II GSK 1826/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nałożenia grzywny w celu przymuszenia za niewykonanie obowiązku szczepienia dziecka, uznając, że zarzuty strony skarżącej wykraczają poza zakres kontroli legalności postanowienia o grzywnie.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.Z. od wyroku WSA, który oddalił jego skargę na postanowienie Ministra Zdrowia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia za niewykonanie obowiązku poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty strony skarżącej dotyczyły istnienia samego obowiązku szczepienia, a nie legalności postanowienia o nałożeniu grzywny, co wykraczało poza zakres postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy postanowienie Ministra Zdrowia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Grzywna została nałożona za niewykonanie obowiązku poddania małoletniego syna skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące braku podstawy prawnej obowiązku szczepienia oraz kwestionował dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty strony skarżącej dotyczyły istnienia samego obowiązku szczepienia i jego podstawy prawnej, a nie legalności postanowienia o nałożeniu grzywny. Sąd podkreślił, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, środki prawne powinny być stosowane wyłącznościowo, a zarzuty dotyczące istoty obowiązku powinny być podnoszone w ramach zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, a nie w zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny. Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, aby postanowienie o nałożeniu grzywny było niezgodne z prawem, a podnoszone przez niego kwestie wykraczały poza zakres kontroli legalności tego postanowienia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty dotyczące istnienia samego obowiązku prawnego i jego podstawy prawnej wykraczają poza zakres kontroli legalności postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, środki prawne powinny być stosowane wyłącznościowo. Zarzuty dotyczące istoty obowiązku powinny być podnoszone w ramach zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, a nie w zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny. Kontrola sądowa postanowienia o grzywnie dotyczy jego legalności i przesłanek do nałożenia, a nie zasadności samego obowiązku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (33)
Główne
ustawa o zapobieganiu zakażeniom art. 5 § 1
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa o zapobieganiu zakażeniom art. 17 § 1
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa o zapobieganiu zakażeniom art. 17 § 2
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa o zapobieganiu zakażeniom art. 17 § 3
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa o zapobieganiu zakażeniom art. 17 § 4
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa o zapobieganiu zakażeniom art. 17 § 10
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa o zapobieganiu zakażeniom art. 17 § 11
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
rozporządzenie w sprawie szczepień art. 5
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień art. 1
Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień art. 4
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 33 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 122 § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 119
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 121
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
ustawa o prawach pacjenta art. 16
Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
ustawa o prawach pacjenta art. 16
Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 124 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 81
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące istnienia obowiązku prawnego i jego podstawy prawnej wykraczają poza zakres kontroli legalności postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Brak wykonania badania kwalifikacyjnego przed szczepieniem jest równoznaczny z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.
Odrzucone argumenty
Brak podstawy prawnej umożliwiającej nałożenie obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym według Programu Szczepień Ochronnych. Obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu nie jest bezpośrednio wymagalny i nie rodzi obowiązku wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Brak jest podstaw do wyprowadzenia wniosku, że badanie kwalifikacyjne stanowi przesłankę, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności, w tym zwiększonego ryzyka powikłań poszczepiennych u dziecka. Niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, gdy istniały przesłanki do uchylenia postanowień organów.
Godne uwagi sformułowania
środki prawne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinny zostać oparte na zasadzie wyłączności zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie odnoszą się do istoty niniejszej sprawy skarżący próbuje podważyć zasadność prowadzonej egzekucji
Skład orzekający
Wojciech Kręcisz
przewodniczący
Joanna Kabat-Rembelska
członek
Marek Krawczak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w zakresie zakresu kontroli sądowej postanowień o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w sprawach egzekucji administracyjnej, w szczególności w kontekście obowiązku szczepień ochronnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z egzekucją administracyjną obowiązku szczepień ochronnych i zakresem kontroli sądowej w postępowaniu kasacyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu szczepień ochronnych i egzekucji administracyjnej, a także precyzyjnego rozgraniczenia zakresu kontroli sądowej w postępowaniu kasacyjnym.
“Czy można uniknąć grzywny za brak szczepienia dziecka? NSA wyjaśnia granice kontroli sądowej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1826/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-03-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-08-17 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Joanna Kabat-Rembelska Marek Krawczak /sprawozdawca/ Wojciech Kręcisz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6209 Inne o symbolu podstawowym 620 638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane VII SA/Wa 2197/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-03-23 Skarżony organ Minister Zdrowia Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 1314 art. 33 par. 1 pkt 1 i 6, art. 122 par. 3 Ustawa z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych. Dz.U. 2018 poz 151 art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 2, art. 17 ust. 3, art. 17 ust. 4 Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant asystent sędziego Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 2197/20 w sprawie ze skargi M. Z. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia 17 września 2020 r. nr MDP.051.1196.2017 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. Z. na rzecz Ministra Zdrowia 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 23 marca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 2197/20, oddalił skargę M.Z. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia 17 września 2020 r. znak MDP.051.1196.2017 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Postanowieniem z 30 maja 2020 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: "[...] PWIS") nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 300 zł w związku z niedopełnieniem obowiązku poddania małoletniego syna – F.Z. (ur. 6 sierpnia 2014 r.) obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z tytułem wykonawczym z 14 listopada 2016 r. Organ wezwał do uiszczenia grzywny w terminie 14 dni od doręczenia postanowienia. Jednocześnie skarżący został wezwany do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym w ww. terminie pod rygorem zastosowania trybu przewidzianego w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1314 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). Na skutek wniesionego zażalenia Minister Zdrowia opisanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Minister Zdrowia stwierdził, że wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 151, dalej: "ustawa o zapobieganiu zakażeniom") oraz w rozporządzeniu w sprawie szczepień. Zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 753, ze zm.; dalej: "rozporządzenie w sprawie szczepień"), obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym corocznie przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia. Szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby upoważnione, będące wykonawcami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Ponadto, obowiązek ten staje się egzekwowalny w chwili wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez ustawę. Organ II instancji odniósł się do zarzutów skarżącego niezbadania przez [...] PWIS dopuszczalności egzekucji administracyjnej i wystawienia tytułu wykonawczego, a także nieistnienia obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2016 r. poz. 186 z późn. zm.;, dalej: "ustawa o prawach pacjenta") pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy wyrażenia takiej zgody. Również przedstawiciel ustawowy pacjenta małoletniego ma prawo do odmowy wyrażenia zgody na przeprowadzenie badania lub udzielenie innych świadczeń zdrowotnych przez lekarza. W przypadku jednak obowiązkowych szczepień, obowiązek ich wykonania wynika wprost z ustawy, a brak zgody szczepionego bądź jego przedstawiciela ustawowego nie podważa tego obowiązku. Minister Zdrowia nie zgodził się również z zarzutem naruszenia przez [...] PWIS art. 124 § 2 k.p.a. dotyczącym braku w zaskarżonym postanowieniu uzasadnienia faktycznego i prawnego nałożenia grzywny na skarżącego. Organ wskazał, że skarżący był informowany przez PPIS o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego, celem przymuszenia do wykonania ww. obowiązku. Akta sprawy nie zawierają aktualnego zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych, ani też dokumentów potwierdzających fakt, że skarżący informował organ o konsultacjach lekarskich mających na celu ustalić dopuszczalność szczepienia. Organ nie doszukał się również naruszenia art. 9, 10 § 1 i 81 k.p.a. wskazując, że trafność zarzutu tego rodzaju uzależniona jest od wykazania przez podnoszącego, że uchybienie organu pozbawiło stronę możliwości dokonania konkretnej czynności, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Skargę do WSA na powyższe orzeczenie wniósł skarżący. Wyrokiem z dnia 23 marca 2021 r. WSA oddalił skargę skarżącego na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia 17 września 2020 r. w przedmiocie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia i uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji wyjaśnił charakter prawny obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Wskazał na odrębność drogi weryfikacji postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia od drogi weryfikacji podstawy prawnej egzekucji administracyjnej, czyli weryfikacji obowiązku poddanego tej egzekucji. Mając na uwadze materiał zebrany w sprawie oraz fakt, że przestrzeganie ustawowego obowiązku poddania się przymusowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym zabezpieczone jest przymusem administracyjnym, Sąd I instancji uznał, że w sprawie zaistniały wszelkie przesłanki do wydania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wraz z opłatą za czynności egzekucyjne, zaś grzywna została nałożona w sposób i w wysokości zgodnej z art. 119 i n. u.p.e.a. Wskazując na treść art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) i art. 17 ust. 1, ust. 10 i ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.) oraz związanego z tą ustawą rozporządzenia Sąd stwierdził, że zgodnie z programem ustalonym na podstawie powołanych regulacji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] domagał się od skarżącego poddania jej syna szczepieniom ochronnym. WSA wskazał, że działanie organów administracji, uwzględniające Program Szczepień Ochronnych na określony rok ogłoszony w formie komunikatu, pozostaje w zgodzie z przepisami Konstytucji RP. Obowiązek wykonania szczepień wynika nie z ww. komunikatu, lecz ze wskazanych wyżej norm wynikających jednoznacznie z ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu zakażeniom. Przepisy tej ustawy znajdują przy tym mocne uzasadnienie w art. 68 ust. 4 Konstytucji RP. Natomiast sposób wykonania obowiązków w zakresie szczepień uregulowany jest w ustawie o prawach pacjenta oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie szczepień. Ustawowe upoważnienie dla Ministra Zdrowia do wydania Programu Szczepień Ochronnych zawarte jest wprost w art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu zakażeniom, a dodatkowo w § 5 powołanego rozporządzenia. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. W związku z tym nie można skutecznie podnosić zarzutu braku wymagalności obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom, wskazując na brak badania kwalifikacyjnego i prawo do odmowy poddania się temu badaniu na podstawie art. 16 ustawy o prawach pacjenta. Badanie takie może być wykonane bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia, natomiast odmowa poddania się temu badaniu, która w konsekwencji uniemożliwia wykonanie szczepienia, jest w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, któremu nie można przeciwdziałać wykorzystując art. 16 ustawy o prawach pacjenta. Sąd I instancji zaznaczył, iż z akt sprawy wynika, że skarżący nie dostarczył lekarskiego zaświadczenia potwierdzającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji powyższych szczepień u dziecka. Skarżący na żadnym etapie postępowania nie dostarczył też organom sanitarnym dokumentu, który potwierdzałby, że skarżący wykonał obowiązek przewidziany w przedstawionych przepisach i zaszczepił swojego syna. W prowadzonym postępowaniu organy właściwe dla spraw sanitarnych nie działały i nie mogły działać na podstawie domniemań co do faktów. Organy administracji działały na podstawie informacji od placówki medycznej, według której w przewidzianym terminie skarżący nie wykonał ustawowego obowiązku szczepienia. W przypadku zaś wyboru innej placówki medycznej upoważnionej do dokonania szczepienia na skarżącym ciążył obowiązek zawiadomienia organów sanitarnym o wykonaniu obowiązku. W efekcie zaniechań skarżącego, jego dziecko nie otrzymało szczepionki zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (PSO), natomiast po upływie terminu szczepień wynikającego z obowiązującego Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, obowiązek zaszczepienia dziecka stał się wymagalny. Podsumowując, Sąd I instancji uznał, że zaskarżone postanowienie nie naruszało prawa zaś ustalenia organu były wystarczające i kompletne. Skarżący złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji, wnosząc o jego uchylenie w całości, a ponadto rozpoznanie skargi poprzez uchylenie postanowienia Ministra Zdrowia z dnia 17 września 2020 r. w sprawie nr MDP.051.1196.2017 oraz uchylenie postanowienia [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 30 maja 2017 r., nr NEP.907.8.31.2016 i umorzenie postępowania prowadzonego przeciwko skarżącemu w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: I. naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni: A. art. 5 ust 1 pkt 1 lit b) ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w zw. z art 17 ust. 1 oraz ust 2 tej ustawy oraz § 1 i 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż powołane przepisy są podstawą prawną umożliwiającą nałożenie przez organ obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym według Programu Szczepień Ochronnych polegające na wywodzeniu obowiązków prawnych z poza katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, w sytuacji, gdy obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu nie jest bezpośrednio wymagalny i nie rodzi obowiązku wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddania dziecka takiemu szczepieniu, a ponadto stoi w sprzeczności z art 31 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; B. art. 17 ust 3 i 4 w zw. z art 17 ust 2 o zwalczaniu chorób zakaźnych polegające na uznaniu, iż brak jest podstaw do wyprowadzenia wniosku, że badanie kwalifikacyjne stanowi przesłankę, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu, co doprowadziło w konsekwencji do stwierdzenia, że ustawowy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynikający z przepisów prawa, w stosunku do syna skarżącego, wymagał bezwzględnego wykonania; II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny: A. art 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego co skutkowało niewyjaśnieniem wszystkich okoliczności leżących u podstaw wydanej decyzji, w szczególności brakiem dokładnego ustalenia, dlaczego skarżący nie podjął działań w celu szczepienia ochronnego syna F.Z., w szczególności biorąc pod uwagę fakt, że u małoletniego istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych; B. art 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, w sytuacji gdy w ocenie skarżącego istniały przesłanki do uchylenia postanowienia Ministra Zdrowia z dnia 17 września 2020 r., nr MDP.051.1196.2017 oraz postanowienia [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 30 maja 2017 r., nr NEP.907.8.31.2016 oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości, wobec braku wymagalności obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Zdrowia wniósł o jej oddalenie, podnosząc, iż zarzuty skargi kasacyjnej pozostają nieusprawiedliwione. Pełnomocnik procesowy organu złożył na rozprawie kasacyjnej wniosek o zasądzenie od skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 122 § 3 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo równoległego zgłoszenia zarzutów oraz wniesienia zażalenia na postanowienie o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone zarówno w judykaturze, jak i w doktrynie, że środki prawne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinny zostać oparte na zasadzie wyłączności rozumianej w ten sposób, że jednego rodzaju przesłanka powinna umożliwiać określonemu podmiotowi wniesienie jednego rodzaju środka prawnego (por. m.in.: J. Radwanowicz-Wanczewska w: G. Łaszczyca, A. Matan (red.), System Prawa Administracyjnego Procesowego, t. III, cz. 2, Warszawa 2020, s. 317; R. Hauser, W. Piątek w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. 9, s. 265; wyroki NSA z: 30 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 3310/19; 28 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 715/18; 17 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2394/16). W zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia nie jest zatem dopuszczalne powoływanie okoliczności wskazanych w art. 33 u.p.e.a., dotyczących podstawy do wnoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż zażalenie takie byłoby wówczas w istocie zarzutem, co jest niedopuszczalne. Skarżący kasacyjnie w zarzutach naruszenia prawa materialnego w pkt A zarzuca brak podstawy prawnej obowiązku, który podlega egzekucji, zatem kwestionuje istnienie samego obowiązku oraz jego nałożenie. Natomiast w pkt B zarzuca brak podstaw do wyprowadzenia wniosku, że badanie kwalifikacyjne stanowi przesłankę, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Należy zatem uznać, że tak sformułowane zarzuty i ich uzasadnienie nie odnoszą się do istoty niniejszej sprawy. W skardze kasacyjnej nie ma bowiem żadnej argumentacji nawiązującej bezpośrednio do kwestii weryfikacji tego konkretnego środka egzekucyjnego, jakim jest nałożenie grzywny w celu przymuszenia, które zostało zastosowane w tej sprawie. Argumenty podniesione w skardze kasacyjnej podważają zasadność samego obowiązku, co wykracza poza zakres niniejszej sprawy. W tym stanie rzeczy oczywiście niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej, albowiem dotyczą jedynie kwestii istnienia obowiązku poddania dziecka szczepieniu ochronnemu (w tym istnienia podstawy prawnej tego obowiązku), wykonalności tego obowiązku (m. in. wobec braku wykonania badania kwalifikacyjnego). Powyższe okoliczności mogły były ewentualnie przedmiotem zarzutów podniesionych przez skarżącego w toku postępowania egzekucyjnego. Natomiast w niniejszej sprawie badaniu podlega jedynie legalność wydania postanowienia o nałożenia grzywny, w tym wystąpienie przesłanek do jej nałożenia (wynikających m.in. z art. 119 ustawy, w którym wymieniono przypadki, w których nakłada się grzywnę) oraz sposobu ustalenia jej wysokości (art. 121) - por. wyrok NSA z 11 maja 2021 r., II OSK 2328/18. Jak już zauważono powyżej skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów w tym zakresie, zarzuty koncentrują się jedynie na obowiązku szczepienia, jego istnieniu i podstawie prawnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest niesporne w tym postępowaniu, iż nie poddano dziecka skarżącej badaniu kwalifikacyjnemu, co było równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, a tym samym stanowiło podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Sąd I instancji dokonał oceny legalności postanowienia o nałożeniu na skarżącego kasacyjnie grzywny w celu przymuszenia, trafnie uznając, że jest ono zgodne z prawem. Z kolei w ramach kontroli sądowej tego rozstrzygnięcia weryfikacji nie podlega sama dopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz właściwość organu egzekucyjnego. Tego rodzaju kwestie mogły zostać podniesione przez zobowiązaną w ramach zarzutów, a nie zastosowania konkretnego środka egzekucyjnego. Sformułowane na obecnym etapie postępowania zarzuty skargi kasacyjnej (i omówione wyżej) w istocie nie dotyczą legalności zaskarżonego postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, lecz z ich istoty wynika, że strona skarżąca próbuje podważyć zasadność prowadzonej egzekucji (zarzut dot. nieistnienia obowiązku - art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.; zarzut dot. dopuszczalności egzekucji - art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Reasumując, dla dokonania oceny legalności zaskarżonego postanowienia w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia nie mogą bowiem mieć znaczenia podnoszone przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, które ogniskują się na obowiązku szczepienia, jego istnieniu i podstawie prawnej, kwestie te bowiem wykraczają poza zakres niniejszej sprawy. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w tej sprawie niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 5 ust 1 pkt 1 lit b) ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w zw. z art 17 ust. 1 oraz ust 2 tej ustawy oraz § 1 i 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż powołane przepisy są podstawą prawną umożliwiającą nałożenie przez organ obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym według Programu Szczepień Ochronnych polegające na wywodzeniu obowiązków prawnych z poza katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, w sytuacji, gdy obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu nie jest bezpośrednio wymagalny i nie rodzi obowiązku wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddania dziecka takiemu szczepieniu, a ponadto stoi w sprzeczności z art 31 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także art. 17 ust 3 i 4 w zw. z art 17 ust 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych polegające na uznaniu, iż brak jest podstaw do wyprowadzenia wniosku, że badanie kwalifikacyjne stanowi przesłankę, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Nie można również podzielić zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazanych pkt. II lit. A i B skargi kasacyjnej. Sąd I instancji przeprowadził kontrolę zaskarżonego postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które nie dają podstaw prawnych do wyprowadzenia naruszenia przepisów prawa. Tym samym nie są zasadne zarzuty naruszenia art 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. Kwestie zasadności obowiązku nie podlegają ustaleniu przy ocenie zgodności z prawem postanowienia o nałożeniu grzywny. Z kolei zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., jest wadliwie skonstruowany. Powołane w nim przepisy są tzw. przepisami wynikowymi, które nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie, chcąc powołać się na zarzut ich naruszenia, zobowiązana jest bezpośrednio powiązać zarzut naruszenia owych przepisów z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym - jej zdaniem - sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Co więcej, wydając zaskarżony wyrok, Sąd I instancji w ogóle nie stosował tych przepisów (i tym samym nie mógł ich naruszyć), bowiem oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2023 r., I OSK 2308/22). W tym stanie rzeczy, mając na względzie całość podniesionej argumentacji oraz działając na podstawie art. 184, art. 204 pkt 1 oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej oraz zasądzeniu od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz skarżonego organu kwoty 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI