II GSK 2178/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ministra Klimatu i Środowiska, potwierdzając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie koncesji na wydobywanie kruszywa, ze względu na niewłaściwą ocenę statusu strony przez organ.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Ministra Klimatu i Środowiska od wyroku WSA, który uchylił decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji o udzieleniu koncesji na wydobywanie kruszywa. NSA uznał, że WSA prawidłowo wskazał na błędy organu w ocenie przymiotu strony skarżącego w postępowaniu wznowieniowym. Sąd podkreślił, że właściciele sąsiednich nieruchomości mogą mieć interes prawny, a organ nie zbadał tej kwestii wystarczająco, mimo wcześniejszych zaleceń NSA. Skarga kasacyjna została oddalona.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Klimatu i Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji o udzieleniu koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ nie wykonał zaleceń NSA z poprzedniego wyroku (II GSK 1020/18) dotyczących zbadania, czy skarżący (właściciel sąsiednich gruntów) ma status strony w postępowaniu wznowieniowym. NSA w obecnym wyroku potwierdził, że WSA prawidłowo ocenił, iż organ nie zbadał wystarczająco interesu prawnego skarżącego, który mógł wynikać z wpływu działalności koncesyjnej na jego nieruchomość. Sąd podkreślił, że właściciele sąsiednich nieruchomości mogą mieć interes prawny, a organ powinien był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. Skarga kasacyjna Ministra, kwestionująca naruszenie przepisów postępowania przez WSA, została uznana za niezasadną i oddalona. NSA odniósł się również do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., uznając uzasadnienie WSA za wystarczające.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, właściciel nieruchomości sąsiedniej może mieć interes prawny, jeśli planowana inwestycja może faktycznie ingerować w jego prawa własności, co powinno być badane przez organ.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że negatywne oddziaływanie działalności górniczej (hałas, zapylenie, spadek wartości nieruchomości) może wpływać na sąsiednie nieruchomości, a prawo cywilne (art. 140 i 144 k.c.) może stanowić źródło interesu prawnego. Organ nie zbadał tej kwestii wystarczająco, mimo wcześniejszych zaleceń NSA.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (10)
Główne
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Właściciele nieruchomości sąsiednich mogą mieć interes prawny.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wznowienia postępowania, gdy strona nie brała udziału w postępowaniu, mimo że powinna być jego stroną.
Pomocnicze
k.p.a. art. 149 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ powinien przeprowadzić postępowanie co do podawanych przez skarżącego przyczyn wznowienia.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymagania dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji przez sąd administracyjny z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
u.p.g.g. art. 41 § ust. 2
Ustawa Prawo geologiczne i górnicze
Przepis (obecnie nieobowiązujący w tej formie) wyłączający właścicieli nieruchomości sąsiednich z kręgu stron postępowania koncesyjnego.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Prawo własności.
k.c. art. 144
Kodeks cywilny
Ograniczenia prawa własności w stosunkach sąsiedzkich.
u.p.g.g. art. 42 § ust. 1 pkt 2
Ustawa Prawo geologiczne i górnicze
Przesłanki wydania koncesji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie wykonał zaleceń NSA z wyroku II GSK 1020/18 dotyczących zbadania przymiotu strony w postępowaniu wznowieniowym. Organ nie zbadał wystarczająco interesu prawnego właściciela sąsiedniej nieruchomości, mimo że mógł on wynikać z wpływu działalności koncesyjnej na jego prawo własności. Właściciele nieruchomości sąsiednich mogą mieć interes prawny do bycia stroną w postępowaniu koncesyjnym.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez WSA (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 6, 8, 9, 7, 77, 80, 107 § 3, 151 § 1 i § 2 k.p.a.). Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez WSA.
Godne uwagi sformułowania
nie sposób uznać za całkowicie oczywiste, że skarżący nie ma podstaw do żądania wszczęcia postępowania organ powinien przeprowadzić postępowania, co do podawanych przez skarżącego przyczyn wznowienia Weryfikacja przymiotu strony dokonywana po wznowieniu postępowania pozwoli skarżącemu zaprezentować argumenty przemawiające za posiadaniem interesu prawnego każdego, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie fundamentalnym założeniem i celem postępowania administracyjnego typu jurysdykcyjnego jest zapewnienie ochrony, mającemu charakter kwalifikowany, interesowi indywidualnemu z samej istoty koncesjonowanej działalności górniczej wynika jej wpływ na nieruchomości sąsiednie źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. może być także prawo cywilne, w szczególności prawo rzeczowe faktycznej ingerencji przez planowaną inwestycję w te uprawnienia
Skład orzekający
Cezary Pryca
przewodniczący sprawozdawca
Mirosław Trzecki
członek
Marek Krawczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach koncesyjnych, zwłaszcza w kontekście wpływu działalności na nieruchomości sąsiednie i definicji interesu prawnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowań koncesyjnych w górnictwie, ale zasady dotyczące interesu prawnego mogą być stosowane szerzej w innych postępowaniach administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego definicji strony postępowania administracyjnego i interesu prawnego właścicieli nieruchomości sąsiednich do inwestycji, co ma szerokie zastosowanie praktyczne.
“Czy sąsiad kopalni ma prawo głosu? NSA rozstrzyga o interesie prawnym w postępowaniach koncesyjnych.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 2178/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-02-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-10-14 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Cezary Pryca /przewodniczący sprawozdawca/ Marek Krawczak Mirosław Trzecki Symbol z opisem 6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane VI SA/Wa 209/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-02-08 Skarżony organ Minister Środowiska Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 28 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Marta Górniak po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Klimatu i Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 209/23 w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 17 listopada 2022 r. nr DGK-WP.761.39.2.2022.ŁK w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie udzielenia koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 209/23, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") w sprawie ze skargi S. J. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 17 listopada 2022 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz następców prawnych skarżącego S. J.: B. J. , A. J., J.W. oraz K.J. solidarnie zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji przypomniał, że w postępowaniu w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o udzieleniu koncesji (Marszałka Województwa Wielkopolskiego z dnia 1 września 2006 r.) oraz decyzją o przeniesieniu koncesji (Marszałka Województwa Wielkopolskiego z dnia 15 września 2015 r.), organy były związane wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt II GSK 1020/18 uchylającym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2036/17 oraz uchylającym postanowienie organu z dnia 26 lipca 2017 r., jak i postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 10 maja 2017 r. o odmowie wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skarżący, żądając wznowienia postępowania zakończonego decyzją o udzieleniu koncesji oraz decyzją o przeniesieniu koncesji powołał się na legitymację materialnoprawną, wskazując, że jest właścicielem gruntów położonych w obszarze górniczym, opierając to żądanie na art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., dalej jako: "k.p.a."), gdyż nie brał udziału w postępowaniu koncesyjnym, choć w jego ocenie powinien być jego stroną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczność tego, czy wnioskodawcy przysługuje obiektywnie status strony postępowania zakończonego ww. decyzjami, stanowi jednocześnie przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), a zatem powinna być badana już po wszczęciu postępowania wznowieniowego i w jego ramach, zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że nie sposób uznać za całkowicie oczywiste, że skarżący nie ma podstaw do żądania wszczęcia postępowania zakończonego ww. decyzjami. W tych warunkach organ powinien zatem przeprowadzić postępowanie, co do podawanych przez skarżącego przyczyn wznowienia (art. 149 § 2 k.p.a.), aby rozwiać w tym zakresie formułowane wątpliwości. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ nie wykonał zaleceń wskazanych w powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odmawiając skarżącemu przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu wznowieniowym, organ wskazał, że skarżący ma jedynie interes faktyczny, który nie jest poparty żadnym przepisem prawa, wobec czego nie może być on stroną postępowania w przedmiocie udzielenia koncesji i następczego postępowania w przedmiocie jej przeniesienia. Przy czym organ nie przeprowadził, zgodnie z zaleceniami Naczelnego Sądu Administracyjnego, postępowania co do podawanych przez skarżącego przyczyn wznowienia. W żaden sposób nie odniósł się do tego, że skarżący swój interes prawny, w rozumieniu art. 28 k.p.a., do bycia stroną w postępowaniu w przedmiocie udzielenia koncesji wywodził z faktu, że jest właścicielem działki, która jest w bezpośrednim sąsiedztwie działek ewidencyjnych numer [...] i [...], na których obszarze prowadzona jest działalność objęta koncesją. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ wbrew zaleceniom zawartym w opisanym powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego na okoliczność podnoszoną przez skarżącego, że jego nieruchomość znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...], na których wykonywana jest działalność objęta koncesją w kontekście możliwości prawidłowego wykorzystywania i rozporządzania nieruchomością gruntową skarżącego. Jak podkreślał skarżący jest to przede wszystkim miejsce jego zamieszkania i bezpośrednie sąsiedztwo z kopalnią wiąże z ogromnymi trudnościami, spowodowanymi ogromnym hałasem i zapyleniem powietrza. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji uznał, że organ nie ustalił wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności pozwalających na stwierdzenie, czy skarżącemu przysługuje status strony we wznowieniowym postępowaniu w przedmiocie udzielenia koncesji, jak również jej przeniesienia. Tym samym zasadne okazały się zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 151 § 1 i § 2 poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie i niepodjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. II Od przedmiotowego wyroku organ złożył skargę kasacyjną, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.: naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj: 1) art 141 § 4 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewyjaśnienie przez Sąd pierwszej instancji podstaw prawnych wydanego rozstrzygnięcia i ograniczenie się jedynie do ogólnego wskazania zastosowanych w sprawie przepisów prawa, bez szczegółowego odniesienia się do wskazanych przepisów i wyjaśnienia, w jaki sposób zostały naruszone przez organ drugiej instancji; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w związku z art. 6, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na przyjęciu, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasady praworządności, zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów władzy publicznej oraz zasady udzielania informacji poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sytuacji, gdy organ drugiej instancji: a) przeprowadził postępowanie z zachowaniem zasad praworządności i sprawiedliwości a rozstrzygnięcie sprawy zostało wydane z zachowaniem obowiązujących przepisów prawa, po przeprowadzeniu należytej kontroli decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, b) podczas prowadzenia postępowania traktował jego strony w sposób równy, nie naruszając w żaden sposób zasady bezstronności oraz równego traktowania, c) podczas prowadzenia postępowania, na każdym jego etapie, w sposób należyty i wyczerpujący informował strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, w szczególności zachowując dyspozycję art. 10 § 1, zapewnił stronom czynny udział na każdym stadium postępowania oraz umożliwił im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań po jego zakończeniu; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a w związku z art 7, art. 77, art 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegający na przyjęciu, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem ww. przepisów k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sytuacji, gdy organ drugiej instancji, mając na uwadze zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane w wyroku z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt II GSK 1020/18, w ramach wszczętego postępowania wznowieniowego, dokonał weryfikacji, czy skarżący jest stroną postępowania, w szczególności w sposób szczegółowy odwołując się do art 28 k.p.a., dokonując analizy w zakresie posiadania przez skarżącego interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu, jednocześnie umożliwiając skarżącemu zaprezentowanie argumentacji przemawiającej za posiadaniem interesu prawnego i na tej podstawie, biorąc pod uwagę całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, wydał decyzję w przedmiotowej sprawie; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w związku z art. 151 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. polegający na przyjęciu, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem ww. przepisów k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sytuacji, gdy organ drugiej instancji, w ramach wszczętego na podstawie art. 149 § 2 k.p.a. postępowania wznowieniowego, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, dokonał, w pierwszej kolejności badania posiadania przez skarżącego statusu strony w postępowaniach zakończonych decyzjami odpowiednio: Marszałka Województwa Wielkopolskiego z dnia 15 czerwca 2022 r. numer [...] udzielającej koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...]" oraz Marszałka Województwa Wielkopolskiego z dnia 15 września 2015 r., numer [...] przenoszącej wskazaną wyżej koncesję na rzecz "[...]" Sp. z o.o., obecnie: "[...]" Sp. z o.o., i już na tym etapie wobec stwierdzenia nieposiadania statusu strony przez skarżącego, orzekł zgodnie z dyspozycją art. 150 §1 pkt 1 k.p.a. W związku z powyższym, wniesiono na podstawie art 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 185 p.p.s.a. o uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 181 § 1 p.p.s.a. wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. III Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła B. J. , wskazując, że skarga kasacyjna pozbawiona jest jakiegokolwiek merytorycznego sensu i nie powinna zostać uwzględniona a odrzucona w całości. IV Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. W rozpoznawanej sprawie istota sporu prawnego dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Ministra Klimatu i Środowiska mocą której została utrzymana w mocy decyzja Marszałka Województwa Wielkopolskiego z dnia 15 czerwca 2022 r. wydana po wznowieniu postępowania odmawiającego uchylenia ostatecznej decyzji organu pierwszej instancji z dnia 1 września 2006 r. udzielającej koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...]" w miejscowości R. na okres do 31 grudnia 2026 r., a także decyzji tego organu z dnia15 września 2015 r. przenoszącej wskazaną koncesję na rzecz "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w K. [...], [...] K. stwierdził, że poddana kontroli decyzja jest niezgodna z prawem, co skutkowało jej uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przed przystąpieniem do oceny zasadności zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy, że w wyroku z dnia 27 maja 2021 r. wydanym w sprawie sygnatura akt II GSK 1020/18, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy "...nie sposób uznać za całkowicie oczywiste, że skarżący nie ma podstaw do żądania wszczęcia postępowania zakończonego wyżej wskazanymi decyzjami. W tych warunkach organ powinien przeprowadzić postępowania, co do podawanych przez skarżącego przyczyn wznowienia (art. 149 § 2 k.p.a.), aby rozwiać w tym zakresie formułowane wątpliwości. Weryfikacja przymiotu strony dokonywana po wznowieniu postępowania pozwoli skarżącemu zaprezentować argumenty przemawiające za posiadaniem interesu prawnego, będzie mógł wdać się w merytoryczną polemikę ze stanowiskiem organów administracji publicznej już na etapie postępowania przed organem I instancji." Uwzględniając treść i znaczenie prawne wskazanego wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Marszałek Województwa Wielkopolskiego postanowieniem z dnia 10 lutego 2022 r. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia koncesji na wydobywanie kopalin ze złoża "[...]" w miejscowości R. Niewątpliwie wydana w dniu 1 września 2006 r. decyzja koncesyjna przyznająca B. M. koncesję na wydobywanie kopaliny została wydana w stanie prawnym regulowanym ustawą z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. 1994 nr 27 poz. 96; dalej jako: "ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze"). Podkreślić należy, że do czasu obowiązywania ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze, w prowadzonym na podstawie przepisów tej ustawy postępowaniu administracyjnym o udzielenie koncesji na wydobywania kopalin ze złóż, nie były przewidziane żadne szczególne rozwiązania, dotyczące kręgu stron tego postępowania. Zastosowanie zatem w postępowaniu koncesyjnym znajdowały zasady ogólne postępowania administracyjnego, a więc zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną tego postępowania był "każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie". W doktrynie prawa administracyjnego podkreśla się, że fundamentalnym założeniem i celem postępowania administracyjnego typu jurysdykcyjnego jest zapewnienie ochrony, mającemu charakter kwalifikowany, interesowi indywidualnemu (Z. Kmieciak, Zarys teorii postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 182). Poszczególne instytucje postępowania administracyjnego nakierowane są przede wszystkim, jeśli nawet nie wyłącznie, na ochronę tego interesu. Związana z tym jest konieczność udzielenia gwarancji procesowych podmiotom, które znajdą się w zasięgu oddziaływania skutków prawnych wydanego w danym postępowaniu aktu prawnego, co znalazło odzwierciedlenie w kodeksowej definicji strony postępowania sformułowanej w art. 28 k.p.a. (zob. M. Szalewska, Glosa do wyroku NSA z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. II OSK 2957/12, Przegląd prawa ochrony środowiska, 4/2015 s.118-119). Elementem kwalifikującym dany podmiot jako stronę postępowania jest więc, zgodnie z tym przepisem, posiadanie interesu prawnego. Zauważyć należy, że obowiązujące od 2012 r. uregulowania dotyczące określenia stron postępowania koncesyjnego wykluczyły z tego postępowania właścicieli nieruchomości sąsiednich, którzy nie mogli powoływać się na interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. wynikający z prawa własności. Dotyczyło to w szczególności wprowadzonego w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. Nr 163 poz. 981; dalej jako: "ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze") przepisu art. 41 ust. 2, który stanowił, że stronami postępowania koncesyjnego nie są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości znajdujących się poza granicami projektowanego albo istniejącego obszaru górniczego lub miejscami wykonywania robót geologicznych, przy czym obszarem górniczym jest "przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny... oraz prowadzenia robót górniczych niezbędnych do wykonywania koncesji" (art. 6 ust. 1 pkt 5). Natomiast wyrokiem z dnia 12 maja 2021 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z powyższym należy uznać, że zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał na braki stanowiska organu w zakresie w jakim dokonał on oceny występowania po stronie podmiotu skarżącego przymiotu strony postępowania koncesyjnego w oparciu o przesłanki określone w art. 28 k.p.a. Podnieść należy, że z samej istoty koncesjonowanej działalności górniczej wynika jej wpływ na nieruchomości sąsiednie. Negatywne oddziaływanie działalności górniczej polegającej na wydobyciu kopalin metodą odkrywkową na nieruchomości sąsiednie może przejawiać się miedzy innymi poprzez emisję nadmiernego hałasu, zanieczyszczeń, natężenia ruchu pojazdów ciężarowych, co ma wpływ na bezpieczeństwo osób zamieszkujących w sąsiedztwie. Poza tymi uciążliwościami negatywne oddziaływanie takiej działalności górniczej może przejawiać się np. w dyskomforcie estetycznym wynikającym z deformacji krajobrazu, czy spadku wartości rynkowej nieruchomości sąsiednich. Wpływ działalności górniczej na nieruchomości sąsiednie jest nieunikniony i w każdym postępowaniu koncesyjnym winien zostać uwzględniony. W doktrynie i w orzecznictwie wskazuje się, że źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. może być także prawo cywilne, w szczególności prawo rzeczowe. Jak zasadnie stwierdzono w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt II OZ 394/11 osoba trzecia ma interes prawny wynikający z art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.; dalej jako: "k.c.") i 144 k.c. do uczestniczenia jako strona w postępowaniu administracyjnym, w wyniku, którego zapaść może lub zapadła decyzja tak kształtująca stosunki na nieruchomości (sposób korzystania z niej), iż będzie to miało wpływ na sposób wykonywania przez nią prawa własności. Ochrona prawa osób trzecich (sąsiadów) do niezakłóconego korzystania z ich nieruchomości jest przejawem ochrony ich prawa własności. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji niewadliwie uznał, że organy prowadząc, w wyniku wznowienia, postępowanie administracyjne uchybiły obowiązkowi oceny przesłanek, w tym interesu prawnego, mających istotne znaczenie z punktu widzenia uznania określonego podmiotu za stronę postępowania koncesyjnego. Trafnie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odwołując się w tym zakresie do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego z wyroku wydanego w sprawie sygn. akt II GSK 70/22, iż: "...ocena ta winna uwzględniać, iż w przypadku postępowania koncesyjnego stroną tego postępowania może być także podmiot, na którego sferę praw w tym przypadku prawa własności do własnej nieruchomości (art. 140 i następne kodeksu cywilnego) może oddziaływać planowana inwestycja, przy czym oddziaływanie to choć potencjalne ma być badane w ujęciu obiektywnym, a nie podlegać subiektywnej ocenie zainteresowanego podmiotu opartej na jego przeświadczeniu o zakresie własnych praw. A zatem, o tym czy dany podmiot jest stroną postępowania administracyjnego prowadzonego w postępowanie o udzielenie koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego nie decyduje wyłącznie powołanie się przez niego na ochronę uprawnień właścicielskich czy współwłaścicielskich konkretnej nieruchomości, ale ewentualność faktycznej ingerencji przez planowaną inwestycję w te uprawnienia". Problem jednak w tym, że organ poprzestając na przytoczeniu trafnego stanowiska nie poczynił żadnych ustaleń odnoszących się do "faktycznej ingerencji" planowanej inwestycji w sferę uprawnień przysługujących uczestnikom postępowania do sąsiednich działek gruntu, mając na uwadze wyżej przedstawiona argumentację. Kwestia ta pozostaje także w ścisłym związku z oceną przesłanek wskazanych w art. 42 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze. Przy czym skutek wynikający z treści wskazanej regulacji prawnej został powiązany z dniem rozpoczęcia działalności określonej w przyznanej koncesji. Z akt sprawy nie wynika czy działalność objęta treścią koncesji została rozpoczęta i z jaką datą. Ze wskazanych wyżej przyczyn zarzuty opisane w punkcie 2, 3 i 4 petitum skargi kasacyjnej okazały się niezasadne. W ocenie NSA również zarzut przedstawiony w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Tak więc skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą nie może odnieść zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Powołany przepis określa zatem elementy, z jakich powinno składać się uzasadnienie orzeczenia. Jest więc przepisem o charakterze formalnym. W związku z powyższym podkreślić należy, że na gruncie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 9/09 przyjmuje się, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ponadto, aby zarzut taki mógł stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej, wskazana wada uzasadnienia musi być na tyle istotna, że może to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA z dnia: 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09; 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09). Oznacza to, że orzeczenie sądu pierwszej instancji nie będzie się poddawało takiej kontroli w przypadku braku wymaganych prawem części, a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego orzeczenia sądu (por. wyroki NSA z dnia: 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 986/09; 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13). Żadna z tych sytuacji nie zachodzi w tej sprawie. W uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji przedstawiono stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. .
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI