II GSK 220/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-04
NSAtransportoweWysokansa
transport drogowyodpadykara pieniężnazezwoleniedokumentacjaklasyfikacja odpadówrozporządzenie UEprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymikontrolaprzewóz transgraniczny

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i oddalił skargę, uznając przewożony ładunek za odpad mimo jego późniejszego wykorzystania.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na spółkę za przewóz odpadów bez wymaganego zezwolenia i dokumentacji. Sąd I instancji uchylił decyzje organów, uznając materiał dowodowy za niewystarczający do jednoznacznej kwalifikacji ładunku jako odpadu. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, oddalił skargę i zasądził koszty, stwierdzając, że ładunek, mimo późniejszego wykorzystania jako surowiec, miał status odpadu, co potwierdzało samo oznaczenie pojazdu przez przewoźnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uwzględnił skargę spółki A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD), uchylając kary pieniężne nałożone za przewóz odpadów bez wymaganego zezwolenia i dokumentacji. Sąd I instancji uznał, że organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do jednoznacznego zakwalifikowania przewożonego ładunku jako odpadów, co wymagałoby opinii biegłego. GITD wniósł skargę kasacyjną, zarzucając sądowi I instancji błędną ocenę materiału dowodowego i naruszenie przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uznał skargę kasacyjną za uzasadnioną. NSA stwierdził, że kluczowe było ustalenie, czy przewożony ładunek miał status odpadu, co wiązało się z obowiązkiem posiadania zezwolenia i dokumentacji. NSA podkreślił, że sama spółka oznaczyła pojazd tablicą wskazującą na transgraniczny przewóz odpadów, co stanowiło dowód w sprawie. Sąd uznał, że dla uznania przedmiotu za odpad nie ma znaczenia jego późniejsze wykorzystanie jako surowca. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA, oddalił skargę spółki i zasądził koszty postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, materiał taki może być uznany za odpad, nawet jeśli ma wartość użytkową dla nabywcy i nadaje się do dalszego wykorzystania po poddaniu stosownym operacjom.

Uzasadnienie

Status odpadu nie jest wykluczony przez późniejsze wykorzystanie materiału jako surowca. Kluczowe jest, czy materiał spełnia definicję odpadu zgodnie z przepisami, a samo oznaczenie pojazdu przez przewoźnika jako przewożącego odpady może stanowić dowód w sprawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (32)

Główne

u.t.d. art. 92a § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 92a § 3

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. § zał. 3 l.p.4.5.

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. § zał. 3 l.p.4.7.

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.o. art. 3 § 6

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

u.o. art. 24 § 7

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

r.w.o. § § 8 ust. 1 i 2

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów

rozporządzenie nr 1013/2006 art. 3 § ust. 1 lit. 1 i b pkt I

Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów

rozporządzenie nr 1013/2006 art. 16 § lit. c

Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów

rozporządzenie nr 1013/2006 § poz. 15 części II zał. nr IV

Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów

r.k.o. § 03 01 05

Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów

r.k.o. § 03 01 04

Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 84 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 67 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.i.ś. art. 11 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska

u.i.ś. art. 11 § 2

Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska

r.w.o. § § 10 ust. 1 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 14 ust. 1 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 2 pkt 5

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ładunek przewożony przez spółkę A. miał status odpadu, co potwierdzało samo oznaczenie pojazdu przez przewoźnika. Status odpadu nie jest wykluczony przez późniejsze wykorzystanie materiału jako surowca. Istniejące dowody (protokół kontroli, notatka urzędowa, zachowanie strony) były wystarczające do oceny charakteru ładunku.

Odrzucone argumenty

Materiał dowodowy zebrany przez organy był niewystarczający do uznania ładunku za odpad. Konieczne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia charakteru ładunku. Organ odwoławczy nie dokonał oceny charakteru ładunku, a wszczęcie procedury zwrotu ładunku nie potwierdzało jego statusu jako odpadu.

Godne uwagi sformułowania

Dla uznania przedmiotu za odpad nie ma znaczenia, czy dla nabywcy ma on wartość użytkową i czy nadaje się do dalszego wykorzystania po poddaniu stosownym operacjom. Sama skarżąca bowiem wykonując przewóz spornego materiału drewnianego oznaczyła swój pojazd tablicą z literą A obrazującą przewóz transgraniczny odpadów... Wizualne zapoznanie się z ładunkiem przez funkcjonariusza Inspekcji Transportu Drogowego oraz wyspecjalizowanego organu Inspekcji Ochrony Środowiska, stanowiło w tych realiach sprawy tylko dodatkowe dowody potwierdzające wcześniejszą ocenę samej skarżącej co do statusu prawnego ładunku.

Skład orzekający

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

przewodniczący

Patrycja Joanna Suwaj

członek

Wojciech Maciejko

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie statusu odpadu w kontekście jego późniejszego wykorzystania jako surowca, znaczenie dowodów w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w tym samoświadectwa strony."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przewozu materiałów drewnianych i ich klasyfikacji jako odpadów, ale zasady interpretacji mogą mieć zastosowanie do innych rodzajów materiałów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa ochrony środowiska i transportu – prawidłowej klasyfikacji materiałów jako odpadów, co ma istotne konsekwencje finansowe. Pokazuje, jak ważne jest dokładne udokumentowanie przewozu i jak własne działania strony mogą obciążać ją dowodowo.

Czy drewno z recyklingu to odpad? NSA rozstrzyga kluczową kwestię dla transportu i środowiska.

Dane finansowe

WPS: 12 000 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 220/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący/
Patrycja Joanna Suwaj
Wojciech Maciejko /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II SA/Bk 623/21 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2021-11-04
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 133 § 1, art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1539
art. 92a ust. 1 i ust. 3, zał. 3 l.p.4.5., 4.7.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.)
Dz.U. 2016 poz 1742
§ 10 ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj Sędzia NSA Wojciech Maciejko (spr.) Protokolant asystent sędziego Tomasz Sasak po rozpoznaniu w dniu 4 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 623/21 w sprawie ze skargi A. Sp. k. w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę; 3. zasądza od A. Sp. k. w B. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 3800 (słownie: trzy tysiące osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 623/21 uwzględnił skargę wniesioną przez A. Sp.k. z siedzibą w B. (zwanej dalej Spółką A.) uchylając decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (zwanego dalej GITD) z dnia 10 czerwca 2021 r., nr [...] i poprzedzającą ją w toku instancji decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 sierpnia 2020 r., nr [...] nakładającą na Spółkę A. karę pieniężną w wysokości 12 000 zł z tytułu wwozu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej odpadów bez wymaganego zezwolenia oraz braku dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów oraz zasądzając od GITD na rzecz Spółki A. kwotę 897 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W wyroku tym, z powołaniem się na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd I instancji stwierdził, że decyzje organów obu instancji wydano z naruszeniem przepisów postępowania obejmujących art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej k.p.a.). Decyzje wydano na podstawie art. 92a ust. 1 w zw. l.p. 4.5 i 4.7 zał. nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2024 r., poz. 1539, zwanej dalej u.t.d.). Jak ustalono w sprawie, w trakcie kontroli w dniu 5 marca 2020 r. na drodze krajowej nr 8 w B. zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z ciągnika siodłowego (marki DAF, nr rej. [...]) i naczepy (marki Bodex, nr rej. [...]), którym w imieniu Spółki A. na trasie L.-Polska wykonywał przewóz kierowca L. D.. Kierujący był wyposażony tylko w międzynarodowy list przewozowy. Pojazdem były przewożone elementy drewna, płyt wiórowych, MDF i odpadów pochodzących z ich przetwarzania. Organy przyjęły, że wykonywany był tym pojazdem międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy w postaci odpadów sklasyfikowanych kodami: a) 03 01 05 (trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa, fornir i inne niż wymienione w ramach kodu 03 01 04 z zał. do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów, Dz.U. z 2020 r., poz. 10, zwanego dalej r.k.o.) oraz b) AC170 (przerobiony korek i odpady drewna, z poz. 15 części II zał. nr IV do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.Urz. UE Seria L z 2006 r. Nr 190, s. 1, zwanego dalej rozporządzeniem nr 1013/2006). Odpady o kodzie AC170 podlegają procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody zgodnie z art. 3 u st. 1 lit. 1 i b pkt I rozporządzenia nr 1013/2006. Wwóz odpadów nastąpił bez wymaganego zezwolenia, a zatem dopuszczono się, w ocenie organów, naruszenia z l.p. 4.5 zał. nr 3 do u.t.d. zagrożonego karą w wysokości 12 000 zł. Nadto, orzekające w sprawie organy stwierdziły, że Spółka A. dopuściła się również naruszenia określonego w l.p. 4.7 zał. nr 3 do u.t.d. Zgodnie z tym przepisem wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r., poz. 1587, zwanej dalej u.o.) jest naruszeniem zagrożonym karą 10 000 zł. Doszło do takiego naruszenia bowiem Spółka A. nie dysponowała dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów wymaganym przez § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. z 2016 r., poz. 1742, zwanego dalej r.w.o.). Również art. 16 lit. c rozporządzenia nr 1013/2006 wymagał zachowania kopii dokumentu przesyłania odpadów, którego skarżąca nie posiadała.
Według Sądu I instancji taka ocena organów okazała się wadliwa. Z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do jednoznacznego zakwalifikowania przewożonego ładunku jako odpadów odpowiadających kodom a) 03 01 05 (trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa, fornir i inne niż wymienione w ramach kodu 03 01 04) oraz b) AC170 (przerobiony korek i odpady drewna). Tym samym organy przedwcześnie przyjęły, że wwóz na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wiązał się dla Spółki A. z obowiązkami: posiadania zezwolenia na wwóz odpadów (l.p. 4.5 zał. nr 3 do u.t.d.) oraz posiadania dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów (l.p. 4.7 zał. nr 3 do u.t.d.). W ocenie Sądu I instancji wiedza z zakresu składu jakościowego przewożonego ładunku mieściła się w obrębie wiadomości specjalnych w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., a więc wymagała oceny i argumentacji biegłego odpowiedniej specjalności lub organu wyspecjalizowanego w sprawach ochrony środowiska. Takiego dowodu w sprawie nie przeprowadzono. Jak wynikało z twierdzeń skarżącej oraz jej – należycie udokumentowanego profilu działalności gospodarczej – zajmuje się ona przetwarzaniem drewna poużytkowego; działalność prowadzi w formie zakładu przerobu drewna poużytkowego. Stosuje proces przetwarzania R3, tj. recykling – odzysk substancji organicznych nieużywanych jako rozpuszczalniki, stanowiących ścinki i kawałki płyty wiórowej. Legitymuje się pozwoleniem na przetwarzanie odpadów (decyzja Starosty W. z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] wcześniejsza decyzja tego organu z [...] lutego 2015 r.), swoje produkty zbywa jako drewno recyklingowe wykazując je w transakcjach handlowych jako przedużytkowy materiał odzyskany, który następnie służy do produkcji płyt meblowych (np. FV wystawiona przez A. na rzecz P. Sp. z o.o. we W.). Zgromadzone dowody nie dawały podstaw aby taki ładunek zakwalifikować jako odpady. Wprawdzie organ I instancji zwrócił się 29 czerwca 2020 r. do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska o ustalenie klasyfikacji ładunku, jednak organ ten pismem z 20 lipca 2020 r. jedynie poinformował, że potraktował pismo organu I instancji jako prośbę o uruchomienie procedury zwrotu ładunku na L., nie wypowiadając się jednak w zakresie składu ładunku. Pismo to nie stanowiło opinii co do składu ładunku. Do pisma tego dołączono dokumentację w języku angielskim i wymagała ona przetłumaczenia przed odniesieniem się do jej treści przez organ. Organ temu obowiązkowi uchybił. Protokół kontroli z dnia 5 marca 2020 r., sporządzony przez inspektora Inspekcji Transportu Drogowego nie pozwalał określić czy ładunek był odpadem. Wprawdzie inspektorzy Inspekcji Ochrony Środowiska sporządzili 5 marca 2020 r. również notatkę służbową wskazującą na status odpadu, to jednak dokument tej rangi nie może decydować o kwestiach mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro art. 67 § 1 k.p.a. wymaga wprost aby tego rodzaju okoliczności faktyczne były stwierdzane wyłącznie protokołem. Również przepisy art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2024 r., poz. 425, zwanej dalej u.i.ś.) wymagają od inspektorów Inspekcji Ochrony Środowiska formy protokołu, do którego podmiot kontrolowany może wnieść zastrzeżenia i uwagi. Oznacza to, że decyzję wydano na podstawie wizualnej oceny towaru dokonanej przez inspektora Inspekcji Transportu Drogowego (nr [...]), a więc tylko oględzin, co należało uznać za oczywiście niewystarczające. Organ powoływał się również na fotografie ładunku, ale ich nie włączył do akt sprawy, dopuszczając się kolejnego już naruszenia przepisów o postępowaniu wyjaśniającym. Postępowanie wyjaśniające wymaga zatem uzupełnienia o dowody z zakresu wiadomości specjalnych co do tego, czy ładunek wskutek procedury R3 nie utracił cechy odpadu.
Z wyrokiem nie zgodził się GITD wnosząc od niego skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i nieprawidłowe przyjęcie, że materiał zebrano w sposób niewystarczający, niedający podstaw do uznania, że ładunek był odpadem, podczas gdy ustaleń dokonywali pracownicy organu I instancji i Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, co wynika z protokołu kontroli i notatki;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez: a) błędną ocenę materiału dowodowego i przyjęcie, że organ odwoławczy nie dokonał oceny charakteru ładunku, podczas gdy Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczynając procedurę zwrotu ładunku na Litwę potwierdził tym zachowaniem, że ładunek jest odpadem o kodach: AC170 (przerobiony korek i odpady z drewna) i 03 01 05, b) pominięcie, że organ odwoławczy w swojej decyzji przenalizował argumenty skarżącej, uznając je za nietrafne, c) błędne uznanie zgromadzonego materiału dowodowego za niewystarczający i wymagający uzupełnienia o opinię wyspecjalizowanego organu lub osoby posiadającej wiedzę fachową, podczas gdy w czynnościach postępowania brali udział pracownicy Inspektoratu Ochrony Środowiska, a także stanowisko zajmował Główny Inspektor Ochrony Środowiska, którzy mają tytuł brać udział w kontrolach i dysponują wiedzą umożliwiającą ocenę, czy ładunek stanowił odpad.
GITD wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie nie wystąpiły podstawy nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają podstawy określone w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, choć nie wszystkie jej zarzuty okazały się trafne.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Żadna partia wywodów skargi kasacyjnej nie wskazuje na czym miałoby polegać naruszenie przez Sąd I instancji tego przepisu. W szczególności, nie podjęto próby wyjaśnienia, gdzie Sąd I instancji – w brew tej regulacji – orzekł ograniczając się do zbadania podstaw skargi lub zbadał sprawę wyłącznie w granicach podstawy prawnej wskazanej przez skarżącą.
Wszystkie pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej odnoszą się natomiast do tej samej kwestii i podlegają łącznemu zbadaniu. GITD twierdzi w każdym z nich, że ocena Sądu I instancji, zgodnie z którą materiał dowodowy zgromadzony przez organy obydwu Instancji okazał się niewystarczający do załatwienia sprawy (z racji braku dowodów przesądzających o tym czy przewożony ładunek był odpadem) jest oceną błędną. Wyrok nie powinien był tym samym uchylać decyzji obu instancji na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit. c p.p.s.a., bowiem akta (określone w art. 133 § 1 p.p.s.a.) okazały się kompletne, a organy nie naruszyły regulacji o postępowaniu wyjaśniającym w postaci art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty: 1) naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 133 § 1 i art. p.p.s.a. w zw. z art. 7 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i nieprawidłowe przyjęcie, że materiał zebrano w sposób niewystarczający, niedający podstaw do uznania, że ładunek był odpadem, podczas gdy ustaleń dokonywali pracownicy organu I instancji i Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, co wynika z protokołu kontroli i notatki, a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez: a) błędną ocenę materiału dowodowego i przyjęcie, że organ odwoławczy nie dokonał oceny charakteru ładunku, podczas gdy Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczynając procedurę zwrotu ładunku na L. potwierdził tym zachowaniem, że ładunek jest odpadem o kodach: AC170 (przerobiony korek i odpady z drewna) i 03 01 05, b) pominięcie, że organ odwoławczy w swojej decyzji przenalizował argumenty skarżącej, uznając je za nietrafne, c) błędne uznanie zgromadzonego materiału dowodowego za niewystarczający i wymagający uzupełnienia o opinię wyspecjalizowanego organu lub osoby posiadającej wiedzę fachową, podczas gdy w czynnościach postępowania brali udział pracownicy Inspektoratu Ochrony Środowiska, a także stanowisko zajmował Główny Inspektor Ochrony Środowiska, którzy mają tytuł brać udział w kontrolach i dysponują wiedzą umożliwiającą ocenę, czy ładunek stanowił odpad. Istota sporu sprowadza się do jednego ustalenia natury faktycznej, tzn. do określenia, czy ładunek przewożony w dniu 5 marca 2020 r. pojazdem należącym do Spółki A. po drodze krajowej nr 8 w B. miał status odpadu. Pozytywna odpowiedź oznacza bowiem, że na przewoźnika spadały ciężary związane z reżimem przewożenia odpadów, w postaci: a) wymogu posiadania zezwolenia na wwóz zgodnie z poz. 15 części II zał. nr IV do rozporządzenia nr 1013/2006 oraz b) obowiązku posiadania dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów zgodnie z art. 24 ust. 7 u.o. w zw. z § 8 ust. 1 i 2 r.w.o. i art. 16 lit. c rozporządzenia nr 1013/2006. Niedochowanie pierwszego wymogu jest naruszeniem z l.p. 4.5 zał. nr 3 do u.t.d. zagrożonym karą w wysokości 12 000 zł, a niedochowanie drugiego wymogu jest naruszeniem z l.p. 4.7 zał. nr 3 do u.t.d., zagrożonym karą 10 000 zł, co sprowadza na podmiot, zgodnie z art. 92a ust. 1 i 3 u.t.d. karę w wysokości 12 000 zł. Nie ulega kwestii, że ładunek przewożony przez Spółę A. został nazwany "zrębką po procesie odzysku", co wynika z – niekwestionowanego przez organy – międzynarodowego listu przewozowego. Przewożony materiał organy nazwały "elementami drewna, płyt wiórowych, MDF i odpadów pochodzących z ich przetwarzania". Zrębka tego rodzaju służy do produkcji drewna recyklingowego stanowiącego przedużytkowy materiał odzyskany i jest zbywana jako surowiec do produkcji płyt meblowych (np. faktura VAT z dnia 31 grudnia 2019 r., pismo U., bez daty i numeru). Profil działalności Spółki wskazuje, że zajmuje się ona przetwarzaniem drewna poużytkowego; działalność prowadzi w formie zakładu przerobu drewna poużytkowego. Stosuje proces przetwarzania R3, tj. recykling – odzysk substancji organicznych stanowiących ścinki i kawałki płyty wiórowej. Legitymuje się pozwoleniem na przetwarzanie odpadów (decyzja Starosty W. z dnia 12 stycznia 2018 r., nr [...] oraz wcześniejsza decyzja tego organu z 26 lutego 2015 r.). Nie jest też sporne to, że przepisy prawa materialnego w postaci: zał. do r.k.o. oraz poz. 15 części II zał. nr IV do rozporządzenia nr 1013/2006 przewidują, że odpadami są, odpowiednio: a) odpady o kodzie 03 01 05 (trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa, fornir i inne niż wymienione w ramach kodu 03 01 04) oraz b) odpady o kodzie AC170 (przerobiony korek i odpady drewna). Wynik sprawy zależał zatem od zbadania, czy przewożone zrębki po procesie odzysku są: a) trocinami, wiórami, ścinkami, drewnem, płytą wiórową, fornirem lub innymi niże wymienione w ramach kodu 03.01.04 lub też b) przerobionym korkiem i odpadami drewna, a więc odpadami w rozumieniu art. 3 pkt 6 u.o. Skarga kasacyjna pomija w tym względzie jedną kluczową okoliczność podniesioną przez organy. Sama skarżąca bowiem wykonując przewóz spornego materiału drewnianego oznaczyła swój pojazd tablicą z literą A obrazującą przewóz transgraniczny odpadów zgodnie z wymogami § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. z 2016 r., poz. 1742). Takie ustalenie faktyczne zawarł organ I instancji w decyzji z dnia 18 sierpnia 2020 r., nr [...]. Tej okoliczności faktycznej skarżąca Spółka ani nie zaprzeczyła w skardze kasacyjnej, ani też jej nie kwestionowała w postępowaniu przed organami oraz Sądem I instancji. Zgromadzony dotychczas przez organy materiał dowodowy pozwalał na ocenę przewożonego ładunku jako odpadów. Dowody z: a) protokołu kontroli z dnia 5 marca 202 r. r., nr [...]), b) notatki urzędowej pracowników Inspekcji Ochrony Środowiska z dnia 5 marca 2020 r. oraz c) pisma Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 20 lipca 2020 r. – wskazywały że transport jest jednym z kolejnych transportów w ramach prowadzonej przez Spółkę działalności w formie zakładu przerobu drewna poużytkowego. Spółka stosuje proces przetwarzania R3, tj. recykling – odzysk substancji organicznych stanowiących ścinki i kawałki płyty wiórowej. Spółka z tej racji legitymuje się pozwoleniem na przetwarzanie odpadów (decyzja Starosty W. z dnia 12 stycznia 2018 r., nr [...] oraz wcześniejsza decyzja tego organu z 26 lutego 2015 r.). Błędnie wywodzi skarżąca Spółka, że status odpadów z drewna wyklucza fakt wykorzystania ich w dalszym procesie jako produktów do wytwarzania płyt meblowych. Jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dla uznania przedmiotu za odpad nie ma znaczenia, czy dla nabywcy ma on wartość użytkową i czy nadaje się do dalszego wykorzystania po poddaniu stosownym operacjom (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1085/13 oraz z dnia 16 października 2019 r., II OSK 2916/17, CBOSA). Wizualne zapoznanie się z ładunkiem przez funkcjonariusza Inspekcji Transportu Drogowego oraz wyspecjalizowanego organu Inspekcji Ochrony Środowiska, stanowiło w tych realiach sprawy tylko dodatkowe dowody potwierdzające wcześniejszą ocenę samej skarżącej co do statusu prawnego ładunku. W protokole kontroli nie była kwestionowana ww. okoliczność. Notatka urzędowa z dnia 5 marca 2020 r., sporządzona przez pracowników wyspecjalizowanego terenowego organu Inspekcji Ochrony Środowiska, mogła być uwzględniona przez organy w ocenie dowodów, skoro sama nie wywodziła istotnej dla sprawy okoliczności, a jedynie ją potwierdzała.
Błędnie więc ocenił Sąd I instancji, że dopóki w aktach postępowania administracyjnego organy nie zgromadzą dowodu z opinii biegłego nie mogą przypisać "zrębkom po procesie odzysku" - "elementom drewna, płyt wiórowych, MDF i odpadów pochodzących z ich przetwarzania" statusu odpadów będących: a) trocinami, wiórami, ścinkami, drewnem, płyta wiórową, fornirem, względnie b) przerobionym korkiem i odpadami drewna sklasyfikowanymi w ramach kodów: 03 01 05 z zał. do r.k.o. lub AC170 z poz. 15 części II zał. nr IV do rozporządzenia nr 1013/2006. Z wyłożonych tu powodów, bezzasadnie Sąd I instancji wytknął orzekającym organom naruszenie przepisów o postępowaniu wyjaśniającym (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) i przedwczesne wydanie zaskarżonej do tego sądu decyzji, którą oceniono jako podjętą z naruszeniem zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Przeciwnie, sprawa została wyjaśniona dostatecznie, co uprawniało Naczelny Sąd Administracyjny co orzeczenia o jej istocie.
Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI