II GSK 2210/21

II GSK 2210/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Izabella Janson
Marcin Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Transport
Sygn. powiązane
III SA/Gl 294/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-04-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 122,art. 165b § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 i art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1218
art. 22 ust. 3 , art. 22 ust. 1 pkt 3, art. 15 ust. 5
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant asystent sędziego Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. S.A. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 294/21 w sprawie ze skargi E. S.A. w R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 18 grudnia 2020 r. nr 2401-IOA.48.3.2020.MS w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od E. S.A. w R. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach 3600 (słownie: trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I. Przedmiot kontroli kasacyjnej.
Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 294/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E. S.A. w R. (strona, skarżąca, strona skarżąca, spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (DIAS, organ II instancji, organ) z dnia 18 grudnia 2020 r., nr 2401-IOA.48.3.2020.MS, w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.
II. Stan sprawy wynikający z kontrolowanego wyroku.
W dniu 20 lipca 2018 r. na drodze S-52, funkcjonariusze Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego towarów dokonywanego zespołem pojazdów, składającym się z ciągnika samochodowego marki Volvo o numerze rejestracyjnym [...] i naczepy ciężarowej do przewozu materiałów niebezpiecznych marki [...]r o numerze rejestracyjnym [...]. Po sprawdzeniu zgłoszenia SENT kontrolujący ustalili, że obejmowało ono 24.190 kg etanolu skażonego, klasyfikowanego do pozycji CN 2207 - podlegającego obowiązkowej rejestracji w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (system SENT). Podmiotem wysyłającym był przedsiębiorca węgierski, natomiast podmiotem odbierającym – M. spółka z o.o. z siedzibą w W. Miejscem dostarczenia towaru w Polsce był P. Przewoźnikiem towaru była skarżąca spółka, realizująca przewóz w oparciu o posiadaną licencję dotyczącą międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego. W trakcie kontroli pobrano próbki towaru w celu sprawdzenia jego składu chemicznego, co udokumentowano protokołem pobrania próbki z 20 lipca 2018 r. Z dokumentu tego wynika, że kontrolujący pobrali 3 próbki, natomiast jedną z nich przekazano kierującemu pojazdem (kierowcy) wraz z protokołem. Na podstawie art. 15 ust. 1 i ust. 4 ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (ustawa SENT) kontrolujący nałożyli zamknięcia urzędowe (2 szt. nr [...]) i pobrali kaucję w formie gotówkowej w wysokości 1.000 zł (pokwitowanie [...]). W protokole kontroli przywołano treść art. 15 ust. 3 ustawy SENT dot. wymogu wyznaczenia przewoźnikowi właściwej jednostki organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) ze względu na miejsce dostarczenia lub miejsce zakończenia przewozu towaru. Z uwagi na fakt, że miejscem dostarczenia towaru był P., kierowcy przekazano numer telefonu do Dyżurnego SDK w L. - celem uzyskania informacji o najbliższej jednostce KAS, właściwej miejscowo do usunięcia nałożonych zamknięć ze względu na miejsce dostarczenia towaru. Kierowca podpisał pokwitowanie pobrania kaucji w formie gotówkowej, protokół pobrania próbki towaru oraz protokół kontroli, na których zamieścił oświadczenie o zrozumieniu treści jego treści. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się wniosek spółki z 20 lipca 2018 r. o zwrot kaucji na podane w piśmie konto spółki, w którym wskazano numery rejestracyjne kontrolowanych pojazdów, wysokość i datę wpłaconej kaucji oraz numer pokwitowania z pieczątką spółki i podpisem. Pobrana przez kontrolujących kaucja została przekazana na konto Urzędu Skarbowego w Nowym Targu - jako organu właściwego. Jednocześnie organ kontrolujący otrzymał sprawozdanie z badań z 14 sierpnia 2018 r. nr 448000-CWL.I.472.799.2018.900.KK, sporządzone przez Laboratorium Celno-Skarbowe, z którego wynika, że przekazany do analizy w formie próbki etanol skażony jest zgodny z deklaracją przedsiębiorcy. Pismem z 15 października 2018 r. Urząd Skarbowy w Nowym Targu poinformował Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach (organ I instancji), że spółka nie rozliczyła kaucji w wysokości 1.000 zł, pobranej według pokwitowania nr [...]. W dniu 18 października 2018 r. organ uzyskał informację, że w Oddziale Celnym w Piotrkowie Trybunalskim nie wykonywano czynności związanych z kontrolą zamknięć celnych i rozliczeniem kaucji dot. przedmiotowego przewozu.
Organ I instancji decyzją z 30 sierpnia 2019 r. nałożył na spółkę karę pieniężną w kwocie 20.000 zł z tytułu niedopełnienia przez przewoźnika obowiązku przedstawienia środka transportu organowi KAS wskazanemu w protokole kontroli, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru w celu usunięcia zamknięć urzędowych.
Od powyżej decyzji strona skarżąca złożyła odwołanie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach decyzją z 18 grudnia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy SENT. Następnie odnosząc je do stanu faktycznego sprawy, wyjaśnił, że kierujący pojazdem przewożącym towar ujęty w zgłoszeniu o numerze referencyjnym SENT [...], posiadał dokumenty i informacje, niezbędne dla realizacji obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 3 ustawy SENT. Organ zaakcentował, że kierowca uiścił kaucję w formie gotówkowej w wysokości 1.000 zł, na którą wystawiono pokwitowanie, przekazano mu pobraną próbkę towaru nr 3 wraz z protokołem pobrania, na protokole pobrania próbki towaru oraz protokole kontroli znajdowała się podpisana przez kierowcę adnotacja o zrozumieniu treści protokołu. Kierowcy przekazano również numer telefonu do Dyżurnego SDK w l. celem uzyskania informacji o najbliższej jednostce KAS, właściwej miejscowo do usunięcia nałożonych zamknięć ze względu na miejsce dostarczenia towaru. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem spółki, że nie posiadała wiedzy o kontroli i nałożeniu zamknięć urzędowych oraz że nie może ponosić odpowiedzialności za zaniechania swoich pracowników, argumentując, że w aktach sprawy znajduje się wystawiony przez spółkę wniosek z 20 lipca 2018 r. w sprawie zwrotu kaucji w wysokości 1.000 zł wpłaconej 20 lipca 2018 r. w toku kontroli. Na wniosku umieszczono pieczątkę spółki z adresem oraz numerami telefonu, NIP i REGON, a także złożono podpis. Organ nie podzielił również stanowiska strony, że nie ponosi ona odpowiedzialności za działania swoich pracowników. Kierujący pojazdem jako pracownik spółki realizował przewóz w imieniu i na rzecz swojego pracodawcy. Strona - jako profesjonalny przewoźnik - powinna w taki sposób zorganizować pracę, aby w każdej chwili kierujący pojazdem miał możliwość kontaktu z pracodawcą i przekazania mu istotnych informacji o zdarzeniach wynikłych w czasie przewozu. Za błędy, niedopatrzenia i przewinienia pracownika odpowiada właściciel firmy i to on powinien dołożyć wszelkich starań, aby pracownicy posiadali wiedzę i wszelkie uprawnienia do właściwej realizacji powierzonych zadań. Odnosząc się do wniosków dowodowych strony, organ II instancji wyjaśnił, że nie ma znaczenia dla sprawy przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków na okoliczności: "niewiedzy spółki" o założonych urzędowych zabezpieczeniach, przebiegu kontroli z 20 lipca 2018 r., zapłacenia w formie gotówkowej kaucji wraz z jednoczesnym złożeniem wniosku o jej zwrot, nieprzekazania informacji o założeniu zamknięć urzędowych, jak również przekazania informacji o założeniu zamknięć urzędowych stronie dopiero w dniu 8 sierpnia 2018 r. Organ zaakcentował, że do przedstawienia środka transportu organowi KAS, wskazanemu w protokole kontroli, jak również powiadomienia telefonicznego organu właściwego do usunięcia zamknięć urzędowych o dostarczeniu towaru, zobowiązany jest przewoźnik. Odpowiedzialność przewoźnika nie jest wyłączona wskutek błędów, pomyłek, niedopatrzenia czy też nieznajomości regulacji prawnych jego pracowników. Od przewoźnika bowiem, jako profesjonalnego przedsiębiorcy, należy oczekiwać takiego zorganizowania pracy, aby nie dochodziło do naruszenia przepisów ustawy SENT. Organ wyjaśnił, że nie dopatrzył się okoliczności, o których mowa w art. 22 ust. 3 oraz art. 26 ust. 3 ustawy SENT, przypominając, że pismem z 8 marca 2019 r. udzielono stronie wyjaśnień odnośnie do warunków, jakimi ustawodawca obwarował możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, oraz wezwano ją do wskazania, czy występują okoliczności potwierdzające ważny interes przewoźnika uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Pismem z 26 marca 2019 r. strona zajęła stanowisko w sprawie, lecz nie wykazała przesłanek wskazujących na istnienie swojego ważnego interesu, który uzasadniałby odstąpienie od nałożenia kary i nie przedłożyła żadnych dokumentów, przedstawiających jej sytuację finansową. Wobec takiej postawy strony organ I instancji z urzędu podjął czynności w celu ustalenia jej sytuacji ekonomicznej. W toku postępowania ustalono z urzędu, że spółka nie posiada zaległości publicznoprawnych i nie było wobec niej prowadzone postępowanie egzekucyjne, a ponadto na podstawie dokumentów finansowych spółki za 2018 r. stwierdzono, że sytuacja finansowa spółki jest stabilna i nie wskazuje na zagrożenia zdolności do kontynuowania dalszej działalności. Te okoliczności w ocenie organu odwoławczego świadczą, że nie występują przesłanki interesu publicznego na płaszczyźnie ekonomicznej, gdyż na skutek nałożenia kary pieniężnej nie zachodzi ryzyko sięgania przez stronę do środków Państwa ze względu na brak możliwości zaspokajania swoich potrzeb.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniosła strona, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach opisanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.
Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem sporu jest kwestia zasadności nałożenia na spółkę kary pieniężnej w kwocie 20.000 zł z tytułu niedopełnienia przez przewoźnika obowiązku przedstawienia środka transportu organowi KAS wskazanemu w protokole z kontroli, w dacie zakończenia przewozu towaru w miejscu dostarczenia towaru w celu usunięcia zamknięć urzędowych. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego organy słusznie wskazały, że za zachowanie należytej staranności podczas wykonywania przewozu i za przestrzeganie przepisów ustawy SENT odpowiedzialny jest przewoźnik. Konsekwencją tego jest nałożenie kary na przewoźnika, a nie na kierowcę. Nie mają zatem znaczenia, przy rozważaniu przesłanek przemawiających za odstąpieniem od jej wymierzenia, okoliczności podnoszone przez skarżącą spółkę. W szczególności organ nie był zobowiązany do badania, czy doszło do popełnienia uchybienia przez kierowcę, bez zawinienia spółki. WSA w Gliwicach wskazał, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i nie miał obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego celem wyjaśnienia, czy spółka miała wiedzę o obowiązku przedstawienia środka transportu wskazanemu w protokole kontroli właściwemu organowi KAS do usunięcia zamknięć urzędowych. To na spółce jako na profesjonalnym przewoźniku spoczywało takie zorganizowanie pracy, aby nie dochodziło do naruszenia przepisów ustawy SENT. Zatem prawidłowo organ stosownie do treści art. 188 o.p. nie dopuścił dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność przebiegu kontroli, gdyż okoliczność ta została wystarczająco stwierdzona podpisanym przez kierowcę protokołem kontroli. Sąd I instancji podniósł, że prawidłowo też organ nie uwzględnił wniosku dowodowego na okoliczność wiedzy spółki o urzędowych zamknięciach, gdyż okoliczność ta nie miała znaczenia dla sprawy. Sąd I instancji podzielił także stanowisko organu w zakresie braku przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Wskazał, że w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji rozważyły normę z art. 22 ust. 3 ustawy SENT z uwzględnieniem odesłania do art. 26 ust. 3 ustawy. O istnieniu interesu uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na tenże interes. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego termin "ważny interes" wyczerpuje się zarówno w wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, ale także powinien uwzględniać normalną, aczkolwiek trudną sytuację ekonomiczną (wysokość uzyskiwanych dochodów, wydatków, ich wzajemne proporcje itp.). Nie każde przy tym trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulg, lecz tylko takie, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też – w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną. WSA w Gliwicach podniósł, że zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje, aby istniały okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary. Skarżąca nie wskazała na trudne warunki finansowe, brak możliwości regulowania zobowiązań, zadłużenie oraz na to, jak wysokość kary wpłynie na funkcjonowanie przedsiębiorstwa, nie złożyła nawet wniosku w tym zakresie. Sąd Wojewódzki przypominał, że ukarany jest profesjonalistą w swojej dziedzinie, zatem gdy nie powołuje się na własne trudne warunki ekonomiczne, tzn. nie przedstawia konkretnych, indywidualnych okoliczności, w oparciu o które organ mógłby powziąć przypuszczenie, że uiszczenie kary z wysokim prawdopodobieństwem uczyni z ukaranego beneficjenta pomocy publicznej – brak jest podstaw do wymagania od organu, aby takich okoliczności poszukiwał z urzędu. Mimo to organ poczynił z urzędu ustalenia co do sytuacji finansowej spółki i w tym zakresie nie stwierdził podstaw do zastosowania tej przesłanki. Zdaniem Sądu I instancji nie doszło w sprawie również do naruszenia przepisów o.p. regulujących naczelne zasady procesowe. Dodatkowo WSA w Gliwicach wskazał, że prawodawca uwzględniając zasadę proporcjonalności sformułowaną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w ustawie SENT zróżnicował wysokości kar w zależności od rodzaju naruszenia (2.000,00 zł, 10.000,00 zł, 20.000,00 zł, 100.000,00 zł – art. 24 ust. 1a, art. 21 i 22 ust. 1 i 2, art. 22a ust. 1 ustawy SENT). Oznacza to, że nieprzedstawienie przez przewoźnika środka transportu organowi KAS, wskazanemu w protokole kontroli, w dacie zakończenia przewozu, w miejscu dostarczenia towaru, w celu usunięcia zamknięć urzędowych jest poważnym naruszeniem przepisów, sankcjonowanym karą 20.000,00 zł.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
IV. Skarga kasacyjna i jej zarzuty.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła strona skarżąca, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Ponadto wniosła o zasądzenie od organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie przepisu postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 165b § 1 o.p., przez wszczęcie postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej po upływie 6 miesięcy od dnia przeprowadzenia kontroli, wbrew przepisom Ordynacji podatkowej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowe zastosowanie w/w przepisu powinno doprowadzić do umorzenia postępowania w sprawie;
2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122 w zw. z art. 187 o.p., poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy w postępowaniu, w szczególności nieprzeprowadzenie przez Organ postępowania dowodowego na okoliczność istnienia po stronie Skarżącej interesu publicznego, co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy i miało wpływ na wynik sprawy, gdyż oparcie decyzji o kompletny materiał dowodowy winno doprowadzić do uznania, że brak jest podstaw w sprawie do nałożenia kary pieniężnej;
3. naruszenie przepisu postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 188 o.p. przez wydanie postanowienia z dnia 12 listopada 2020 r. o odmowie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka M.K. oraz z zeznań świadka S.K. w sytuacji, gdy zeznania te miały decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż pozwalałyby wyjaśnić, czy Skarżąca posiadała wiedzę o przeprowadzonej kontroli oraz czy w sprawie wystąpiła przesłanka interesu publicznego, co miało wpływ na wynik sprawy gdyż przeprowadzenie powyższych dowodów winno doprowadzić do uznania, że brak jest podstaw w sprawie do nałożenia kary pieniężnej;
4. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122, 187 § 1, 191 oraz 210 § 4 o.p. przez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów i w efekcie przyjęcie, że Skarżąca wiedziała o przeprowadzonej kontroli i nałożeniu zamknięć w sytuacji, gdy prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego powinna prowadzić do wniosku, że o okolicznościach tych Skarżąca wiedzy mieć nie mogła, co natomiast powinno doprowadzić do uznania, że w sprawie zaszła przesłanka interesu publicznego uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary;
5. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122 w zw. z art. 187 o.p. poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy w postępowaniu, w szczególności nieprzeprowadzenie przez Organ postępowania dowodowego na okoliczność "istnienia po stronie Skarżącej interesu publicznego", co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy;
6. naruszenie przepisu prawa materialnego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 22 ust. 1 pkt. 3 w zw. z art. 15 ust. 3 ustawy SENT, polegające na nałożeniu przez Organ kary pieniężnej w wysokości 20 000,00 zł w związku z niewykonaniem obowiązku przedstawienia środka transportu organowi KAS, w związku z czym w przedmiotowej sprawie brak było podstawy prawnej do nałożenia kary;
7. naruszenie przepisów prawa materialnego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, polegające na niezastosowaniu tych przepisów i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy w sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu publicznego względem Skarżącej i w efekcie prawidłowe zastosowanie tego przepisu powinno prowadzić do odstąpienia od wymierzenia kary.
V. Stanowisko strony przeciwnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
VI. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
1. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
2. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego, jak również nie stwierdzono przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji zarzutów kasacyjnych, uznając ich bezzasadność i stwierdzając konieczność oddalenia skargi kasacyjnej.
3. W pierwszej kolejności oddaleniu podlegały zarzuty naruszenia prawa procesowego, albowiem dopiero przesądzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie doszło do bezpośredniego naruszenia przepisów prawa procesowego sądowoadministracyjnego lub pośredniego naruszenia przepisów prawa procesowego administracyjnego w toku weryfikacji ich wykładni lub stosowania, w stopniu, który co najmniej mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, otwiera drogę do weryfikacji prawidłowości zaskarżonego wyroku w zakresie wykładni lub weryfikacyjnego zastosowania prawa materialnego w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy administracyjnej, który został prawidłowo ustalony lub nie został skutecznie podważony za pośrednictwem zarzutów kasacyjnych.
3.1. Jako oczywiście bezzasadny oceniono zarzut naruszenia art. 165b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (o.p.) przez "wszczęcie postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej po upływie 6 miesięcy od dnia przeprowadzenia kontroli, wbrew przepisom Ordynacji podatkowej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy".
W aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – co zostało potwierdzone w postanowieniu siedmiu sędziów NSA z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 1/23 – nie zachodzi już rozbieżność ocen wykładniczych na tle możliwości i zakresu zastosowania przepisu art. 165b § 1 o.p. w sprawach dotyczących nakładania kar pieniężnych za naruszenie obowiązków przewidzianych w przepisach ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (ustawa SENT). Naczelny Sąd stanął bowiem ostatecznie na stanowisku, że przepis art. 165b § 1 o.p. nie znajduje odpowiedniego zastosowania w tego rodzaju sprawach (zob. m.in. wyroki NSA: z 18 listopada 2021 r., II GSK 1203/21 i II GSK 1265/21; z 30 listopada 2021 r., II GSK 2119/21; z 7 grudnia 2021 r., II GSK 2186/21; z 2 lutego 2022 r., II GSK 2179/21; z 15 marca 2022 r., II GSK 100/22 i II GSK 111/22; z 1 kwietnia 2022 r., II GSK 266/22; z 3 października 2023 r., II GSK 1954/22; z 16 stycznia 2024 r., II GSK 388/23).
3.2. Pozbawiony uzasadnionych podstaw jest zarzut naruszenia art. 188 o.p. w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przez "wydanie postanowienia z dnia 12 listopada 2020 r. o odmowie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków" (M. K. i S. K.), pomimo iż zeznania te "miały decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy", gdyż pozwoliłyby wyjaśnić, czy strona skarżąca "posiadała wiedzę o przeprowadzonej kontroli oraz czy w sprawie wystąpiła przesłanka interesu publicznego".
Niezależnie od wadliwości konstrukcyjnej powyższego zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że strona skarżąca kasacyjnie nie zdołała podważyć pozytywnie zweryfikowanej przez kontrolowany Sąd Wojewódzki oceny skarżonego organu (zob. s. 10-11 zaskarżonej decyzji), że przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków (w tym kierowcy zatrzymanego do kontroli) na okoliczność stanu wiedzy skarżącej spółki o kontroli drogowej, która miała miejsce w dniu 20 lipca 2018 r., oraz dodatkowych okolicznościach faktycznych związanych z przesłanką interesu publicznego, o której mowa w art. 22 ust. 3 w zw. z art. 22 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 15 ust. 5 ustawy SENT, było bezprzedmiotowe ze względu na brak wskazania podlegających dowodzeniu faktów, które byłyby istotne z punktu widzenia przesłanek materialnoprawnych naruszonego obowiązku (art. 15 ust. 3 ustawy SENT) lub odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT, albo które miałyby znaczenie dla kontroli wiarygodności lub mocy dowodowej już przeprowadzonych dowodów.
3.3. Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 o.p. w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przez "dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów i w efekcie przyjęcie", że strona skarżąca "wiedziała o przeprowadzonej kontroli i nałożeniu zamknięć", w sytuacji gdy "prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego powinna prowadzić do wniosku, że o okolicznościach tych" strona ta "wiedzy mieć nie mogła", co powinno "doprowadzić do uznania, że w sprawie zaszła przesłanka interesu publicznego uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary".
Pomijając w tym miejscu kolejną wadliwość konstrukcyjną sformułowanego zarzutu, należy jedynie krótko wyjaśnić stronie skarżącej kasacyjnie, że w świetle art. 15 ust. 3 w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy SENT przewoźnik, na którego środek transportu nałożono zamknięcia urzędowe w związku ze stwierdzeniem w trakcie kontroli przewozu, że towar nie odpowiada co do rodzaju, ilości, masy lub objętości towarowi wskazanemu w zgłoszeniu albo przewóz towarów wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, ma obowiązek przedstawić powyższy środek transportu organowi Krajowej Administracji Skarbowej wskazanemu w protokole kontroli, w dniu (dacie) zakończenia przewozu towaru oraz w miejscu dostarczenia towaru lub miejscu zakończenia przewozu na terytorium kraju, w celu usunięcia tych zamknięć. Jednocześnie przewoźnik ten ma obowiązek telefonicznego powiadomienia organu Krajowej Administracji Skarbowej, który został wskazany w protokole kontroli jako właściwy do usunięcia zamknięć urzędowych, o dostarczeniu towaru do miejsca dostarczenia towaru lub miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju.
Z treści art. 15 ust. 3 w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy SENT wynika, że osobą odpowiedzialną za przekazanie przewoźnikowi informacji o przeprowadzonej kontroli przewozu towaru i nałożeniu zamknięć urzędowych oraz treści protokołu kontroli, w tym informacji o organie Krajowej Administracji Skarbowej i jego danych do kontaktu telefonicznego w celu powiadomienia o dostarczeniu towaru do miejsca dostarczenia towaru lub miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju, jest kierowca przewoźnika, który został poddany kontroli. Wystarczającą przesłanką skuteczności przekazania przewoźnikowi informacji o ciążącym na nim z mocy art. 15 ust. 3 ustawy SENT obowiązku jest potwierdzenie ich dojścia do wiadomości kierowcy przewoźnika w drodze zamieszczonego w protokole kontroli i podpisanego oświadczenia kierowcy lub urzędowej adnotacji pracownika organu przeprowadzającego kontrolę. Dla oceny odpowiedzialności administracyjnej przewoźnika na podstawie art. 15 ust. 3 ustawy SENT nie ma natomiast znaczenia, czy i z jakich powodów wykonujący w jego imieniu przewóz kierowca nie przekazał mu lub przekazał wadliwie (z opóźnieniem) ww. informacje objęte protokołem kontroli.
Analiza treści sporządzonego w przedmiotowej sprawie protokołu kontroli z dnia 20 lipca 2018 r. bezsprzecznie dowodzi, że kierowca strony skarżącej (przewoźnika) złożył na tym protokole oświadczenie o zrozumieniu jego treści, a następnie własnoręcznie je podpisał. Twierdzenia skarżącego przewoźnika co do braku wiedzy o treści informacji zawartych w powyższym protokole oraz obowiązku wykonania czynności, o których mowa w art. 15 ust. 3 ustawy SENT, nie mogą zatem uchylić jego odpowiedzialności, niezależnie od tego, że są one – także na tle ewentualnej oceny w świetle art. 22 ust. 3 ustawy SENT – pozbawione waloru wiarygodności. W szczególności strona skarżąca kasacyjnie nie zauważa, że już w dniu przeprowadzenia kontroli z adresu elektronicznego przypisanego do domeny skarżącego przewoźnika (andrzej.turowski@el-trans.com) wysłano do organu KAS zaopatrzony w pieczęć firmową spółki wniosek o zwrot zapłaconej w formie gotówkowej przez kierowcę w trakcie spornej kontroli kaucji w wysokości 1.000 złotych (k. 62-63 akt administracyjnych).
3.4. Formalnemu oddaleniu podlegały nieskonkretyzowane treściowo i ogólnikowe zarzuty naruszenia art. 122 w zw. z art. 187 o.p. w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (zarzuty nr 2 i 5) przez "niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy w postępowaniu, w szczególności nieprzeprowadzenie" postępowania dowodowego na okoliczność istnienia po stronie skarżącej interesu publicznego, "co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy i miało wpływ na wynik sprawy".
Strona skarżąca kasacyjnie musi pamiętać, że jest zobowiązana do szczegółowego określenia sposobu i formy naruszenia przepisów prawa nie tylko w warstwie abstrakcyjnej, lecz także w płaszczyźnie konkretnej na tle poszczególnych elementów stanu sprawy (zob. np. wyrok NSA z dnia 3 października 2023 r., II GSK 1926/22; wyrok NSA z dnia 13 października 2023 r., II GSK 844/20; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2024 r., II GSK 1255/23; wyrok NSA z dnia 28 lutego 2025 r., II GSK 1700/21), natomiast w zakresie zarzutu naruszenia przepisów postępowania nie jest wystarczające wskazanie jedynie formy lub postaci naruszenia prawa procesowego lub opis konsekwencji tego rodzaju wady prawnej, lecz dodatkowo konieczne jest wykazanie, że imputowane sądowi naruszenia prawa procesowego co najmniej mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, a więc na treść zaskarżonego wyroku.
4. Wobec niepodważenia prawidłowości oceny legalnościowej stanu faktycznego, który był podstawą wykładni i zastosowania prawa materialnego w przedmiotowej sprawie, oddaleniu podlegały także zarzuty błędnego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego (art. 22 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 15 ust. 3 oraz art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT). Zarzuty te odwołują się bowiem do stanu faktycznego sprawy, który strona skarżąca kasacyjnie uznaje za miarodajny, a nie do stanu, który został pozytywnie zweryfikowany przez Sąd a quo i który stał się ostatecznie wiążący w postępowaniu kasacyjnym.
5. Mając na względzie całość podniesionej argumentacji oraz działając na podstawie art. 184, art. 204 pkt 1 oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i w zw. z § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.
-----------------------
2