II GSK 2216/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej D. H. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w związku z uchylaniem się strony od poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Strona podnosiła szereg zarzutów, w tym dotyczących wykonania obowiązku przed wszczęciem postępowania, określenia obowiązku niezgodnie z prawem, braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, a także wadliwości tytułu wykonawczego. WSA oddalił skargę, uznając, że zarzuty są bezzasadne i że postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał część zarzutów za chybione, jednakże uwzględnił zarzut naruszenia prawa materialnego w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. (sygn. akt SK 81/19). Wyrok TK stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisów dotyczących ustalania terminów i liczby dawek obowiązkowych szczepień ochronnych w Programie Szczepień Ochronnych ogłaszanym komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, zamiast w drodze rozporządzenia. NSA uznał, że wyrok TK ma znaczenie dla sprawy, mimo odroczenia utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów, i że konieczne jest ponowne zbadanie wymagalności obowiązku w świetle nowego stanu prawnego. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz postanowienia organów niższych instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz zasady pewności prawa i formy aktów normatywnych.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego, ale jego wnioski dotyczące konstytucyjności procedury ustalania terminów szczepień mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (5)
Czy termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych oraz liczba dawek poszczególnych szczepień mogą być określone w Programie Szczepień Ochronnych ogłaszanym komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, zamiast w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw zdrowia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie uregulowanie jest niezgodne z Konstytucją RP, co stwierdził Trybunał Konstytucyjny. Termin wymagalności i liczba dawek powinny być określone w rozporządzeniu.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny uznał, że określanie terminu wymagalności i liczby dawek szczepień w komunikacie GIS, a nie w rozporządzeniu, narusza zasady konstytucyjne dotyczące formy aktu prawnego i pewności prawa. Choć sam obowiązek szczepień jest konstytucyjny, jego uszczegółowienie musi odbywać się na drodze rozporządzenia.
Czy wady tytułu wykonawczego mogą stanowić podstawę do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji?
Odpowiedź sądu
Nie, wady tytułu wykonawczego nie są wymienione w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jako podstawa do wniesienia zarzutów.
Uzasadnienie
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji enumeratywnie wymienia podstawy zarzutów. Wady tytułu wykonawczego nie mieszczą się w żadnej z tych podstaw, ani nie mogą być kwalifikowane jako brak wymagalności obowiązku.
Czy brak uprzedniego doręczenia upomnienia zawierającego numer PESEL zobowiązanego stanowi naruszenie przepisów postępowania egzekucyjnego w administracji?
Odpowiedź sądu
Nie, brak numeru PESEL w upomnieniu doręczonym przed zmianą przepisów nie przekreśla skuteczności dokumentu, zwłaszcza gdy osoba zobowiązana jest indywidualnie wskazana.
Uzasadnienie
Choć rozporządzenie wymaga podania numeru PESEL w upomnieniu, jego brak w dokumencie wystawionym przed zmianą przepisów nie dyskwalifikuje go, jeśli osoba zobowiązana jest jednoznacznie zidentyfikowana.
Czy organ egzekucyjny ma obowiązek wzywać stronę do wyjaśnienia lub poprawienia zarzutów, jeśli są one niejasne lub nie mieszczą się w katalogu podstaw zarzutów?
Odpowiedź sądu
Obowiązek wezwania do wyjaśnienia wątpliwości powstaje tylko wtedy, gdy z pisma procesowego nie można precyzyjnie wywieść sensu żądania lub jego podstaw. Jeśli zarzut jest niezasadny lub nie mieści się w ustawowych podstawach, organ nie ma obowiązku wzywania do jego poprawienia.
Uzasadnienie
Procedura wyjaśniania wątpliwości dotyczy niejasności zarzutów. Jeśli zarzut jest jasno sformułowany, ale niezasadny, lub dotyczy kwestii nieprzewidzianych w ustawie jako podstawa zarzutu, organ nie musi wzywać do jego uzupełnienia.
Czy brak wymagalności obowiązku szczepienia ochronnego może wynikać z niewykluczenia przez lekarza przeciwwskazań do szczepienia lub braku indywidualnego kalendarza szczepień?
Odpowiedź sądu
Nie, brak wymagalności obowiązku nie wynika z tych okoliczności. Obowiązek szczepienia jest ustawowy, a wizyty kwalifikacyjne mają na celu potwierdzenie lub wykluczenie przeciwwskazań. Brak zgody rodzica na szczepienie, mimo braku przeciwwskazań, nie powoduje braku wymagalności obowiązku.
Uzasadnienie
Ustawa nakłada obowiązek szczepień, a wizyta kwalifikacyjna służy ocenie medycznej. Brak zgody rodzica, nawet przy braku przeciwwskazań, nie uchyla obowiązku. Indywidualny kalendarz szczepień jest ustalany, gdy dziecko nie było szczepione w terminach wynikających z PSO.
Przepisy (22)
Główne
u.z.z.z.ch.z.l. art. 5 § 1 pkt 1 lit. b
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym.
u.z.z.z.ch.z.l. art. 17 § ust. 2 i 4
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Obowiązkowe szczepienia ochronne poprzedzone są badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań.
u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 10
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
W poprzednim stanie prawnym wady tytułu wykonawczego mogły być podstawą zarzutu.
u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 6 lit. a) i b)
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Okoliczności takie jak odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenie na raty należności pieniężnych mogą stanowić podstawę zarzutu braku wymagalności.
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do ochrony życia prywatnego i rodzinnego.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko w uzasadnionym zakresie.
Konstytucja RP art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Źródła prawa powszechnie obowiązującego.
Pomocnicze
u.z.z.z.ch.z.l. art. 27
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
u.z.z.z.ch.z.l. art. 34
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
u.p.e.a. art. 29 § § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dotyczy wymogów tytułu wykonawczego.
u.p.e.a. art. 27
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dotyczy wymogów tytułu wykonawczego.
u.p.e.a. art. 15 § ust. 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dotyczy upomnienia.
u.p.e.a. art. 15 § § 3 pkt 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dotyczy danych zawartych w upomnieniu.
k.p.a. art. 64 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku wzywania do uzupełnienia braków formalnych pisma.
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia TK wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego orzeczenia z powodu naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stosuje środki niezbędne do rozpoznania sprawy.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie kasatoryjne.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa materialnego w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19, kwestionującym konstytucyjność przepisów dotyczących ustalania terminów i dawek szczepień w Programie Szczepień Ochronnych ogłaszanym komunikatem GIS.
Odrzucone argumenty
Brak uprzedniego doręczenia upomnienia zawierającego numer PESEL. • Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. • Oparcie rozstrzygnięcia na założeniach organów i brak wezwania do poprawnego wskazania zarzutów. • Brak wymagalności obowiązku z uwagi na niewykluczenie przeciwwskazań do szczepień ochronnych.
Godne uwagi sformułowania
wyrok TK z 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19, orzekający o zakresowej niezgodności z Konstytucją RP niektórych przepisów ustawy o zwalczaniu zakażeń u ludzi • termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej • nie jest możliwe stwierdzenie, że zakwestionowane przepisy nadal mają pełne zastosowanie
Skład orzekający
Andrzej Skoczylas
przewodniczący
Wojciech Sawczuk
sprawozdawca
Zbigniew Czarnik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz zasady pewności prawa i formy aktów normatywnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego, ale jego wnioski dotyczące konstytucyjności procedury ustalania terminów szczepień mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu szczepień ochronnych i wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który wpłynął na sposób regulowania tego obowiązku. Pokazuje konflikt między prawem administracyjnym a konstytucyjnym.
“Wyrok TK zmienia zasady szczepień: Czy komunikaty GIS są nadal wiążące?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.