II GSK 2195/23

II GSK 2195/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Korycińska /przewodniczący/
Małgorzata Rysz
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 108/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-06-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 408
art. 9 ust. 1, art. 18
Ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. Prawo o zgromadzeniach - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 2068
art. 40 ust. 12
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) Protokolant Klaudia Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 108/23 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 marca 2019 r. nr KOC/1094/Dr/18 w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I.1
Decyzją z 16 stycznia 2018 r. znak ZDM/GKP/I/535a/2016/K Prezydent m.st. Warszawy, działając na podstawie m.in. art. 20 pkt 8, art. 40 ust. 12 i 13 w związku z art. 40d ust. 2 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2068 ze zm. - dalej jako udp) oraz na podstawie uchwały Rady m.st. Warszawy Nr XXXI/666/2004 z 27 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie, pasa drogowego dróg publicznych na obszarze m.st. Warszawy, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2004 r. Nr 148 poz. 3717 ze zm.), wymierzył A. S. (dalej jako skarżący) karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego (drogi powiatowej) Pl. [...] w dniach [...] października oraz [...] listopada 2016 r. poprzez umieszczenie w nim namiotów o powierzchni 44,75 m² bez zezwolenia zarządcy drogi. Karę wymierzono w kwocie 3.580 zł.
I.2
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 8 marca 2019 r. nr KOC/1094/Dr/18 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
II.1
Wyrokiem z 8 listopada 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1025/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji oraz umorzył postępowanie administracyjne.
II.2
Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej SKO w Warszawie, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 września 2022 r. sygn. akt II GSK 257/20 uchylił ww. wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
Zdaniem NSA błędy był pogląd Sądu pierwszej instancji, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie było podstaw do zastosowania art. 40 ust. 12 pkt 1 udp. Odwołując się do granic sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania NSA wskazał, że podmiotem, któremu może być wymierzona kara jest ten, kto faktycznie zajmuje pas drogowy. Wymierzenie kary wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia kto zajmuje pas drogowy. W ocenie NSA podmiotem zajmującym pas drogowy nie może być organizator zgromadzenia, natomiast może nim być osoba będąca tym organizatorem w przeszłości, jednak pod warunkiem, że faktycznie w chwili prowadzenia postępowania zajmuje pas drogowy bez zezwolenia.
W rozpoznawanej sprawie zgłoszenie zgromadzenia odnosiło się do innego czasu niż okres stwierdzonego w postępowaniu zajęcia pasa drogowego, zatem łączenie zajęcia pasa z realizacją wolności zgromadzeń jest związkiem nieuprawnionym, bo nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Przyjęcie zatem przez Sąd pierwszej instancji takiego związku jako faktu oczywistego jest działaniem nieuprawnionym.
III.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 20 czerwca 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 108/23 oddalił skargę A. S., wywiedzioną od decyzji SKO w Warszawie z 8 marca 2019 r. nr KOC/1094/Dr/18.
Przywołując przepisy prawa regulujące zajęcie pasa drogowego i konsekwencje dokonania tego bez stosownej zgody WSA stwierdził, że w niniejszej sprawie organy prowadzące postępowanie prawidłowo ustaliły, że to skarżący zajął pas drogowy poprzez umieszczenie w nim namiotów - bez zezwolenia zarządcy drogi. Jest on więc podmiotem ponoszącym odpowiedzialność administracyjną z tego tytułu.
Jak wynika z akt administracyjnych, skarżący - jako organizator zgromadzenia - dokonał w dniu [...] września 2016 r. zgłoszenia o zgromadzeniu publicznym podając, że odbędzie się ono na Placu [...] w dniach [...] października 2016 r. i będzie trwało bez przerwy (non-stop). Z ustaleń organów wynika, że zajęcie pasa drogowego przez umieszczenie w nim namiotów przez skarżącego miało miejsce w dniach [...] października oraz [...] listopada 2016 r. Z tego względu należało uznać, że zajęcie pasa drogowego nastąpiło w innym okresie niż zgłoszone przez skarżącego zgromadzenie publiczne, zatem nie było związane z realizacją wolności zgromadzeń.
Skarżący nie kwestionuje faktu zajęcia pasa drogowego poprzez umieszczenie w nim namiotów bez zezwolenia zarządcy drogi. Podnoszone zarzuty dotyczą natomiast kwestii niezasadności nakładania kary pieniężnej na organizatora protestu społecznego, który powinien korzystać z wolności słowa. Co do zasady, Sąd pierwszej instancji podzielił to stanowisko, jak również pogląd prezentowany w wyroku NSA z 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt II GSK 1063/18, zgodnie z którym zajęcie pasa drogowego na cele organizacji pokojowego zgromadzenia publicznego, zgodnie z wymogami określonymi w ustawie z 24 lipca 2015 r. Prawo o zgromadzeniach, nie wymaga zezwolenia zarządcy drogi, o którym mowa w art. 40 ust. 1 udp. W niniejszej sprawie WSA związany był jednak stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z 8 września 2022 r., w którym przesądzono, że w tej sprawie były podstawy do zastosowania art. 40 ust. 12 udp względem skarżącego jako podmiotu faktycznie zajmującego pas drogowy bez zezwolenia.
Sąd pierwszej instancji stwierdził również, że o przebiegu zajętego pasa drogowego (drogi powiatowej) Pl. [...] świadczą takie dowody jak dokumenty pozyskane z zasobu geodezyjnego (wypis z rejestru gruntów, wyrys z mapy ewidencyjnej oraz wydruk z mapy zasadniczej). Ponadto z wydruku mapy zasadniczej z zaznaczoną granicą pasa drogowego Pl. [...] wynika, że namioty zostały umieszczone w pasie drogowym. W tych okolicznościach trzeba uznać, że w rozpoznawanej sprawie został bezspornie ustalony fakt zajęcia pasa drogowego przez umieszczenie w nim namiotów.
Orzeczenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia wystarczające jest powołanie się przez organ na znajdujący się w aktach sprawy miarodajny dokument, z którego wynika przebieg granic takiego pasa. Organ nie ma zaś obowiązku fizycznego wydzielania pasa drogowego na nieruchomości, czy w inny sposób - z urzędu - informowania, że określony teren stanowi pas drogowy i jego zajęcie wymaga uprzedniego zezwolenia zarządcy drogi. Ustalenie ww. okoliczności należało do skarżącego.
Ponadto na podstawie znajdujących się w aktach dokumentów (w postaci dokumentacji fotograficznej, protokołu kontroli i kart kontroli) powierzchnia zajęcia pasa drogowego również została obliczona prawidłowo. Udokumentowano bowiem, że sześć namiotów o pow. 44,75 m² znajdowało się w pasie drogowym w określonych (konkretnych) dniach. Również okres zajęcia pasa drogowego został prawidłowo ustalony w postępowaniu administracyjnym na podstawie znajdujących się w aktach dowodów, tj. protokołu kontroli pasa drogowego, kart kontroli zajęcia pasa drogowego oraz dokumentacji fotograficznej.
Jednocześnie także wysokość kary pieniężnej została wyliczona prawidłowo, w sposób określony w art. 40 ust. 12 udp, tj. z uwzględnieniem stawki wynikającej z uchwały Nr XXXI/666/2004 Rady m.st. Warszawy z dnia 27 maja 2004 r.
W świetle powyższego, zdaniem WSA, istotne w sprawie okoliczności zostały przez organy wykazane prawidłowo. Decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia, na zarządcy drogi spoczywa obowiązek wymierzenia kary pieniężnej. Odpowiedzialność ta ma charakter zobiektywizowany, a ustawową przesłanką nałożenia kary pieniężnej jest zajęcie pasa drogowego. Dla powstania odpowiedzialności z tego tytułu niezbędne jest jedynie wykazanie zaistnienia określonych w tym przepisie znamion działania lub zaniechania przez sprawcę tego deliktu administracyjnego.
IV.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł A. S. zaskarżając go w całości i zarzucając w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:
1. art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, przez jego niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie dokonania przez Sąd wnikliwej kontroli zaskarżonej decyzji, pomimo że:
- organy dokonały błędnej wykładni art. 40 ust. 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2023 roku, poz. 645), polegającej na uznaniu że karę pieniężną należy wymierzyć organizatorowi protestu, w sytuacji gdy przepis ten nie wskazuje podmiotu biernie legitymowanego oraz przyjęciu, iż umieszczenie namiotów z informacjami oraz opiniami wyrażającymi protest, mogło stanowić przesłankę uznania, iż zajęto pas drogowy bez zezwolenia;
- naruszyły art. 18 ustawy z dnia 24 lipca 2015 roku - Prawo o zgromadzeniach (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 1389) przez uznanie skarżącego - jako organizatora legalnego zgromadzenia - za podmiot o którym mowa w art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych;
2. art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi, pomimo że ziściła się podstawa do jej uwzględnienia z uwagi na ww. naruszenie prawa materialnego.
Strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
Bezsporne zdaniem skarżącego jest to, że nie zajął on drogi na żadne cele komercyjne - ani jakiekolwiek inne - ale na organizację zgromadzenia wyrażającego protest społeczny.
Organizacja zgromadzenia publicznego jest prawem podmiotowym każdego obywatela - a wynika bezpośrednio z art. 54 i art. 57 Konstytucji RP oraz z przepisów ustawy - Prawo o zgromadzeniach publicznych. Dodatkowo gwarancję w tym zakresie przyznają przepisy art. 11 ust. 1 i 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz decyzji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 7 lipca 2009 roku (10659/03). Decyzja ta stwierdza, że nawet jakiekolwiek niedopełnienie obowiązku notyfikacji zgromadzenia nie daje prawa organom państwowym do ingerencji w prawo do organizowania pokojowych zgromadzeń.
Okoliczność, czy były dopełnione formalności na każdy dzień protestu nie mogło zatem zmienić charakteru zgromadzenia. Nie było to zatem żadne zajęcie pasa drogowego, o którym mowa w przepisach ustawy o drogach publicznych. Tak jak to ustalił Sąd pierwszej instancji w poprzednim wyroku, kolizja pomiędzy wartościami prawnie chronionymi jak konstytucyjne prawo do pokojowych zgromadzeń z przepisami prewencyjnymi i penalizacji określonych zachowań - należało rozstrzygnąć stosownie do obowiązku z art. 2 Konstytucji wyrażającego zasadę demokratycznego państwa prawa, w którym przez zgromadzenia lud wyraża swoją wolę - lud który jest suwerenem - a nie urzędnicy. Tak więc zajecie przedmiotowego pasa podlegało prawu o zgromadzeniach i nie wymagało żadnego zezwolenia, gdyż wymóg uzyskania uprzedniego zezwolenia stanowiłby ograniczenie podmiotowego prawa konstytucyjnego do zgromadzeń. Tak więc brak było podstaw do nakładania jakiejkolwiek kary.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
V.
Skarga kasacyjna jest bezzasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 p.p.s.a.
VI.
Chybiony jest zarzut nr 2 skargi kasacyjnej, wskazujący na naruszenie art. 151 p.p.s.a., przy czym autor środka odwoławczego nie precyzuje, na czym konkretnie miałoby polegać uchybienie w zastosowaniu tego przepisu. Nie jest bowiem wyjaśnieniem tej kwestii gołosłowne wskazywanie, że wadliwie oddalono skargę, "pomimo że ziściła się podstawa do jej uwzględnienia z uwagi na ww. naruszenie prawa materialnego".
W istocie omawiany zarzut, sformułowany jako samoistna podstawa kasacyjna, stanowi jedynie ogólnikowe wskazanie, że zdaniem strony w całokształcie okoliczności faktycznych sprawy, WSA powinien był się zachować inaczej, niż miało to miejsce, tj. uchylić zaskarżone decyzje, a nie oddalać skargę, na co ma wskazywać z kolei zasadność zarzutu nr 1.
Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że art. 151 p.p.s.a., podobnie zresztą jak np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), są przepisami o charakterze wynikowym, tj. określają przypadki, w których skarga podlega uwzględnieniu przez sąd administracyjny, bądź też zostaje przez ten sąd oddalona. Chcąc wykazać zasadność podstawy kasacyjnej z powołaniem się na te właśnie przepisy, strona skarżąca kasacyjnie powinna równocześnie wskazać w zarzucie także inne przepisy prawa (procesowe lub materialne) naruszone jej zdaniem przez Sąd pierwszej instancji. Omawiany zarzut nie zawiera nawiązania do innych norm prawnych, stąd jest nietrafny i może tym samym stanowić jedynie swoiste wzmocniene zarzutów materialnych nr 1 tiret pierwsze i drugie.
VII.
Za chybione należało uznać również oba zarzuty materialne podniesione przez stronę w skardze kasacyjnej.
Po pierwsze, w niepodważonych okolicznościach faktycznych sprawy, które wprost wskazują, że nie dokonano zgłoszenia zgromadzenia publicznego (manifestacji) w dniach, za które przypisano skarżącemu odpowiedzialność za zajęcie pasa drogowego, strona formułuje wadliwą tezę, że formalności takie nie mają w rzeczywistości większego znaczenia w kontekście gwarantowanych konstytucyjnie praw do swobodnego, publicznego demonstrowania swoich poglądów i przekonań.
Po drugie, zwrócić należy uwagę na brak precyzyjności obu zarzutów, co jakkolwiek nie ma zdaniem Sądu negatywnego wpływu na możliwość odczytania rzeczywistych intencji autora skargi kasacyjnej, w szczególności zaś zakresu przyjętego wzorca kontroli, to jednak nie może pozostać bez komentarza. Strona zarzuca naruszenie art. 40 ust. 12 udp, pomijając jednak to, że jakkolwiek przepis ten odnosi się do kary za zajęcie pasa drogowego, to zawiera 3 punkty, przewidujące sankcję za różne naruszenia związane z zajęciem pasa drogowego. Podobnie art. 18 ustawy z 24 lipca 2015 r. Prawo o zgromadzeniach odnosi się w dwóch ustępach do osoby "przewodniczącego zgromadzenia".
W związku z powyższym, biorąc pod uwagę omawiane uchybienia, którym strona nadała charakter materialny, istotę sprawy należy postrzegać jako twierdzenie skarżącego o braku możliwości zakwalifikowania czynności, jaką jest umieszczenie namiotów z informacjami oraz opiniami wyrażającymi protest, jako zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, a także błędne uznanie, że skoro przepis art. 40 ust. 12 udp nie wskazuje podmiotu biernie legitymowanego do nałożenia kary, to nie można zatem przyjąć, że należy ją wymierzyć organizatorowi protestu.
Zgodnie więc z art. 40 ust. 12 udp, za zajęcie pasa drogowego:
1) bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c,
2) z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c,
3) o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c
- zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6.
Nie może być wątpliwości, że przypisana skarżącemu odpowiedzialność znajduje podstawę właśnie w art. 40 ust. 12 pkt 1 udp, gdyż odpowiadał on za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Przypisanie odpowiedzialności na tej podstawie wymagało wykazania zaistnienia znamion działania lub zaniechania sprawcy deliktu administracyjnego, którym może być co do zasady każdy, komu można przyporządkować cechę "zajmującego pas drogowy". Może nim też więc być "organizator protestu", który tak jak w niniejszej sprawie nie został zgłoszony właściwej władzy, co nie zostało w żaden sposób w sprawie podważone.
Z art. 40 ust. 12 pkt 1 udp nie wynikają jakiekolwiek dodatkowe warunki nałożenia kary administracyjnej, poza tymi, które nakazują ustalenie, że pas drogowy był zajmowany bez zezwolenia, a okolicznościami istotnymi są tu: sam fakt zajęcia pasa drogowego przez określony obiekt, podmiot który dokonał zajęcia, brak stosownego zezwolenia zarządcy drogi oraz określona powierzchnia zajętego pasa wraz z liczbą dni zajmowania go bez zezwolenia.
Osoba, która organizuje protest i która nie dokonuje jego zgłoszenia właściwej władzy, nawet w sposób uproszczony, na co wskazują inne sprawy skarżącego, a jednocześnie dokonuje zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia, podlega karze administracyjnej.
Powyższe zostało przesądzone w poprzednim orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w sprawie skarżącego, wskazującym na istotność faktu, jakim jest brak zgłoszenia zgromadzenia.
Strona próbuje w skardze kasacyjnej wykazać, że wydana przez Europejski Trybunał Praw Człowieka decyzja z 7 lipca 2009 r. nr sprawy 10659/03 (Skiba przeciwko Polsce) wskazuje na krytyczną ocenę stanu faktycznego takiego jak zastany w sprawie niniejszej i wręcz przesądza o tym, że organizator protestu nigdy nie może ponosić odpowiedzialności za zajęcie pasa drogowego. Jest to twierdzenie błędne.
