II GSK 2195/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-11-28
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo o ruchu drogowymkoszty usuwania pojazdówpojazdy porzuconeskarżącyorgan administracjiwłasność pojazduSkarb Państwatermin przedawnieniaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, potwierdzając, że skarżący nie może być obciążony kosztami usunięcia pojazdu sprzed ponad 20 lat, gdyż utracił jego własność na rzecz Skarbu Państwa.

Sprawa dotyczyła obciążenia T.S. kosztami usunięcia, przechowywania i likwidacji pojazdu FSO Warszawa 125P, który został usunięty z drogi w 2001 r. Sąd pierwszej instancji uchylił decyzje organów administracji, uznając, że minął 5-letni termin na wydanie decyzji o kosztach, liczony od uprawomocnienia się wyroku ustalającego własność pojazdu przez Skarb Państwa. NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, podkreślając, że skarżący utracił własność pojazdu na rzecz Skarbu Państwa w 2002 r. z mocy prawa, a późniejsze orzeczenia nie mogły podważyć tego skutku.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku WSA w Łodzi, który uwzględnił skargę T.S. na decyzję SKO o zobowiązaniu do zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu. Pojazd został usunięty w 2001 r. i przeszedł długą drogę prawną, obejmującą postępowania administracyjne i cywilne dotyczące ustalenia jego własności. Sąd pierwszej instancji uznał, że decyzja o obciążeniu skarżącego kosztami była wadliwa, ponieważ minął 5-letni termin do jej wydania, liczony od uprawomocnienia się wyroku ustalającego własność pojazdu przez Skarb Państwa. NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, stwierdzając, że skarżący utracił własność pojazdu na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa w 2002 r. w związku z jego porzuceniem. Podkreślono, że wiążący wyrok sądu cywilnego z 2016 r. ustalił własność pojazdu przez Skarb Państwa, co stanowiło prawną przeszkodę do obciążenia skarżącego kosztami. NSA uznał, że skarżący nie mógł być adresatem decyzji o kosztach, a postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe, co uzasadniało jego umorzenie przez WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wyrok ustalający prawo własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa jest traktowany na równi z orzeczeniem o przepadku pojazdu w kontekście rozpoczęcia biegu 5-letniego terminu do wydania decyzji o kosztach.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że utrata własności pojazdu przez dotychczasowego właściciela na rzecz Skarbu Państwa, czy to w wyniku orzeczenia o przepadku, czy wyroku ustalającego własność, skutkuje rozpoczęciem biegu 5-letniego terminu do wydania decyzji o kosztach. Celem przepisu jest niedopuszczenie do obciążania byłego właściciela kosztami po upływie znaczącego czasu od utraty przez niego prawa własności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.r.d. art. 130a § ust. 10h

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

Decyzja ustalająca obowiązek zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu.

p.r.d. art. 130a § ust. 10k

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

Zakaz wydania decyzji ustalającej obowiązek zapłaty kosztów, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku pojazdu upłynęło 5 lat. Wyrok ustalający własność pojazdu na rzecz Skarbu Państwa jest traktowany na równi z orzeczeniem o przepadku.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umorzenie postępowania administracyjnego, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie granicami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.c. art. 365 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Moc wiążąca prawomocnych orzeczeń sądów.

p.r.d. art. 130a § ust. 10

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

Przejście własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa w przypadku pojazdów porzuconych.

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym art. 4 § ust. 8

Uznanie pojazdów usuniętych przed 1 stycznia 2002 r. i nieodebranych za porzucone z zamiarem wyzbycia się od 1 lipca 2002 r.

Ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący utracił własność pojazdu na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa w 2002 r. Wiążący wyrok sądu cywilnego z 2016 r. ustalił własność pojazdu przez Skarb Państwa. 5-letni termin do wydania decyzji o kosztach, liczony od uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku lub ustalającego własność, upłynął przed wydaniem decyzji administracyjnych. Postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe.

Odrzucone argumenty

Argumentacja SKO oparta na błędnej wykładni art. 130a ust. 10k w zw. z ust. 10h p.r.d., polegającej na odmiennym liczeniu terminu i traktowaniu wyroku ustalającego własność jako nieporównywalnego z orzeczeniem o przepadku.

Godne uwagi sformułowania

nie można obciążać właściciela pojazdu (w dacie jego usunięcia) kosztami [...] w przypadku upływu 5 lat od dnia, w którym przestał on być jego właścicielem. Skarb Państwa nabył własność ww. pojazdu. koszty te od dnia 1 lipca 2002 r. powinien ponosić nowy właściciel porzuconego pojazdu, to jest Skarb Państwa. skarżący jako podmiot, który utracił z dniem 1 lipca 2002 r. prawo własności spornego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, nie mógł stać się adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d.

Skład orzekający

Gabriela Jyż

przewodniczący

Joanna Sieńczyło - Chlabicz

członek

Marcin Kamiński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów usuwania pojazdów, biegu terminów do wydawania decyzji administracyjnych po utracie własności pojazdu, oraz mocy wiążącej orzeczeń sądów cywilnych w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pojazdu usuniętego przed 2002 r. i późniejszych zmian prawnych oraz orzecznictwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak długotrwałe postępowania administracyjne i cywilne mogą prowadzić do skomplikowanych sytuacji prawnych, a także jak ważne jest prawidłowe ustalenie własności i terminów w kontekście obciążania kosztami.

Ponad 20 lat po usunięciu z drogi, właściciel wygrał sprawę o koszty parkowania pojazdu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 2195/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /przewodniczący/
Joanna Sieńczyło - Chlabicz
Marcin Kamiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Łd 357/22 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-08-03
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 130a ust. 10k w zw. z ust. 10h
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Joanna Sieńczyło – Chlabicz Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej przy udziale prokuratora Prokuratury Regionalnej w Łodzi Marka Słomy skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 sierpnia 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 357/22 w sprawie ze skargi T.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zapłaty kwoty tytułem kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz T. S. 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 357/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił skargę T.S. (skarżący, strona) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi (SKO, organ odwoławczy) z dnia [...]marca 2022 r. w przedmiocie zobowiązania do zapłaty kwoty tytułem kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Z. z [...] stycznia 2022 r., umarzając postępowanie administracyjne i orzekając o kosztach postępowania.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Pojazd marki FSO Warszawa 125P został usunięty z drogi w dniu 13 kwietnia 2001 r. na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu, został umieszczony na parkingu strzeżonym w Z., a następnie w dniu 13 lutego 2020 r. został przewieziony na plac przy ul. K. w Z. Pismem z dnia 31 października 2003 r. Komenda Powiatowa Policji w Z. przekazała dokumentację przedmiotowego pojazdu Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Z. (NUS). Postanowieniem z 18 grudnia 2003 r. NUS wszczął wobec K. M. postępowanie w sprawie przejęcia przedmiotowego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. W odpowiedzi na otrzymane postanowienie o wszczęciu postępowania K. M. poinformował, iż nie jest właścicielem przedmiotowego pojazdu, załączając kserokopię umowy kupna-sprzedaży z dnia 1 października 2000 r. oraz wskazując, że obecnym właścicielem jest skarżący. W dniu 10 marca 2005 r. NUS uznał się za organ niewłaściwy w sprawie, zwracając dokumentację związaną z usunięciem pojazdu do Komendy Powiatowej Policji w Z. (KPP). Pismem z dnia 20 czerwca 2005 r. KPP ponownie przekazała według właściwości dokumentację przedmiotowego pojazdu w celu przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego samochodu zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym organem właściwym jest naczelnik urzędu skarbowego, informując również, iż Policja w zakresie swoich kompetencji nie ma uprawnienia do orzekania o przejęciu pojazdów ani uprawnienia do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego. Postanowieniem z dnia 10 marca 2011 r. NUS umorzył postępowanie wszczęte w dniu 19 grudnia 2003 r. W dniu 25 sierpnia 2011 r. NUS przekazał do Starostwa Powiatowego w Z. akta przedmiotowej sprawy z uwagi na to, że nie wydał decyzji orzekającej o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Starosta Z. zawiadomił skarżącego o usunięciu pojazdu i umieszczeniu go na parkingu strzeżonym, oraz o możliwości odebrania pojazdu z parkingu po uiszczeniu opłaty za jego usunięcie i przechowywanie. Skarżący został również pouczony o konsekwencjach nieodebrania pojazdu w terminie do 30 dni od doręczenia zawiadomienia. Przedmiotowy pojazd nie został odebrany z parkingu w wyznaczonym terminie. W dniu 26 maja 2015 r. w Sądzie Rejonowym w Z. I Wydział Cywilny został złożony wniosek o ustalenie prawa własności spornego pojazdu. W dniu 25 kwietnia 2016 r. do organu wpłynął, prawomocny od dnia 19 marca 2016 r., wyrok wydany w sprawie o sygn. akt [...] ustalający, iż Skarb Państwa nabył własność ww. pojazdu. W dniu 3 stycznia 2020 r. Starosta Z. wystąpił do Sądu Rejonowego w Z. I Wydział Cywilny z wnioskiem o orzeczenie przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu Z. Pismem procesowym z dnia 6 października 2020 r. Starosta wystąpił do Sądu Rejonowego w Z. z wnioskiem o stwierdzenie prawomocności postanowienia z dnia 23 września 2020 r. sygn. akt I Ns 13/20. W dniu 16 października 2020 r. do organu wpłynęło, prawomocne od dnia 1 października 2020 r., postanowienie Sądu Rejonowego w Z. I Wydział Cywilny, sygn. akt I Ns 13/20, z dnia 23 września 2020 r. o orzeczeniu przepadku wskazanego powyżej pojazdu na rzecz Powiatu Z. W dniu 15 października 2020 r. Starosta Z. zlecił rzeczoznawcy oszacowanie pojazdu. Z uwagi na niską wartość pojazdu oraz jego zły stan techniczny, co potwierdza opinia rzeczoznawcy, został on przekazany do recyklingu zgodnie z ustawą z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. W dniu 2 listopada 2020 r. Komisja, powołana zarządzeniem Starosty Z., po dokonaniu oględzin i zapoznaniu się z opinią rzeczoznawcy, postanowiła ocenić majątek ruchomy Starostwa Powiatowego w Z. i przedmiotowy pojazd przekazać do likwidacji poprzez złomowanie i utylizację. Następnie w dniu 3 grudnia 2020 r. Komisja, na podstawie uchwały nr [...] Zarządu Powiatu Z. z dnia 19 listopada 2020 r., zakończyła czynności likwidacyjne, sporządzając protokół, a dokumentację zgromadzoną w postępowaniu przekazano do akt sprawy. Decyzją Starosty Z. z dnia 3 grudnia 2020 r., na podstawie zaświadczenia o demontażu pojazdu z dnia 27 listopada 2020 r., wskazany powyżej pojazd został wyrejestrowany z powodu jego demontażu. Zawiadomieniem z dnia 7 grudnia 2021 r. Starosta Z. poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie zapłaty kosztów za usunięcie, przechowywanie, oszacowanie, sprzedaż lub zniszczenie pojazdu.
Decyzją z [...] stycznia 2022 r. Starosta Z. (organ I instancji), działając na postawie art. 130a ust. 10h i 10j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (p.r.d.), art, 12 ust. 1 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, art. 104 k.p.a., oraz uchwał Rady Powiatu Z., - ustalił skarżącemu obowiązek zapłaty 91.957,38 zł kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu, który był jego właścicielem w dniu wydania dyspozycji usunięcia powyższego pojazdu, wskazując szczegółowo sposób jej wyliczenia.
Decyzją z dnia [...] marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę skarżącego na powyższe rozstrzygnięcie, uznając ją za zasadną. Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę na przepisy art. 130a ust. 10k p.r.d., z których wynika, że decyzji ustalającej obowiązek zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu nie można wydać jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku pojazdu upłynęło 5 lat. W tej sprawie okres ten powinien być liczony od dnia uprawomocnienia się wyroku w sprawie o sygn. I C 2132/15 (tzn. od 19 marca 2016 r.). W sytuacji gdy wyrok w sprawie I C 2132/15 stał się prawomocny i skutkował przeniesieniem własności pojazdu z jego dotychczasowego właściciela na Skarb Państwa, od uprawomocnienia się tego orzeczenia (tzn. od 19 marca 2016 r.) powinien rozpocząć swój bieg pięcioletni termin do wydania decyzji określonej w art.130a ust. 10h p.r.d. Ratio legis przepisu art.130a ust. 10k p.r.d. polega bowiem na tym, aby nie obciążać właściciela pojazdu (w dacie jego usunięcia) kosztami określonymi w art. 130a ust. 10h w przypadku upływu 5 lat od dnia, w którym przestał on być jego właścicielem. Taka był intencja ustawodawcy. Starosta miał zatem 5 lat od daty utraty własności pojazdu przez dotychczasowego właściciela na wydanie decyzji, o której mowa w art.130a ust. 10h p.r.d. W przepisie art.130a ust. 10k p.r.d. jest wprawdzie mowa o tym, że okres 5 lat należy liczyć od dnia uprawomocnienia się "orzeczenia sądu o przypadku pojazdu", lecz na równi z tym orzeczeniem należy traktować wyrok sądu cywilnego w sprawie I C 2132/15. Skutek orzeczenia w sprawie I C 2132/15, jest bowiem taki sam, jak orzeczenia o przepadku pojazdu (jest nim utrata własności samochodu przez jego dotychczasowego właściciela), przy czym w przypadku wyroku w sprawie I C 2132/15 utrata własności nastąpiła na rzecz Skarbu Państwa, a w przypadku orzeczenia o przepadku pojazdu utrata własności nastąpiła na rzecz Powiatu Z. W związku z tym wyrok w sprawie I C 2132/15 należało uznać za tożsamy z "orzeczeniem o przepadku pojazdu", o którym mowa w art.130a ust. 10k p.r.d. Skoro 5-letni termin upłynął w dniu 19 marca 2021 r., a decyzje organów administracji obu instancji w niniejszej sprawie wydano po tym dniu (17 stycznia 2022 r. oraz 8 marca 2022 r.), to należało uznać, że organy administracji naruszyły przepis art.130a ust. 10 p.r.d., co miało wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, że po upływie pięcioletniego okresu, o którym mowa w art.130a ust. 10k p.r.d., nie można wydać decyzji określonej w art. 130a ust. 10h p.r.d., postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe. W związku z tym na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. sąd umorzył postępowanie administracyjne.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ odwoławczy, zaskarżając go w całości oraz zarzucając mu naruszenie:
1. prawa materialnego, tj.:
a) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (p.u.s.a.) przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego i wykroczono poza granice określone tą normą, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady trójpodziału władzy poprzez zastąpienie ustawodawcy swoim orzecznictwem oraz naruszenia norm prawa materialnego w postaci art. 130a ust. 10k w zw. z ust. 10h p.r.d.;
b) art. 130a ust. 10k w zw. z ust. 10h p.r.d., poprzez błędną wykładnię, bowiem powyższa ustawa w sposób jednoznaczny odwołuje się do orzeczenia o przepadku pojazdu, a tym samym nie jest dopuszczalne odejście od wykładni językowej i uznanie za wiążący wyrok ustalający prawo własności pojazdu, bowiem stanowi to wykładnię contra legem;
c) art. 130a ust. 10k w zw. z ust. 10h p.r.d., poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż:
- termin do wydania decyzji określonej w art. 130a ust. 10h powyższej ustawy należy liczyć w niniejszej sprawie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o ustaleniu prawa własności, a nie od uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku pojazdu, co stoi w sprzeczności do wykładni językowej art. 130a ust. 10k ww. ustawy;
- orzeczenie sądu powszechnego w sprawie ustalenia prawa własności można traktować na równi z orzeczeniem przepadku tego pojazdu;
2. naruszenie przepisów postępowania:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), bowiem istota niniejszej sprawy sprowadza się do błędnej wykładni prawa materialnego w postaci art. 130a ust. 10k w zw. z ust. 10h p.r.d.;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że miało miejsce naruszenie norm procesowych w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji ostatecznej, bowiem materiał dowodowy jest pełny i zebrany w sposób prawidłowy, jak i dokonano jego prawidłowej oceny, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniach podjętych decyzji, a istota sprawy sprowadza się do błędnej wykładni przepisów prawa materialnego;
c) art. 145 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że zachodzą podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego.
W związku z powyższym organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego. Organ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Pismem z 21 lutego 2023 r. Prokurator Prokuratury Regionalnej w Łodzi zgłosił swój udział w postępowaniu kasacyjnym, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna została oddalona, albowiem zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie związania granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych. Jedynie w drodze wyjątku – w razie stwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., lub podstaw do zastosowania art. 189 p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny jest upoważniony i zobowiązany do przekroczenia granic skargi kasacyjnej i wyjścia poza zakres zaskarżenia oraz zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej. W takiej sytuacji Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę podstawy z art. 183 § 2 lub art. 189 p.p.s.a. oraz sankcjonuje je niezależnie od granic zaskarżenia kontrolowanego orzeczenia oraz podniesionych zarzutów (art. 183 § 1, art. 186, art. 189 p.p.s.a.).
Mając na względzie wskazane wyżej zasady postępowania kasacyjnego, wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego oraz podstaw do zastosowania art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zarzutów skargi kasacyjnej, uznając je za pozbawione uzasadnionych podstaw.
Po pierwsze, oddaleniu podlegają zasadnicze zarzuty naruszenia prawa materialnego w zakresie art. 130a ust. 10k w zw. z art. 130a ust. 10h p.r.d.
Autor skargi kasacyjnej, nawiązując do niepodważonego stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, zarzucił błędną wykładnię powyższych przepisów, polegającą na przyjęciu, że dopuszczalne jest uznanie wyroku ustalającego własność pojazdu za orzeczenie równoważone w zakresie skutków prawnych do orzeczenia sądu o przepadku pojazdu, oraz że określony w art. 130a ust. 10k p.r.d. 5-letni termin do wydania decyzji ustalającej wysokość kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu (art. 130a ust. 10h p.r.d.) może biec od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o ustaleniu prawa własności, a nie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku pojazdu.
Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów, należy zauważyć w pierwszej kolejności, że nie uwzględniają one zmian prawnych oraz skutków wydawanych kolejno orzeczeń sądu powszechnego, które – w związku ze zmianami normatywnymi – rozstrzygały w przedmiocie prawa własności spornego pojazdu, usuniętego z drogi publicznej ponad 20 lat temu (13 kwietnia 2001 r.). Długotrwałość postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. (wszczętego formalnie postanowieniem z dnia 18 grudnia 2003 r. oraz umorzonego postanowieniem z dnia 10 marca 2011 r.), czynności podejmowane przez Starostę Z. oraz sprzeczne treściowo orzeczenia sądu powszechnego doprowadziły niewątpliwie do powstania stanu prawnego o dużym stopniu skomplikowania.
Orzekając w tak ustalonym stanie prawnym, należało mieć na względzie przede wszystkim fakt, że usunięcie pojazdu z drogi nastąpiło jeszcze w 2001 r., podczas gdy z dniem 1 stycznia 2002 r. weszła w życie ustawa z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 129, poz. 1444 ze zm.), która w art. 4 ust. 8 postanowiła, że pojazdy usunięte z drogi przed dniem jej wejścia w życie i nieodebrane przez uprawnioną osobę, z dniem 1 lipca 2002 r. uznaje się za porzucone z zamiarem wyzbycia się. Konsekwencją tego uregulowania było powstanie z dniem 1 lipca 2002 r. w odniesieniu do pojazdów porzuconych i nieodebranych przed dniem 1 stycznia 2002 r. stanu fikcji prawnej porzucenia tego rodzaju pojazdów z zamiarem ich wyzbycia się oraz wystąpienia z mocy samego prawa skutku przejścia ich własności na rzecz Skarbu Państwa, zgodnie z art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002 r. Powyższy skutek ipso iure miał zastosowanie do pojazdu, którego dotyczy przedmiotowa sprawa. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że z dniem 1 lipca 2002 r. skarżący z mocy ustawy utracił własność porzuconego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Wejście w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06, OTK-A 2008, nr 5, poz. 76 (12 czerwca 2009 r.), stwierdzającego m.in., że art. 130a ust. 10 p.r.d. w dotychczasowym brzmieniu w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, jest niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, skutkowało podważeniem mechanizmu przejmowania przez Skarb Państwa z mocy samego prawa własności porzuconych pojazdów. Ustawodawca dopiero z dniem 4 września 2010 r. na podstawie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 1018 ze zm.) wprowadził odpowiednie zmiany do ustawy Prawo o ruchu drogowym, w tym w zakresie dodania ustępów 10a-10l do art. 130a. W powyższej ustawie zmieniającej uregulowano również zagadnienia intertemporalne związane z m.in. z trybem orzekania o przepadku pojazdów usuniętych i nieodebranych przed wejściem w życie tej ustawy oraz zasadami ponoszenia kosztów przechowywania pojazdu w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia 4 września 2010 r. (zob. art. 10-15 ww. ustawy z dnia 22 lipca 2010 r.). Nie zważając na powyższe regulacje, Starosta Z. wystąpił do Sądu Rejonowego w Z. o ustalenie, że Skarb Państwa z dniem 1 lipca 2002 r. nabył własność spornego pojazdu. Wniosek ten został uwzględniony prawomocnym (od 19 marca 2016 r.) wyrokiem z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt I C 2132/15. Powyższy wyrok, jak wynika z niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy, nie został do dnia dzisiejszego podważony, co oznacza, że wywołuje ona nadal skutki prawne, z których wynika, iż właścicielem spornego pojazdu pozostaje Skarb Państwa, a zatem od dnia 1 lipca 2002 r. podmiot ten ponosi odpowiedzialność za nieuiszczone od tego dnia koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem powyższego pojazdu. Późniejszy wniosek Starosty Z. z dnia 3 stycznia 2020 r. o orzeczenie przez Sąd Rejonowy w Z. przepadku porzuconego pojazdu na rzecz Powiatu Z., uwzględniony prawomocnym postanowieniem z dnia 23 wrześnie 2020 r., sygn. akt I Ns 13/20, jakkolwiek pozostaje w sprzeczności z ww. wyrokiem z dnia 25 lutego 2016 r., nie może bezpośrednio podważyć jego mocy wiążącej (art. 365 § 1 k.p.c.), także w postępowaniu administracyjnym i postępowaniu przed sądem administracyjnym. Stan ten prowadzi do kategorycznego wniosku, że skarżący jako podmiot, który utracił z dniem 1 lipca 2002 r. prawo własności spornego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, nie mógł stać się adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wywiedzione przez skarżący kasacyjnie organ zarzuty naruszenia art. 130a ust. 10h i art. 130a ust. 10k p.r.d. są nieadekwatne i bezprzedmiotowe do istniejącego stanu prawnego przedmiotowej sprawy. Wiążący w granicach wyznaczonych przez art. 365 § 1 k.p.c. prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Z. z dnia 25 lutego 2016 r. stanowi bowiem prawną przeszkodę do uznania, że w przedmiotowej sprawie może równolegle do tego orzeczenia wiązać późniejsze i sprzeczne z nim prawomocne postanowienie tego samego Sądu z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt [..]. Problem uznania równoważności wyroku ustalającego nabycie prawa własności porzuconego pojazdu przez Skarb Państwa z orzeczeniem o orzeczeniu przepadku tego rodzaju pojazdu na rzecz Powiatu Z. jest zatem zagadnieniem wtórnym względem bezpośrednich skutków związania treścią powyższego wyroku. Również podniesiona w sposób wadliwy przez kontrolowany Sąd Wojewódzki kwestia upływu wyznaczonego w art. 130a ust. 10k p.r.d. 5-letniego terminu wydania decyzji ustalającej koszty, o których mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d., nie jest zagadnieniem istotnym dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy zapłaty tych kosztów, skoro z wiążącego w sprawie wyroku sądu powszechnego należy wyprowadzić wniosek, że koszty te od dnia 1 lipca 2002 r. powinien ponosić nowy właściciel porzuconego pojazdu, to jest Skarb Państwa.
Uwzględniając powyższe wnioski, należy stwierdzić, że pozbawione uzasadnionych podstaw są również – niezależnie od negatywnej oceny ich prawidłowości konstrukcyjnej i treściowej – zarzuty konsekwencyjne i następcze względem wyżej podniesionych, a więc zarzuty dowolnej oceny legalnościowej zaskarżonej decyzji (zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych), naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 130a ust. 10k i art. 130a ust. 10h p.r.d. przez wadliwe uchylenie zaskarżonej decyzji oraz naruszenia art. 145 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że zachodzą podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego. Jest oczywiste, że skoro skarżący nie mógł stać się adresatem kontrolowanych decyzji, o których mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d., a okoliczności stanowiące podstawę umorzenia postępowania względem skarżącego zaistniały w jego toku, to obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było wykonanie kompetencji przewidzianej w art. 145 § 3 p.p.s.a. Formalnemu oddaleniu podlegał natomiast zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., albowiem zarzut ten jest dotknięty rażącym błędem niekompletności i jako taki nie poddaje się kontroli kasacyjnej.
Mając na względzie całość podniesionej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184, art. 204 pkt 2 oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. a) i w zw. z § 2 ust. 1 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej (punkt pierwszy wyroku) oraz zasądzeniu od skarżącego kasacyjnie organu na rzecz skarżącego kwoty 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (punkt drugi wyroku).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI