II GSK 2169/22

II GSK 2169/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Maciejko
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1787/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-08-19
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 1691
art. 134, art. 44
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks  postępowania administracyjnego
Dz.U. 2026 poz 143
art. 133 § 1, art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Wojciech Maciejko Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 1787/22 w sprawie ze skargi Y. B. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 kwietnia 2022 r. nr BP.501.460.2022.2152.WA7.200744 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz Y. B. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1787/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Y. B. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 kwietnia 2022 r., nr BP.501.460.2022.2152.WA7.200744 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania: uchylił zaskarżone postanowienie; zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz Y. B. 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Skarżący Y. B. dnia 23 lutego 2022 r. (data nadania w placówce pocztowej) złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 września 2020 r. (nr WP.8140.2.300.2020) w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Jednocześnie wraz z wnioskiem złożył odwołanie od tej decyzji. Skarżący wniósł m.in. o prawidłowe doręczenie decyzji organu, ewentualnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wobec braku winy w uchybieniu terminu.
W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nigdy nie doręczono mu decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 września 2020 r., gdyż ani nie odebrał jej osobiście pod adresem zamieszkania (ul. [...]), ani też nie przekazano mu awiza o nadejściu przesyłki z decyzją. Wskazał, że prawdopodobnie listonosz nie zostawił awizo do przesyłki zawierającej decyzję, bądź właściciel lokalu nie przekazał skarżącemu tego awiza. Zdaniem skarżącego, doszło zatem do rażącego naruszenia art. 43 oraz art. 44 ustawy z ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej "k.p.a.") przez bezzasadne przyjęcie, że wskazana decyzja organu została mu doręczona. W ocenie skarżącego, brak jego wiedzy o decyzji oraz zaniechanie nadania decyzji na prawidłowy adres zamieszkania skutkują nieskutecznością doręczenia w drodze zastosowania fikcji doręczenia w postępowaniu administracyjnym.
Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu, skarżący wskazał, że o uchybieniu terminu dowiedział się dnia 16 lutego 2022 r., kiedy zauważył zajęcie egzekucyjne na swoim koncie bankowym. Wskazał, że z całością decyzji zapoznał się dopiero dnia 21 lutego 2022 r. w siedzibie organu. Zdaniem skarżącego, brak jego uprzedniej wiedzy o zaskarżonej decyzji prowadzi do oceny, że nie ponosi winy w zaniechaniu wniesienia odwołania, bowiem nie mógł odwołać się od orzeczenia, o którym nie posiadał jakiejkolwiek wiedzy.
Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2022 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 września 2020 r. została skarżącemu doręczona w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 29 września 2020 r. wraz z pouczeniem o czternastodniowym terminie do wniesienia odwołania oraz wskazaniem organu, do którego odwołanie należy złożyć. Organ zaznaczył, że przesyłkę zawierającą decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego awizowano dnia 15 września 2020 r., a następnie (po upływie 7 dni) dnia 23 września 2020 r. dokonano powtórnej awizacji korespondencji. Natomiast w dniu 30 września 2020 r. przesyłkę tę zwrócono nadawcy, czyli organowi. Termin do wniesienia odwołania upłynął zatem dnia 13 października 2020 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego dodał, że w aktach sprawy znajduje się podpisane przez skarżącego oświadczenie o adresie do doręczeń w kraju z dnia 9 września 2020 r. wraz pouczeniem o konsekwencjach nieodbierania korespondencji wysyłanej na wskazany przez skarżącego.
Zdaniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego, skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w powstaniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a twierdzenia dotyczące błędów związanych z awizacją przesyłki nie znajdują potwierdzenia w zaistniałym stanie faktycznym. Organ zauważył, że skarżący nie wskazał przyczyn, dla których awizo mogło nie zostać mu doręczone, nie wykazał też, że złożył reklamację na wykonane przez pocztę czynności. Ponadto skarżący osobiście brał udział w kontroli, więc powinien spodziewać się korespondencji od organu. Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego także było dwukrotnie awizowane, co mogło wskazywać na to, że skarżący celowo nie odbiera przesyłek kierowanych do niego przez organ. Organ dodał, że powołanie się przez skarżącego na brak wiedzy o decyzji administracyjnej z powodu braku otrzymania awiza dotyczącego przesyłki ją zawierającej, nie stanowi okoliczności, na podstawie której organ mógłby przywrócić termin do wniesienia odwołania.
Kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że nie jest ono zgodne z prawem, co uzasadniało jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Sąd I instancji uznał, że zasady logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 58 k.p.a. powinno być etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 134 k.p.a., niezależnie od tego, kiedy wniosek został złożony – po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim. Przepisy art. 58 § 1 i 2 k.p.a. nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że aby rozstrzygać w przedmiocie przywrócenia terminu, termin ten musi być uchybiony. Ocena prawidłowości doręczenia, ustalenia daty początku biegu i końca terminu oraz ustalenia daty wniesienia odwołania, a następnie przełożenie tych ustaleń na odpowiedni do nich skutek procesowy powinny nastąpić w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.).
Natomiast inną sprawą jest dalsze procedowanie nad wnioskiem o przywrócenie terminu w płaszczyźnie dla niego kluczowej, a mianowicie z punktu widzenia oceny braku zawinienia w zakresie uchybienia terminu, którego wniosek dotyczy, przy spełnieniu wymogów formalnych oraz co do właściwego czasu jego złożenia.
Ocena skuteczności doręczenia decyzji, od której strona wnosi odwołanie powinna być zatem elementem oceny dochowania terminu, nie zaś elementem oceny "braku winy w uchybieniu terminowi".
Sąd I instancji podniósł, że Główny Inspektor Transportu Drogowego nie wydał postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, natomiast kwestię skuteczności doręczenia skarżącemu decyzji – mającą znaczenie z punktu widzenia rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania, a w konsekwencji także oceny czy doszło do uchybienia terminu – ocenił w zaskarżonym postanowieniu w przedmiocie przywrócenia terminu.
Mając na uwadze taki sposób procedowania Głównego Inspektora Transportu Drogowego i konieczność zapewnienia skutecznej kontroli sądowoadministracyjnej, Sąd I instancji ocenił legalność zaskarżonego postanowienia również w zakresie zawartej w nim oceny odnośnie do prawidłowości doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji, a w konsekwencji – oceny, że termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg i został przez skarżącego uchybiony.
Zdaniem Sądu, w zaskarżonym postanowieniu Główny Inspektor Transportu Drogowego z naruszeniem art. 80 k.p.a. ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zaadresowanej do skarżącego, zawierającej decyzję organu. Sąd stwierdził, że decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego wysłano na adres wskazany w podpisanym przez skarżącego oświadczeniu z dnia 9 stycznia 2020 r., a ten sam adres był wskazany w znajdującej się w aktach administracyjnych kopii umowy najmu zawartej przez skarżącego, okazanej przez skarżącego w trakcie kontroli drogowej. Wreszcie ten sam adres był wskazywany przez skarżącego – jako prawidłowy – w skardze.
Zdaniem Sądu I instancji, w zaskarżonym postanowieniu Główny Inspektor Transportu Drogowego błędnie przyjął, że termin do złożenia odwołania rozpoczął bieg, co było wynikiem wadliwej oceny, że decyzja została skarżącemu skutecznie doręczona w trybie art. 44 k.p.a. Wprawdzie na kopercie, w której znajdowała się decyzja doręczyciel zamieścił stosowne adnotacje o awizowaniu przesyłki w dniu 15 września 2020 r. i powtórnym jej awizowaniu dnia 23 września 2020 r. oraz o zwrocie w dniu 30 września 2020 r. przesyłki niepodjętej w terminie. Tymczasem analiza treści zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowej przesyłki nie pozwala – zdaniem Sądu I instancji - na przyjęcie, że doręczyciel zawiadomił skarżącego o przesyłce w sposób określony w art. 44 k.p.a., ponieważ na zwrotnym potwierdzeniu odbioru doręczyciel nie zaznaczył, czy przesyłka została pozostawiona w placówce pocztowej, czy w urzędzie gminy (zgodnie z pouczeniem na druku, powinien skreślić niepotrzebną opcję), ani nie określił nazwy placówki pocztowej/urzędu gminy, w której miała zostać pozostawiona przesyłka. Zdaniem Sądu, za takie wskazanie konkretnego miejsca pozostawienia przesyłki nie może być uznany całkowicie nieczytelny wpis w wykropkowanym miejscu w pkt 2 zwrotnego potwierdzenia odbioru.
W konsekwencji powyższej oceny, Sąd uznał, że w aktach sprawy brak jest dowodu skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w jakimkolwiek trybie przewidzianym w k.p.a. Z uwagi na to nie można było przyjąć, że rozpoczął bieg określony w art. 129 § 2 k.p.a. termin na wniesienie odwołania, skoro jest on liczony od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin na dokonanie czynności procesowej, który nie rozpoczął biegu, nie mógł zostać uchybiony. W konsekwencji w zaskarżonym postanowieniu Główny Inspektor Transportu Drogowego nie tylko wadliwie przyjął, że termin na wniesienie odwołania został przez skarżącego uchybiony, ale również wadliwie przystąpił do oceny spełnienia w tej sprawie pozostałych przesłanek przywrócenia terminu, w tym braku winy w jego uchybieniu.
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił Główny Inspektor Transportu Drogowego, zaskarżając powyższy w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Organ administracji wniósł również o zasądzenie od strony przeciwnej na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 42 § 1, art. 43, art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późń. zm.) polegające na uchyleniu postanowienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego w wyniku niepełnej oceny materiału dowodowego, w szczególności poprzez mylne przyjęcie, że termin na wniesienie odwołania nie rozpoczął biegu, gdyż organ nie mógł w sprawie zastosować tzw. fikcji doręczenia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy organ właściwie ocenił materiał dowodowy i słusznie przyjął, że przesyłkę zawierającą decyzję WITD, wysłaną na adres wskazany przez skarżącego w oświadczeniu należało uznać za skutecznie doręczoną,
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 58 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że organ zaniechał wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie, że termin na wniesienie odwołania został przez skarżącego uchybiony i wadliwe przystąpienie do oceny spełniania w tej sprawie pozostałych przesłanek przywrócenia terminu, w tym braku winy w jego uchybieniu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy organ dochował wszelkiej staranności w dokładnym i dogłębnym zbadaniu sprawy, właściwie ocenił przesłanki świadczące o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania i słusznie odmówił przywrócenia terminu, z uwagi na brak uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w jego uchybieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując legalność postanowienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o nałożeniu kary pieniężnej stwierdził, że kontrolowane postanowienie nie jest zgodne z prawem, co uzasadniało jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika – najogólniej rzecz ujmując – że o braku zgodności z prawem kontrolowanego postanowienia należało – zdaniem Sądu I instancji – wnioskować na tej podstawie, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powinno być wydane na etapie następującym po uprzednim wydaniu, na podstawie art. 134 k.p.a, postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, co wobec zaniechania wydania przez organ administracji tego postanowienia i jednoczesnego zawarcia w kontrolowanym akcie stanowiska odnośnie do skuteczności doręczenia stronie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej – które nie pozostawało bez wpływu na ocenę odnośnie do rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania, a w konsekwencji na ocenę odnośnie do uchybienia tego terminu – tworzyło, zdaniem tego Sądu, potrzebę oceny prawidłowości tego rodzaju stanowiska organu. W tej mierze, z uzasadnienia kontrolowanego wyroku wynika, że znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru wymienionej decyzji nie dowodzi – wbrew stanowisku organu administracji – że decyzja ta została skutecznie doręczona w trybie, o którym stanowi art. 44 § 4 k.p.a., albowiem jego treść – wobec braku czytelności – nie wskazuje, czy pismo adresowane do strony zostało pozostawione w placówce pocztowej – a jeżeli tak, to w której konkretnie – czy też w urzędzie gminy, co prowadzi do wniosku o naruszeniu zasad doręczania pism (art. 44 k.p.a.).
Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadnia twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej – których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie – w punkcie wyjścia i zarazem wobec znaczenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (zob. np. wyroki NSA z dnia: 14 października 2022 r., sygn. akt III OSK 5181/21; 6 maja 2021 r., sygn. akt I GSK 1542/20; 29 października 2020 r. sygn. akt I GSK 285/18; 16 lipca 2020 r. sygn. akt I GSK 611/20; 4 grudnia 2019 r. sygn. akt II FSK 2031/18; 17 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1695/13), trzeba stwierdzić, że zgodności z prawem zaskarżonego wyroku z całą pewnością nie podważa eksponowanie naruszenia art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a., które stanowi wspólny mianownik zarzutów z pkt 1) i pkt 2) petitum skargi kasacyjnej.
Wobec treści oraz istoty zasady ustanowionej na gruncie art. 133 § 1 p.p.s.a. wymaga przypomnienia, że jego naruszenie może stanowić usprawiedliwioną podstawą skargi kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd przyjął jakiś fakt na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy, a mianowicie wówczas, gdy naruszył zakaz wyprowadzania oceny prawnej z faktów i dowodów niewynikających z akt sprawy, a tym samym zakaz wykraczania poza materiał dowodowy zebrany w postępowaniu zakończonym wydaniem kontrolowanego aktu, a więc innymi słowy, gdy sąd przyjął jakiś fakt na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy (zob. np. wyroki NSA z dnia: 19 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1645/09; 12 czerwca 2014 r. sygn. akt I GSK 67/13, 27 lipca 2021 r., sygn. akt II GSK 774/21), a co więcej, że zarzut jego naruszenia nie może służyć kwestionowaniu ustaleń oraz oceny przyjętego za podstawę wyrokowania w sprawie stanu faktycznego, ani też kwestionowaniu wniosków wyprowadzanych na podstawie akt sprawy (zob. np. wyroki NSA z dnia: 19 października 2023 r., sygn. akt II GSK 938/20; 21 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1888/21; 22 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 211/22; 26 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 1172/21; 29 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 1158/18).
Z kolei, w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a., granice rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego określa sprawa (sprawa administracyjna) będąca przedmiotem zaskarżenia, której treść i zakres wyznaczają normy prawa determinujące treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie i precyzujące czynności pozwalające zidentyfikować skonkretyzowany w nich stosunek prawny (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2005 r., sygn. akt II GSK 321/07; wyrok NSA z dnia 26 maja 1998 r., sygn. akt II SA 915/97), co w relacji do sprawy stanowiącej przedmiot orzekania Sądu I instancji oraz jej istoty odnosi się do kontroli zgodności z prawem postanowienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie potwierdza, że rozpoznając sprawę ze skargi na wymieniony akt Sąd I instancji nie uwzględnił znaczenia konsekwencji wynikających z przywołanego przepisu prawa, a mianowicie, że nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić – co jak należałoby przyjąć, wymagałoby wykazania, że było jednak inaczej – lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał istoty sprawy, co gdyby istotnie nastąpiło, mogłoby stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną (zob. np. wyrok NSA z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 2349/17; wyrok NSA z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3805/18).
Jeżeli ze skargi kasacyjnej nie wynika przy tym (zob. s. 3 – 10) – zwłaszcza, że przepisy art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. nie zostały nawet przywołane w jej uzasadnieniu – aby skarżący kasacyjnie organ wykazał zaistnienie którejkolwiek z przywołanych powyżej sytuacji – lub sytuacji rodzajowo im podobnych – które mogłyby prowadzić do wniosku o naruszeniu wymienionych przepisów prawa, to wobec znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. (zob. np. wyroki NSA z dnia: 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13) – zarzut naruszenia tych przepisów prawa należało uznać za niezasadny i nieskuteczny.
Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważają również – stawiane w pkt 1) i pkt 2) petitum skargi kasacyjnej – zarzuty naruszenia, przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 43 i art. 44 k.p.a. oraz art. 58 § 1 k.p.a.
Wobec treści art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. i zarazem wobec istoty spornej w rozpatrywanej sprawie kwestii, którą – jak należałoby przyjąć – stanowiło zagadnienie odnoszące się do zaktualizowania się przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oraz uprawdopodobnienia jej braku, należy podnieść, że proces rekonstrukcji tej przesłanki prowadzi do wniosku, że do stanów faktycznych uzasadniających wniosek o jej zaktualizowaniu się należy, między innymi, niedoręczenie stronie decyzji oraz nieprawidłowe doręczenie pisma (zob. A Wróbel t. 6 do art. 58 k.p.a., w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego LEX/el. 2024; por. również np. postanowienie NSA z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt II OZ 863/15 oraz np. wyroki NSA z dnia: 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2905/15; 16 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1754/09).
Tym samym – jak nie mniej zasadnie należałoby przyjąć – ocena zasadności stanowiska skargi kasacyjnej nie może pomijać, że przesłanką skuteczności doręczenia zastępczego jest wymóg przechowywania pisma przez okres 14 dni w placówce pocztowej, w sytuacji gdy pismo doręczane jest przez operatora pocztowego (art. 44 § 1 k.p.a.), zaś po drugie, wymóg umieszczenia zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni, w oddawczej skrzynce pocztowej, lub gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania adresata (jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe), bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.).
Z przywołanej regulacji wynika więc bezspornie, że skuteczność doręczenia pisma w trybie przewidzianym w art. 44 k.p.a. jest wprost uzależniona od zawiadomieniem adresata o pozostawieniu pisma we wskazanym urzędzie pocztowym (lub we wskazanym urzędzie gminy, w przypadku doręczania pisma w sposób określony w pkt 2 § 1 art. 44 k.p.a.) wraz z informacją o możliwości jego odbioru (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2001 r., sygn. akt III RN 70/00).
Z tego też punktu widzenia, nie jest więc obojętna treść dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru, która stanowi podstawę oceny odnośnie do sposobu działania doręczyciela – a mianowicie, w szczególności, w jaki sposób adresat pisma został powiadomiony o nadejściu przesyłki oraz o terminie oraz, co nie mniej istotne, o miejscu jej odbioru, co nie jest bez znaczenia dla oceny odnośnie do zaktualizowania się przesłanek doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a., na co słusznie i trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji.
W tej mierze, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w konsekwentny bardzo sposób podkreśla się, że samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma pieczęci urzędu pocztowego i daty, czy też wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może stanowić wystarczającej podstawy do przyjęcia, że zostały spełnione przesłanki doręczenia pisma określone przepisem art. 44 k.p.a., albowiem bezwarunkowo konieczna jest również wyraźna adnotacja, że doręczyciel zawiadomił adresata o przesyłce w sposób określony tym przepisem prawa (por. postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 935/11). W sytuacji więc, gdy dowód doręczenia przesyłki nie zawiera, między innymi, wzmianki (informacji) o pozostawieniu pisma we wskazanym urzędzie pocztowym – lub we wskazanym urzędzie gminy, w przypadku doręczania pisma w sposób określony w pkt 2 § 1 art. 44 k.p.a. – wraz z informacją o możliwości odbioru pisma w tak wskazanym miejscu, to doręczenie zastępcze nie może być uznane za skutecznie dokonane.
Uwzględniając powyższe, nie ma podstaw, aby podważać prawidłowość stanowiska Sądu I instancji. W analizowanym zakresie, podstawowe znaczenie ma bowiem zaakcentowana powyżej kwestia zawiadomienia – przez doręczyciela – adresata pisma o przesyłce oraz o terminie i – co istotne – miejscu jej odbioru (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2001 r., sygn. akt III RN 70/00). Poza sporem jest przy tym, że chodzi o zawiadomienia prawidłowe, tak co do miejsca jego pozostawienia, jak i co do jego treści.
Wobec określonych przywołaną regulacją prawną zasad stosowania tzw. "fikcji doręczenia" za uzasadniony trzeba więc uznać wniosek, że to strona powołująca się na domniemanie doręczenia pisma we wskazanym trybie, zasady regulujące ten tryb musi stosować ściśle, albowiem uchybienie któremukolwiek spośród elementów trybu doręczenia zastępczego będzie skutkować brakiem możliwości powołania się na domniemanie doręczenia (por. np. wyroki NSA z dnia: 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1147/10; 14 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1259/09).
W związku z tym więc, że to nadawca pisma z faktu zawiadomienia wywodzi określone konsekwencje prawne, w świetle przywołanych argumentów trzeba stwierdzić, że fakt zawiadomienia powinien być odpowiednio i prawidłowo udokumentowany, a to poprzez naniesienie przez doręczyciela koniecznych i wymaganych prawem adnotacji na przesyłce lub na dokumencie zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma.
W korespondencji do przedstawionych argumentów trzeba stwierdzić, że Sąd I instancji nie bez uzasadnionych podstaw podważył prawidłowość oceny organu administracji publicznej w zakresie odnoszącym się do zaktualizowania się przesłanek stosowania art. 44 k.p.a. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma (k. 47 akt administracyjnych) nie wynika bowiem – a wynikać powinno – aby doręczyciel zaznaczył, czy przesyłka została pozostawiona w placówce pocztowej, czy w urzędzie gminy (zob. wymóg opisany w pkt 2 druku zwrotnego potwierdzenia odbioru), a w konsekwencji, aby określił nazwę placówki lub urzędu gminy, albowiem daleko idących deficytów w tym zakresie w żadnym stopniu nie usuwa zamieszczony w pkt 2 wymienionego druku nieczytelny – a przez to enigmatyczny – opis "nazwy placówki pocztowej/urzędu gminy".
Co więcej, jeżeli – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku (s. 5 – 6) – że o braku zgodności z prawem kontrolowanego postanowienia należało, zdaniem Sądu I instancji, wnioskować na tej podstawie, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powinno nastąpić na etapie następującym po uprzednim wydaniu – na podstawie art. 134 k.p.a. – postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które w rozpatrywanej sprawie nie zostało jednak wydane, to brak podniesienia przez skarżący kasacyjnie organ zarzutu naruszenia wymienionego przepisu prawa – który stanowił wzorzec kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia – również nie może pozostawać bez wpływu na ocenę odnośnie do braku skuteczności skargi kasacyjnej.
W rekapitulacji należało więc stwierdzić, że skarga kasacyjna nie podważa zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, w związku z czym podlegała oddaleniu, jako niezasadna.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.