II GSK 2303/21

II GSK 2303/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący sprawozdawca/
Gabriela Jyż
Marek Krawczak
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Rz 586/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2020-08-20
II GSK 873/21 - Postanowienie NSA z 2021-05-27
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1367
§ 8 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Małgorzata Krawiec po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej ,,A." S.A. w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 586/20 w sprawie ze skargi ,,A." S.A. w J. na decyzję Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") wyrokiem z 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 586/20, oddalił skargę "A." S.A. w J. (dalej: Skarżąca, Strona) na decyzję Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 7 kwietnia 2020 r. w przedmiocie choroby zawodowej.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W następstwie dokonanego przez lekarza medycyny pracy zgłoszenia podejrzenia u M. S. (dalej: Uczestniczka) choroby zawodowej z poz. 7/1 wykazu chorób zawodowych, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Jaśle (dalej: PPIS) wszczął postępowanie administracyjne, w toku którego sporządzono kartę oceny narażenia zawodowego i ustalono, że uczestniczka od 11 sierpnia 1982 r. zatrudniona jest w A. S.A. w J. na różnych stanowiskach i wykonywała pracę w narażeniu na liczne czynniki szkodliwe w środowisku pracy. Dostępne pomiary stężeń czynników szkodliwych nie obejmowały wszystkich stanowisk i wszystkich okresów pracy, jednak te dostępne wykazywały, co do zasady, szkodliwość o stężeniu krotności NDS <0,1.
Kartę oceny narażenia zawodowego wraz z protokołem z postępowania w sprawie choroby zawodowej z 28 lutego 2017 r. przekazano do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Rzeszowie, który w orzeczeniu lekarskim z 10 lutego 2020 r. nr [...] orzekł o rozpoznaniu u badanej choroby zawodowej z poz. 7/1.
Po przeprowadzeniu postępowania PPIS decyzją z 3 marca 2020 r. orzekł o stwierdzeniu u uczestniczki choroby zawodowej: zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych - postać ostra i podostra wymieniona w poz. 7 pkt 1 wykazu chorób zawodowych.
Po rozpatrzeniu odwołania Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Rzeszowie (dalej: PPWIS) zaskarżoną decyzją - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1367) - utrzymał w mocy decyzję organu I Instancji. Organ odwoławczy wskazał, że z zebranych w sprawie dowodów wynika, że uczestniczka pracowała w narażeniu na różnorodne czynniki chemiczne (w tym cyjanoakarylany, ftalany, metale), które mogą być czynnikiem sprawczym choroby z poz. 7/1 wykazu chorób zawodowych. Biegli stwierdzili u badanej chorobę w sensie medycznym, która mieści się w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie powiązali ją z przyczynami zawodowymi. Zaistniał więc związek przyczynowo - skutkowy między narażeniem zawodowym w środowisku pracy, a dolegliwościami u uczestniczki. W związku z powyższym zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej.
WSA w Rzeszowie, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), wyrokiem z 20 sierpnia 202 r. oddalił skargę.
WSA zwrócił uwagę, że poza sporem pozostaje, że uczestniczka cierpi na zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych - postać ostra i podostra, wymienione w poz. 7 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Ze sporządzonej na potrzeby postępowania karty oceny narażenia zawodowego wynika, że uczestniczka pracowała w Spółce od 1982 r. na stanowiskach, na których miała kontakt z różnorodnymi czynnikami chemicznymi, pyłem całkowitym i pyłem respiralnym.
W ocenie WSA, bez znaczenia pozostaje przy tym, że czynniki te nie przekraczały wartości normatywnych (dopuszczalnych). Stwierdzenie choroby zawodowej nie jest uzależnione od tego, że pracodawca przestrzegał norm kształtujących środowisko pracy. Nie jest wykluczone powstanie choroby zawodowej w warunkach, w których dopuszczalne normy nie są przekraczane, gdyż znaczenie może mieć także osobnicza wrażliwość na działanie określonego czynnika. Dlatego w świetle art. 2351 Kodeksu pracy oraz przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych nie ma żadnych podstaw, aby możliwość ustalenia, że w środowisku pracy występują warunki szkodliwe dla zdrowia pracownika uzależniona była od przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia. Nie ma także żadnych podstaw, aby natężenie działania jakiegoś czynnika ustalać z uwzględnieniem zastosowanych indywidualnych środków ochrony, gdyż nie obniżają one poziomu oddziaływania emitowanego do środowiska, a jedynie chronią przed jego działaniem. Przestrzeganie przez pracodawcę przepisów dotyczących dopuszczalnych najwyższych oddziaływań i zapewnienie pracownikom indywidualnych środków ochrony stanowi okoliczności mające wpływ na ustalenie winy bądź braku winy pracodawcy w powstaniu choroby zawodowej, co nie należy do postępowania administracyjnego w przedmiocie jej ustalenia i nie ma znaczenia dla ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a warunkami pracy oraz nie jest równoznaczne z tym, że pracownik nie był narażony w środowisku pracy. Praca w narażeniu poniżej dopuszczalnej normy nie oznacza jednocześnie, iż jest ona wykonywana w bezpiecznym środowisku pracy.
Z wydanego na potrzeby postępowania orzeczenia lekarskiego WOMP w Rzeszowie wynika, że wobec pracownika przeprowadzono szczegółowe postępowanie diagnostyczne, które wykazało charakterystyczny dla AZPP obraz kliniczny, dające podstawę do wnioskowania z wysokim prawdopodobieństwem o zawodowej etiologii - związanej z ekspozycją na różnorodne czynniki chemiczne - stwierdzonego u badanej schorzenia.
Przeprowadzone badania jednoznacznie wykluczyły czynniki alergizujące. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia, że stwierdzone schorzenie bardzo rzadko rozwija się o osób dorosłych w wyniku pozazawodowej ekspozycji, w pełni zasadnie orzekające w sprawie organu sanitarne przyjęły, że sposób wykonywania pracy oraz występujące w środowisku pracy (związki) chemiczne, z którymi pracownik miał bezpośredni i częsty kontakt, doprowadziły do powstania u niego schorzenia spełniającego warunki do uznania choroby zawodowej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazaniem sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości według norm prawem przepisanych. Strona wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu orzeczeniu Skarżąca zarzuciła:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez oddalenie skargi, podczas gdy organy prowadzące postępowanie w sposób nieprawidłowy zebrały i oceniły materiał dowodowy, w tym w szczególności nie wyjaśniły, czy w okresie zatrudnienia w zakładzie pracy skarżącej na różnych stanowiskach w okresie od 11 sierpnia 1982 r. uczestniczka wykonywała pracę w narażeniu na liczne czynniki szkodliwe w środowisku pracy, a choroba pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z czynnikami szkodliwymi występującymi w miejscu pracy,
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, polegające na oddaleniu skargi, pomimo że postępowanie prowadzone przez organy sanitarne dotknięte było polegającymi na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej, w tym sprzecznej z zebranym materiałem dowodowym ocenie, wyrażającej się w przyjęciu, iż w okresie zatrudnienia w zakładzie pracy skarżącej na różnych stanowiskach od 11 sierpnia 1982 r, uczestniczka była narażona na liczne czynniki szkodliwe, podczas gdy materiał zgromadzony w sprawie jednoznacznie dowodzi, że takie warunki w ww. okresie nie istniały, a normy czynników występujących u skarżącej nie zostały przekroczone, ponadto iż brak jest związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy powstaniem choroby, a czynnikami występującymi w miejscu pracy;
II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 2351 Kodeksu pracy, w zw. z art. 2352 K.p. w zw z § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca w sprawie chorób zawodowych, poprzez niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie, bowiem choroba zawodowa stwierdzona u uczestniczki nie została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w okresie jej zatrudnienia w "A." S.A. w J., brak jest związku przyczynowego między narażeniem na działanie czynników szkodliwych w środowisku praca a chorobą uczestniczki.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie wniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Granice skargi są więc wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36, wyrok NSA z 12.09.2019 r., II GSK 634/19, LEX nr 2739689).
Przy braku przesłanek nieważnościowych w sprawie podlegały rozpoznaniu wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna została oparta na podstawie kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 1 jak i 2 p.p.s.a., to jest na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, których uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, wyrok NSA z 3.12.2024 r., II GSK 1000/24, LEX nr 3788107).
Odnosząc się w pierwszym rzędzie do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych, autor skargo kasacyjnej wskazał w tym zakresie na naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca w sprawie chorób zawodowych z uwagi na brak wyjaśnienia i prawidłowego ustalenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy chorobą, a czynnikami szkodliwymi występującymi w miejscu pracy, jak również przyjęcie przez Sąd I instancji że uczestniczka była narażona na liczne czynniki szkodliwe w okresie zatrudnienia, podczas gdy zdaniem skarżącej warunki szkodliwe w tym okresie nie istniały w zakładzie pracy a normy czynników występujących u skarżącej nie zostały przekroczone.
Zdaniem Naczelnego Sąd Administracyjne powyższe zarzuty zawarte w pkt I 1 i 2 petitum skargi są nietrafne.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 obowiązujący w dacie wydawania decyzji przez organ II instancji, zwanego dalej "rozporządzeniem") decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jak z kolei stanowi § 8 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Stąd przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że powołane przepisy rozporządzenia precyzują obowiązki organu właściwego w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej w zakresie gromadzenia materiału dowodowego. Stanowią więc dopełnienie ogólnych norm proceduralnych, zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. (wyrok NSA z 14.11.2017 r., II OSK 415/16, LEX nr 2426936).
Jak wynika z przepisów rozporządzenia, orzeczenia lekarskie stanowią, obok karty oceny narażania zawodowego, jeden z najistotniejszych dowodów w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. W orzecznictwie przyjmuje się, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., a organ prowadzący postępowanie nie może jej odrzucić. Organ administracji nie jest - co do zasady - upoważniony do dokonywania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, która mogłaby prowadzić do odmiennego rozpoznania czy zaklasyfikowania schorzenia. Orzeczenie lekarskie stanowi bowiem jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Organy inspekcji sanitarnej mogą więc odstąpić od ustaleń lekarskich wyłącznie wtedy, gdy ustalenia te budzą wątpliwości w świetle pozostałych zgromadzonych dowodów. Innymi słowy, skoro organy administracji publicznej nie mogą samodzielnie czynić ustaleń wymagających wiadomości specjalnych, to są związane orzeczeniami lekarskimi (Wyrok NSA z 21.01.2021 r., II OSK 1408/18, LEX nr 3124099.). Trafnie Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia (zob. wyrok NSA z 9 lipca 2015 r. sygn. akt II OSK 2829/13, wyrok NSA z 28.09.2021 r., II GSK 451/21, LEX nr 3252495).
W niniejszej sprawie w opinii lekarskiej zostało stwierdzone, że uczestniczka cierpi na zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych – postać ostra i podostra. Wobec powyższego organ orzekł o stwierdzeniu u niej choroby zawodowej wymienionej w poz. 7 pkt 1 wykazu chorób zawodowych. Co więcej z opinii Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Rzeszowie wynika, ze bardzo rzadko choroba ta rozwija się w następstwie pozazawodowej ekspozycji.
Zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na podjęcie przez organy odmiennych rozstrzygnięć, bowiem organ administracji, nie posiada specjalistycznej wiedzy, która niezbędna jest do rozpoznania chorób zawodowych, a wiedzę taką posiadają uprawnione jednostki wydające w tym zakresie stosowne prawem przewidziane orzeczenia lekarskie. Wydane w sprawie orzeczenie - mające charakter opinii biegłych - wymykają się ocenie merytorycznej, a podlegają jedynie badaniu pod kątem logiki, spójności oraz prawidłowości uzasadnienia. A w tym zakresie sporządzone na użytek badanej sprawy orzeczenie lekarskie jest spójne, jednoznaczne, wyczerpujące i nie budzi ono wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. W takim przypadku organy inspekcji sanitarnej związane są co do zasady ustaleniami zawartymi w orzeczeniu lekarskim. W każdym razie organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm wynikających z rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, nie jest sprzeczne z materiałem dowodowym i nie budzi zastrzeżeń co do rozpoznania choroby. Z kolei orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów inspekcji sanitarnej i w konsekwencji musi prowadzić do odmowy stwierdzenia choroby. Organ inspekcji sanitarnej jest związany orzeczeniem lekarskim, gdyż jest ono jedynym wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.
Ustawodawca chcąc zapobiec konieczności precyzyjnego udowadniania (co zresztą nie jest możliwe), że konkretna choroba powstała precyzyjnie w miejscu pracy, wymaga jedynie wystąpienia wysokiego prawdopodobieństwa, że dana choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego takie wysokie prawdopodobieństwo występowało, gdyż ze zgormadzonych dokumentów w aktach sprawy jednoznacznie wynika, że M. S. w narażeniu na różnorodne szkodliwe czynniki pracowała.
Wyżej wymienione stwierdzenie poparte jest orzecznictwem sądów administracyjnych. Wskazano bowiem, że art. 2351 K.p. wyraźnie zakłada konieczność występowania związku przyczynowo-skutkowego między warunkami pracy, a ujawnionym schorzeniem. Zatem w przypadku równoczesnego pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz, że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2020 r., sygn akt II OSK 3175/19 oraz z 9 maja 2018 r. sygn akt II OSK 1502/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2019 r., sygn akt II OSK 993/17; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z kolei z orzecznictwem naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21.10.2020 r., II OSK 2217/18, LEX nr 3106836) dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej występuje, nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem. Przesłanka wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby. Stąd zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w powołanym wyżej wyroku, istotne dla stwierdzenia istnienia choroby zawodowej jest więc ustalenie, czy na stanowisku pracy pracownik był eksponowany na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, a tym samym, czy podczas wykonywania pracy był on narażony na powstanie tej choroby. Jeżeli bowiem określony czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia zawodowego na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej.
Należy dodatkowo zauważyć, że w judykaturze wskazuje się, że współistnienie czynników pozazawodowych - przy uznanym przez organy narażeniu zawodowym - nie jest wystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt IV SA./Gl 183/15, LEX nr 1927148). Szczegółowa analiza czynników pozazawodowych ma jedynie znaczenie w przypadku krótkotrwałego narażenia, czy też w przypadku gdy narażenie występuje co prawda przez długi czas, ale charakter pracy powoduje, że w ciągu dnia pracy pracownik częściowo pracuje w narażeniu, a częściowo wykonuje prace w warunkach, które nie narażają na chorobę.
Przyjmuje się również, że wystąpienie szkodliwych czynników w miejscu pracy nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (wyrok NSA z 21.01.2021 r., II OSK 1408/18, LEX nr 3124099).
Stąd zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia okazały się niezasadne.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 2351 k.p., w zw. z art. 2352 k.p. w zw z § 8 ust. 1 rozporządzenia, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego również nie jest on. Wobec spełnienia w niniejszej sprawie przesłanek ustawowych choroby zawodowej z art. 2351 Kodeksu pracy i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, organ był zobowiązany do podjęcia takiego rozstrzygnięcia jak w kontrolowanej w sprawie, a ocena Sądu I instancji w tym zakresie jest prawidłowa. Argumenty przedstawione w skardze kasacyjnej nie poddały w wątpliwość dokonanych w sprawie ustaleń. Stąd doszło do prawidłowego zastosowania przez organ oraz kontrolujący go Sąd I instancji art. 2351 k.p., w zw. z art. 2352 k.p. w zw z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 w sprawie chorób zawodowych.
Wobec braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.