II GSK 2203/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) w sprawie II GSK 2203/23 dotyczył skargi kasacyjnej Komendanta Placówki Straży Granicznej Warszawa-Okęcie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie. WSA stwierdził bezskuteczność czynności Komendanta polegającej na objęciu obywatela K. J. kwarantanną po przekroczeniu granicy państwowej w maju 2020 r. Sąd pierwszej instancji uznał, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z marca 2020 r., na podstawie którego nałożono kwarantannę, wykraczało poza zakres upoważnienia ustawowego zawartego w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zdaniem WSA, ograniczenie konstytucyjnej wolności poruszania się mogło być ustanowione jedynie w ustawie, a nie w akcie podustawowym, który nie miał ścisłego odniesienia do delegacji ustawowej. Komendant w skardze kasacyjnej zarzucił WSA błędną wykładnię przepisów Konstytucji RP (art. 92 ust. 1, art. 52, art. 31 ust. 3) oraz ustawy o zapobieganiu, twierdząc, że rozporządzenie miało właściwą podstawę prawną, a nałożenie kwarantanny nie naruszało wolności poruszania się. Podniósł również zarzut naruszenia przepisów postępowania. NSA, rozpoznając sprawę, ustalił, że faktyczne przekroczenie granicy państwowej przez stronę nastąpiło w marcu 2020 r., a nie w maju, jak błędnie przyjął WSA. Sąd zauważył, że w marcu 2020 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r., które w § 2 ust. 2 w sposób tożsamy z rozporządzeniem z 13 marca 2020 r. regulowało kwestię kwarantanny dla osób przekraczających granicę. NSA potwierdził stanowisko WSA, że przepisy te nie dawały podstawy prawnej do nałożenia obowiązku kwarantanny na osoby wracające do miejsca zamieszkania, ponieważ stanowiło to naruszenie art. 92 ust. 1 Konstytucji RP (brak szczegółowego upoważnienia ustawowego i wytycznych) oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (ograniczenie praw i wolności tylko w ustawie). Kwarantanna została zakwalifikowana jako forma ograniczenia wolności poruszania się, a nie jedynie ograniczenie sposobu przemieszczania się, co nie było objęte delegacją ustawową. NSA uznał, że rozporządzenie w tym zakresie uzupełniało treść ustawy, a nie ją wykonywało. W związku z tym, mimo częściowo błędnego uzasadnienia WSA, jego rozstrzygnięcie o stwierdzeniu bezskuteczności czynności Komendanta było prawidłowe. Skarga kasacyjna Komendanta została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasad stanowienia prawa przez organy wykonawcze w sytuacjach nadzwyczajnych (stan epidemii), zasada zgodności rozporządzeń z ustawą i Konstytucją, ochrona konstytucyjnych praw i wolności jednostki.
Dotyczy specyficznego okresu pandemii COVID-19 i przepisów z nim związanych. Konieczność analizy konkretnych delegacji ustawowych przy ocenie zgodności rozporządzeń z prawem.
Zagadnienia prawne (3)
Czy rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające obowiązek kwarantanny dla osób przekraczających granicę państwową w celu powrotu do miejsca zamieszkania było zgodne z Konstytucją RP i ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozporządzenie w zakresie wprowadzającym obowiązek kwarantanny dla osób przekraczających granicę państwową w celu udania się do miejsca zamieszkania było niezgodne z Konstytucją RP, w szczególności z art. 92 ust. 1 i art. 31 ust. 3, ponieważ wykraczało poza zakres upoważnienia ustawowego.
Uzasadnienie
Rozporządzenie nie posiadało wystarczającego i szczegółowego upoważnienia ustawowego do wprowadzenia obowiązku kwarantanny dla osób przekraczających granicę państwową w celu powrotu do miejsca zamieszkania. Kwarantanna stanowiła ograniczenie wolności poruszania się, które mogło być ustanowione jedynie w ustawie, a nie w akcie podustawowym. Przepisy rozporządzenia uzupełniały treść ustawy, zamiast ją wykonywać.
Czy nałożenie obowiązku kwarantanny na osobę przekraczającą granicę państwową w celu powrotu do miejsca zamieszkania stanowiło naruszenie konstytucyjnej wolności poruszania się?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nałożenie obowiązku kwarantanny w opisanej sytuacji stanowiło naruszenie konstytucyjnej wolności poruszania się, ponieważ zostało wprowadzone z naruszeniem zasad konstytucyjnych dotyczących stanowienia prawa.
Uzasadnienie
Ograniczenie wolności poruszania się, jakim jest obowiązek kwarantanny, może być ustanowione tylko w ustawie. Rozporządzenie wprowadzające taki obowiązek bez odpowiedniego umocowania ustawowego narusza art. 52 Konstytucji RP.
Czy Komendant Placówki Straży Granicznej miał kompetencje do stwierdzenia objęcia osoby kwarantanną na podstawie § 2 ust. 2 rozporządzenia z 20 marca 2020 r. (lub z 13 marca 2020 r.)?
Odpowiedź sądu
Tak, mimo wadliwości samego rozporządzenia, czynności funkcjonariuszy Straży Granicznej polegające na przyjęciu informacji i stwierdzeniu objęcia kwarantanną były zgodne z procedurą opisaną w rozporządzeniu.
Uzasadnienie
Przepisy rozporządzenia regulowały obowiązki funkcjonariuszy Straży Granicznej w zakresie przyjmowania informacji od osób przekraczających granicę i stwierdzania objęcia ich kwarantanną, w tym przypadki wyłączenia lub skrócenia kwarantanny. Właściwość komendanta placówki w tym zakresie nie była kwestionowana w orzecznictwie NSA.
Przepisy (14)
Główne
Konstytucja RP art. 52
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje wolność poruszania się, która może być ograniczana tylko w ustawie.
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa wymogi dotyczące rozporządzeń: muszą być wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego, w celu wykonania ustawy, z określeniem organu, zakresu spraw i wytycznych. Rozporządzenie nie może wykraczać poza upoważnienie.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stanowi, że ograniczenia praw i wolności mogą być ustanowione tylko w ustawie.
ustawa o zapobieganiu art. 46 § ust. 2 i 4
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Podstawa prawna do ogłaszania stanu zagrożenia epidemicznego lub epidemii oraz do ustanawiania w rozporządzeniu zakazów, nakazów i ograniczeń, w tym czasowego ograniczenia określonego sposobu przemieszczania się.
ustawa o zapobieganiu art. 46b § pkt 5-7
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Delegacja do ustanowienia w rozporządzeniu obowiązku poddania się kwarantannie, miejsc kwarantanny oraz zakazu opuszczania miejsca kwarantanny.
Pomocnicze
Dz.U. 2020 poz 566 § § 2 ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii
Wspomniane rozporządzenie z 31 marca 2020 r. było pierwszym aktem wydanym na podstawie delegacji z art. 46a w zw. z art. 46b ustawy o zapobieganiu, wprowadzającym kwarantannę.
ustawa o zapobieganiu art. 2 § pkt 12
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Definicja kwarantanny jako odosobnienia osoby zdrowej, narażonej na zakażenie.
ustawa o zapobieganiu art. 34 § ust. 5
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Upoważnienie dla Ministra Zdrowia do wydania rozporządzenia określającego wykaz chorób powodujących obowiązek kwarantanny.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa, że akty lub czynności, o których mowa w tym przepisie, podlegają kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stanowi, że sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, uchyla ten akt lub stwierdza bezskuteczność czynności.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa, że NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.
rozporządzenie z 13 marca 2020r. § § 2 ust. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego
Przepis, na podstawie którego organ dokonał zaskarżonej czynności, uznany przez WSA za niezgodny z prawem.
rozporządzenie z 20 marca 2020 r. § § 2 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii
Podobny do rozporządzenia z 13 marca 2020 r., regulował obowiązek kwarantanny dla osób przekraczających granicę państwową, uznany przez NSA za niezgodny z prawem.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozporządzenie wprowadzające obowiązek kwarantanny dla osób przekraczających granicę państwową w celu powrotu do miejsca zamieszkania wykraczało poza upoważnienie ustawowe. • Ograniczenie wolności poruszania się może być ustanowione tylko w ustawie, a nie w rozporządzeniu wydanym z naruszeniem art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. • Kwarantanna w tym kontekście stanowiła ograniczenie wolności poruszania się, a nie jedynie ograniczenie sposobu przemieszczania się.
Odrzucone argumenty
Rozporządzenie miało właściwą podstawę prawną i nie naruszało wolności poruszania się. • Czynności Komendanta Placówki Straży Granicznej były zgodne z przepisami rozporządzenia. • WSA błędnie ustalił datę przekroczenia granicy państwowej.
Godne uwagi sformułowania
rozporządzenie wydane z powołaniem się na ustawowe upoważnienie nie może wykraczać poza zakres tego upoważnienia, jego językowe znaczenie ani pozostawać w sprzeczności z treścią ustawowego upoważnienia. • kwarantanny nie można zakwalifikować jako ograniczenia dotyczącego określonego sposobu przemieszczania się, ale szerzej jako formę ograniczenia w ogóle wolności poruszania się obywateli • nie ma takich materii, w których mogłyby być stanowione regulacje podustawowe (o charakterze powszechnie obowiązującym), bez uprzedniego ustawowego unormowania tych materii
Skład orzekający
Andrzej Skoczylas
przewodniczący
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
sprawozdawca
Marcin Kamiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad stanowienia prawa przez organy wykonawcze w sytuacjach nadzwyczajnych (stan epidemii), zasada zgodności rozporządzeń z ustawą i Konstytucją, ochrona konstytucyjnych praw i wolności jednostki."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu pandemii COVID-19 i przepisów z nim związanych. Konieczność analizy konkretnych delegacji ustawowych przy ocenie zgodności rozporządzeń z prawem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych praw obywatelskich (wolność poruszania się) w kontekście nadzwyczajnych środków wprowadzonych podczas pandemii. Pokazuje, jak sądy kontrolują zgodność działań administracji z Konstytucją i ustawami, nawet w sytuacjach kryzysowych.
“Czy kwarantanna na granicy była legalna? NSA wyjaśnia, jak rozporządzenia muszą szanować Konstytucję.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.