Z orzeczenia tego wynika przede wszystkim to (zob. Marek Antoni Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka. Wybór orzeczeń 2009, LEX, 2010, s. 327), że obowiązek wcześniejszego zgłoszenia manifestacji - jako taki - nie jest sprzeczny z zasadami zapisanymi w art. 11 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r. nr 61 poz. 284), o ile nie stanowi ukrytej przeszkody w korzystaniu z prawa do zgromadzania się.
W granicach motywów tego orzeczenia Trybunał wskazał również na to, że ze względu na porządek publiczny i bezpieczeństwo narodowe, państwo może wprowadzić obowiązek uzyskania wcześniejszej zgody na odbywanie zgromadzeń i regulować swobodne poruszanie się osób w ich trakcie.
Na podstawie konwencji władze krajowe są więc zobowiązane do podjęcia rozsądnych i odpowiednich kroków mających na celu ochronę bezpieczeństwa osób i porządku publicznego podczas zgromadzeń w miejscu publicznym. Z tego względu wprowadzenie odpowiednich procedur administracyjnych mających zapewnić równowagę sprzecznych ze sobą interesów wchodzących w grę, stanowi praktykę powszechnie stosowaną w państwach konwencji, zwłaszcza przy organizacji zgromadzeń publicznych.
Jedynie wyjątkowo prawo do odbycia wyłącznie spontanicznego zgromadzenia może przeważać nad obowiązkiem zgłoszenia go władzom, zwłaszcza gdy jego odbycie wymagane jest jako natychmiastowa reakcja na aktualne wydarzenie. Może to być usprawiedliwione, zwłaszcza gdy konieczność poszanowania terminu zgłoszenia władzom oznaczałaby, że reakcja ta stałaby się nieskuteczna.
W kontekście powyższego, oceniając przepisy ustawy Prawo o zgromadzeniach, nie można przyjąć, aby stanowiły one barierę (ukrytą przeszkodę) w legalnym i przede wszystkim łatwym organizowaniu zgromadzeń publicznych. Wyważając prawo do zgromadzeń, będące jednym z fundamentów ustroju demokratycznego oraz potrzebę zapewnienia porządku publicznego i kontroli tego co i w jaki sposób dzieje się w przestrzeni publicznej, należy przyjąć, że nałożenie w Rzeczypospolitej Polskiej obowiązku uzyskania zezwolenia właściwej władzy na organizację zgromadzenia nie jest warunkiem "nie do przebycia", tym bardziej, że skarżący korzystał z łatwością z tego prawa, a samo zawiadomienie, stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy Prawo o zgromadzeniach, mogło i może nadal zostać dokonane pisemnie, za pomocą faksu, ustnie do protokołu lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu właściwej ustawy.
W niniejszej sprawie nie dokonano zawiadomienia o zgromadzeniu, wyłącznie bazując na tym, że stronie należy się takie prawo niejako wskutek wcześniejszej organizacji protestu w wyznaczonych ramach czasowych i miejscu. Strona nie może zatem w sposób prawnie uzasadniony twierdzić, że realizując swoje prawo do zgromadzania się, mogła nie respektować norm dotyczących zgromadzeń, a przez to skorzystać z wypracowanej w orzecznictwie sądowym praktyki, że zarówno sam legalny protest jak i jego zaplecze nie wymagają dokonywania zgłoszenia zajęcia pasa drogowego, gdyż "mieści się to" już w zgłoszeniu samego zgromadzenia.
W powyższej sytuacji nie ma zatem powodów by kwestionować zaskarżony wyrok WSA w Warszawie, który stosując się do wcześniejszego rozstrzygnięcia NSA, prawidłowo ocenił, że w sprawie, wskutek braku zgłoszenia zgromadzenia, doszło do naruszenia przepisów regulujących zajęcie pasa drogowego.
W tej sytuacji skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej skarżącemu kasacyjnie przez pełnomocnika działającego z urzędu, albowiem właściwy do rozpoznania wniosku o przyznanie wynagrodzenia, o którym mowa w art. 250 p.p.s.a., jest wojewódzki sąd administracyjny (art. 254 p.p.s.a.).