II GSK 2293/21

II GSK 2293/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Transport
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Bd 968/20 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2021-03-23
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 107 par. 1 pkt 3, art. 189 par. 2 pkt 1-3, art. 189a par. 1-2, art. 189d, art. 189e, art. 189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 58
art. 92a ust. 2, art. 92a ust. 2. art. 92c ust. 1 pkt i ust. 1a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) Protokolant asystent sędziego Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 968/20 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 24 lipca 2020 r. nr BP.501.2518.2019.0161.OL14.6533 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. K. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I.
Decyzją z 19 listopada 2019 r. znak WITD.DI.I.0152.XIV.8140/75/19 Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 92a ust. 2, 4, 8 art. 93 ust. 5 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 58 ze zm. - dalej jako UTD) oraz Ip. 4.3 i 4.4 załącznik nr 4 do UTD, nałożył na A. K. (dalej jako skarżący) karę pieniężną w kwocie 1.500 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz w kwocie 500 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów. Łącznie kara wyniosła 2.000 zł.
Jak wyjaśnił, 19 sierpnia 2019 r. na drodze krajowej nr 63 w miejscowości K. funkcjonariusz Policji dokonał kontroli zespołu pojazdów składającego się z pojazdu DAF o nr rej. [...] oraz pojazdu marki WELGRO o nr rej. [...], którym kierował M. F. Kontrolowany przewóz drogowy wykonywany był przez skarżącego. Podczas kontroli stwierdzono m.in. że przewóz drogowy wykonywany jest przez kierowcę, który nie posiada ważnego orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Strona przedłożyła do akt sprawy orzeczenie psychologiczne kierowcy ważne do 20 maja 2019 r.
Podczas kontroli stwierdzono także, że kierowca nie posiada ważnego prawa jazdy co wynika z podpisanego przez kierującego bez wnoszenia zastrzeżeń protokołu kontroli 7/872659/19 z 19 sierpnia 2019 r., w którym wskazano, że kierowca w trakcie kontroli nie okazał dokumentu prawa jazdy uprawniającego do poruszania się pojazdami mechanicznymi, dla których wymagana jest kategoria C+E. Za pomocą systemu centralnej ewidencji pojazdów i kierowców ustalono, że na dzień kontroli kierowca ma wpisany zakaz prowadzenia pojazdów za "przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów karnych".
Powyższe dało, zdaniem organu, podstawę do nałożenia ww. kary.
II.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzją 24 lipca 2020 r. znak BP.501.2518.2019.0161.OL14.6533, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.
III.
Wyrokiem z 23 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 968/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę strony na ww. decyzję GITD.
IV.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł A. K., kwestionując go w całości i zarzucając:
1. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez petryfikowanie naruszenia przez Organy:
1. art. 80 k.p.a. i wyrażonej w tym przepisie zasady swobodnej oceny dowodów i przyjęcie w sposób sprzeczny ze zgromadzonym materiałem dowodowym, że odwołujący swoimi wyjaśnieniami nie wykazał, iż zostały spełnione warunki do umorzenia postępowania, w sytuacji gdy odwołujący nie ponosi żadnej odpowiedzialności za negatywne zachowanie kierowcy, a pociągnięcie go do odpowiedzialności za cudze zachowanie jest sprzeczna z zasadami odpowiedzialności administracyjnej o charakterze prewencyjno-represyjnym,
2. art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a., art. 189d k.p.a., art. 189e k.p.a. oraz art. 189f k.p.a. i niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w ustawie o transporcie drogowym przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), który reguluje zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy ITD, a które to przepisy pozwalają miarkować kary i od nich odstępować i które to przepisy zostały przez organy pominięte, pomimo że kary pieniężne w u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest odwołanie do uregulowań działu IVa k.p.a.
3. art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez oznaczenie jako strony, przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A. (przewoźnika) w sytuacji gdy podmiotem zarzuconego i przypisanego naruszenia 4.3 i 4.4 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym (dalej: u.t.d.) jest zarządzający transportem, a nie przewoźnik (przedsiębiorca), co w przyszłości będzie rodziło konkretne konsekwencje związane z wpisaniem informacji o stwierdzonym naruszeniu do Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego (KREPTD), który stanowi część europejskiego systemu ERRU (European Register of Road Transport Undertakings - Europejskiego Rejestru Przedsiębiorstw Transportu Drogowego) i może powodować konkretne ograniczenia w wykonywania działalności transportowej. W decyzji powinna zostać wskazana osoba fizyczna (zarządzający transportem), a nie firma osoby fizycznej (przewoźnik).
2. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. obrazę prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj.:
1. art. 92a ust. 2, 4, 8 i 10 UTD w zw. z lp. 4.4 zał. 4 do UTD poprzez przypisanie zarządzającemu transportem odpowiedzialności za naruszenie polegające na "Wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów" z uwagi na fakt, że:
1. ważność kwalifikacji wstępnej lub szkolenia okresowego kierowcy upłynęła w dniu 20 maja 2019 r. w sytuacji gdy za naruszenie polegające na "wykonywaniu przewozu drogowego rzeczy lub osób bez obowiązkowej kwalifikacji wstępnej lub obowiązkowego szkolenia okresowego kierowcy" opisane w zał. nr 3 Ip. 1.15 została nałożona na przewoźnika kara decyzją tegoż samego organu z dnia 19.11.2019 r., nr WITD.DI.I.0152.XIV.8140/74/19, a zatem zgodnie z treścią art. 92a ust. 10 u.t.d. kara nie powinna zostać nałożona na zarządzającego transportem będącego osobą fizyczną i będącego jednocześnie przewoźnikiem;
2. ważność kwalifikacji wstępnej lub szkolenia okresowego kierowcy upłynęła w dniu 20 maja 2019 r. w sytuacji gdy naruszenie takie kwalifikowane jest jako naruszenie przewoźnika opisane w zał. nr 3 Ip. 1.15 i brak kwalifikacji wstępnej lub szkolenia nie powoduje nieważności prawa jazdy;
3. organ ustalił, że kierowca z uwagi na przekroczoną liczbę punktów karnych posiadał zakaz prowadzenia pojazdów co również skutkowało brakiem uprawnień do kierowania pojazdami kat. C+E w sytuacji gdy brak jest w tym względzie materiału dowodowego, bowiem brak jest dokumentu urzędowego potwierdzającego, że kierowca stracił prawo jazdy, a nie jedynie został mu zatrzymany dokument prawa jazdy za przekroczenie liczby punktów karnych co nie zawsze skutkuje utratą ważności prawa jazdy, a może skutkować wyłącznie czasowym zabraniem dokumentu,
2. art. 92c ust. 1 pkt 1 UTD poprzez nie umorzenie wszczętego postępowania w sytuacji gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że zarządzający transportem nie miał wpływu na powstanie naruszenia i naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których zarządzający transportem nie mógł przewidzieć,
3. art. 92a ust. 2 UTD w związku z treścią Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE oraz Rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady poprzez nałożenie kary na zarządzającego transportem za zachowanie innej osoby (kierowcy) w sytuacji gdy o ile przedsiębiorca (przewoźnik) może ponosić obiektywną (niezależną od winy) odpowiedzialność za zachowanie swoich pracowników (na zasadzie ryzyka) o tyle osoba zarządzająca transportem nie będąca przedsiębiorcą nie ponosi odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za cudze zachowanie na które nie miała wpływu.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Bydgoszczy oraz orzeczenie o kosztach postępowania.
V.
Na rozprawę wyznaczoną w dniu 16 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego ani sam skarżący nie stawili się.
Stawił się pełnomocnik GITD wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
VI.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu prawa. W niniejszej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania pierwszoinstancyjnego.
VII.
Niezasadne są zarzuty nr 2.1.1.-2.1.3. skargi kasacyjnej. Strona, odwołując się do art. 92a ust. 2, 4, 8 i 10 UTD, wskazuje na błędne przypisanie jej odpowiedzialności z lp. 4.4 załącznika nr 4 do UTD. Twierdzenie to oparte jest przy tym na trzech okolicznościach. Po pierwsze, na przypisaniu przewoźnikowi (którym jest skarżący), odpowiedzialności z lp. 1.15 załącznika nr 3, a zatem zgodnie z art. 92a ust. 10 UTD kara z lp. 4.4. załącznika nr 4 nie powinna była zostać nałożona na skarżącego, jako zarządzającego transportem. Po drugie, brak ważności kwalifikacji wstępnej lub szkolenia okresowego kierowcy nie powoduje - zdaniem strony - nieważności prawa jazdy. Po trzecie, organ nie ustalił w wystarczający sposób kwestii zakazu prowadzenia pojazdów, co miało skutkować brakiem uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C+E. Brak w tym względzie materiału dowodowego, bowiem nie ma w aktach dokumentu urzędowego potwierdzającego, że kierowca stracił prawo jazdy, a nie jedynie został mu zatrzymany dokument prawa jazdy za przekroczenie liczby punktów karnych. Nie zawsze stan ten skutkuje utratą ważności prawa jazdy, gdyż może skutkować wyłącznie czasowym zabraniem dokumentu.
Odpowiadając na ten zarzut należy przywołać ustawę z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, którą strona zdaje się pomijać. Zgodnie z jej art. 13 ust. 1 pkt 2, prawo jazdy m.in. kategorii C+E wydaje się na okres 5 lat, nie dłużej jednak niż na okres wynikający z orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2, z zastrzeżeniem art. 15.
Z kolei z art. 15 ust. 1 i 4 ustawy o kierujących pojazdami wynika, że starosta dokonuje w prawie jazdy wpisu potwierdzającego odbycie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej albo szkolenia okresowego, o których mowa w rozdziale 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Wpis jest dokonywany, w formie wymiany prawa jazdy, na okres 5 lat, liczony od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej, o którym mowa w przepisach rozdziału 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż okres ważności orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w przepisach rozdziału 7a tej ustawy.
Strona nie chce dostrzec zatem, że ważność prawa jazdy kierowcy, jak również i kwalifikacji wstępnej lub szkolenia okresowego kierowcy jest wprost uzależniona od daty wskazanej w orzeczeniu lekarskim i psychologicznym (siłą rzeczy krótszej z nich, jeżeli są różne).
Znamienne jest to, że orzeczenie psychologiczne kierowcy ważne było do dnia 20 maja 2019 r., zaś do zdarzenia doszło 19 sierpnia 2019 r. Strona nie przedłożyła aktualnego w dacie zdarzenia orzeczenia psychologicznego, które zobowiązana była, wobec posiadanego orzeczenia, które ekspirowało, pozyskać od kierowcy, a w konsekwencji rzutuje na ważność prawa jazdy. Taka sytuacja oznacza więc, w powiązaniu z ustaleniami z CEPiK o zakazie prowadzenia pojazdów, ale przede wszystkim z powołanymi wyżej postanowieniami ustawy o kierujących pojazdami, że prawo jazdy kierowcy nie mogło być wystawione na okres przekraczający datę 20 maja 2019 r. (data wynikająca z orzeczenia psychologicznego, które przedłożono do akt sprawy).
W związku z tym, z całą pewnością doszło do naruszenia lp. 4.4. załącznika nr 4 do UTD, za co słusznie nałożono na skarżącego jako zarządzającego transportem karę pieniężną. Nie kontrolował on bowiem w ogóle dokumentów wymaganych do rzetelnego wykonywania swoich obowiązków.
Ponadto, nie zachodzi naruszenie art. 92a ust. 10 UTD. Czyn przypisany skarżącemu jako przewoźnikowi (por. powołana w zarzucie 2.1.1. decyzja o karze), zakwalifikowany został jako czyn z lp. 1.15. załącznika nr 3 do UTD, a więc za wykonywanie przewozu drogowego rzeczy lub osób bez obowiązkowej kwalifikacji wstępnej lub obowiązkowego szkolenia okresowego kierowcy. Czyn przypisany skarżącemu jako zarządzającemu transportem dotyczył natomiast lp. 4.4. załącznika nr 4 czyli wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii, wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów. To są dwa różne czyny, stąd art. 92a ust. 10 nie ma zastosowania.
VIII.
Niezasadny jest zarzut nr 1.1.1., dotyczący naruszenia art. 80 k.p.a. Wyjaśnienia skarżącego w najmniejszym nawet stopniu nie są w stanie podważyć prawidłowej oceny organów, że zarządzając operacjami transportowymi nie kontrolował dokumentów i kierowców w sposób należyty. Wbrew ocenie skargi kasacyjnej, skarżący ponosi pełną odpowiedzialność za przypisane mu naruszenia, przy czym dotyczą one jego własnych czynów, a nie czynów innych osób, jak starał się to sugerować w toku całego postępowania. To nie negatywne zachowanie kierowcy jest bezpośrednim powodem ukarania skarżącego, a jego własne zaniechania polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii, wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów. Już same zeznania kierowy przeczą zupełnie linii obrony skarżącego.
Niezasadny jest także zarzut nr 1.1.2., wskazujący, w kontekście art. 92c ust. 1 pkt 1 UTD, na naruszenie art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a., art. 189d k.p.a., art. 189e oraz art. 189f k.p.a. Strona uważa, że błędne było niezastosowanie do nakładanej kary pieniężnej regulacji Działu IVa k.p.a.), w zakresie miarkowania kary, przesłanek jej wymierzenia i odstępowania od niej, pomimo że w UTD kwestię kar uregulowano w sposób częściowy, nieuwzględniający wszystkich elementów wymienionych w art. 189a § 2 pkt 1-6 k.p.a.
Trzonem twierdzeń skarżącego kasacyjnie jest przekonanie, że regulacja art. 92c ust. 1 UTD nie jest kompleksowa, a zatem w zakresie w jakim nie odnosi się np. do kwestii odstąpienia od wymierzenia kary, czy jej miarkowania, winny jej zdaniem znaleźć zastosowanie przepisy Działu IVa k.p.a. w zakresach wyżej wskazanych.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela prezentowanego stanowiska strony. Niewątpliwie zakres zastosowania Działu IVa k.p.a. wyznacza przede wszystkim art. 189a § 1 tej ustawy, zgodnie z którym w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. Z § 2 wskazanego przepisu wynika natomiast, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:
1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,
2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,
3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,
(...)
- przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Uregulowanie w przepisach odrębnych ww. zagadnień stanowi wystarczającą podstawę do wyłączenia przepisów Działu IVa k.p.a., stanowiących ogólną regulację odnoszącą się do administracyjnych kar pieniężnych. Kluczowe znaczenie ma przy tym to, że nie jest wymagane, aby owe przepisy odrębne, mające szczegółowe zastosowanie w sprawach danego rodzaju, regulowały te zagadnienia w dokładnie takim samym zakresie, w jakim są one uregulowane w Dziale IVa k.p.a. Zakres normowania w przepisach odrębnych nie musi więc pokrywać się całkowicie z zakresem normowania w przepisach wskazanego Działu k.p.a. Jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis Działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a kpa, teza 7, Komentarz aktualizowany do k.p.a., LEX/el. 2023).
Twierdzenie strony, że w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 189 § 2 pkt 1-3, art. 189d, art. 189e i art. 189f k.p.a. (już nawet pomijając brak rozwinięcia i przywołania w skardze kasacyjnej konkretnej jednostki redakcyjnej art. 189d i art. 189f), nie jest trafne. W sprawie mamy do czynienia z przepisem szczególnym, regulującym kwestie wynikające z art. 189 § 2 pkt 1-3 k.p.a. Jak bowiem wynika z art. 92c UTD, odpowiednio stosowanego do zarządzającego transportem, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej (...), a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć,
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ,
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Skoro więc z przepisu tego wynika, że w warunkach w nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to przepis ten pozostaje odrębny w relacji do ogólnej regulacji Działu IVa k.p.a. i inaczej normuje zagadnienie wskazane m.in. w art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a., co nie oznacza, że pozostaje z nim w kolizji.
W tym kontekście, np. brak użycia w art. 92c ust. 1 UTD zwrotu "odstąpienie od wymierzenia kary", czy też jej miarkowanie (przy sztywnym określeniu wysokości kar w UTD, czego strona zdaje się nie dostrzegać), niczego w sprawie nie zmienia. Konsekwencją zastosowania art. 92c ust. 1 UTD jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności, nie zostanie na dany podmiot (tu zarządzający transportem) nałożona kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Nie jest przy tym słuszne twierdzenie, że czym innym jest odstąpienie od wymierzenia kary administracyjnej i udzielenie pouczenia, a czym innym umorzenie postępowania bądź jego niewszczynanie. W jednym i w drugim przypadku warunkiem ich zastosowania jest uprzednie ustalenie, że do czynu penalizowanego administracyjną karą pieniężną doszło.
Podzielić zatem należy prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że stosowanie art. 92c UTD w praktycznym wymiarze ma w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana. Jak wcześniej wskazano, dla przyjęcia, że przepisy Działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (zob. wyrok NSA z 28 września 2021 r. sygn. II GSK 717/21).
Kwestię "przedawnienia" nakładania administracyjnej kary pieniężnej, w przypadku transportu drogowego reguluje art. 92c ust. 1 pkt 3, stąd niezrozumiałe jest powoływanie się na nią przez stronę.
Z kolei kwestia "miarkowania" kary pieniężnej w transporcie drogowym oraz przesłanki jej wymierzania, do której strona chciałaby stosować art. 189a § 2 pkt 1 i 2 k.p.a. jest sprzeczna już z samą istotą administracyjnej kary pieniężnej, przewidującej odpowiedzialność obiektywną za zaistniałe naruszenie.
Natomiast przesłanka "siły wyższej" z art. 189e k.p.a. w istocie pokrywa się z przewidzianym w art. 92c ust. 1 pkt 1 UTD brakiem wpływu podmiotu karanego na powstanie naruszenia, które nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć.
Błędny jest również zarzut nr 1.1.3., wskazujący na naruszenie art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez oznaczenie jako strony, przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A. (przewoźnik) w sytuacji gdy podmiotem zarzuconego i przypisanego naruszenia z lp. 4.3 i 4.4 załącznika nr 4 do UTD jest zarządzający transportem, a nie przewoźnik (przedsiębiorca). Może to zdaniem strony prowadzić do określonych konsekwencji, niekorzystnych dla przewoźnika, którym jest skarżący.
Zauważyć należy, że jakkolwiek decyzja organu I instancji wskazuje A. K., zaś decyzja GITD precyzuje go jako A., to jednak nie stanowi to o naruszeniu art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. i skierowaniu decyzji do przewoźnika a nie zarządzającego (skarżący łączy obie te role).
Po pierwsze, skarżący prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą A. i samodzielnie pełni rolę zarządzającego transportem.
Po drugie, wskazywane w omawianym zarzucie skutki rzekomego uchybienia są, w kontekście samej decyzji GITD, czysto teoretyczne i hipotetyczne. Nie został zatem, nawet potencjalnie, wykazany wpływ podnoszonego naruszenia na wynik sprawy.
IX.
Chybiony jest zarzut kasacyjny nr 2.2. wskazujący na naruszenie art. 92c ust. 1 pkt 1 UTD. Zdaniem strony okoliczności sprawy nakazywały przyjąć, że skarżący (zarządzający w swoim przedsiębiorstwie transportem) nie miał wpływu na powstałe naruszenie, które nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć.
Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że wskazany przepis prawa, stosowany w łączności z art. 92a ust. 2 i art. 92c ust. 1a UTD, odnosi się do udokumentowanych przez zarządzającego transportem, bowiem ciężar dowodu spoczywa w tym przypadku na nim, wyjątkowych sytuacji, których doświadczony i profesjonalny podmiot, świadczący tego rodzaju profesjonalne usługi i mający do tego kompetencje, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Siłą rzeczy zastosowanie art. 92c ust. 1 pkt 1 UTD wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek, tj. braku wpływu osoby na powstanie naruszenia oraz wystąpienie naruszenia wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot ten nie mógł przewidzieć. Jako naturalny, w kontekście powyższego, jawi się więc wniosek, że okolicznościami tymi mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, anormalne, odbiegające od standardowych stanów rzeczy, których doświadczony i profesjonalny podmiot, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć i im zapobiec.
Na tle ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego nie może być wątpliwości, że skarżący, pełniący we własnym przedsiębiorstwie przewozowym funkcję zarządzającego transportem, co najmniej zaniedbał obowiązki go obciążające. Chodzi zwłaszcza o całkowity brak kontroli nad kierowcą, co ten sam przyznał, a także niezażądanie od niego aktualnych dokumentów, w sytuacji gdy poprzednie ekspirowały i nie upoważniały do wykonywania operacji przewozowych przez tego przewoźnika. Uwzględniając zasady doświadczenia życiowego, jak i profesjonalny charakter działalności, którą wykonuje skarżący, jest całkowicie nieprawdopodobne, aby będąc przewoźnikiem i zarządzającym transportem zarazem, nie miał wiedzy o dokumentach kierowców, których ustalenie i cykliczne kontrolowanie jest jednym z jego podstawowych obowiązków.
X.
Nie jest wreszcie zasadny zarzut nr 2.3. skargi kasacyjnej.
Po pierwsze, strona skutecznie przywołuje w nim jako wzorzec kontroli jedynie art. 92a ust. 2 UTD. Powołanie się na rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z 21 października 2009 r. bez sprecyzowania przepisów tego aktu w zrzucie, nie może zostać uznane za skuteczne.
Po drugie, nałożenie w niniejszej sprawie kary na zarządzającego transportem nie nastąpiło "za zachowanie innej osoby (kierowcy)". Strona błędnie uważa, że osoba zarządzająca transportem nie będąca przedsiębiorcą nie ponosi odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za cudze zachowanie, na które nie miała wpływu.
Stanowiący podstawę wymierzenia stronie kary pieniężnej art. 92a ust. 2 UTD ustanawia obiektywną odpowiedzialność administracyjną zarządzającego transportem, który naruszył obowiązki lub warunki przewozu drogowego. Nie jest więc ona uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w art. 92a ust. 2 UTD kara jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, tj. naruszeniem przez zarządzającego transportem obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Przypomnieć więc należy, że zgodnie z lp. 4.3. i 4.4. ukaraniu podlega wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy lub nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów. Skarżący zdaje się nie rozumieć, że przypisano mu odpowiedzialność za to, że nie dopilnował i nienależycie kontrolował dokumenty umożliwiające prawidłowe wykonywanie przewozów, jak również nie nadzorował kierowcy. Strona uważa, że nie ponosi odpowiedzialności, bowiem kierowca miał jej nie poinformować o problemach z prawem jazdy, podczas gdy to skarżący winien był sprawdzać ważność dokumentów i o nie się do kierowcy zwracać.
XI.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, na podstawie art. 184 p.p.s.a. zaś o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.