienie z dnia 6 lipca 2015 r.) co do tych samych okoliczności, zważywszy, że na zeznaniach tego świadka oparta została teza główna organu, iż to wyłącznie skarżący wydobywał kopalinę po 31 grudnia 20l3 r. oraz sprzeczności między zeznaniami tego świadka i wyjaśnieniami skarżącego jako strony w postępowaniu karnym;
III. naruszenie przepisów o postępowaniu: art. 141 § 4 p.p.s.a. przez odstąpienie od wskazania w uzasadnieniu wyroku wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska skarżącego oraz rozstrzygnięcia Sądu w tym zakresie i jego wyjaśnienia, w stopniu uniemożliwiającym zapoznanie się z tym stanowiskiem, co w stopniu znaczącym utrudniło, jeżeli nie uniemożliwiło sporządzenie zarzutów i uzasadnienia skargi kasacyjnej oraz ocenę zasadności zaskarżonego orzeczenia;
IV. oparcie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy na dowodach zebranych z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego oraz niezapewnienie stronom (A. M., Z. M. i K. M.), względnie ich pełnomocnikom, czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym przed organem I instancji (art. 10 k.p.a.), w szczególności wskutek okoliczności wskazanych wyżej (pkt II);
V. oparcie rozstrzygnięcia na dowodach zebranych przez organ nadzoru górniczego z naruszeniem zasad określonych w przepisach art. 7 i art. 77 k.p.a., zobowiązujących organy administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz podejmowania w toku postępowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes obywateli, zakresie, to jest: a) nieprzeprowadzenie z urzędu dowodu z akt postępowań administracyjnych pod sygnaturą: RLŚ 751/16/03 Starostwa Powiatowego w Turku, RLŚ 7511-11/09 Starosty Tureckiego, GN.60192/44.2009 Starosty Tureckiego, GP.6522.3.2014 Starosty Tureckiego, GP.6522.3.2018 Starosty Tureckiego; b) niewłaściwa ocena skutków prawnych wydanych w przedmiotowych sprawach decyzji, a w szczególności: decyzji Starosty Tureckiego z dnia 02.10.2003 sygn. RLŚ 7511/6/03, decyzji Starosty Tureckiego z dnia 23.11.2010r. sygn.: GLP.7511-6/2010, decyzji Starosty Tureckiego z dnia 24.02.2014 sygn. RLŚ 7511/6/2013, decyzji Starosty Tureckiego z dni 26.04.2018r. sygn.: CP. 6522.3.2018; c) odstąpienie przed wydaniem zaskarżonej decyzji od wewnętrznej weryfikacji prawidłowości wykonania odliczeń i pomiarów w trakcie wizji terenowych dokonanych w dniach 31.10.2014 r., 15.05.2015 r. i 09.08.2016 r., stanowiących podstawę opracowania operatów pomiarowych, stanowiących podstawę ustalenia wielkości opłaty podwyższonej, co do kwoty, mimo posiadania przez organ decyzyjny wiedzy, że pomiary i wyliczenia te dotknięte są istotnym błędem wynikającym z nieuwzględnienia wszystkich koniecznych współrzędnych i parametrów, o czym skarżący dowiedział się po zakończeniu postępowania przed organem I instancji od pracownika OUG w Poznaniu i co może być wykazane w drodze analizy dokumentów pomiarowych przez osobę posiadającą wiedzę specjalistyczną w tym zakresie względnie biegłego geodetę w toku postępowania po uchyleniu zaskarżonej decyzji, a czego skarżący nie może wykazać samodzielnie z uwagi na brak takiej wiedzy;
VI. oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na wadliwych ustaleniach postępowania przed organami nadzoru górniczego (niezależnie od wyżej wskazanych zrzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego uchybień proceduralnych stanowiących wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, a in fine zaskarżonego wyroku) i które to nieprawidłowości skutkują tym, iż zgromadzony materiał dowodowy jest niepełny, nierzetelny, względnie nie pozwala na ustalenie w sposób precyzyjny i jednoznaczny czy, a jeżeli tak, to przez kogo oraz w jakim zakresie i czasie wydobycie kopaliny ze złoża Izabelin było prowadzone bez wymaganej koncesji, a które to ustalenia skarżący kwestionuje i które WSA uznał za zasadne, mimo braku krytycznej analizy przedstawionej przez organ II instancji argumentacji, "której WSA z urzędu nie dokonał" ("jakkolwiek z oczywistych względów stanowisko tych organów jest tendencyjne, wewnętrznie sprzeczne i nie uwzględnia "jakiegokolwiek doświadczenia życiowego" oraz "relacji między stronami postępowania, a w szczególności skarżącego z poprzednim właścicielem (ojcem- Z. M.) oraz okoliczności, w jakich doszło do przekazania przedsiębiorstwa skarżącemu, a to w następstwie nielegalnego wydobycia kopaliny przez Z. M. przed rokiem 2010 na wyrobisku R., i które to okoliczności były znane organowi I instancji z urzędu, przez co ocena zgromadzonego nawet w sposób niewadliwy materiału dowodowego miała charakter dowolnej, "jeżeli nie spekulacji organu" I i II instancji co do intencji stron, a którą to ocenę WSA uznał za własną, co skutkowało naruszeniem przepisów prawa materialnego powołanych w uzasadnieniu, a w szczególności przepisu art. 38 p.g.g. w zakresie wygaśnięcia koncesji oraz wielkości wydobycia determinującego wysokość opłaty;
VII. naruszenie przepisów o postępowaniu, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy "w rozumieniu przepisu, art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, przez:" /tak w oryginale/ 1. dowolną i jednostronną uwzględniającą wyłącznie interes organ przeciwnego WUG w Katowicach a in fine beneficjentów opłaty ocenę niepełnego materiału dowodowego; 2. pozostawienie bez rozpoznania wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia, zawartego w piśmie z dnia 20 listopada 2020 r., doręczonego WSA w Gliwicach dnia 30 listopada 2020 r., to jest przed wydaniem zaskarżonego wyroku, którego to wniosku z przyczyn od skarżącego niezależnych nie mógł on złożyć przed wniesieniem skargi, skoro dotyczą okoliczności zaistniałych później, ergo przed wydaniem postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia skargi; 3. pozostawienie bez wyjaśnienia okoliczności związanych z doręczeniem pełnomocnikowi skarżącego zaskarżonej decyzji organu nadzoru górniczego (II instancji), a podniesionych przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu postanowienia z dnia 7 marca 2019 r., sygn. akt II GZ 31/19.
W piśmie procesowym z dnia 6 marca 2021 r., stanowiącym "uzupełnienie skargi kasacyjnej" wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd administracyjny postanowieniem z dnia 18 listopada 2021 r. umorzył postępowanie w zakresie rozpoznania powyższego wniosku.
V. Stanowisko strony przeciwnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania.
VI. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
1. Skarga kasacyjna jako niezawierająca uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu.
2. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
3. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego, jak również nie stwierdzono przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji zarzutów kasacyjnych.
4. Strona skarżąca kasacyjnie podniosła jedynie zarzuty naruszenia prawa procesowego, nie kwestionując prawidłowości wykładni i zastosowania prawa materialnego w weryfikacyjnym modelu kontroli sądowoadministracyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny po dokonaniu oceny powyższych zarzutów uznał, że podlegają one oddaleniu z przyczyn formalnej wadliwości lub materialnej bezzasadności.
4.1. Oczywiście bezzasadny okazał się zarzut naruszenia art. 11 p.p.s.a. Nie jest bowiem prawdą, że kontrolowany Sąd Wojewódzki uznał za wiążące i niepodlegające dalszej ocenie w procesie weryfikacji zaskarżonej decyzji ustalenia, które wynikają z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Turku z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II W 863/14, wydanego w sprawie o wykroczenie. Sąd a quo uznał ten wyrok jedynie za element bazy dowodowej w sprawie administracyjnej (dokument urzędowy), uznając pozytywną ocenę wiarygodności tego dowodu za prawidłową (zob. s. 14 oraz 16-18 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).
4.2. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. przez pominięcie oceny wszystkich zarzutów skargi, a tym samym przeprowadzenie kontroli zaskarżonej decyzji niezgodnie z zasadą niezwiązania granicami skargi.
Analiza treści zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji z dnia 11 czerwca 2018 r., skargi z dnia 22 października 2018 r. (s. 2-7) oraz uzasadnienia zaskarżonego wyroku (zob. s. 14-21) prowadzi do wniosku, że kontrolowany Sąd Wojewódzki odniósł się zbiorczo lub indywidualnie do wszystkich zarzutów skargi, niezależnie od tego, że w świetle art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. sąd administracyjny nie jest bezwzględnie zobowiązany do jednostkowego rozważania wszystkich zarzutów formułowanych przez stronę skarżącą, jeżeli ich określona postać lub część nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy lub jeżeli ogólna ocena określonej grupy zarzutów naruszenia prawa jest wystarczająca do uznania, że sąd ten przeprowadził w stopniu dostatecznym całościową kontrolę legalności zaskarżonego aktu w granicach sprawy, której dotyczy skarga.
Odnosząc się natomiast do podniesionych w rozważanym zarzucie kasacyjnym szczegółowych kwestii suponowanych naruszeń prawa procesowego, należy stwierdzić, że po pierwsze nie wykazano w odniesieniu do nich spełnienia przesłanki funkcjonalnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a więc możliwości istotnego wpływu tego rodzaju naruszeń na wynik sprawy, co już z tej przyczyny czyni ten zarzut bezskutecznym, po drugie zaś – nie wykazują one dostatecznej relewancji i istotności na tle stanu faktycznego sprawy będącego podstawą wydania zaskarżonej decyzji. W szczególności zastrzeżenia dotyczące skuteczności lub prawidłowości doręczeń stronom lub ich pełnomocnikom decyzji lub innych pism procesowych w toku postępowania administracyjnego (zob. zarzut II.1., s. 3 skargi kasacyjnej), nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonego orzeczenia, natomiast dokonaną w tym zakresie kwalifikację Sądu Wojewódzkiego należy uznać za wystarczającą i prawidłową (zob. s. 20-21 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Tożsamej ocenie podlegają podniesione w zarzucie II.2. (zob. s. 3-5 skargi kasacyjnej) ekscepcje na tle określonych czynności procesowych kontrolowanych organów, których znaczna część stanowi bezkrytyczne powtórzenie pozbawionej rzetelnej argumentacji polemiki z ustaleniami i ocenami organów orzekających w sprawie oraz Sądu Wojewódzkiego (zob. s. 15 i n. uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Strona skarżąca kasacyjnie nie zauważa albo nie chce zauważyć, że podniesione przez nią zastrzeżenia pozostają w rażącej sprzeczności ze stanem akt administracyjnych (np. kwestionowane czynności oględzin spornego wyrobiska górniczego z dnia 15 maja 2015 r. oraz dnia 9 sierpnia 2016 r. zostały powtórzone w toku postępowania; przesłuchanie A. J. i T. F. – wbrew twierdzeniom skargi – zostało przeprowadzone 14 lutego 2017 r.), a ponadto – co najistotniejsze z punktu widzenia prawidłowości konstrukcyjnej oraz możliwości uwzględnienia zarzutów kasacyjnych w zakresie naruszeń przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) – nie zostały one powiązane z wykazaniem istnienia możliwości bezpośredniego i realnego wpływu podnoszonych wad procesowych na treść zaskarżonego orzeczenia.
4.3. Formalnemu oddaleniu, bez dalszego rozważania merytorycznego (przeprowadzonego wyjątkowo w pewnym zakresie powyżej – zob. pkt 4.2.), podlegały zarzuty kasacyjne objęte numerami od IV do VII (s. 5-8 skargi kasacyjnej).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca kasacyjnie nie dopełniła – niezależnie od kwalifikacji zarzutu II. – obowiązku procesowego prawidłowego skonstruowania i skonkretyzowania podstaw kasacyjnych w formie weryfikowalnych zarzutów. Operacja ta powinna obejmować nie tylko wskazanie naruszonych przepisów oraz podanie ogólnego sposobu ich naruszenia, lecz także musi zawierać konieczną konkretyzację tych podstaw przez powiązanie ich treści ze stanem prawnym i faktycznym sprawy w celu właściwego ukierunkowania kontroli kasacyjnej (art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek szczegółowego określenia sposobu i formy naruszenia przepisów prawa nie tylko w warstwie abstrakcyjnej, lecz także w płaszczyźnie konkretnej na tle poszczególnych elementów stanu sprawy (zob. np. wyrok NSA z dnia 3 października 2023 r., II GSK 1926/22; wyrok NSA z dnia 13 października 2023 r., II GSK 844/20; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2024 r., II GSK 1255/23; wyrok NSA z dnia 28 lutego 2025 r., II GSK 1700/21). W zakresie zarzutu naruszenia przepisów postępowania nie jest ponadto wystarczające wskazanie jedynie formy lub postaci naruszenia prawa procesowego lub opis konsekwencji tego rodzaju wady prawnej (np. przez przyjęcie przez sąd administracyjny za prawidłowe określonych ustaleń faktycznych kontrolowanych organów). Kontestując prawidłowość wykładni lub stosowania prawa procesowego w weryfikacyjnym modelu orzekania sądu administracyjnego, strona skarżąca kasacyjnie jest z jednej strony zobowiązana do przedstawienia postulowanej wersji interpretacyjnej lub aplikacyjnej wskazanych wzorców kontrolnych na tle szczegółowo i precyzyjnie określonych elementów stanu sprawy, z drugiej zaś – do wykazania, że imputowane sądowi naruszenia prawa procesowego co najmniej mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, a więc na treść zaskarżonego wyroku. Brak prawidłowej realizacji powyższych obowiązków procesowych skutkuje formalnym oddaleniem podniesionych zarzutów kasacyjnych.
4.4. Jako oczywiście bezskuteczny został również oceniony zarzut naruszenia
art. 141 § 4 p.p.s.a. (zarzut III. skargi kasacyjnej) przez "odstąpienie od wskazania w uzasadnieniu wyroku wszystkich zarzutów podniesionych w skardze", "stanowiska skarżącego" oraz "rozstrzygnięcia Sądu w tym zakresie i jego wyjaśnienia, w stopniu uniemożliwiającym zapoznanie się z tym stanowiskiem".
Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku bezsprzecznie dowodzi, że kontrolowany Sąd Wojewódzki zrealizował w stopniu dostatecznym obowiązek sporządzenia prawidłowego formalnie i konstrukcyjnie uzasadnienia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie obligatoryjne elementy składowe, o których mowa w art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a., a w szczególności w sposób wystarczający wyjaśnia znaczenie i sposób zastosowania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jak również odnosi się – w sposób zindywidualizowany lub zbiorczy – do wszystkich zarzutów (w tym "stanowiska prawnego" skarżącego) oraz kwestii prawnych, które mają znaczenie dla oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z kolei struktura formalna i argumentacyjna rozważań prawnych jest w pełni prawidłowa, umożliwiając przeprowadzenie efektywnej kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku w takim zakresie, w jakim prawidłowo przytoczono i skonstruowano zarzuty kasacyjne.
5. W tym stanie rzeczy, mając na względzie całość podniesionej argumentacji oraz działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
-----------------------
2Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI