II GSK 229/21

II GSK 229/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kabat-Rembelska
Krzysztof Sobieralski
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II SA/Bk 558/20 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2020-10-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2332
art. 12a ust. 3, art. 22 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant asystent sędziego Marta Górniak po rozpoznaniu w dniu 11 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. w S., L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 października 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 558/20 w sprawie ze skargi A. w S., L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 23 czerwca 2020 r. nr 2001-IOD.48.6.2020 w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. w S., L. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 20 października 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 558/20, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę A. w S., L. (dalej jako: "skarżąca spółka"), na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 23 czerwca 2020 w przedmiocie kary pieniężnej.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia 30 grudnia 2019 r. Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku nałożył na skarżącą spółkę karę w wysokości 20 000 złotych za nieprzedstawienie na wezwanie organu środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem SENT [...] w Oddziale Celnym w S.
Na skutek odwołania, decyzją z dnia 23 czerwca 2020 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Skargę na powyższą decyzję organu złożyła skarżąca spółka. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organy obu instancji nie naruszyły prawa materialnego ani prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanych w niniejszej sprawie decyzji.
W ocenie Sądu pierwszej instancji organy wykazały, iż to skarżąca spółka była przewoźnikiem zobowiązanym do dokonania zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego dla przewozu oraz do przedstawienia środka transportu wraz z towarem we wskazanym miejscu po wezwaniu jej przez organ. Zdaniem Sądu zarzut, że to inny podmiot, a nie skarżąca spółka, dokonał przewozu, nie znalazł żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy.
Nieskuteczny był, zdaniem Sądu pierwszej instancji, także zarzut skarżącej spółki o braku upoważnienia osoby dokonującej zgłoszenia do odebrania ww. wezwania do kontroli. Według Sądu prawidłowo wygenerowano zgłoszenie zawierające wystosowane do przewoźnika wezwanie do przedstawienia środka transportu w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanego najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli. Sąd zwrócił uwagę, że dokonała go osoba o nazwisku V. R., która dokonywała również innych zgłoszeń SENT na rzecz skarżącej spółki. Samo świadczenie V. R., datowane na 12 marca 2020 r., jakoby ta "nie posiadała upoważnienia od skarżącej spółki do odbierania jakichkolwiek oświadczeń kierowanych do tej spółki" nie koresponduje, zdaniem Sądu, z faktem dokonywania przez nią skutecznych zgłoszeń w maju i wrześniu 2019 r. powodujących stawiennictwo przewoźnika do kontroli.
W ocenie Sądu pierwszej instancji organy prawidłowo zastosowały podstawę prawną ukarania i określiły wysokość kary na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2332 ze zm.; dalej jako: "ustawa SENT")
Choć zdaniem Sądu pierwszej instancji organy bez naruszenia prawa wykluczyły przesłanki uzasadniające odstąpienie od ukarania wynikające z art. 22 ust. 3 ustawy SENT, to jednocześnie Sąd dostrzegł, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jeśli chodzi o przesłanki odstąpienia od ukarania, jest lakoniczne i mało wszechstronne, czym narusza regułę wyczerpującego wyjaśnienia wynikającą z art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (dalej jako: "Ordynacja podatkowa"). Nie mogło mieć ono jednak wpływu na wynik sprawy, w ocenie Sądu, wobec wyczerpującego stanowiska zawartego w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej, którą Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku utrzymał w mocy podzielając zawarte w niej rozważania i konkluzje.
Mając na uwadze powyższe Sąd pierwszej instancji oddalił skargę.
II
Od przedmiotowego wyroku skarżąca spółka złożyła skargę kasacyjną, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca spółka zarzuciła naruszenie prawa procesowego, a to:
• art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1, art. 191, a także art. 120 i 121 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej polegające na pominięciu przez Sąd pierwszej instancji istotnej okoliczności dowiezienia ładunku do miejsca przeznaczenia, która wynikała z listu przewozowego oraz oświadczeń odbiorcy U., co powinno mieć znaczenie dla oceny przez organy administracji możliwości odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT, a także na pozbawionym podstaw, opartym tylko na założeniu Sądu i organów, przyjęciu, że wobec osoby dokonującej zgłoszenia przewozu doszło do wyświetlenia komunikatu o obowiązku stawieniu się do kontroli, w sytuacji, gdy system informatyczny nie zapewniał potwierdzenia odbioru tego oświadczenia, w tym pominięcia oświadczenia pani V. R. z dnia 12/03/2020 złożonego na tę okoliczność oraz ww. pism B. na okoliczność wydania ładunku objętego zgłoszeniem;
Jak również naruszenia zasady praworządności i zaufania do organów poprzez zebranie materiałów dowodowych w sposób nieformalny poza regulacjami Ordynacji podatkowej.
oraz prawa materialnego, a to:
• art. 12a ust.1 i ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 8 ustawy SENT, poprzez ich wadliwą wykładnię, polegająca na przyjęciu zapatrywania, że na ich mocy zawiązał się stosunek administracyjno-prawny polegający na skutecznym nałożeniu obowiązku stawienia do kontroli wobec skierowania takiego komunikatu do osoby dokonującej zgłoszenia, nie będącej przewoźnikiem w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy SENT, ani nie posiadającej umocowania do działania w tym zakresie w jego imieniu, w sytuacji gdy z art. 151 § 1 Ordynacji podatkowej wynika sformalizowany sposób doręczania aktów administracyjnych, powodujących zawiązanie stosunku prawnego, podczas gdy wyświetlenie wezwania na monitorze zgłaszającego cech takiego formalizmu jest pozbawione.
• wadliwe zastosowanie art. 9 ust. 3 ustawy SENT, w sytuacji gdy przepis ten w ogóle nie odnosi się do pasywnego otrzymania przez przewoźnika wytworzonego przez organy skarbowej wezwania do poddania się kontroli i ma za przedmiot aktywności adresatów norm.
• w konsekwencji wadliwe zastosowanie art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT;
• wadliwą wykładnię art. 22 ust. 3 ustawy SENT poprzez uznanie przez Sąd, że do zastosowania tego przepisu wystarcza tylko badanie sytuacji finansowej przewoźnika, w konsekwencji pominięcie przez Sąd, jak i organy, okoliczności mających wpływ na powstanie zagrożenia interesu Skarbu Państwa poprzez wprowadzenie towarów akcyzowych do polskiego obrotu gospodarczego z pominięciem obowiązków podatkowych, co stanowiło także naruszenie art. 122, 124, 187 § 1 Ordynacji podatkowej.
Wobec powyższego skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości jak i poprzedzających go decyzji organów obu instancji, i umorzenie postępowania, względnie, o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten Sąd lub organy oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych za obie instancje lub pozostawienie tego orzeczenia Sądowi pierwszej instancji. Skarżąca spółka wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
III
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku wnosząc o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącej spółki na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku kosztów postępowania według norm przepisanych.
IV
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Zarzuty sformułowane w petitum skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku sprowadzają się do rozstrzygnięcia, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej z uwagi na art. 22 ust. 3 ustawy SENT.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną w zakreślonych skargą kasacyjną granicach, mając na uwadze istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, a także sposób sformułowania zarzutów oraz ich wzajemne powiązanie, uznał za konieczne ich łączne rozpatrzenie.
Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 12a ust. 1 ustawy SENT, jeżeli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Odpowiednio podmiot wysyłający i podmiot odbierający są obowiązani przekazać przewoźnikowi treść wezwania wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze (art. 12a ust. 2 ustawy SENT). Zgodnie z art. 12a ust. 3 ustawy SENT w przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a ww. ustawy, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli. W przypadku niewykonania tego obowiązku wskazanego w art. 12a ust. 3 ustawy SENT, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20 000 zł.
Naruszenie przez przewoźnika obowiązku, wynikającego z art. 12a ust. 3 ustawy SENT, zostało objęte jedną z najwyższych sankcji finansowych z katalogu sankcji przewidzianych dla przewoźnika, co wskazuje na wagę, jaką ustawodawca przywiązuje do wpływu powyższych nieprawidłowości na całokształt przyjętych z mocy ustawy rozwiązań. Obowiązek przedstawienia środka transportu wraz z towarem w miejscu i czasie określonym w wezwaniu przesyłanym w określonych przypadkach wraz z numerem referencyjnym podmiotowi zgłaszającemu przewóz, ma na celu nie tylko sprawdzenie czy towar objęty zgłoszeniem dotarł do miejsca przeznaczenia lub wyjechał poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lecz także potwierdzenie tożsamości przewożonego towaru.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie prawidłowo wygenerowano zgłoszenie zawierające wystosowane do przewoźnika, na podstawie art. 12a ust. 3 ustawy SENT, wezwanie do przedstawienia środka transportu w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanego najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli. Wezwanie, co wynika z art. 12a ust. 1 ustawy SENT, jest "przesłane wraz z numerem referencyjnym". Z powyższego wynika, że osoba dokonująca zgłoszenia w imieniu przewoźnika musi być uprawniona do odebrania numeru referencyjnego, a jeśli wraz z tym numerem przesyłane jest wezwanie, to również i do odebrania tego wezwania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma potrzeby poszukiwania odrębnych podstaw prawnych do legitymizowania osoby dokonującej zgłoszenia także do odebrania wezwania do kontroli. Automatyczność procesu rejestracji zgłoszenia, nadawania numeru referencyjnego i informowania o tym numerze wraz z wezwaniem, przesądza o tym, że osoba uprawniona do zgłoszenia jest uprawniona do odebrania numeru referencyjnego i wezwania. Dodać przy tym należy, że, zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy SENT, przesłanie, uzupełnienie i aktualizacja zgłoszenia przez przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika pociągają za sobą skutki dla reprezentowanego. Zatem skoro zgłoszenie SENT zostało dokonane przez V. R., która działała w imieniu skarżącej spółki, to także otrzymane zwrotnie powiadomienie wraz z numerem referencyjnym dotarło do przewoźnika, który ponosi skutki działań i zaniechań osób zgłaszających.
Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji słusznie zaaprobował stanowisko organów obu instancji o zaistnieniu podstaw do nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej wobec braku przedstawienia środka transportu do kontroli.
Wyjątek od zasady nałożenia ww. kary pieniężnej został wprowadzony przez art. 22 ust. 3 ustawy SENT, w którym przewidziana została na możliwość odstąpienia od nałożenia kary w uzasadnionych przypadkach ze względu na "ważny interes przewoźnika" lub "interes publiczny".
Kwestia klauzul generalnych, zawartych w art. 22 ust. 3 ustawy SENT oraz stosowania tego przepisu kilkakrotnie była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1867/21 i powołane tam orzecznictwo oraz piśmiennictwo). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, że odwołanie się do klauzul generalnych o dużym stopniu niedookreśloności, a taką jest klauzula "interesu publicznego", rodzi problemy z określeniem istoty takiej klauzuli (por. Eliza Komierzyńska, Marian Zdyb, Klauzula interesu publicznego w działaniach administracji publicznej, [w:] Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin – Polonia Vol. LXIII, 2 – 2016, s. 161-178 i powołane tam publikacje). Nie może jednak budzić wątpliwości, że pojęcie "interesu publicznego" nie jest pojęciem, którego treść mogłaby być zapełniana w sposób dowolny. W sytuacji, gdy ustawodawca posługuje się pojęciami nieostrymi i klauzulami generalnymi, takimi jak "interes publiczny", organ administracji czy sąd stosujący prawo nie otrzymuje prawa do swobodnego określania ich treści. Na organy stosujące prawo został zatem nałożony obowiązek odszukania optymalnych treści wyrażających istotę "interesu publicznego".
Zasadnie podnosi się, że szczególnie wnikliwego rozważenia wymaga sytuacja, gdy prawodawca określa sankcje w postaci administracyjnych kar pieniężnych w sposób bezwzględnie oznaczony (tak jak sankcja określona w mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT), zwłaszcza gdy może to prowadzić do naruszenia w procesie stosowania prawa zasady proporcjonalności.
Z tej perspektywy nadanie właściwej treści pojęciu "interesu publicznego" użytego w art. 22 ust. 3 ustawy SENT – jako przesłanki uzasadniającej odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej – powinno nastąpić z uwzględnieniem szczególnego znaczenia zasady proporcjonalności.
Nie budzi obecnie w doktrynie i orzecznictwie wątpliwości, że zasada proporcjonalności wywodzona z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, mimo że adresowana do ustawodawcy, powinna być traktowana również jako zasada stosowania prawa. Zasada ta musi być odnoszona również do wymierzania sankcji administracyjnych – jako jednej z najbardziej dotkliwych form ingerencji organu administracji publicznej w sferę uprawnień i obowiązków podmiotu administrowanego – w procesie stosowania prawa (por. Magdalena Śliwa-Wajda, Zasada proporcjonalności przy wymierzaniu administracyjnych kar pieniężnych, [w:] Standardy współczesnej administracji i prawa administracyjnego, pod red. Zofii Duniewskiej, Agnieszki Rabiega-Przyłęckiej i Małgorzaty Stahl, 2019, s. 112-127).
Zastosowanie zasady proporcjonalności w odniesieniu do sankcji bezwzględnie oznaczonej (administracyjnej kary pieniężnej w określonej wysokości) wymaga rozważenia, czy wymierzenie kary pieniężnej w określonej wysokości będzie przydatne do osiągnięcia zamierzonych skutków (celów) danej regulacji oraz czy zachowana została właściwa dla demokratycznego państwa prawa proporcja między efektem wymierzonej sankcji pieniężnej a jej dolegliwością.
Jeżeli odpowiedzi na te pytania nie będą pozytywne, należy uznać, że nałożenie kary nie jest niezbędne dla ochrony interesu publicznego i zachodzą uzasadnione podstawy by odstąpić od jej nałożenia, jako niezgodnej z konstytucyjnymi standardami płynącymi z zasady proporcjonalności. Innymi słowy, właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego jako przewidzianej w art. 22 ust. 3 ustawy SENT przesłanki odstąpienia od nałożenia kary powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana, jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu), to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary. Trafnie podkreśla się przy tym, że nie jest prawidłowe odczytywanie użytego w art. 22 ust. 3 ustawy SENT pojęcia "interes publiczny" z powoływaniem się na poglądy wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle art. 67a i art. 67b Ordynacji podatkowej. Zupełnie inne są bowiem cele regulacji podatkowych spełniających funkcje fiskalne, a inne są cele regulacji wprowadzających sankcje administracyjne. Jak już wskazano, rozważenie przewidzianej w art. 22 ust. 3 ustawy SENT przesłanki interesu publicznego, jako uzasadniającej odstąpienie od nałożenia kary, powinno nastąpić z uwzględnieniem celów tej ustawy. Podkreślenia wymaga zatem, że z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Ma stanowić narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, alkoholem całkowicie skażonym oraz suszem tytoniowym, bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków, dokonujących wyłudzeń niezapłaconych podatków (Sejm VIII kadencji, druk nr 1244). Kary przewidziane w ustawie SENT nie mają więc charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. Natomiast charakter represyjny przepisów tej ustawy winien odnosić się do podmiotów nieuczciwych, dokonujących przestępstw gospodarczych. Nie leży natomiast w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień. W orzecznictwie brano przy tym pod uwagę czy stwierdzone uchybienia nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa (por. np. wyroki NSA z dnia: 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20, 27 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 790/20, 19 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 1353/20, 1 lipca 2021 r., sygn. akt II GSK 145/21, sygn. akt II GSK 193/21). Ocena, czy istnieje podstawa do odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT niewątpliwie nie może być dowolna. Ustawodawca nakładając obowiązki co do wypełniania w odpowiednim czasie przewidzianych ustawą zgłoszeń czyni to dla zabezpieczenia wyżej wskazanych interesów fiskalnych i może nakładać na przewoźników jako profesjonalistów szczególne wymogi, służące realizacji celów ustawowych. Stosowanie odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT powinno mieć charakter wyjątkowy. Rozważenia wymaga czy z uwagi na zakres działalności przewoźnika, jego wywiązywanie się z obowiązków przestrzegania prawa w prowadzonej działalności, stwierdzone uchybienie ma charakter incydentalny, nie nosi znamion działania celowego, czy też nie jest przejawem lekceważącego stosunku przewoźnika do wypełniania nałożonych ustawą obowiązków.
Wskazana wyżej wykładnia art. 22 ust. 3 ustawy SENT wyznacza zakres ustaleń faktycznych, jakich należy dokonać i tym samym wskazuje, jakie okoliczności muszą być przedmiotem rozważań – aby prawidłowo ocenić, czy w konkretnej, indywidualnej sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania lub odmowy zastosowania przewidzianego w tym przepisie odstąpienia od nałożenia kary.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu pierwszej instancji oraz obu organów o braku w okolicznościach sprawy przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ważny interes publiczny jest prawidłowe.
Nieprawidłowe wypełnienie obowiązku przewoźnika, polegającego na nieprzedstawieniu na wezwanie organu środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem SENT jest poważnym naruszeniem zasad monitorowania, które uniemożliwia wykonanie kontroli przewozu towaru i tym samym może uniemożliwić realizację celów oraz założeń ustawy SENT.
Uchybienie polegające na braku przekazania skarżącej spółce informacji na temat kontroli przez osobę wykonującą w jej imieniu zgłoszenia nie jest przesłanką zwalniającą przewoźnika z ponoszenia odpowiedzialności za naruszenia przepisów ustawy SENT. Takiemu naruszeniu nie można przypisać charakteru "uchybienia o nieistotnym znaczeniu", które uzasadniałoby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ze względu na interes publiczny. Naruszenie polegające na nieprzedstawieniu na wezwanie organu środka transportu wraz z towarem do kontroli praktycznie uniemożliwia organom celno-skarbowym realizowanie nałożonych na nie zadań objętych przepisami ustawy SENT. Zatem z uwagi na ryzyko, jakie dla obrotu środkami przewożonymi w niniejszej sprawie miało niniejsze naruszenie oraz mając na uwadze prewencyjny charakter nakładanej kary stwierdzić należy, że nałożona na skarżącą spółkę kara realizuje cele ustawy SENT.
To samo tyczy się, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestii braku wystąpienia okoliczności ważnego interesu przewoźnika. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika mogłyby świadczyć nadzwyczajne względy, które powodują zachwianie podstaw egzystencji podatnika, jak również sytuacje, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu, i które są niezależne od sposobu jego postępowania. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ rozstrzyga o przyznaniu bądź odmowie przyznania ulgi.
Przeprowadzona przez organy i zaaprobowana przez Sąd pierwszej instancji analiza wskazuje, że kondycja finansowa skarżącej spółki była dobra, a zapłata nałożonej kary pieniężnej w żadnym razie nie stwarza realnego zagrożenia jej płynności finansowej i nie spowoduje innych niepożądanych społecznie skutków.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, na podstawie art. 184 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.