II GSK 2175/22
Podsumowanie
NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę OIRP na postanowienie Prezesa NFZ o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie interpretacji indywidualnej dotyczącej objęcia radców prawnych ubezpieczeniem zdrowotnym, uznając OIRP za niebędącą przedsiębiorcą.
Sprawa dotyczyła odmowy wszczęcia przez Prezesa NFZ postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej dotyczącej objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym radców prawnych wykonujących funkcje w samorządzie zawodowym. WSA uchylił postanowienie Prezesa NFZ, uznając, że status OIRP jako przedsiębiorcy nie był oczywisty i wymagał postępowania wyjaśniającego. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że Prezes NFZ prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania, ponieważ OIRP, jako jednostka samorządu zawodowego, nie spełnia definicji przedsiębiorcy w rozumieniu Prawa przedsiębiorców, a kwestia ta była oczywista prawnie i nie wymagała postępowania dowodowego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił postanowienie Prezesa NFZ o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej. Sprawa dotyczyła wniosku Okręgowej Izby Radców Prawnych w Szczecinie (OIRP) o interpretację przepisów dotyczących obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym radców prawnych pełniących funkcje w ramach samorządu zawodowego. Prezes NFZ odmówił wszczęcia postępowania, uznając OIRP za podmiot niebędący przedsiębiorcą, a tym samym nieuprawniony do złożenia wniosku o interpretację indywidualną na podstawie art. 109a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. WSA uznał, że odmowa wszczęcia postępowania była przedwczesna, gdyż status OIRP jako przedsiębiorcy nie był oczywisty i wymagał przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. NSA nie zgodził się ze stanowiskiem WSA. Sąd kasacyjny podkreślił, że zgodnie z przepisami Prawa przedsiębiorców, przedsiębiorcą jest podmiot wykonujący zorganizowaną działalność zarobkową, wykonywaną we własnym imieniu i w sposób ciągły. NSA, analizując przepisy ustawy o radcach prawnych oraz Konstytucji RP, stwierdził, że OIRP, jako jednostka samorządu zawodowego, której podstawowym zadaniem jest sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu radcy prawnego i reprezentowanie interesów zawodowych, nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu Prawa przedsiębiorców. W związku z tym, brak było podstaw do wszczęcia postępowania interpretacyjnego, a postanowienie Prezesa NFZ o odmowie wszczęcia postępowania było prawidłowe. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i oddalił skargę OIRP.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, OIRP nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu Prawa przedsiębiorców, a kwestia ta jest oczywista prawnie i nie wymaga postępowania wyjaśniającego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że OIRP, jako jednostka samorządu zawodowego, nie spełnia definicji przedsiębiorcy, ponieważ nie prowadzi zorganizowanej działalności zarobkowej we własnym imieniu i w sposób ciągły, a jej podstawowe zadania mają charakter publicznoprawny i ustrojowy, a nie gospodarczy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
u.ś.o.z. art. 109a § ust. 1 i 2
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Przepis ten stanowi podstawę do wydawania przez Prezesa NFZ interpretacji indywidualnych w zakresie spraw dotyczących objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, ale tylko na wniosek przedsiębiorcy.
P.p. art. 34 § ust. 1
Ustawa - Prawo przedsiębiorców
Definiuje krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej – wyłącznie przedsiębiorca.
P.p. art. 4 § ust. 1
Ustawa - Prawo przedsiębiorców
Definicja przedsiębiorcy jako osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonującej działalność gospodarczą.
P.p. art. 3
Ustawa - Prawo przedsiębiorców
Definicja działalności gospodarczej jako zorganizowanej działalności zarobkowej, wykonywanej we własnym imieniu i w sposób ciągły.
k.p.a. art. 61a § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis umożliwiający organowi administracji publicznej wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie pochodzi od osoby niebędącej stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
Pomocnicze
u.r.p. art. 5 § ust. 1-2
Ustawa o radcach prawnych
Określa status prawny OIRP jako jednostki organizacyjnej samorządu zawodowego posiadającej osobowość prawną.
u.r.p. art. 41
Ustawa o radcach prawnych
Wymienia podstawowe zadania samorządu radcowskiego, które nie mają charakteru działalności gospodarczej.
u.r.p. art. 52 § ust. 3
Ustawa o radcach prawnych
Określa zakres działania rady okręgowej izby radców prawnych.
u.k.r.s. art. 36
Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym
Wymienia podmioty podlegające wpisowi do rejestru przedsiębiorców KRS, wśród których nie ma OIRP.
u.c.e.i.d.g. art. 2 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy
Określa, że CEIDG służy ewidencjonowaniu przedsiębiorców będących osobami fizycznymi.
Konstytucja RP art. 17 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje możliwość tworzenia samorządów zawodowych reprezentujących osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujących pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA może uchylić zaskarżony wyrok i oddalić skargę.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej, sąd uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
OIRP nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu Prawa przedsiębiorców, co jest oczywiste na podstawie przepisów ustrojowych. Brak przymiotu strony (przedsiębiorcy) przez OIRP uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania interpretacyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Kwestia statusu OIRP jako przedsiębiorcy nie wymagała postępowania wyjaśniającego ani dowodowego.
Odrzucone argumenty
Status OIRP jako przedsiębiorcy nie był oczywisty i wymagał przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Odmowa wszczęcia postępowania przez Prezesa NFZ była przedwczesna i naruszała prawo procesowe.
Godne uwagi sformułowania
brak przymiotu strony oczywisty i obiektywny brak przymiotu strony nie wymaga ustaleń stanu faktycznego nie prowadzi działalności gospodarczej samorząd zawodowy nie jest przedsiębiorcą
Skład orzekający
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
sprawozdawca
Joanna Kabat-Rembelska
przewodniczący
Małgorzata Rysz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że samorządy zawodowe nie są przedsiębiorcami w rozumieniu Prawa przedsiębiorców i w związku z tym nie mogą składać wniosków o interpretacje indywidualne dotyczące kwestii związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o interpretację indywidualną w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego, ale zasada dotycząca definicji przedsiębiorcy ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawnej dotyczącej statusu prawnego samorządów zawodowych i ich możliwości korzystania z procedur administracyjnych przeznaczonych dla przedsiębiorców. Wyjaśnia, kiedy odmowa wszczęcia postępowania jest uzasadniona.
“Czy samorząd radcowski to przedsiębiorca? NSA rozwiewa wątpliwości w sprawie interpretacji NFZ.”
Dane finansowe
WPS: 460 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II GSK 2175/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-11-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-12-05 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/ Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący/ Małgorzata Rysz Symbol z opisem 652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych 657 Hasła tematyczne Zawody prawnicze Sygn. powiązane VI SA/Wa 1603/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-09-13 Skarżony organ Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1285 art. 109a ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art. 61a par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2020 poz 75 art. 5 uat. 2, art. 41, art. 52 ust. 3 Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - t.j. Dz.U. 2021 poz 112 art. 3, art. 36 Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - t..j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 1603/22 w sprawie ze skargi O.I.R.P. w S. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej 1.uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę; 3. zasądza od O.I.R.P. w S. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 13 września 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1603/22, po rozpoznaniu skargi Okręgowej Izby Radców Prawnych w Szczecinie (dalej: OIRP, Izba, Strona) uchylił postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) z 14 kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej oraz orzekł o zwrocie na rzecz Strony kosztów postępowania. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Strona pismem z 11 marca 2022 r. wystąpiła do Prezesa NFZ o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym radców prawnych pełniących funkcje w ramach samorządu zawodowego radców prawnych. We wniosku opartym na art. 109a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021r. poz. 1285, z późn. zm.; dalej: ustawa o świadczeniach) zawarła m.in. opis zaistniałego stanu faktycznego oraz własne stanowisko w sprawie, wniosek opłaciła. Postanowieniem z 14 kwietnia 2022 r. Prezes NFZ, na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.; dalej: k.p.a.), art. 109a ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 34 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. 2021 r. poz. 162 z późn. zm.; dalej: P.p.) odmówił wszczęcia postępowania. Zdaniem Prezesa NFZ z art. 109a ust. 1 ustawy o świadczeniach w powiązaniu z art. 34 P.p. wynika nie tylko możliwy zakres żądania, którym objęty jest wniosek, ale również krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku – wyłącznie podmiot lub osoba posiadająca status przedsiębiorcy, zdefiniowanego w art. 4 P.p., czyli osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Prezes NFZ wyjaśnił, że podstawę prawną funkcjonowania OIRP stanowią przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 75 z późn. zm.; dalej: u.r.p.). Wskazując na zakres działania Rady OIRP, organ stwierdził, że w świetle przepisów określających zasady organizacji i działania samorządu radców prawnych Strona jako jednostka organizacyjna samorządu zawodowego radców prawnych nie jest podmiotem wykonującym działalność gospodarczą, o której mowa w art. 3 P.p. i tym samym nie posiada statusu przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 P.p. Dlatego, w ocenie organu, Strona nie była uprawniona do złożenia wniosku o interpretację indywidualną na podstawie art. 109a ustawy o świadczeniach i nie posiadała przymiotu strony w omawianym postępowaniu. W tym zakresie organ powołał się na art. 61a § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA), po rozpoznaniu skargi OIRP na ww. postanowienie, uwzględnił ją, uznając, że postanowienie naruszało prawo - przepisy procesowe w sposób określony w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Podniósł, że podstawą postanowienia, na mocy którego Prezes NFZ odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wydania interpretacji indywidualnej, był art. 61a § 1 k.p.a., stosowany na podstawie art. 34 ust. 16 P.p. Sąd I instancji podał, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na wniosek strony lub z urzędu. Kontrolowane postępowanie zainicjował wniosek Strony. Odwołując się do art. 61a § 1 k.p.a., Sąd z jego treści wywiódł, że samo złożenie żądania wszczęcia postępowania w danej sprawie nie powoduje automatycznego skutku jego wszczęcia. Organ bowiem zobowiązany jest przeprowadzić wstępną analizę wniosku, czy nie zachodzą okoliczności uniemożliwiające merytoryczne rozpatrzenie wniosku, czyli te określone w art. 61a k.p.a. W przepisie tym ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego: podmiotową (gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną postępowania, tj. od osoby, która nie ma legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 k.p.a. do złożenia wniosku) i przesłankę przedmiotową, której wyjaśnienie ustawodawca pozostawił doktrynie i orzecznictwu. W ocenianej sprawie podstawą odmowy wszczęcia postępowania była przesłanka podmiotowa - według Prezesa NFZ brak przymiotu strony. Odwołując się do stanowiska doktryny i orzecznictwa, WSA stanął na stanowisku, że odmowa wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. może wystąpić w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. Na etapie wstępnego badania wniosku organ nie powinien prowadzić postępowania wyjaśniającego bez możliwości zagwarantowania wnioskodawcy udziału w czynnościach procesowych. Przy tym źródła interesu prawnego strony mogą być rozmaite, zarówno normy prawa materialnego, procesowego, jak i ustrojowego. Sąd zauważył, że OIRP przed organem powoływała się na własny interes prawny, wynikający z art. 109a ust. 1 ustawy o świadczeniach (uprawniający Prezesa NFZ do wydawania interpretacji indywidualnych o których mowa w art. 34 P.p., w zakresie spraw dotyczących objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym) w związku z art. 34 ust. 1 P.p., zgodnie z którym przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu lub właściwej państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie wyjaśnienia co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie (interpretacja indywidualna). Zdaniem WSA, skoro OIRP, w powyższych przepisach upatrywała podstawę do prowadzenia postępowania z jej wniosku, uznając się za przedsiębiorcę, to organ winien był wszcząć postępowanie w sprawie wydania interpretacji. Sprawa braku statusu strony nie była bowiem w niniejszym postępowaniu oczywista, wymagała dodatkowej analizy prawnej, możliwości wypowiedzenia się Strony odnośnie swojego statusu, czego organ jej odmówił. Dlatego kwestia ta powinna być przedmiotem rozstrzygania po prawidłowym przeprowadzeniu przez Prezesa NFZ postępowania interpretacyjnego. Uznał WSA, że organ nie ma uprawnienia na etapie wstępnym do weryfikowania legitymacji procesowej wnioskodawcy w oparciu o analizę stanu prawnego w sytuacji, gdy jednocześnie wnioskodawca nie ma procesowo możliwości wypowiedzenia się co do okoliczności istotnych dla ustalenia jego interesu prawnego. Dopiero w razie ewentualnego negatywnego wyniku analizy prawnej zmierzającej do zbadania statusu osoby wnoszącej podanie jako strony postępowania organ może zakończyć te czynności procesowe stosownym rozstrzygnięciem po przeprowadzaniu postępowania interpretacyjnego. W tej sytuacji postanowienie Prezesa NFZ o odmowie wszczęcia postępowania było nieprawidłowe. Sąd I instancji przyjął, że Prezes NFZ ponownie rozpoznając sprawę i uwzględniając stanowisko WSA, winien wszcząć postępowanie. Dopiero na tym etapie, w razie ewentualnego negatywnego wyniku analizy prawnej odnośnie statusu osoby wnoszącej podanie jako strony postępowania, Prezes NFZ mógłby zakończyć te czynności procesowe stosownym rozstrzygnięciem. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes NFZ, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: 1) art. 4 ust. 1 w zw. z art. 3 P.p. (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 z późn. zm.) w zw. z art. 17 ust. 1 P.p. przez nieprawidłową wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż sprawa statusu prawnego samorządu zawodowego jako przedsiębiorcy in abstracto nie jest oczywista i każdorazowo wymaga przeprowadzenia postępowania administracyjnego in concreto, podczas gdy: a) status prawny Strony jako samorządu zawodowego wynika wprost z przepisów prawa powszechnie obowiązującego (art. 5 ust. 1-2, art. 40 ust. 1, art. 41, art. 49, art. 52 i art. 63 u.r.p.; opubl.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1166 z późn. zm.), b) definicja legalna przedsiębiorcy, katalog podmiotów zdolnych do legitymowania się statusem przedsiębiorcy, okoliczność podlegania wpisowi do rejestru przedsiębiorców, zasady rozpoczęcia, prowadzenia i kończenia działalności - wynikają wprost z przepisów prawa powszechnie obwiązującego (art. 4 ust. 1 w zw. z art. 3 w zw. z art. 17 ust. 1 P.p. w zw. z art. 36 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r o Krajowym Rejestrze Sądowym; opubl.: Dz. U z 2022 r. poz 1683 z późn. zm.; dalej: u.k.r.s., i art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy; opubl.: Dz. U. z 2022 r., poz. 541 z późn. zm.; dalej: u.c.e.i.d.g.), c) do ustalenia okoliczności prawnej zdolności do pozostawania przedsiębiorcą, statusu jednostki samorządu zawodowego, definicji przedsiębiorcy, definicji działalności gospodarczej, okoliczności podlegania wpisowi do KRS - nie jest wymagane przeprowadzenie postępowania administracyjnego, w tym gromadzenie i analiza dowodów, zaś ewentualne postępowanie nie wpłynęłoby na wynik sprawy i status prawny Strony; 2) art. 4 ust. 1 w zw. z art. 3 w zw. z art. 17 ust. 1 P.p. przez nieprawidłową wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż status przedsiębiorcy w rozumieniu tego przepisu posiadać może: a) podmiot niepodlegający obowiązkowemu wpisowi do właściwego rejestru przedsiębiorców, w rozumieniu art. 17 ust. 1 P.p. w zw. z art. 3 w zw. z art. 36 u.k.r.s., co wskazuje na pominięcie ww. przepisów w procesie wykładni i stosowania prawa, b) podmiot niewykonujący działalności zarobkowej we własnym imieniu (art. 3 P.p.), ale wykonujący zadania ustawowe, o których mowa w art. 41 u.r.p. w zw. z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, w celu sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu radcy prawnego w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony w imieniu i na rzecz zrzeszonych radców prawnych i aplikantów radcowskich, c) podmiot, którego podejmowanie, wykonywanie, zawieszanie i kończenie działalności nie odbywa się według przepisów rozdziału 2 P.p. (art. 17- 26 ustawy); d) podmiot, którego działalność nie podlega zasadom konkurencyjności na rynku, ale jako monopolista na obszarze jednostki terytorialnej obowiązkowo zrzesza wszystkie osoby wykonujące zawód zaufania publicznego; 3) art. 5 ust. 1-2, art. 40 ust. 1, art. 41, art. 49, art. 52 i art. 63 u.r.p. w zw. z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez niewłaściwą ich wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż zdefiniowany tamże samorząd zawodowy (reprezentujący osoby wykonujące zawód zaufania publicznego i sprawujący pieczę nad należytym wykonywaniem tego zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony) - może podlegać wpisowi do Rejestru Przedsiębiorców KRS z tytułu prowadzenia zorganizowanej działalności zarobkowej, wykonywanej we własnym imieniu i w sposób ciągły jako przedsiębiorca w rozumieniu art. 4 ust. 1 w zw. z art. 3 P.p. 2. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.; dalej: p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 61a k.p.a. w zw. z art. 34 ust.16 P.p. i art. 109a ustawy o świadczeniach (Dz.U. z 2021 r. poz. 1285 z późn. zm.) polegające na uchyleniu postanowienia Prezesa NFZ o odmowie wszczęcia postępowania, w sytuacji, gdy odmowa nastąpiła: a) w stanie faktycznym nie wymagającym działań w zakresie ustaleń stanu faktycznego (bez konieczności wykonywania jakichkolwiek procesowych czynności faktycznych zmierzających do gromadzenia dowodów i ich oceny), b) w stanie prawnym nie wymagającym złożonego procesu wykładni przepisów prawa materialnego, a jedynie subsumpcji przepisów ustrojowych dotyczących przedsiębiorców i samorządów zawodowych in abstracto, c) z przyczyn podmiotowych wynikających bezpośrednio z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w oderwaniu od konkretnego przypadku; 2) art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a., oraz art. 3 § 1 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 61 k.p.a. i art. 61a k.p.a. w zw. z art. 34 ust. 16 P.p. i art. 109a, polegające na przyjęciu, iż organ winien był wszcząć postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej, ponieważ status przedsiębiorcy (interes prawny) w postępowaniu nie był oczywisty - podczas gdy status Strony oraz katalog podmiotów uprawnionych do nabycia przymiotu przedsiębiorcy wynikają z definicji legalnych ustanowionych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego rangi ustawowej, które organ winien znać z urzędu; 3) art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a., oraz art. 3 § 1 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 61a k.p.a. w zw. z art. 34 ust. 16 P.p. i art. 109a, polegające na uchyleniu postanowienia Prezesa NFZ o odmowie wszczęcia postępowania, przez błędne wskazanie, iż normy te zostały naruszone, jak i brak wykazania, że naruszenie to miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy (w sytuacji gdy z tych samych przyczyn prawnych postępowanie zakończyłaby decyzja z art 105 k.p.a.) - które to naruszenia procesowe miały bezpośredni wpływ na treść orzeczenia, ponieważ w wypadku prawidłowej wykładni i zastosowania art. 61a k.p.a. Sąd I instancji doszedłby do wniosku, iż w sytuacji gdy z mocy przepisów prawa powszechnie obowiązującego samorząd zawodowy nie posiada atrybutów, które pozwalałyby mu prowadzić działalność gospodarczą i nabyć status przedsiębiorcy (art. 4 ust. 1 w zw. z art. 3 P.p.), Sąd oddaliłby skargę rozpoznawaną w pierwszej instancji. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w przypadku gdyby Sąd nie potwierdził zasadności zarzutów procesowych i uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, zasądzenie od Strony na rzecz Skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Prezes NFZ przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. Izba w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W sytuacji, gdy skarżący kasacyjnie organ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a OIRP w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Przed oceną zgłoszonych zarzutów, należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której w sprawie nie stwierdzono (art. 183 § 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty były usprawiedliwione. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a., to jest naruszeniu prawa materialnego prawa materialnego (pkt 1), naruszeniu przepisów postępowania mającemu istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Spór sprowadzał się do kwestii, czy i jakie czynności powinien był podjąć Prezes NFZ w celu ustalenia, czy OIRP spełniała kryterium przedsiębiorcy, który to podmiot może wyłącznie złożyć wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej na podstawie art. 109a ust. 1 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 34 ust. 1 P.p., a w konsekwencji czy organ prawidłowo zadziałał, wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z tego powodu, że żądanie pochodziło od osoby nie będącej stroną postępowania (nie będącej przedsiębiorcą), czy jednak powinien był wszcząć postępowanie administracyjne i w jego ramach dopiero wyjaśniać status OIRP. Zdaniem WSA niezasadne było postanowienie organu o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., przesądzające o braku legitymacji przez OIRP i na tej kwestii się skupił. Sąd I instancji uważał, że skoro OIRP powoływała się wyraźnie na swój interes prawny, upatrując jego źródła w art. 109a ust.1 ustawy o świadczeniach w związku z art. 34 ust. 1 P.p., to należało wszcząć postępowanie, przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, aby zapewnić Izbie udział w czynnościach procesowych i możliwość wypowiedzenia się co do okoliczności istotnych dla ustalenia jej interesu prawnego. Dopiero wynik postępowania przeprowadzonego według wspomnianych reguł pozwoliłby ustalić status OIRP. Ze stanowiskiem WSA nie można się zgodzić, co zasadnie podniósł skarżący kasacyjnie organ. Jak zaznaczono podstawą skarżonego postanowienia Prezesa NFZ był art. 61a § 1 k.p.a. Przepis ten w zdaniu pierwszym stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (o wszczęcie postępowania administracyjnego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak słusznie zauważył WSA, art. 61a § 1 k.p.a. określa dwie, samodzielne grupy przesłanek skutkujących wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania: przesłanka podmiotowa –żądanie wszczęcia postępowania nie pochodzi od strony czyli osoby nie posiadającej legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 k.p.a. oraz przesłanka przedmiotowa – inne uzasadnione przyczyny. W kontrolowanej sprawie organ uważał, że OIRP nie posiada atrybutu strony, którą może być tylko przedsiębiorca w rozumieniu art. 34 P.p., a kwestia ta nie wymagała przeprowadzenia czynności procesowych, mających na celu ustalenia faktyczne, a wyłącznie analizy przepisów ustrojowych dotyczących przedsiębiorców i samorządu radcowskiego in abstracto. Nie było sporne, że wniosek OIRP zawierał wszystkie elementy wymagane od tego rodzaju żądania, przewidziane przez art. 34 ust. 1 – 4, 6 P.p., mający zastosowanie w związku z art. 109a ust. 1 ustawy o świadczeniach. Sąd I instancji z jednej strony uważał, że wnioskodawca powinien spełniać przesłanki strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. (czyli wywodzić swój interes prawny z przepisów prawa materialnego, np.: wyrok NSA z 8 listopada 2023 r., sygn. akt II GSK 1007/20), a z drugiej zgadzał się, że powołanie się przez Skarżącą na art. 34 ust. 1 P.p. w zw. z art. 109a ust. 1 ustawy o świadczeniach było wystarczające do zainicjowania postępowania administracyjnego (por. J. Wegner w: J. Chróścielewski, Z. Kmieciak (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2019), w ramach którego dopiero należało wyjaśniać wątpliwości dotyczące OIRP, czy jest przedsiębiorcą i w tym celu przeprowadzić dodatkową analizę prawną (s.- 8-9 uzasadnienia). W orzecznictwie i doktrynie nie jest sporne, że możliwość odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. została ograniczona do sytuacji oczywistego i obiektywnego braku przymiotu strony, a nie sytuacji, gdy ocena tej kwestii wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego/dowodów (por.: A Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt -Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex/el.2023; komentarz do art. 61a, t. 3; M. Romańska w: H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego,. Komentarz, wyd. III, WKP 2023, komentarz do art. 61a, t. 3; P. Przybysz. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz Wyd. III, WKP 2021, komentarz do art. 61a, t.2.1. i powołane w nich orzecznictwo). Jednocześnie w orzecznictwie doprecyzowuje się, że: - odmowa wszczęcia postępowania powinna być ograniczona do przypadków, gdy brak przymiotu strony wynika z samego podania wnioskodawcy, bądź gdy ustalenie tego może być dokonane w drodze prostych czynności wyjaśniających organu administracji (por. wyroki NSA z 24 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1060/15; 18 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2035/20; opubl. jak niżej cytowane orzeczenia: orzeczenia.nsa.gov.pl); - wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest ograniczone do przypadków, gdy w sposób, niewymagający ustaleń stanu faktycznego, wynika, że żądający wszczęcia postępowania nie ma interesu prawnego. Nie wymaga ustaleń stanu faktycznego gdy z zestawienia normy prawa materialnego z treścią żądania wynika, że żądający wszczęcia postępowania w sprawie nie ma interesu prawnego (wyrok NSA z 6 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 953/20). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd I instancji nie określił, jakie czynności procesowe związane z ustalaniem statusu OIRP, za wyjątkiem dodatkowej analizy prawnej (bez wyjaśnienia o analizę jakich uregulowań chodzi) miałyby decydować o potrzebie wszczęcia postępowania administracyjnego i w jakim stopniu ich nieprzeprowadzenie miało wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza że analizę przepisów organ przeprowadził, będąc uprawnionym na mocy art. 61a § 1 k.p.a. Przywoływany przez WSA wyrok w sprawie II GSK 998/13 dotyczył wcześniejszego stanu prawnego, obowiązującego na tle art. 10 i art. 10a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i kwestii możliwości stosowania k.p.a., które w niniejszej sprawie nie budziły wątpliwości. Dlatego trafny był zarzut zgłoszony w pkt 2.3 petitum skargi kasacyjnej. Jak słusznie zgłaszał skarżący kasacyjnie organ w zarzucie sformułowanym w pkt 2.ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej, nie było potrzeby przeprowadzania czynności polegających na ustaleniu stanu faktycznego (do czego wprost nie odniósł się Sąd I instancji uznając jedynie, że na pewno konieczne są czynności przeprowadzenia postępowania interpretacyjnego, analizy prawnej, s. 9 uzasadnienia wyroku), organ przeprowadził analizę stanu prawnego, opierając się w zasadzie na przepisach przytoczonych przez OIRP we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Jak słusznie zauważył organ, były to przepisy ustrojowe dotyczące przedsiębiorców i samorządu radcowskiego, odnoszące do relacji między tymi instytucjami prawnymi. W opisanej sytuacji prawidłowe było więc badanie przez Prezesa NFZ już na etapie przed wszczęciem postępowania administracyjnego, czy OIRP jest stroną postępowania i wypowiedzenie się w tej kwestii, czyli co do spełniania przez Izbę przesłanki przedsiębiorcy. Dlatego też zasadny okazał się zarzut zgłoszony w pkt 2.2.petitum skargi kasacyjnej. Wspomniane zarzuty z pkt 2. ppkt 1, 2, 3 petitum skargi kasacyjnej (naruszenia art. 1 § 2 i 2 p.u.s.a., art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 61a k.p.a. w zw. z art. 34 ust. 16 P.p. i art. 109a ustawy o świadczeniach) zmierzały do wykazania, że organ na etapie przed wszczęciem postepowania administracyjnego, wskutek wniosku OIRP o wydanie interpretacji indywidualnej, był uprawniony do zbadania, czy OIRP posiadała przymiot przedsiębiorcy i wypowiedzenia się w określonej formie procesowej w zależności od wyników przeprowadzonej analizy uregulowań prawnych, bez potrzeby przeprowadzania czynności dowodowych, co w niniejszej sprawie zakończyło się wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. Sąd I instancji stanowiska organu o możliwości załatwienia na takim etapie i zastosowanej przez organ formy załatwienia sprawy nie podważył skutecznie. Prezes NFZ zaś nie przekroczył ram wyznaczonych przez art. 61a § 1 k.p.a. przy ustalaniu statusu OIRP w związku z żądaniem wydania interpretacji indywidualnej, zwłaszcza że stanowisko organu odnosiło się do wprost wskazanej w art. 61a § 1 k.p.a. kwestii statusu OIRP. Mimo braku jednoznacznego stanowiska WSA, czy OIRP miała przymiot przedsiębiorcy, to krytyczna ocena argumentów Sądu I instancji o przedwczesnym i tym samym błędnym załatwieniu przez Prezesa NFZ wniosku Strony o wydanie interpretacji indywidualnej w formie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania, mogła nastąpić wyłącznie przy odwołaniu się do wykładni przepisów materialnych definiujących przedsiębiorcę i Izbę. W wyniku przeprowadzonej oceny, zdaniem NSA w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo zinterpretowano i zastosowano przepisy materialne, co powodowało także prawidłowość merytoryczną kontrolowanego postanowienia, a którą to ocenę można było przeprowadzić z uwagi na treść uchwały pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (opubl. ONSAiWSA z 2010 r. z. 1, poz. 1), że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych. Jak wspomniano, Strona wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej oparła na art. 109a ust. 1 ustawy o świadczeniach. W myśl tego przepisu, jego zdania pierwszego, Prezes NFZ wydaje interpretacje indywidualne, o których mowa w art. 34 P.p. w zakresie spraw dotyczących objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Organ, oceniając wniosek, przed wszczęciem postępowania doszedł do konkluzji, że OIRP nie można było uznać za przedsiębiorcę, który wyłącznie w myśl art. 34 ust. 1 P.p., jest uprawniony do złożenia do właściwego organu lub właściwej państwowej jednostki organizacyjnej (tutaj: Prezesa NFZ) wniosku o wydanie wyjaśnienia co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie (interpretacja indywidualna). Zdaniem organu, dla ustalenia, że OIRP statusu przedsiębiorcy nie posiada, wystarczające było przeprowadzenie interpretacji przepisów prawa powszechnie obowiązujących, w oparciu o reguły wykładni językowej oraz wykładni funkcjonalnej i systemowej. W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego należało podzielić stanowisko organu, a nie Sądu I instancji. Jak wskazano i co nie było sporne, bo wynikające wprost z art. 109a ust. 1 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 34 ust. 1 P.p., że stroną w postępowaniu o wydanie przez Prezesa NFZ interpretacji indywidualnej w zakresie spraw dotyczących objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym może być tylko przedsiębiorca. Przedsiębiorcą, według art. 4 ust. 1 P.p., jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Definicję działalności gospodarczej zawiera art. 3 P.p., według którego taką działalnością jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Przy ocenie zakresu regulacji ustawy -Prawo przedsiębiorców, należy mieć także na uwadze jej art. 1, stanowiący, że ustawa określa zasady podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym prawa i obowiązki przedsiębiorców oraz zadania organów władzy publicznej w tym zakresie. Zatem działalność danego podmiotu, aby mogła być uznana za działalność gospodarczą musi charakteryzować się cechami: musi być zarobkowa (cel działalności), zorganizowana, wykonywana w sposób ciągły (sposób wykonywania działalności) i wykonywana we własnym imieniu (por. E. Komierzyńska-Orlińska, w: L.Bielecki i inni, Komentarz do ustawy – Prawo przedsiębiorców, (w:) Konstytucja biznesu. Komentarz, WKP 2019, komentarz do art. 3 P.p.; A.K. Kruszewski, w: A. Pietrzak (red.), Prawo przedsiębiorców. Komentarz, WKP 2019, komentarz do art. 3). Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Prowadzenie działalności w celu zarobkowym oznacza dążenie do osiągnięcia w wyniku prowadzonej działalności określonego przysporzenia majątkowego, czyli zysku. Działanie "bez zysku" jest sprzeczne z istotą przedsiębiorczości, która nastawiona jest na osiąganie zysku. Nie będzie zatem przedsiębiorcą podmiot nienastawiony na osiągnięcie zysku. Istotą działalności gospodarczej jest też ryzyko. To, jaki w wyniku prowadzonej działalności zostanie osiągnięty rezultat, jest bowiem elementem ryzyka gospodarczego (por. por. E. Komierzyńska-Orlińska, tamże). Gdy chodzi o atrybut zorganizowania działalności gospodarczej, należy przez to rozumieć czynności zmierzające do jej podjęcia i wykonywania. Zorganizowanie stanowi pozytywną przesłankę uznania danej działalności za działalność gospodarczą. W ramy tej cechy wpisuje się art. 17 ust. 1 P.p., w myśl którego działalność gospodarczą można podjąć w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po dokonaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Zasady wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego określają odrębne przepisy (ust. 2). Przepis ten więc precyzyjnie wskazuje moment, w którym można podjąć działalność gospodarczą. Według ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. z 2022 r., poz. 541), jej art. 2 ust. 2 pkt 1 zadaniem Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej: CEIDG) jest ewidencjonowanie przedsiębiorców będących osobami fizycznymi. Z kolei na mocy art. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 112) rejestr ten obejmuje podmioty, na które przepisy ustaw nakładają obowiązek uzyskania do niego wpisu. W art. 36 pkt 1 -17 u.k.r.s. wymieniono podmioty, które podlegają wpisowi do rejestru przedsiębiorców. OIRP nie została wymieniona w art. 36 u.k.r.s., jak i nie podpada pod ustawę o CEIDG. Gdy chodzi o cechę ciągłości działalności gospodarczej, jej celem jest wyeliminowanie z omawianego pojęcia przedsięwzięć jednorazowych oraz sporadycznych. Przy czym nie oznacza ona konieczności wykonywania działalności bez przerwy, gdyż istotny jest zamiar powtarzalności określonych czynności celem osiągnięcia dochodu. Ma ten element świadczyć o względnie stałym zamiarze wykonywania działalności gospodarczej. Działalność gospodarczą odróżnia od innych aktywności jej zarobkowy charakter. O takiej cesze można mówić wówczas, gdy jest ona prowadzona na tyle racjonalnie i gospodarnie, że jest w stanie przynosić jakiekolwiek zyski. Wymaga też podkreślenia, że działalność w celu zarobkowym powinna zaspokajać na rynku cudze potrzeby, a nie podmiotu ją prowadzącego (działalność konsumpcyjna). Ponadto działalność gospodarcza ma być wykonywana we własnym imieniu. Jest to atrybut przedsiębiorcy. Wykonywanie działalności gospodarczej we własnym imieniu wiąże się z wykonywaniem jej samodzielnie, na własne ryzyko oraz na własną odpowiedzialność. Opisanych wyżej cech, które charakteryzują działalność gospodarczą, po skonfrontowaniu z zadaniami samorządu radcowskiego i jego organów, nie można przypisać OIRP, co zasadnie podnosił organ. Sąd I instancji natomiast uważał, że odwoływanie się przez Stronę do przepisów uzasadniających wystąpienie o interpretację indywidualną (art. 109a ust. 1 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 34 ust. 1 P.p.) i jej subiektywne przekonanie, że jest przedsiębiorcą wystarczały do przyjęcia, że status OIRP nie jest jednoznaczny i wyznaczały potrzebę wszczęcia postępowania administracyjnego. Prezes NFZ, wykazując braku przymiotu przedsiębiorcy przez OIRP przeprowadził również analizę uregulowań ustrojowych dotyczących samorządu radcowskiego (zasadniczo wskazanych we wniosku przez Izbę). Stanowisku organu nie można przypisać błędu. Jak wyjaśnił organ, z art. 5 ust. 2 i 1 u.r.p. wynika, że okręgowe izby radców prawnych są jednostkami organizacyjnymi samorządu zawodowego posiadającymi osobowość prawną. Zasadnicze zadania samorządu radcowskiego wymienia art. 41 u.r.p. i są to w szczególności: udział w zapewnianiu warunków do wykonywania ustawowych zadań radców prawnych (pkt 1); reprezentowanie radców prawnych i aplikantów radcowskich oraz ochrona ich interesów zawodowych (pkt 2); współdziałanie w kształtowaniu i stosowaniu prawa (pkt 3); przygotowywanie aplikantów radcowskich do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego oraz doskonalenie zawodowe radców prawnych (pkt 4); nadzór nad należytym wykonywaniem zawodu przez radców prawnych i aplikantów radcowskich (pkt 5); współdziałanie z jednostkami samorządu terytorialnego w zapewnianiu udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, o której mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 945) – pkt 5a; prowadzenie badań w zakresie funkcjonowania pomocy prawnej. Z kolei zakres działania rady okręgowej izby radców prawnych określa art. 52 ust. 3 u.r.p. i obejmuje on w szczególności: reprezentowanie interesów zawodowych członków okręgowej izby radców prawnych (pkt 1); doskonalenie zawodowe radców prawnych (pkt 2); nadzór nad należytym wykonywaniem zawodu przez radców prawnych i aplikantów radcowskich (pkt 3); występowanie do organów rejestrowych lub ewidencyjnych z wnioskiem o wszczęcie postępowania o wykreślenie z rejestru lub ewidencji podmiotu prowadzącego działalność w zakresie pomocy prawnej niezgodnie z przepisami niniejszej ustawy (pkt 4). Przy ocenie charakteru zadań samorządu radcowskiego, realizowanego przez jego organy, należy kierować się treścią art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, zapewniającego możliwość tworzenia w drodze ustawy samorządów zawodowych, które reprezentują osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawują pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. W wyroku z dnia 22 maja 2001 r., sygn. akt K 37/00 (opubl. OTK z 2001 r., z. 4, poz. 86) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że samorządy mają łączyć dwie różne funkcje. Pierwsza funkcja to reprezentowanie na zewnątrz osób wykonujących tego rodzaju zawody, a więc reprezentowanie tych osób zarówno wobec obywateli i ich organizacji, jak i przed organami państwa. Druga funkcja sprowadza się do starań o zapewnienie należytego wykonywania tych zawodów, zawsze jednak podejmowanych w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Oznacza to również konieczność powierzenia samorządowi zawodowemu zadań i kompetencji o charakterze publicznym, w tym władczych, sprawowanych wobec wszystkich osób wykonujących dany zawód zaufania publicznego, niezależnie od innych ról społecznych czy publicznych pełnionych przez takie osoby. Do kompetencji takich należy m.in. decydowanie o prawie wykonywania określonego zawodu oraz prowadzenie rejestru osób aktualnie wykonujących ten zawód. Przekazane na mocy art. 17 ust. 1 Konstytucji RP samorządowi radcowskiemu sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu dla którego samorząd zastał utworzony jest rodzajem nadzoru nad należytym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego, mającym charakter władztwa publicznego. Władztwo to należy do państwa i państwo przekazuje je w określonym przez siebie zakresie samorządowi zawodowemu. W ten sposób samorząd zawodowy uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Z uwagi na zakres pieczy, wyznaczony przez art. 17 ust. 1 Konstytucji, samorząd zawodowy staje się w ten sposób podmiotem władztwa publicznego i dlatego jest określany jako związek publicznoprawny. Samorządy zawodowe stanowią wyraz decentralizacji administracji publicznej rozumianej jako tworzenie samodzielnych podmiotów sprawujących administrację, Samorząd zawodowy wykonuje swoje funkcje zarówno w interesie publicznym, jak i w interesie reprezentowanej przez siebie grupy zawodowej (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 22 września 2014 r., sygn. akt II GPS 1/14 (opubl. ONSAiWSA z 2015 r. z. 1 poz. 4). W świetle wymienionych zadań samorządu radcowskiego i jego organów nie można przyjąć, aby podstawowym zadaniem samorządu radcowskiego było prowadzenie działalności gospodarczej, którą to cechą powinien się oznaczać się przedsiębiorca, jak wynika z art. 3 P.p. Potwierdza powyższe stanowisko, przyjęte przez organ, także art. 63 u.r.p., w myśl którego działalność samorządu jest finansowana: ze składek radców prawnych i aplikantów radcowskich, opłat związanych z postępowaniem w sprawie wpisu na listę radców prawnych i aplikantów radcowskich oraz kar pieniężnych (pkt 1); z dochodów z innych źródeł, a w szczególności z dotacji i subwencji oraz darowizn i spadków (pkt 2). W rezultacie, jak słusznie wywodził organ, z powołanych uregulowań wynika jednoznacznie, że zadaniem samorządu radcowskiego nie jest wykonywanie działalności gospodarczej, co także wynika z art. 17 P.p. w zw. z art. 2 CEIDG i art. 17 u.k.r.s. Skutkuje to tym, że OIRP nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 34 ust. 1 P.p. Zatem przeprowadzenie wykładni powszechnie obowiązujących przepisów prawa, powoływanych, gdy chodzi o przepisy korporacyjne, we wniosku OIRP o wydanie interpretacji indywidualnej, nie wymagające przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, było wystarczające do ustalenia statusu samorządu radcowskiego i jego organów dla celów postępowania zainicjowanego wnioskiem złożonym w trybie art. 109a ust. 1 ustawy o świadczeniach. Zasadne okazały się zarzuty naruszenia prawa materialnego sformułowane w pkt 1. ppkt 1) lit. a), b) i c) oraz ppkt 2) lit. a), b), c) petitum skargi kasacyjnej, tj. oraz naruszenia przepisów postępowania zgłoszone w pkt 2 ppkt 1 lit. a), b) ,c), ppkt 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej. Z powyższych względów należało podzielić stanowisko organu, że Prezes NFZ prawidłowo wydał postanowienie, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 34 ust. 16 P.p., odmawiające OIRP wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej. Nietrafny natomiast okazał się zarzut zgłoszony przez organ w pkt 1.ppkt 3 petitum skargi kasacyjnej, albowiem WSA w kwestii ewentualnego wpisu OIRP do rejestru przedsiębiorców, co miałoby wykazywać prowadzenie przez Stronę działalności o cechach określonych w art. 3 P.p., nie wypowiadał się. Uważał WSA, że status Strony powinien był być rozpatrywany po wszczęciu postępowania o wydanie interpretacji indywidualnej, a nie na wstępnym etapie. Mając na względzie całość przedstawionej argumentacji, uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a.– uchylił zaskarżony wyrok, po czym oddalił skargę. O kosztach postępowania kasacyjnego orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a., art. 207 § 1 w zw. z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1965).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI