II GSK 2197/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-04-10
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo geologiczne i górniczewydobycie kopalinykoncesjaopłata podwyższonasądy administracyjnepostępowanie kasacyjnezwiązanie oceną prawną

NSA oddalił skargi kasacyjne dotyczące opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji, potwierdzając związanie oceną prawną sądu niższej instancji.

Sprawa dotyczyła opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji. Skarżący kasacyjnie kwestionowali wyrok WSA w Gliwicach, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny, związany oceną prawną sądu I instancji z poprzedniego postępowania, uznał skargi kasacyjne za nieuzasadnione i oddalił je, odstępując od zasądzenia kosztów.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne M.B. i D.I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił ich skargi na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym Konstytucji RP i Prawa geologicznego i górniczego, a także przepisów postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. NSA podkreślił, że jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku WSA z 2019 r. (sygn. akt III SA/Gl 463/18), który uchylił poprzednią decyzję organu. Sąd I instancji w obecnej sprawie prawidłowo zastosował się do tej oceny, uznając, że przesłanki do naliczenia opłaty podwyższonej zostały spełnione, a skarżący nie kwestionowali samego faktu wydobycia ani braku koncesji. NSA uznał, że skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych, a podniesione zarzuty nie są uzasadnione. W konsekwencji, na podstawie art. 184 p.p.s.a., NSA oddalił skargi kasacyjne. Odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z uwagi na szczególnie uzasadniony przypadek.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd administracyjny jest związany oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku sądu niższej instancji na mocy art. 153 p.p.s.a., chyba że nastąpiła zmiana prawa lub istotnych okoliczności faktycznych.

Uzasadnienie

NSA podkreślił bezwzględnie obowiązujący charakter art. 153 p.p.s.a., który wiąże nie tylko organ administracji, ale także sądy, w tym NSA rozpoznający skargę kasacyjną. Brak złożenia skargi kasacyjnej od wyroku WSA oznacza jego prawomocność i związanie jego oceną prawną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także Sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.g.g. art. 6 § ust. 1 pkt 3 i 19

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze

Złoże kopaliny to naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą. Kopalina wydobyta to całość kopaliny odłączonej od złoża. Proces odłączania kopaliny od jej złoża stanowi jej wydobycie.

p.g.g. art. 142

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze

Do opłat, o których mowa w P.g.g. stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa dotyczące zobowiązań.

p.g.g. art. 143 § ust. 10

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze

Decyzja ustalająca opłatę podwyższoną nie może zostać wydana po upływie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 140 p.p.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (skarżący nie wykonywali działalności bez wymaganej koncesji, a prace miały charakter rekultywacyjny); art. 2 i 7 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie; art. 6, 7, 8 k.p.a. z uwagi na naruszenie zasad postępowania; art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów; art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez błędną wykładnię i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego (roboty nie miały charakteru eksploatacyjnego); art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ czynności z urzędu w celu ustalenia istnienia hałd lub zakresu zgody gminy na rekultywację.

Godne uwagi sformułowania

NSA jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku WSA. Skarga kasacyjna jest szczególnym pismem procesowym, tj. wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia. NSA nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Skład orzekający

Dorota Dąbek

sędzia

Izabella Janson

sprawozdawca

Marcin Kamiński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Związanie sądu administracyjnego oceną prawną sądu niższej instancji w poprzednim postępowaniu, wymogi formalne skargi kasacyjnej, interpretacja pojęcia 'wydobycia kopaliny' w kontekście opłaty podwyższonej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związania oceną prawną i nieprawidłowości formalnych skargi kasacyjnej. Interpretacja 'wydobycia' jest osadzona w kontekście Prawa geologicznego i górniczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia związania sądu wcześniejszą oceną prawną, co ma kluczowe znaczenie dla stabilności orzecznictwa. Dodatkowo porusza kwestię definicji wydobycia kopaliny.

Czy sąd może zmienić zdanie? NSA o związaniu wcześniejszą oceną prawną.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 2197/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Izabella Janson /sprawozdawca/
Marcin Kamiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne
Prawo geologiczne i górnicze
Sygn. powiązane
III SA/Gl 283/20 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-01-27
Skarżony organ
Urząd Górniczy
Treść wyniku
Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1420
art. 6 ust. 1 pkt 3 i 19, art. 142, art. 143 ust. 10
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2, art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant asystent sędziego Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych M.B, D.I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 283/20 w sprawie ze skarg M.B, D.I. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 12 marca 2020 r. nr PR.543.11.2018 ldz.8250/03/2020/AF/WS w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji 1. oddala skargi kasacyjne, 2. odstępuje w całości od zsądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 27 stycznia 2021r., sygn. akt III SA/Gl 283/20 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302, obecnie Dz.U. z 2024 r., poz. 935 t.j., dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargi M.B., D.I. (dalej też: "skarżący") na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach (dalej też: "organ") z 12 marca 2020r., nr PR.543.11.2018 ldz. 8250/03/2020/AF/WS w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji.
W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżyli powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji,
wstrzymanie wykonania decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z 12 marca 2020r. oraz rozpoznanie skargi na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili:
I. Naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) art. 140 p.p.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie
- w sytuacji, gdy skarżący nie wykonywali działalności bez wymaganej koncesji, albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych, bowiem wykonywali uprzednio ustalone z organem gminy prace polegające na rekultywacji terenów i przygotowaniem ich do dalszego użytkowania na co mieli wyraźną zgodę wójta,
- tego, że skarżący dokonali działań na skutek których doszło do usunięcia części pokrywy dna zbiornika, lecz uzyskany z tego działania urobek miał być wykorzystany do potrzeb własnych,
b) art. 2 oraz 7 Konstytucji RP, nakazującego organom władzy publicznej działanie na podstawie i w granicach prawa poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie,
c) art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a., gdyż postępowanie administracyjne prowadzone było z naruszeniem podstawowych zasad postępowania przewidzianych powyżej wskazanymi przepisami, zaś zaskarżony wyrok jednostronnie i bez wyczerpującej analizy uznał prawidłowość wszystkich dokonywanych przez organy administracyjne działań;
d) art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak ustosunkowania się Sądu I instancji do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego w złożonej skardze, co wpłynęło w sposób istotny na wynik sprawy,
e) art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., przez błędną ich wykładnię polegającą na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, z pominięciem mającej istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności, że wykonane roboty ziemne na działce nr [...] miały charakter wymagający uzyskania stosownej koncesji,
f) art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez błędną ich wykładnię polegającą na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, z pominięciem mającej istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności, że wszystkie wykonane roboty sądząc po ich skutkach, nie miały charakteru eksploatacyjnego, a więc nie wymagały koncesji, co więcej zarówno powierzchnia jak i usytuowanie działki nie wskazują na możliwość prowadzenia ukopu na skalę przemysłową,
g) art 7 i 77 k.p.a. poprzez nie podjęcie przez organ postępowania czynności z urzędu, mających na celu ustalenie czy na przedmiotowej dzierżawionej przez skarżących działce nie znajdowały się uprzednio usypane hałdy a skarżący jedynie dosypali ziemi, skoro stawy te były wykorzystywane uprzednio w celach działalności gospodarczej tym samym nie ma pewności, że nie znajdowały się tam hałdy ziemi; jak również brak podjęcia działań zmierzających do ustalenia czy wyrażona przez gminę zgoda na rekultywację terenu oraz przystosowanie jej do wykonywania działalności związanej z hodowlą ryb nie obejmowała swym zakresem podejmowanie właśnie czynności odmulania, czyszczenia na skutek których powstały przynajmniej częściowo obmiarowane hałdy ziemi.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Postanowieniem z 29 października 2021r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wnioski skarżących o wstrzymanie wykonania decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z 12 marca 2020r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną - modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zważywszy na sposób sformułowania zarzutów kasacyjnych w pierwszej kolejności rozważenia wymaga ocena spełnienia przez skargę kasacyjną ustawowych wymogów formalnych. Skarga kasacyjna jest bowiem szczególnym pismem procesowym, tj. wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 p.p.s.a. powinna ona zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; skargę kasacyjną można zaś oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie, a przedmiotem zarzutu mogą być tylko te przepisy, które zastosował Sąd I instancji lub które powinien był zastosować, lecz je pominął. Skarga kasacyjna winna być bowiem skierowana przeciwko przyjętej w zaskarżonym wyroku podstawie prawnej rozstrzygnięcia, co oznacza wymóg powołania w pierwszej kolejności przepisów normujących działalność orzeczniczą Sądów administracyjnych, a w dalszej kolejności wskazania przepisów materialnego i/lub procesowego prawa administracyjnego. Sądy administracyjne nie stosują bowiem bezpośrednio przepisów prawa administracyjnego, lecz przyjmują je jako normatywny wzorzec kontroli działań lub zaniechań administracji publicznej. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych zdaniem skarżącej przez Sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu).Natomiast uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem na czym polegało wadliwe odczytanie przez Sąd I instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącej, rozumienia naruszonego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji). Z kolei zwrot "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" w odniesieniu do naruszenia przepisów prawa procesowego należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Oznacza to, że na stronie skarżącej spoczywa obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (tak wyrok NSA z 14 marca 2018r., II FSK 2480/17; treść tego, jak i dalej powoływanych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Mimo że przepisy p.p.s.a. nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych (por. wyroki NSA z: 5 sierpnia 2004r., FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; 9 marca 2005r., GSK 1423/04; 10 maja 2005r., FSK 1657/04; 12 października 2005r., I FSK 155/05; 23 maja 2006r., II GSK 18/06; 4 października 2006r., I OSK 459/06, publ. w CBOSA).
Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i nie budzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega bowiem na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Nie jest powołany do uzupełniania ani interpretowania niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych, ani też nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych. Nie jest bowiem rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego stawianie jakichkolwiek hipotez i snucie domysłów w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych (wyrok NSA z 31 października 2017r., I GSK 2343/15).
Wniesiona w tej sprawie skarga kasacyjna nie spełnia powyższych ustawowych wymogów formalnych. Należy jednakże zwrócić uwagę, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z 26 października 2009r., I OPS 10/09 podjęta w pełnym składzie.
Z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, które z uwagi na ich komplementarny charakter można i należy rozpatrzeć łącznie wynika, że spór w sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z 12 marca 2020r. w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji stwierdził, że jest ona zgodna z prawem.
Przede wszystkim zauważyć należy, że sprawa niniejsza została rozpoznana przez Sąd I instancji, w warunkach przewidzianego w art. 153 p.p.s.a. związania oceną prawną, wykładnią i wskazaniami co do dalszego postępowania, wynikającymi z prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 12 czerwca 2019r., sygn. akt III SA/Gl 463/18. W wyroku tym WSA uchylił decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z 5 marca 2018r., nr PR.543.11.2018 L.dz. 7543/03/2017/JS w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji, orzekając o kosztach postępowania.
Uchylając ww. decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że przesłankami do wydania decyzji dotyczącej naliczenia opłaty podwyższonej jest prowadzenie wydobycia przez podmiot, który nie posiada koncesji i nie zgłosił organowi nadzoru górniczego zamiaru wydobywania kopaliny dla zaspokojenia potrzeb własnych. Wskazał, że stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g. złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą, zaś zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża. Oznacza to, że proces odłączania kopaliny od jej złoża stanowi jej wydobycie. Natomiast faktu odłączania piasku od złoża strona nie neguje, wskazuje jedynie, że nie czyniła tego w celu jego sprzedaży, lecz w związku z kopaniem stawu. Tym niemniej nie posiadała żadnych pozwoleń na prowadzenie tych robót a wśród przesłanek wymierzenia opłaty podwyższonej, brak jest przesłanki uzyskiwania korzyści ze zbycia kopaliny. Wobec tego, nawet wydobycie, które nie prowadzi do uzyskania korzyści finansowej przez wydobywającego stanowi wypełnienie pierwszej z przesłanek wymierzenia opłaty. Brak koncesji nie jest kwestionowany. Spełnione zatem zostały przesłanki wydania decyzji o ustaleniu opłaty podwyższonej. Zaznaczył, że co do ustalenia kwoty tej opłaty w decyzji organu I instancji znajduje się szczegółowe jej wyliczenie, dokonane przy uwzględnieniu objętości wydobytego kruszywa, które w pięciu pryzmach znajdowało się na działce. Pomiarów i obliczeń dokonały osoby posiadające kwalifikacje mierniczego górniczego i geologa górniczego, a zatem posiadające wiedzę i umiejętności praktyczne, gwarantujące prawidłowe wykonanie pomiaru i przy użyciu specjalistycznych urządzeń pomiarowych. Dokonane ustalenia WSA uznał za prawidłowe biorąc pod uwagę kwalifikacje osób: dokonującej obmiaru i sporządzającej "Dokumentację..", a także wyliczającej ilość wydobytej kopaliny. Podkreślił, że objętość piasku wyrażona w m3 została przeliczona na tony wg współczynnika 1,70t/m3 i jest to najniższa wartość w udokumentowanych złożach w gminie, na terenie której wydobycie było prowadzone, a zatem z korzyścią dla strony. Wskazał też, że w myśl art. 143 ust. 10 P.g.g. decyzja ustalająca opłatę podwyższoną nie może zostać wydana po upływie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie i termin ten został zachowany, albowiem jak wynika z pisma Gminy działka została wydzierżawiona 7 lutego 2017r., wobec czego zasadnym jest przyjęcie, że wydobycie nastąpiło po tej dacie. Za nieprawidłowe uznał jedynie, że organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję wymierzającą opłatę solidarnie dwóm osobom razem prowadzącym wydobycie. Wyjaśnił, że do opłat, o których mowa w P.g.g. stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa dotyczące zobowiązań (art. 142 P.g.g.). W P.g.g. ustawodawca nie przewidział odpowiedzialności solidarnej za naruszenie przepisów tej ustawy, a zapis art. 143 P.g.g. jednoznacznie wskazuje kto może być stroną postępowania i w jakiej kolejności. W sytuacji, gdy P.g.g. nie zawiera regulacji przewidujących odpowiedzialność solidarną, ustalenie opłaty podwyższonej dla dwóch podmiotów solidarnie czyni tę decyzję wadliwą w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sąd ten zalecił przy ponownym rozpoznaniu sprawy aby ponownie rozpatrując odwołanie od decyzji z 16 stycznia 2018r. organ uwzględni powyższe rozważania, w szczególności, że każda z prowadzących prace wydobywcze osób była wydobywającym kopalinę bez koncesji w rozumieniu ustawy P.g.g.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także Sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Należy wyjaśnić, że ocena prawna, o której stanowi zacytowany przepis, to wyjaśnienie treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie; musi pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia Sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci na przykład braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (A. Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II. LEX/el. 2021, art. 153). Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej ani Sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie Sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego Sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się w pełnym wymiarze oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organów administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (wyrok NSA z 21 marca 2014r., sygn. akt I GSK 534/12). Podkreślenia wymaga, że ocena prawna wyrażona w prawomocnym wyroku Sądu administracyjnego wiąże nie tylko ten Sąd oraz organ, ale również Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od kolejnego wyroku wydanego w tej sprawie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia, zawierającego ocenę prawną. W ocenie NSA, w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która czyniłaby nieaktualną ocenę prawną oraz wskazania wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 17 listopada 2021r., sygn. akt I SA/Kr 1282/20. Skarżący kasacyjnie nie zgadzając się z oceną prawną i wytycznymi zawartymi w wyroku z 12 czerwca 2019r., sygn. akt III SA/Gl 463/18 – mogli złożyć od niego skargę kasacyjną. Skoro jednak tego nie uczynili i wyrok się uprawomocnił, to zarówno organ, jak i Sąd I instancji, a obecnie także NSA są związani prawomocnym wyrokiem na mocy art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 170 p.p.s.a.
Sąd I instancji nie naruszył art. 2 (Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej) ponieważ organ działał na podstawie przepisów prawa, uwzględniając zasadę praworządności z art. 7 Konstytucji RP (Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. uznając, że w tej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi ten przepis.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI