II GSK 2137/21

II GSK 2137/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Marek Krawczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1491/20 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-04-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 110
art. 2 pkt 49a, rt. 2 pkt 50, art. 2 pkt 62, art. 70d ust. 1 i 2, art. 70 zn ust. 3, art. 71, art. 72 ist. 1, art 74 ust. 2 pkt 2 lit. c
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U.UE.L 2018 nr 151 poz 1 art. 42
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 715/2007 i (WE) nr 595/2009 oraz uchylające dyrektywę 2007/46/WE
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. G., K. P. - wspólnicy R. s.c. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 1491/20 w sprawie ze skargi J. G., K. P. - wspólnicy R. s.c. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku - Białej z dnia 14 września 2020 r. nr SKO VIII/422/3313/142/2020 w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zwany dalej "Sądem I instancji", wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1491/20, oddalił skargę J.G., K.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 14 września 2020 r., w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu.
Od przedmiotowego wyroku skarżący złożyli skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego i pierwszoinstancyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") zarzucając:
I. naruszenie na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. prawa materialnego przez zaakceptowanie błędnej wykładni organów I i II instancji administracji dotyczącej:
1. art. 70d ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. u z 2020 r. poz. 110 ze zm., dalej: "u.p.r.d.") w zw. z art. 2 pkt 60 u.p.r.d. i treścią załącznika nr 2 do u.p.r.d. poprzez mylne przyjęcie, iż przyczepa dostosowana do przewozu osób wchodząca w skład kolejki turystycznej i nie mieszcząca się w zakresie załącznika nr 2 do u.p.r.d. podlega obowiązkowi homologacji, w sytuacji gdy dla tego rodzaju pojazdu nie ustalono wymagań homologacyjnych, co wynika m.in. z pkt 6.1 załącznika I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady 2018/858 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 715/2007 i (WE) nr 595/2009 oraz uchylające dyrektywę 2007/46A/WE;
2. art. 70d ust. 1-2 i art. 70zn ust. 3 u.p.r.d. poprzez ich błędną wykładnie prowadzącą do nieuzasadnionego wniosku, że badany pojazd wymaga uzyskania świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu, podczas gdy wskazany pojazd jest zwolniony z obowiązku dostarczenia wyżej wymienionych dokumentów;
II. naruszenie na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez organ II instancji administracyjnej wskazanych powyższej przepisów prawa materialnego, jak również naruszenia w sprawie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie przez organ odwoławczy decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, w sytuacji gdy zachodziły przesłanki do wydania decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez rejestracje pojazdu.
Skarżący kasacyjnie wnieśli również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a.:
a) pisma T. z dnia 2 lipca 2021 r.;
b) korespondencji e-mail z Instytutem [...] B. sp. z o.o.;
c) korespondencji e-mail z Instytutem [...] w W.
- na wykazanie faktu odmowy przeprowadzenia homologacji przyczepy kolejki turystycznej z uwagi na brak norm homologacyjnych.
Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Skarżony organ odwoławczy nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania - określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. - jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej.
Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja - będąca przepisem szczególnym - modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona.
Stosownie do treści art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Oceniając zarzuty skargi kasacyjnej w tak zakreślonych ramach należało stwierdzić, że zarzut naruszenia przepisów postępowania jest całkowicie bezpodstawny. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał żadnej argumentacji dla wykazania wpływy podniesionego naruszenia na wynik sprawy. Sam zarzut nie zmierzał do jakiegokolwiek podważenia przyjętego i zaakceptowanego przez Sąd I instancji stanu faktycznego, a jedynie zarzucił, że doszło naruszenia art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. stanowiącego, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., stanowi jeden z rodzajów rozstrzygnięć, które może podjąć organ odwoławczy w następstwie rozpatrzenia odwołania. Przepis ten nie określa przesłanek wydania decyzji przez organ odwoławczy, z wyjątkiem tzw. decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Oznacza to, że organ odwoławczy może oceniać zaskarżoną odwołaniem decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem i z punktu widzenia jej celowości i słuszności (por. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 138). Użyty w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. zwrot: "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję" ma charakter skrótu wyrażającego zasadę, że nowe - powtórne rozstrzygnięcie organu odwoławczego, jest identyczne (pokrywa się) z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu I instancji. Innymi słowy oznacza, że organ II instancji doszedł w wyniku swojego postępowania w sprawie do takiej samej konkluzji, jak organ I instancji (zob. J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95, OSP 1997, z. 4, poz. 83).
Wobec oddalenia zarzutów naruszenia prawa procesowego i niepodważenia prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy, weryfikacji podlegały zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Weryfikacja powyższych zarzutów doprowadziła Naczelny Sąd Administracyjny do jednoznacznego wniosku, że również one nie znajdują uzasadnionych podstaw.
Sprawa dotyczy rejestracji przyczepy do przewozu osób, która stanowi element kolejki turystycznej. Pojęcie kolejki turystycznej zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 49a u.p.r.d. Zgodnie z nim jest to zespół pojazdów składający się z ciągnika rolniczego, którego konstrukcja ogranicza prędkość jazdy do 25 km/h, albo pojazdu wolnobieżnego oraz przyczepy (przyczep) dostosowanej do przewozu osób, wykorzystywanych w ramach prowadzonej działalności w zakresie świadczenia usług turystycznych.
Pojazd o zarejestrowanie, którego wystąpili skarżący (będący jego producentem) spełnia wymogi odnoszone do "przyczepy" (pojazd bez silnika, przystosowany do łączenia go z innym pojazdem - art. 2 pkt 50 u.p.r.d.) oraz jest "nowym pojazdem" (pojazd fabrycznie nowy, który nie był zarejestrowany - art. 2 pkt 62 u.p.r.d.). W tego typu sytuacji - zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 70d ust. 1 u.p.r.d. - producent nowego typu pojazdu, typu przedmiotu wyposażenia lub części jest obowiązany uzyskać dla każdego nowego typu pojazdu, typu przedmiotu wyposażenia lub części odpowiednie świadectwo homologacji typu WE. Wyjątki od tej reguły zawarte zostały w dalszych jednostkach redakcyjnych art. 70d u.p.r.d., a konkretnie w ust. 2-6. Wśród nich stwierdza się w ust. 2, że nowy typ pojazdu zaprojektowanego i zbudowanego do użytku przede wszystkim na placach budowy, w kamieniołomach, w obiektach portowych lub w portach lotniczych oraz pojazdu wolnobieżnego nie podlega obowiązkowi uzyskania świadectwa homologacji typu WE pojazdu oraz świadectwa homologacji typu pojazdu. Producent tego typu pojazdu może wystąpić o dopuszczenie fakultatywne poprzez uzyskanie świadectwa homologacji typu WE pojazdu, potwierdzającego spełnienie odpowiednich wymagań technicznych, w zakresie, w jakim ten typ pojazdu spełnia wymagania określone w załącznikach IV i XI do dyrektywy 2007/46/WE. Przepisu tego nie stosuje się do pojazdów, o których mowa w załączniku nr 2 do u.p.r.d., oraz do tramwaju i trolejbusu. Analiza tego przepisu, tj. art. 70d ust. 2 u.p.r.d. prowadzi do wniosku, że odstępstwo w nim wyrażone nie znajduje zastosowania do pojazdów wymienionych we wskazanym załączniku nr 2 - Kategorie pojazdów do u.p.r.d.
Oddaleniu podlegał zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 70d ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 60 u.p.r.d. i treścią załącznika nr 2 do u.p.r.d. poprzez "mylne przyjęcie, iż przyczepa dostosowana do przewozu osób wchodząca w skład kolejki turystycznej i nie mieszcząca się w zakresie załącznika nr 2 do u.p.r.d. podlega obowiązkowi homologacji, w sytuacji gdy dla tego rodzaju pojazdu nie ustalono wymagań homologacyjnych" (zgodnie z pkt 6.1 załącznika I do rozporządzenia (UE) 2018/858).
W stanie prawnym obowiązującym w polskim porządku ustawowym do dnia 30 czerwca 2023 r. (z dniem 1 lipca 2023 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 kwietnia 2023 r. o systemach homologacji pojazdów oraz ich wyposażenia) zasadą było, że producent nowego typu pojazdu, typu przedmiotu wyposażenia lub części jest obowiązany uzyskać dla każdego nowego typu pojazdu, typu przedmiotu wyposażenia lub części odpowiednie świadectwo homologacji typu WE (art. 70d ust. 1 u.p.r.d.). Wyjątki od powyższej zasady przewidziano w art. 70d ust. 2-6 u.p.r.d. Zgodnie z art. 70d ust. 2 u.p.r.d. - ustanawiającym istotny w przedmiotowej sprawie wyjątek od ww. zasady - nowy typ pojazdu zaprojektowanego i zbudowanego do użytku przede wszystkim na placach budowy, w kamieniołomach, w obiektach portowych lub w portach lotniczych oraz pojazdu wolnobieżnego nie podlega obowiązkowi uzyskania świadectwa homologacji typu WE pojazdu oraz świadectwa homologacji typu pojazdu. Producent tego typu pojazdu może wystąpić o dopuszczenie fakultatywne poprzez uzyskanie świadectwa homologacji typu WE pojazdu, potwierdzającego spełnienie odpowiednich wymagań technicznych, w zakresie, w jakim ten typ pojazdu spełnia wymagania określone w załącznikach IV i XI do dyrektywy 2007/46/WE. Przepisu tego nie stosuje się do pojazdów, o których mowa w załączniku nr 2 do ustawy, oraz do tramwaju i trolejbusu.
Uznać zatem należy, że zwolnienie z obowiązku uzyskania świadectwa homologacji typu WE pojazdu oraz świadectwa homologacji typu pojazdu odnosi się tylko do nowych typów pojazdów zaprojektowanych i zbudowanych do użytku poza drogami publicznymi oraz pojazdów wolnobieżnych, z wyłączeniem kategorii pojazdów, o których mowa w załączniku nr 2 do ustawy, oraz do tramwaju i trolejbusu. Ponieważ sporna przyczepa wchodząca w skład kolejki turystycznej jest pojazdem przeznaczonym do ruchu po drogach publicznych i nie ma charakteru pojazdu wolnobieżnego, dlatego przepis art. 70d ust. 2 u.p.r.d. nie może mieć do niej zastosowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 2235/22).
W ww. załączniku nr 2 do u.p.r.d. wymieniono m.in. kategorię pojazdów O (przyczepy). Generalne wyłączenie kategorii przyczep nie oznacza jednak, że wszystkie typy tego rodzaju pojazdu mają ustalona kategorię homologacyjną. W odniesieniu do spornej kategorii przyczepy wchodzącej w skład kolejki turystycznej (zob. pkt 73, kod 19 tabeli nr 1 załącznika nr 4 "Klasyfikacja pojazdów" do uchylonego z dniem 4 września 2022 r. rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach) nie przewidziano kategorii homologacyjnej, a zatem co do zasady nie może ona zostać poddana - wbrew twierdzeniom zawartym w zarzucie kasacyjnym - procedurze homologacyjnej. Z wyłączenia tego nie można natomiast wnosić, że pojazdy tego typu nie podlegają procedurze dopuszczenia jednostkowego.
Skarżący nie mają obowiązku, lecz jedynie są uprawnieni do ubiegania się o uzyskanie krajowej homologacji typu w odniesieniu do pojazdów produkowanych w małych seriach (zob. art. 23 w zw. z załącznikiem II cz. A pkt. 6.2. w zw. z pkt. 6.1. uchylonej ze skutkiem od dnia 1 września 2020 r. dyrektywy 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 września 2007 r. ustanawiającej ramy dla homologacji pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, części i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów oraz - odpowiednio - art. 42 w zw. z załącznikiem I cz. A pkt. 6.2. w zw. z pkt. 6.1. podlegającego bezpośredniemu stosowaniu od dnia 1 września 2020 r. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 715/2007 i (WE) nr 595/2009 oraz uchylającego dyrektywę 2007/46/WE), natomiast w razie nieuzyskania odpowiedniego świadectwa homologacji typu pojazdu spełnienie warunków lub wymagań technicznych dopuszczenia spornego pojazdu do ruchu musi zostać potwierdzone w procedurze dopuszczenia jednostkowego pojazdu (zob. art. 70zn ust. 2, z zastrzeżeniem art. 70zn ust. 3.-6 u.p.r.d.).
Ta szczególna podstawa wynikająca z prawa UE pozwala zatem - o ile ustawodawca krajowy wprowadzi odpowiednie derogacje względem regulacji unijnych - na fakultatywne ubieganie się przez producentów przyczep przeznaczonych do przewozu osób po drogach publicznych o krajową homologację typu pojazdów produkowanych w małych seriach.
Nie jest także trafne stanowisko skarżących kasacyjnie, że pojęcie kategorii pojazdu (art. 2 pkt 60 u.p.r.d.) jest związane jedynie z tymi pojazdami, dla których ustalono określoną kategorię homologacyjną i związane z nią wymagania. Definicja legalna wynikająca z ww. przepisu polskiej ustawy musi być interpretowana w zgodzie z wzorcem normatywnym określonym w odpowiednim akcie prawa unijnego, który został przez tę ustawy implementowany (dyrektywa UE) lub jest wykonywany (rozporządzenie UE). W przypadku mającej zastosowanie w przedmiotowej sprawie dyrektywie 2007/46/WE wyraźnie wskazano, że do celów europejskiej i krajowej homologacji typu, jak również w przypadku dopuszczenia indywidualnego, pojazdy klasyfikuje się według określonych kategorii, a sama homologacja może być przyznana tylko dla kategorii, o których mowa w pkt 1.1.1-1.1.3, 1.2.1-1.2.3 oraz 1.3.1-1.3.4. Oznacza to, że pewnym kategoriom lub podkategoriom pojazdów nie przyznaje się homologacji typu, a więc nie ustala się również dla nich wymagań homologacyjnych w ścisłym tego słowa znaczeniu.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 70d ust. 1-2 i art. 70zn ust. 3 u.p.r.d. "poprzez ich błędną wykładnie prowadzącą do nieuzasadnionego wniosku, że badany pojazd wymaga uzyskania świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu, podczas gdy wskazany pojazd jest zwolniony z obowiązku dostarczenia wyżej wymienionych dokumentów"
Dokonując negatywnej oceny powyższego zarzutu, który w istocie sprowadza się do próby podważenia stanowiska, że sporna przyczepa jako element kolejki turystycznej podlega obowiązkowi uzyskania dopuszczenia jednostkowego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że punktem wyjścia do weryfikacji prawidłowości powyższego stanowiska jest zasada sformułowana w art. 71 ust. 1 u.p.r.d. Przepis ten stanowi, że dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 71 ust. 3. Zgodnie z tym ostatnim przepisem pojazd niewymieniony w art. 70 ust. 1, przyczepa motocyklowa oraz przyczepa specjalna przeznaczona do ciągnięcia przez ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny jest dopuszczony do ruchu, jeżeli odpowiada warunkom określonym w art. 66. Z zestawienia treściowego oraz wzajemnych odesłań między art. 71 ust. 1 i art. 71 ust. 3 u.p.r.d. można na tle stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wyprowadzić ogólnie ważny wniosek. Z jednej strony pojazd wolnobieżny wchodzący w skład kolejki turystycznej podlega obowiązkowi rejestracji (stałej lub czasowej), pomimo iż zgodnie z wyjątkiem z art. 71 ust. 3 pozostałe pojazdy wolnobieżne są z niego zwolnione, z drugiej zaś - przyczepy wchodzące w skład tego rodzaju kolejki również podlegają obowiązkowi rejestracji, pomimo iż przyczepy motocyklowe i przyczepy specjalne przeznaczone do ciągnięcia przez ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny zgodnie z art. 71 ust. 3 temu obowiązkowi nie podlegają. Brak jest również podstaw do uznania, że przyczepa będąca częścią kolejki turystycznej i przeznaczona do przewozu osób po drogach publicznych jest przyczepą specjalną. Zgodnie z miarodajną regulacją wynikającą z tabeli nr 3 załącznika nr 4 "Klasyfikacja pojazdów" do uchylonego z dniem 4 września 2022 r. rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach zwyczajne przeznaczenie przyczepy wchodzącej w skład kolejki turystycznej (przewóz osób po drogach publicznych) nie pozwala na zaliczenie jej (nawet w drodze analogicznego przyporządkowania) do żadnej kategorii przeznaczenia pojazdów specjalnych.
W związku z powyższym należy przyjąć, że przyczepa wchodząca w skład kolejki turystycznej podlega dopuszczeniu do ruchu jedynie po uzyskaniu dowodu rejestracyjnego albo pozwolenia czasowego. Zgodnie z art. 72 ust. 1 u.p.r.d. w ramach procedury rejestracyjnej konieczne jest przedłożenie odpowiednich dokumentów, w tym - w zależności od rodzaju i cech pojazdu oraz istniejącego w tym zakresie obowiązku - dokumentów wymienionych w art. 72 ust. 1 pkt 3 u.p.r.d., to jest świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu. W przypadku czasowej rejestracji pojazdu (w przedmiotowej sprawie podstawą orzekania w przedmiocie tego rodzaju rejestracji był przepis art. 74 ust. 2 pkt 2 lit. c u.p.r.d.) katalog wymaganych dokumentów rejestracyjnych określają szczegółowo rozporządzenia wykonawcze (zob. § 19 ust. 3 i 4 uchylonego z dniem 4 września 2022 r. rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych).
Jeżeli zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 3 u.p.r.d. nie zachodzi konieczność lub możliwość przedłożenia świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu, to producent przyczepy wchodzącej w skład kolei turystycznej wnioskujący o jej rejestrację czasową na podstawie art. 74 ust. 2 pkt 2 lit. c) u.p.r.d. (w celu umożliwienia przejazdu pojazdu związanego z koniecznością dokonania jego badania technicznego lub naprawy) jest zobowiązany do uzyskania dopuszczenia jednostkowego pojazdu zgodnie z przepisami art. 70zn i n. u.p.r.d. Wniosek ten jest komplementarny względem regulacji wynikającej z art. 70zn ust. 2, który stanowi, że dopuszczeniu jednostkowemu pojazdu, z zastrzeżeniem art. 70zn ust. 3-6, podlega nowy pojazd: 1) przed wprowadzeniem do obrotu (zob. art. 2 pkt 79 u.p.r.d.) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na którego typ producent lub importer nie uzyskał świadectwa homologacji typu WE pojazdu albo świadectwa homologacji typu pojazdu; 2) na którego typ zostało wydane świadectwo homologacji typu WE pojazdu albo świadectwo homologacji typu pojazdu, w którym przed rejestracją zostały wprowadzone zmiany w pojeździe, przedmiocie wyposażenia lub części, wpływające na zmianę warunków stanowiących podstawę do wydania świadectwa homologacji typu tego pojazdu. Na tle stanu faktycznego przedmiotowej sprawy należało jeszcze sprawdzić, czy do spornej przyczepy kolejki turystycznej może mieć zastosowanie wyjątek z art. 70zn ust. 3 u.p.r.d. ("Nowy pojazd zaprojektowany i zbudowany do użytku przede wszystkim na placach budowy, w kamieniołomach, w obiektach portowych lub w portach lotniczych, pojazd wolnobieżny, pojazd kategorii M1 przeznaczony do zawodów sportowych nie podlega obowiązkowi uzyskania dopuszczenia jednostkowego pojazdu. Producent takiego pojazdu może wystąpić o dopuszczenie fakultatywne poprzez uzyskanie dopuszczenia jednostkowego pojazdu, jeżeli pojazd spełnia odpowiednie warunki lub wymagania techniczne obowiązujące w procedurze dopuszczenia jednostkowego pojazdu, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 70zs ust. 1 pkt 1. Przepisu nie stosuje się do pojazdów, o których mowa w załączniku nr 2 do ustawy."). Odpowiedź na powyższe pytanie jest negatywna, albowiem sporna przyczepa nie jest pojazdem przeznaczonym do przejazdu poza drogami publicznymi (w ograniczonym obszarze, np. lotniska), jak również nie jest pojazdem wolnobieżnym i pojazdem kategorii M1 przeznaczonym do zawodów sportowych.
Stwierdzić zatem należy, że skarżący mogą ubiegać się o uzyskanie homologacji krajowej typu w sytuacji, gdy przyczepy turystyczne wchodzące w skład kolejki turystycznej produkowane są w małych seriach. Natomiast nie dysponując świadectwem homologacji, Skarżący chcąc zarejestrować wspomniany pojazd muszą legitymować się dopuszczeniem jednostkowym pojazdu. Z tego też względu, skoro strona nie załączyła do podania żadnego ze wskazanych dokumentów - pomimo wezwania ich do uzupełnienia braków formalnych - to organ zobligowany był do wydania decyzji odmawiającej rejestracji pojazdu.
Oddaleniu podlegał również zawarty w petitum skargi kasacyjnej wniosek o dopuszczenie dowodów z dokumentów, w postaci pisma T[...] z dnia 2 lipca 2021 r.; korespondencji e-mail z Instytutem [...] B. sp. z o.o.; korespondencji e-mail z Instytutem [...] w W. Należy wskazać, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Kluczową przesłanką przeprowadzenia takiego dowodu jest wyjaśnienie istotnych wątpliwości związanych ze stanem faktycznym sprawy. Należy jednak mieć na uwadze, że przeprowadzenie dowodu na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjny, który jest związany granicami skargi kasacyjnej, jest dopuszczalne, jeżeli zostaną uwzględnione zarzuty procesowe dotyczące wadliwego ustalenia stanu faktycznego przez organ administracyjny lub wadliwej oceny ustalenia tego stanu faktycznego przez Sąd I instancji. Tylko w takim przypadku mogą pojawić się ww. istotne wątpliwości, które należy wyjaśnić. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zaistniała.
Mając na względzie wszystkie wskazane wyżej argumenty oraz uznając bezzasadność podniesionych zarzutów kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. - orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.