VI SA/WA 724/24

VI SA/Wa 724/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska
Jakub Linkowski /przewodniczący/
Szczepan Borowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne
Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2516
art. 18 ust. 1 pkt 2, art. 15 ust. 1 pkt 2-6, art. 15h ust. 3 i ust. 7
Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1 par. 1-2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1, art. 134 par. 1, art 106 par. 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 10 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Szczepan Borowski (spr.) Protokolant spec. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 5 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej do celów łowieckich oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 5 stycznia 2024 r. nr [...] Komendant Główny Policji (dalej także jako organ lub KGP) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. (dalej także jako: organ pierwszej instancji) z dnia 20 listopada 2023 r. orzekającej o cofnięciu A. B. (dalej także jako: skarżący) pozwolenia na broń palną do celu łowieckiego.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Komenda Powiatowa Policji w O. w piśmie z dnia 6 czerwca 2023 r. zawiadomiła Komendanta Wojewódzkiego Policji w O., że skarżący od dnia 19 maja 2023 r. przebywa na leczeniu odwykowym, które będzie trwało od 6 do 8 tygodni. Dodatkowo, jak ustalił dzielnicowy nadzorujący obszar zamieszkania skarżącego, notorycznie nadużywa on alkoholu, po spożyciu którego wulgarnie i agresywnie odnosi się do domowników. Zarówno rodzice skarżącego jak i członkowie jego pozostałej rodziny oświadczyli, że nie przestrzega on norm i zasad współżycia w rodzinie, wpada w tzw. "ciągi alkoholowe". Na przestrzeni ostatnich kilku miesięcy wielokrotnie podejmowane były wobec wymienionego przez funkcjonariuszy KPP w O. oraz KPP w K. interwencje z uwagi na jego stan upojenia alkoholowego połączony z brakiem świadomości oraz kontaktu werbalnego. Zawiadamiający wskazał ponadto, że przeciwko skarżącemu prowadzone jest przez KPP w K., pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w K. postępowanie o czyn z art. 178a § 1 Kodeksu karnego.
Opisane okoliczności skłoniły organ pierwszej instancji do skierowania skarżącego na badania lekarskie i psychologiczne oraz zobowiązania do przedstawienia, wydanych na ich podstawie orzeczeń, lekarskiego i psychologicznego.
Skarżący przedstawił organowi pierwszej instancji aktualne, pozytywne dla niego orzeczenia, psychologiczne nr 17/2023 z dnia 28 lipca 2023 r. i lekarskie nr 7/23 z dnia 2 sierpnia 2023 r. - stwierdzające, że nie należy on do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (obecnie Dz.U. z 2024 r., poz. 485) i może dysponować bronią.
Organ pierwszej instancji odwołał się od przedstawionych przez skarżącego orzeczeń lekarskich mając na uwadze informacje na temat skarżącego i wynikające z nich wątpliwości co do jego zdolności psychofizycznej do dysponowania bronią.
W wyniku ponownych badań w trybie odwoławczym skarżący w dniu 25 września 2023 r. uzyskał ostateczne orzeczenie psychologiczne nr [...], zaś w dniu 4 października 2023 r. ostateczne orzeczenie lekarskie. Oba orzeczenia stwierdzały, że skarżący jest osobą, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji i nie może dysponować bronią.
Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 20 listopada 2023 r., działając na podstawie art. 18 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji cofnął skarżącemu pozwolenie na broń palną do celu łowieckiego.
Od tej decyzji skarżący złożył odwołanie.
Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 5 stycznia 2024 r. KGP utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że uzyskane w trybie odwoławczym negatywne orzeczenia, lekarskie i psychologiczne jednoznacznie uniemożliwiają dalsze posiadanie przez skarżącego pozwolenia na broń palną do celu łowieckiego. Ustawodawca wymaga bowiem, aby tak orzeczenie psychologiczne, jak i lekarskie, potwierdzały zdolność do dysponowania bronią palną. Jeżeli którekolwiek z nich lub obydwa dyskwalifikują osobę posiadającą pozwolenie na broń, czy to z przyczyn psychologicznych czy zdrowotnych, pozwolenie takie nie może być zachowane. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Negatywne orzeczenia, lekarskie i psychologiczne wykluczają możliwość dysponowania przez skarżącego bronią, a jako ostateczne, mają one charakter wiążący w niniejszej sprawie. Potwierdzają w sposób nie budzący wątpliwości ocenę wyrażoną przez orzeczników: lekarza i psychologa w badaniu drugoinstancyjnym, iż strona nie posiada zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią w myśl art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji.
KGP stwierdził, że organy Policji nie są uprawnione do oceny przyczyn, dla których uprawniony lekarz lub psycholog orzekli o braku zdolności do dysponowania przez stronę bronią, tzn. które z wymaganych do wydania orzeczenia badań cząstkowych miało wpływ na jego treść. Stąd też nie było podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika skarżącego i powołania biegłego lekarza w celu wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy wydanymi stronie w pierwszej i w drugiej instancji orzeczeniami lekarskimi i psychologicznymi. Organy Policji, będąc związane ostatecznym orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, nie mogą dokonywać ich oceny.
Organ zwrócił uwagę, że gwarancją rzetelności wydawanych orzeczeń jest przewidziany przez ustawę tryb wyłaniania osób uprawnionych do wykonywania badań lekarskich i psychologicznych (art. 15b i art. 15c ustawy o broni i amunicji) oraz system kontroli sprawowany przez wojewodę (art. 15i oraz art. 15j ustawy o broni i amunicji). Ustawa o broni i amunicji wprowadza więc zamknięty katalog środków dowodowych mogących służyć ocenie okoliczności faktycznej w postaci stanu zdrowia osoby posiadającej pozwolenie na broń lub ubiegającej się o nie.
Od opisanej decyzji skargę złożył A.B. wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Ponadto skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań lek. W. Z. oraz psychologa E. M.na okoliczność przeprowadzonych badań oraz przyczyn wydania diametralnie odmiennych orzeczeń od orzeczeń wydanych przez lek. A. J.oraz psychologa J. K. oraz dowodu z opinii biegłego lekarza w związku z faktem dwóch diametralnie odmiennych orzeczeń lekarskich i psychologicznych w badaniu pierwszym i drugim (odwoławczym) na okoliczność, że skarżący nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie uznając, iż w sprawie zaszły wszelkie przesłanki cofnięcia skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej w oparciu o sytuację wyszczególnioną w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy, w sytuacji gdy skarżący nie wykazuje zaburzeń psychicznych ani istotnych zaburzeń funkcjonowania psychologicznego, nie jest osobą o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej ani osobą uzależnioną od alkoholu czy też innych substancji psychoaktywnych.
II. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako: k.p.a.) poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz dowolną, a nie swobodną ocenę tych dowodów,
III. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. poprzez brak zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu przed organem odwoławczym oraz uznaniu za udowodnione okoliczności faktycznych wskazywanych w uzasadnieniu bez uprzedniego umożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się co do poszczególnych dowodów.
W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na poparcie wymienionych zarzutów.
KGP w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2493 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy w wyniku postępowania sądowego zostanie stwierdzone, że przy jej wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) - tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem wymienionych kryteriów należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja nie narusza ani prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji (o cofnięciu pozwolenia na broń palną) stanowią art. 18 ust. 1 pkt 2 oraz art. 15 ust. 1 pkt 2 - 4 ustawy o broni i amunicji.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6.
Z kolei stosownie do 15 ust. 1 pkt 2 - 4 ustawy o broni i amunicji pozwolenia na broń nie wydaje się osobom: z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej; wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego; uzależnionym od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych.
Sąd zwraca uwagę, że przepisy ustawy o broni i amunicji zobowiązują organy Policji do skierowania na ponowne badania lekarskie osobę posiadającą pozwolenie na broń, jeżeli istnieje wątpliwość odnośnie do spełniania przez nią kryteriów zdrowotnych. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 5 ustawy w przypadku ujawnienia okoliczności dostatecznie uzasadniających podejrzenie, iż osoba posiadająca pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną należy do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4, właściwy organ Policji może zobowiązać tę osobę do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń. W przypadku wydania negatywnego orzeczenia lekarz lub psycholog zobowiązany jest zawiadomić o tym właściwy organ Policji.
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, że w związku z informacją uzyskaną z Komendy Powiatowej Policji w O. (pismo z dnia 6 czerwca 2023 r.) o nadużywaniu przez skarżącego alkoholu, leczeniu odwykowym oraz zachowaniu skarżącego po spożyciu alkoholu, a także o toczącym się postepowaniu karnym o czyn określony w art. 178a § 1 Kodeksu karnego (prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego) uzasadniały podjęcie przez organ pierwszej instancji działań wynikających z art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji polegających na skierowaniu skarżącego na badania lekarskie i psychologiczne oraz do przedstawienia wydanych na ich podstawie orzeczeń.
Jak wynika z akt sprawy skarżący przedstawił pozytywne dla siebie orzeczenia. Od takiego orzeczenia przysługuje odwołanie nie tylko zainteresowanemu ale również komendantowi wojewódzkiemu policji. Zgodnie z art. 15h ust. 3 ustawy o broni i amunicji odwołanie wraz z jego uzasadnieniem wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia, za pośrednictwem lekarza lub psychologa, który wydał orzeczenie, do jednego z podmiotów odwoławczych, którymi są: wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, a w przypadku gdy odwołanie dotyczy orzeczenia lekarskiego wydanego w wojewódzkim ośrodku pracy – instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy (pkt 1); jednostki służby medycyny pracy podmiotów leczniczych utworzonych i wyznaczonych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych (pkt 2); podmioty lecznicze utworzone i wyznaczone przez Ministra Obrony Narodowej (pkt 3), a orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne (art. 15h ust. 7).
Mając na uwadze posiadane przez siebie informacje o nadużywaniu przez skarżącego alkoholu, pod wpływem którego zachowuje się wulgarnie i agresywnie względem domowników, traci świadomość, a także, że w stosunku do niego w ostatnim okresie czasu Policja podejmowała kilkukrotne interwencie z uwagi na stan nietrzeźwości organ pierwszej instancji skorzystał z prawa odwołania od przedstawionych przez skarżącego orzeczeń lekarskich.
W wyniku ponownego badania E. M.w swoim orzeczeniu psychologicznym stwierdziła, że skarżący jest osobą, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji i nie może dysponować bronią, takie samo orzeczenie lekarskie wydał lek. W. Z..
Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że orzeczenie lekarskie, wydane w trybie odwołania, jest ostateczne, a więc niepodważalne. W konsekwencji – wbrew stanowisku skarżącego – organy Policji są nim związane i nie mogą dokonywać jego oceny. Niezależnie od powyższego każde z tych orzeczeń (psychologiczne lub lekarskie) z osobna, ma znaczenie w sprawie w ten sposób, że jeżeli jedno z nich dyskwalifikuje stronę do posiadania pozwolenia na broń, to drugie z nich nawet, jeśli jest pozytywne, w konsekwencji dyskwalifikuje stronę do posiadania broni. W niniejszej sprawie oba zaświadczenia, wydane w trybie odwoławczym były dla skarżącego niekorzystne.
Z uwagi na powyższe za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia przez organy art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji.
Sąd podkreśla, że ustawa o broni i amunicji wprowadza zamknięty katalog środków dowodowych mogących służyć ocenie okoliczności faktycznej w postaci stanu zdrowia osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń lub posiadającej takie pozwolenie. Tego rodzaju ograniczenie jest proporcjonalne do zagrożeń, jakie mogą wynikać z posiadania broni przez osobę, której stan zdrowia na to nie pozwala (por. wyrok NSA dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 1606/18).
W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, który sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, że skoro badania ogólne, badania psychologiczne i w razie potrzeby badania specjalistyczne oraz pomocnicze i konsultacje specjalistyczne, mają za zadanie dokonać całościowej oceny stanu zdrowia fizycznego oraz psychicznego, to fakt ten wyklucza ewentualność przeprowadzenia w postępowaniu w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni dowodu na okoliczności objęte treścią tych orzeczeń (por. m.in. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1447/07, wyrok NSA z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II OSK 1273/04).
Skoro lekarz w ostatecznej opinii stwierdził brak zdolności skarżącego do posiadania broni to powoływanie kolejnych lekarzy do wydawania opinii jest zbędne i następna opinia nie może być uznana za istotny dowód w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1663/11 oraz wyrok NSA z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 298/13). Organy Policji w takiej sytuacji nie dysponują środkami prawnymi umożliwiającymi im weryfikację ostatecznych orzeczeń lekarza oraz psychologa, a wydana w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń ma charakter związany.
Stąd też nie jest zasadny zarzut naruszenia przez organy art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Organ prawidłowo i wszechstronnie ustalił stan faktyczny sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył materiał dowodowy, a także prawidłowo uzasadnił rozstrzygnięcie i na tej podstawie orzekł o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na broń palną. Skoro wydane na skutek odwołania orzeczenia lekarskie mają walor ostateczności to zupełnie zbędne byłoby prowadzenie wnioskowanych przez skarżącego dowodów, które zmierzały do podważenia ich zgodności z rzeczywistością.
W ocenie Sądu organ nie naruszył także art. 10 § 1 k.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zasada udziału strony w postępowaniu dotyczy nie tylko postępowania przed organem pierwszej instancji, lecz także postępowania odwoławczego i postępowań nadzwyczajnych. W niniejszej sprawie organ nie zawiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania odwoławczego, niemniej jednak w ocenie Sądu uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. m.in. wyrok NSA z 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05). W rozpoznawanej sprawie skarżący takich okoliczności nie wykazał.
Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącego zgłoszonych na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z przepisu tego wynika, że uzupełniające postępowanie dowodowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym może dotyczyć wyłącznie dokumentów. Nie jest natomiast możliwe przeprowadzenie przez sąd administracyjny dowodu z zeznań świadków lub z opinii biegłego, o co wnosił skarżący.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.