II GSK 2112/14

II GSK 2112/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2015-10-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-08-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Robotowska
Inga Gołowska
Krystyna Anna Stec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
II GSK 14/16 - Wyrok NSA z 2016-07-05
VIII SA/Wa 168/14 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-04-30
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74 art. 5 ust. 3
Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.
Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74 art. 4 ust. 1, art. 39
Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.
Dz.U. 2012 poz 270
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia del. WSA Inga Gołowska Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 2 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "P." spółki cywilnej, wspólnikami której są P. M. i R. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 30 kwietnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 168/14 w sprawie ze skargi "P." spółki cywilnej, wspólnikami której są P. M. i R. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych 1. prostuje oznaczenie strony zawarte w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 30 kwietnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 168/14 w ten sposób, że w miejsce słów "P. M. - wspólnika spółki cywilnej "P."" wpisuje słowa ""P." spółki cywilnej, wspólnikami której są P. M. i R. M.", 2. oddala skargę kasacyjną, 3. zasądza solidarnie od P. M. i R. M. wspólników spółki cywilnej "P." na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 168/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę P. M. - wspólnika spółki cywilnej "P." na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych.
Sąd I instancji wskazał, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem złożonym przez spółkę w dniu [...] maja 2009 r., w którym żądała przyznania płatności w ramach realizacji wariantów:
- Rolnictwo ekologiczne – wariant S02b02 – Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 68,61 ha;
- Rolnictwo ekologiczne – wariant S02a02 – Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 40,94 ha;
- Utrzymanie łąk ekstensywnych – wariant P01a01 – Półnaturalne łąki jednokośne – wykaszanie ręczne na powierzchni 68,61 ha.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Kierownik BP ARiMR umorzył postępowanie z uwagi na brak podmiotowości po stronie spółki cywilnej. Dyrektor ARiMR decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 230/11, uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję, uznając że organ I instancji powinien wezwać wspólników spółki cywilnej do złożenia wyjaśnień (poprawienia wniosku) przez wskazanie jednego z nich jako osoby uprawnionej do otrzymania płatności. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 listopada 2012r., sygn. akt II GSK 2179/11 oddalił skargę kasacyjną skarżącego, akceptując w całości uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GPS 2/12, że w przypadku grupy osób związanych umową spółki cywilnej, status producenta rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.; dalej: ustawa o systemie ewidencji producentów), przysługuje spółce cywilnej.
W związku z powyższymi ustaleniami, Kierownik BP ARiMR uznał stronę postępowania jako producenta rolnego, a następnie pismem z dnia 16 kwietnia 2013 r. wezwał skarżącego do złożenia w terminie 30 dni wyjaśnień co do tego, kto wykonywał prace polowe na gruntach w 2009 r. oraz do przedstawienia dokumentów potwierdzających posiadanie gruntów deklarowanych do płatności w 2009 r.
W ramach odpowiedzi strona wyjaśniła, że prace rolne wykonywane na zlecenie i rzecz spółki cywilnej w 2008 r. realizowane były przez odrębny podmiot zewnętrzny, Przedsiębiorstwo N. na podstawie umów cywilnoprawnych. Ponadto niektóre czynności i operacje na gruntach były prowadzone przez inne osoby w ramach wzajemnej pomocy lub współpracy.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Kierownik BP ARiMR odmówił spółce cywilnej P. przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009 na podstawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368 z 23 grudnia 2006 r., str. 74; dalej: rozporządzenie nr 1975/2006), ze względu na stworzenie przez producenta sztucznych warunków dla uzyskania płatności poprzez sztuczny podział jednego gospodarstwa rolnego na wiele podmiotów wnioskujących o płatności.
Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r., podzielił stanowisko Kierownika BP ARiMR, że spółka cywilna P. nie była posiadaczem zgłoszonych przez siebie gruntów rolnych w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174, poz. 1809 ze zm.; dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe), ponieważ grunty te wchodziły w skład gospodarstwa rolnego P. M. i były przez niego zarządzane. Organ odwoławczy podniósł, że wspólnikami skarżącej są: P. M. i R. M. Organ odwoławczy ustalił także (co przedstawił w formie tabelarycznej), że P. M. w roku 2009 występował jako wspólnik bądź prezes zarządu w sześćdziesięciu spółkach, w tym spółkach cywilnych i spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością. Łącznie spółki te w roku 2009 ubiegały się o płatność rolnośrodowiskową:
- pakiet 2 (lub S02) – rolnictwo ekologiczne – dla którego łączna powierzchnia deklarowana przez wszystkie spółki w roku 2009 wyniosła 4 944,45 ha;
- pakiet 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone - dla którego łączna powierzchnia deklarowana przez wszystkie spółki w roku 2009 wyniosła 546,41 ha.
Dyrektor ARiMR wskazał, że z umów spółek cywilnych oraz z odpisów KRS spółek z ograniczoną odpowiedzialnością wynika, że są one powiązane ze sobą osobowo poprzez osoby P. M., R. M. oraz ich syna D. M., za czym przemawia zarówno struktura organizacyjna spółek, w których wymienione osoby mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółki albo bezpośrednio, będąc jej wspólnikami bądź pełniąc inne funkcje umożliwiające im prowadzenie spraw spółki, np. prokurenta lub prezesa zarządu, względnie pośrednio, gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są wymienione osoby. Organ II instancji zauważył także, że w dacie wydania decyzji P. M. występował jako wspólnik, prezes zarządu, prokurent lub pełnomocnik ponad 90 spółek ubiegających się o płatności w ramach wspólnej polityki rolnej.
Organ odwoławczy wskazał, że podmioty ubiegające się o płatności w 2009 r. w większości podawały jako adres siedziby i korespondencyjny, adres będący adresem zamieszkania P. M., a wnioskowane płatności miały być przekazywane na konto bankowe należące do P. M. i jego syna D. M. Konto to figuruje także w ewidencji producentów przy P. spółka cywilna. Podmioty nie wykazywały odrębności i samodzielności. Poszczególne działki ewidencyjne stanowiące składnik gospodarstwa rolnego były w kolejnych latach deklarowane przez kolejne spółki, które swobodnie przenosiły między sobą posiadanie działek, legitymując to umowami przeniesienia posiadania podpisywanymi na ogół przez P. M. Gdyby natomiast P. M. złożył jeden wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do pakietów i deklarowanych do nich powierzchni (do powierzchni 4 944,45 ha w pakiecie 2 lub S02 oraz do powierzchni 546,41 ha w pakiecie 3) to przy konieczności stosowania modulacji w danych pakietach otrzymałby płatność w dużo mniejszej wysokości (zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego), niż kiedy składa 60 odrębnych wniosków.
W ocenie Dyrektora ARiMR tworzenie przez P. M. wielu spółek, które następnie odrębnie zgłaszały działki rolne, które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie nigdy nie zakwalifikowałyby się do przyznania pomocy (przekraczałyby bowiem powierzchnię 300 hektarów) lub uprawniałyby do zmniejszenia płatności tytułem zastosowania modulacji, jest działaniem obchodzącym prawo. Zawiązywanie przez P. M. wielu spółek cywilnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze gospodarstwa, nie może zostać – zdaniem organu II instancji – uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących na niekorzystnych warunkach oraz ubiegających się o płatności rolnośrodowiskowe.
P. spółka cywilna składała wnioski o przyznanie płatności od roku 2008 (w tym dwa wnioski o przejęcie płatności za rok 2007 i 2006) do roku 2009, a przedmiotem deklaracji spółki były działki stanowiące własność (w imieniu Skarbu Państwa) Agencji Nieruchomości Rolnych, które zgodnie z umową spółki cywilnej zostały wydzierżawione od ANR przez P. M. oraz R. M. Natomiast w latach 2005-2012 o płatności do tych działek ubiegało się (poza stroną) siedem różnych podmiotów, w tym: K. sp. z o.o., A. sp. z o.o., A. sp. z o.o., I. sp. z o.o., S. sp. z o.o., J. sp. z o.o. oraz R. M.
Dyrektor ARiMR przedstawiając sposób powstania spółki wskazał, iż jak wynika z umowy spółki cywilnej P. z dnia 1 marca 2008 r., została ona zawiązana przez P. M. oraz R. M., a wspólnicy wnieśli wkład niepieniężny w postaci prawa dzierżawy nieruchomości rolnych. W dniu 21 kwietnia 2008 r. w B. zostało zawarte porozumienie w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych pomiędzy P. s.c., P. M., R. M., K. sp. z o.o., A. sp. z o.o., A. sp. z o.o. oraz A. sp. z o.o. W związku z wniesieniem przez P. M. do P. s.c. działek nr [...] i [...], P. M. przeniósł posiadanie ww. działek na spółkę. W związku z czym straciły moc umowy przeniesienia posiadania ww. nieruchomości zawarte przez P. M. z A. sp. z o.o. (której wspólnikami są R. M. i P. M.; dodatkowo P. M. był Prezesem Zarządu - osobą uprawnioną do reprezentacji spółki), K. Sp. z o.o. (której wspólnikiem jest P. M.; dodatkowo R. M. była Prezesem Zarządu - osobą uprawnioną do reprezentacji spółki, natomiast P. M. był ustanowionym pełnomocnikiem), A. sp. z o.o. (której wspólnikami są P. M. i K. sp. z o.o., której wspólnikiem jest P. M.; dodatkowo P. M. był Prezesem Zarządu - osobą uprawnioną do reprezentacji spółki). Natomiast w związku z wniesieniem przez R. M. do spółki P. s.c. działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], R. M. przeniosła posiadanie ww. działek na spółkę. Straciły moc umowy przeniesienia posiadania ww. nieruchomości zawarte przez R. M. z K. sp. z o.o.
W ocenie organu II instancji powyższe zestawienie w połączeniu z analizą osobową wymienionych podmiotów wskazuje, że w kolejnych latach grunty deklarowane były przez kolejne podmioty, natomiast przenoszenie posiadania poszczególnych działek było fikcyjne. Natomiast uprawą działek zajmowali się pracownicy wykonujący polecenia P. M., używający jego sprzętu.
Strona w toku postępowania przedstawiła protokół wykonania zlecenia usługi sporządzony pomiędzy P. spółka cywilna, a N. P. M., protokół odbioru robót i fakturę VAT wystawioną przez P. M. Z uwagi na opisaną wyżej strukturę własnościową i organizacyjną spółki cywilnej P., organ odwoławczy uznał przedstawione przez stronę dowody za niewiarygodne, nieświadczące o tym, że na działkach deklarowanych do płatności była prowadzona produkcja roślin. Zdaniem organu nie świadczą o tym także załączone protokoły obmiaru produkcji roślinnej w gospodarstwie, gdzie opisuje się ilość belot siana, jednakże bez wskazania, skąd pochodzą, kiedy zostały zebrane, nadto jak zostały zużytkowane po zbiorze. Powyższe – zdaniem Dyrektora ARiMR – wskazuje, że P. spółka cywilna nie prowadziła samodzielnej działalności, będąc organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M. Stanowiło to zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności.
W tym stanie rzeczy – zdaniem Dyrektora ARiMR – nie sposób uznać, że P. spółka cywilna posiadała grunty rolne w rozumieniu § 2 ust 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i prowadziła na nich działalność rolniczą we własnym imieniu. Ustalony stan faktyczny wykazał związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej. Dlatego też Dyrektor ARiMR podzielił stanowisko organu I instancji, że aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkudziesięciu spółek należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Natomiast wyodrębnienie spółek miało na celu obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia.
Zgłaszanie przez stronę dowodu z zeznań świadków organ uznał za przedłużanie postępowania. Wskazał też, że strona była wzywana w toku postępowania do złożenia dokumentów mogących świadczyć o odrębności gospodarstwa rolnego, jednakże do dnia wydania decyzji przez organ I instancji ich nie przedłożyła.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wniósł P. M. – wspólnik spółki cywilnej "P.".
Sąd I instancji uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), uznał za w pełni zasadne przyjęcie przez organy, że w sprawie nastąpiło sztuczne tworzenie przez skarżącego warunków w celu uzyskania korzyści finansowej, co pozostawało w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i miało na celu ominięcie przepisów. Prawidłowo zatem, zdaniem WSA, organy uznały, że działanie skarżącego wyczerpało przesłanki art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006, co skutkowało odmową przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej, w oparciu o § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w zw. z ww. art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 i art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95.
Sąd uznał, że organy zebrały kompletny materiał dowodowy i na jego podstawie poczyniły prawidłowe, niezbędne ustalenia faktyczne dotyczące okoliczności zawarcia umowy spółki cywilnej P., porozumień w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych między spółkami i członkami rodziny małżonków M., przeanalizowały szczegółowo istniejące powiązania osobowe, rodzinne, pełnione funkcje, co przedstawiły w sposób tabelaryczny. Z powyższego zasadnie wywiodły, że to P. M. wraz z członkami rodziny (byłą żoną – R. M. i synem – D. M.) jest posiadaczem gospodarstwa rolnego i to on prowadzi działalność rolną wykonywaną w sposób zorganizowany, ciągły i na własny rachunek. To P. M. (wspólnik skarżącej spółki cywilnej) uzyskiwał dochody, o czym świadczy ten sam rachunek bankowy dla 87 z 90 spółek funkcjonujących w 2012 r., na który miały być przekazywane wnioskowane płatności. To on także ponosił wydatki związane z działalnością, a więc był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez kilkadziesiąt podmiotów zarejestrowanych jako odrębni producenci rolni, działający jako spółki cywilne i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. P. M. brał także udział w załatwianiu wszystkich spraw prowadzonych dla strony postępowania (jak i wszystkich innych spółek), związanych z bieżącym funkcjonowaniem gospodarstw rolnych, co potwierdzają m.in. załączone przez skarżącego protokoły z dokonanego obmiaru produkcji roślinnej oraz protokoły z inspekcji gospodarstwa rolnego.
W ocenie Sądu ustalone przez organy orzekające fakty i okoliczności prowadzenia działalności przez spółkę cywilną P. (ta sama siedziba, ten sam rachunek bankowy, ci sami wspólnicy, wzajemne przekazywanie sobie posiadanych gruntów rolnych, na których prowadzona była działalność rolna) zasadnie wskazują, że spółka ta została zawiązana w celu podzielenia łącznie posiadanego areału ziemi na mniejsze gospodarstwa, celem obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej według kryteriów wielkości gospodarstwa i zasady, że płatność jest uzależniona od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z jego wzrostem.
Sąd podzielił wnioski i oceny organów, że ustalone w rozpoznawanej sprawie i wykazane w formie zestawienia tabelarycznego "multiplikowanie" spółek cywilnych i prawa handlowego nie stanowi uzasadnionej okolicznościami formy prowadzenia działalności rolniczej, a jest przejawem działania nastawionego na uzyskanie płatności w wyższej niż dopuszczalna kwota i takie działania nie mogą być uznane za pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących w m.in. programie rolnośrodowiskowym, jak w kontrolowanej sprawie. Program rolnośrodowiskowy ma bowiem na celu poprawę środowiska rolnego i obszarów wiejskich poprzez przywracanie walorów lub utrzymanie cennych siedlisk przyrodniczych użytkowanych rolniczo, wsparcie terenów prowadzących produkcję ekologiczną w rolnictwie. Rolnictwo ekologiczne z racji konieczności stosowania określonych metod uprawy w warunkach polskich raczej dotyczy gospodarstw o areale nieprzekraczającym 100 ha i inaczej na takiej wielkości powierzchni kształtuje się dochodowość oraz kosztowość. Z tej racji legislator krajowy wprowadził system preferujący mniej powierzchniowe gospodarstwa. Jak wskazano w pkt 25 preambuły rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE Nr L 30 z dn. 31.01.2009 r.) - systemy wsparcia w ramach WPR przewidują bezpośrednie wsparcie dochodów mające na celu zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich. Aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzieleniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne dla uzyskania takiego wsparcia. Zdaniem Sądu przyznanie wnioskowanej pomocy spółce cywilnej P. byłoby sprzeczne z tak unormowanymi celami wsparcia.
WSA uznał, że organy przeprowadziły postępowanie zgodnie z art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i § 2 , art. 80 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. M. - wspólnik spółki cywilnej "P.", zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W., a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucił:
I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 w zw. z art. 4 oraz art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE Nr L 277 z dnia 21 października 2005 r., s. 1; dalej: rozporządzenie nr 1698/2005) przez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące pominięciem przez Sąd zbadania, czy wola ewentualnego obejścia ograniczeń wynikających z wielkości powierzchni gospodarstwa rolnego, uniemożliwiałaby osiągnięcie celów wsparcia, zakładanych wyżej wskazanymi przepisami,
2. art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 w zw. z art. 4 w zw. z art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, przez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące pominięciem przez Sąd zbadania, czy zamierzona korzyść w rozumieniu ww. art. 5 ust. 3 rozporządzenia byłaby sprzeczna z celami systemu wsparcia wynikającymi z przepisów art. 4 oraz art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005,
3. art. 4 i art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące nieustaleniem, jakie są cele systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, co doprowadziło Sąd do niewłaściwej kontroli zastosowania przez organy art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006. Do uchybienia tego doszło, poprzez błędną, rozszerzającą wykładnię polegającą na przyjęciu w skarżonym wyroku, iż definiowanym w przedmiotowej normie wspólnotowej "celem wsparcia" jest pomoc wyłącznie mniejszym gospodarstwom (do 100ha) z pominięciem gospodarstw wielkoobszarowych, podczas gdy tego typu "cel" nie został w tej regulacji przewidziany, a ograniczenie degresywności pomocy wprowadzone zostało na poziomie prawa krajowego tj. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Sąd błędnie uznał, że tego typu ograniczenie określa samo w sobie "cel systemu wsparcia", a cel w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 można wywieść jedynie z regulacji wspólnotowej,
4. art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 w zw. z art. 4 w zw. z art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, poprzez ich błędną wykładnię, a następnie błędne zastosowanie skutkujące pominięciem obligatoryjnego ustalenia, czy w przypadku gdyby spółka starała się tworzyć sztuczne warunki dla uzyskania pomocy z systemu wsparcia, wykluczałoby to osiągnięcie jakiegokolwiek celu tego wsparcia, a spółka uzyskałaby wyłącznie korzyść sprzeczną z celami tego systemu,
5. art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 w zw. z art. 4 w zw. z art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, poprzez ich nieprawidłową wykładnię i błędne zastosowanie, pomijające analizę zasadności prowadzenia przez wspólników "P." s.c., działalności w formie spółki cywilnej pozwalającej na optymalizację kosztów produkcji rolnej, a także realizacji reguły współdziałania wspólników w działalności rolnej, wzajemnego wspomagania się sprzętem i siłą roboczą przez wspólników, co doprowadziło do nieuprawnionego uznania, że stworzyli oni sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać wyłącznie korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia,
6. art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 w zw. z art. 4 w zw. z art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, poprzez ich nieprawidłową wykładnię, pomijającą analizę zasadności prowadzenia przez spółkę "P." gospodarstwa rolnego i kontynuowania zaciągniętych przez poprzednich posiadaczy gruntów, należących do gospodarstwa spółki, zobowiązań wieloletnich ONW i RŚ. Uchybienie to doprowadziło do nieuprawnionego uznania, że stworzyli oni sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać wyłącznie korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, bez uwzględnienia okoliczności, iż działanie beneficjenta może mieć inne uzasadnienie niż tylko wzrost płatności w ramach systemu wsparcia,
7. art. 2 pkt h rozporządzenia nr 1698/2005 w zw. art. 3 pkt 3 ustawy o systemie ewidencji producentów, przez ich nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, że P. M. będący wspólnikiem spółki cywilnej miał być beneficjentem w rozumieniu rozporządzenia nr 1698/2005, podczas gdy beneficjentem mającym otrzymać wsparcie mogła być jedynie spółka cywilna "P.",
8. art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 w zw. z art. 2 pkt h rozporządzenia nr 1698/2005, przez jego nieprawidłową wykładnię, przyjmującą że do oceny tego, czy zostały stworzone sztuczne warunki wymagane do otrzymania wsparcia, konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia beneficjentów, a więc nie tylko samego wnioskodawcy, tj. utworzonej spółki, ale i podmiotów tworzących tę spółkę, w ewentualnym celu uzyskania korzyści,
II. Wyrokowi zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
9. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i 2, art. 78 k.p.a., przez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące oddaleniem przez Sąd skargi, pomimo niedopuszczenia przez organ drugiej instancji żądania skarżącego, przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków na okoliczność samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz sposobu współdziałania wspólników w zakresie optymalizacji kosztów działalności gospodarczej, nieuwzględnienia złożonych dowodów z dokumentów, co skutkowało nienależytym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, a także niezasadnym przyjęciem przez Sąd, że zostały stworzone sztuczne warunki dla otrzymania płatności z systemu wsparcia, uchybienie to miało więc istotny wpływ na wynik sprawy,
10. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 k.p.a., przez ich niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało oddaleniem skargi oraz przyjęcie, że spółka cywilna "P." powstała sztucznie, celem działania nastawionego na uzyskanie płatności w wyższej niż dopuszczalna kwota, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż spółka ta została utworzona, a następnie działała zgodnie z przepisami obowiązującego prawa, bez jakichkolwiek znamion "sztuczności". Sąd pierwszej instancji dokonując badania legalności działania organów pominął natomiast wszelkie okoliczności i aspekty świadczące o zasadności ekonomicznej prowadzenia działalności rolniczej i prowadzenia gospodarstwa spółki w formie spółki cywilnej. Sąd zaakceptował odmowę organów przeprowadzenia dowodów na wspomniane w zdaniu poprzedzającym okoliczności, dowodów na okoliczności uzasadniających prowadzenie działalności w formie spółki cywilnej, aprobując wady postępowania dowodowego przed organami mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Za przedwczesne i niezasadne wnoszący skargę kasacyjną uznał zatem przyjęcie przez Sąd, że zostały stworzone sztuczne warunki dla otrzymania płatności z systemu wsparcia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
11. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, 78 § 1 i 2, 80 i 107 § 3 k.p.a. i nieodniesienie się przez Sąd, w uzasadnieniu wyroku do zarzutów skarżącego odnośnie potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego, przez m.in. niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie przez organ dowodów z zeznań świadków i złożonych do akt sprawy dokumentów, co doprowadziło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a także nieprawidłowego sporządzenia uzasadnienia wyroku. Lakoniczne stwierdzenie w uzasadnieniu skarżonego wyroku, iż: "w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, a stan faktyczny sprawy - w ocenie Sądu - został ustalony prawidłowo" nie wyczerpuje wymogów właściwego uzasadnienia wyroku z art. 141 § 4 p.p.s.a. Tylko zaś przy prawidłowym, zgodnym z przywołanymi regułami, uzasadnieniu możliwe jest poznanie motywów wyroku oraz dokonanie ich oceny. Sąd powinien tak wytłumaczyć motywy rozstrzygnięcia, by w wyższej instancji mogła zostać oceniona jego prawidłowość. Uzasadnienie wyroku powinno zatem umożliwiać jego kontrolę. Wada ta stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., które w sposób oczywisty mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
12. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 97 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a., a także art. 2 Konstytucji RP, przez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do zarzutu naruszenia przez organ wszystkich wskazywanych wyżej przepisów, co uniemożliwia pełną kontrolę instancyjną skarżonego wyroku. Brak wyjaśnienia w uzasadnieniu orzeczenia motywów, którymi Sąd się kierował i ograniczenie się do stwierdzenia jednym zwrotem, że zarzuty skargi są niezasadne lub zupełne pominięcie w uzasadnieniu odniesienia się do niektórych zarzutów, stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., które w sposób oczywisty mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
13. art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a. a także art. 97 § 4 k.p.a., przez nieprzeprowadzenie na wniosek strony dowodów uzupełniających z dokumentów, niezbędnych do całościowego wyjaśnienia istotnych wątpliwości zachodzących w sprawie, co miało istotny wpływ na niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i jej wynik.
14. art. 133 § 1 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z naruszeniem art. 77 § 1, 78 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a. przez oddalenie skargi, w sytuacji gdy koniecznym było żądanie uzupełnienia przez organ akt administracyjnych sprawy, a także dokonanie przez Sąd kontroli legalności ustaleń organu, przy braku analizy akt administracyjnych sprawy. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 156 § 1 p.p.s.a., sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Stosownie zaś do § 3 powołanego artykułu, jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że na podstawie przytoczonych uregulowań w rozpoznawanej sprawie zasadne było sprostowanie w zaskarżonym wyroku oczywistej omyłki w oznaczeniu strony. Z akt sprawy wynika bowiem, że postępowanie administracyjne zainicjowane zostało wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej przez spółkę cywilną "P." - wspólnikami której są P. i R. M. Spółka ta była adresatem decyzji, zaskarżonych do Sądu I instancji. Skargę złożył wprawdzie P. M. - wspólnik spółki cywilnej - jednocześnie jednak wykazał swe umocowanie do jednoosobowego reprezentowania spółki złożoną do akt umową. Ponadto na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zarówno P. M. jak i umocowany w sprawie pełnomocnik twierdzili, że P. M. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł w imieniu ww. spółki cywilnej.
W tym stanie rzeczy uznać należało, że Sąd I instancji oznaczył stronę skarżącą w sposób nieprawidłowy. Skład orzekający przychyla się do prezentowanego w orzecznictwie poglądu, co do możliwości sprostowania w sentencji wyroku oczywistej omyłki w oznaczeniu strony (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt I GSK 1880/13 i powołane tam orzeczenia).
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt. 1 wyroku.
Przystępując do rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej przypomnieć trzeba, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami kasacyjnymi, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, z przyczyn wymienionych w § 2 tego przepisu, które w tej sprawie nie zachodzą.
Mając powyższe na uwadze skład orzekający uznał, że skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona. Podstawy, na których została oparta, nie znajdują bowiem usprawiedliwienia.
I tak, wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania nie uzasadnia zarzut błędnej wykładni art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 w zw. z art. 4 w zw. z art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005.
Pierwszy z powołanych przepisów (art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006) stanowi, że bez uszczerbku dla przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.
Kwestia interpretacji tego przepisu wymaga uwagi, że - poza sporem - analogiczną regulację zawiera rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 (Dz. Urz. UE Nr L 25 z 27 stycznia 2011 r., str. 8; dalej: rozporządzenie nr 65/2011) w art. 4 ust. 8. Trybunał Sprawiedliwości dokonał wykładni tego przepisu w wyroku z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt C-434/12. Orzekł, że: 1) przepis ten należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. 2) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.
Zdaniem składu orzekającego NSA, analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA prowadzi do jednoznacznego wniosku, że Sąd ten w motywach rozstrzygnięcia w całej rozciągłości oparł się na takim właśnie rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006.
Oczywiste natomiast jest, że to prawidłowo interpretowany przepis prawa materialnego przesądza jakie ustalenia faktyczne muszą być poczynione w sprawie, aby przepis ten mógł znaleźć prawidłowe zastosowanie.
W świetle przedstawionej wyżej wykładni art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006, według NSA, Sąd I instancji - wbrew zarzutom naruszenia przepisów postępowania sformułowanym w skardze kasacyjnej - miał uzasadnione podstawy by stwierdzić, że organ przeprowadził postępowanie nie uchybiając przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego.
W sprawie dokonano bowiem ustaleń - niespornych zresztą - co do utworzenia przez P. M. i członków jego rodziny licznych podmiotów ubiegających się o płatności, zbadano okoliczności dotyczące powiązań osobowych z uwzględnieniem pełnionych przez te osoby funkcji, oceniono porozumienia w sprawie przenoszenia posiadania nieruchomości rolnych między tymi podmiotami. W szczególności nie jest w skardze kasacyjnej kwestionowane, że P. i R. M. - jak ustalił organ, czemu dał wyraz w uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.) i które to ustalenia Sąd I instancji uznał za prawidłowe - utworzyli 10 spółek, w których są jedynymi wspólnikami i 80 spółek cywilnych i spółek z o.o. w których jedno z nich jest wspólnikiem. Podmioty te deklarowały do płatności rolnośrodowiskowej w 2009 r. w pakiecie 2 lub S02 i pakiecie 3 odpowiednio 4.944,45 i 546,41 ha.
Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że w pełni trafnie okoliczności te uznano za obiektywne i pozwalające na ocenę możliwości spełnienia celu zamierzonego przez system wsparcia EFRROW. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Nr 1698/2005, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: a) poprawy konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji; b) poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich poprzez wspieranie gospodarowania gruntami; c) poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej. WSA nie wskazał wprost na teść przytoczonego przepisu, w uzasadnieniu odwołał się jednak do celu poprawy jakości życia na obszarach wiejskich.
Zdaniem NSA nie powinno budzić natomiast wątpliwości, że cel popierania jakości życia na obszarach wiejskich - w rozumieniu cytowanego art. 4 ust. 1 lit. c - nie może być uznany za spełniony w sytuacji, gdy poszczególne działki ewidencyjne stanowiące składnik gospodarstwa rolnego są w kolejnych latach deklarowane przez kolejne spółki, które swobodnie przenoszą między sobą posiadanie działek.
Za trafne uznać należy stwierdzenie, że składanie przez utworzone podmioty kilkudziesięciu odrębnych wniosków i zgłoszenie w nich działek rolnych, które - zgłoszone łącznie - nie kwalifikowałyby się do przyznania pomocy z uwagi na przekroczenie powierzchni 300 hektarów lub uprawniałyby do zmniejszenia płatności, jest stworzeniem sztucznych warunków - w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006.
W świetle przedstawionych okoliczności zachodziły także podstawy do stwierdzenia zamierzonej koordynacji pomiędzy powiązanymi podmiotami. Tak więc należy uznać, że prawidłowo oceniony został również element subiektywny stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności aby uzyskać korzyści, sprzeczne z celami systemu wsparcia.
W tym stanie rzeczy, chybione są zarzuty sformułowane w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej, że w wyniku błędnej wykładni art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 wadliwie nie zbadano, czy wola ewentualnego obejścia ograniczeń wynikających z wielkości powierzchni gospodarstwa uniemożliwiła osiągnięcie celów zakładanych wskazanymi przepisami, jak i że nie zbadano, czy zamierzona korzyść - w rozumieniu powoływanego wyżej przepisu - byłaby sprzeczna z celami wynikającymi z rozporządzenia nr 1698/2005.
Zwrócenia uwagi wymaga przy tym, że zarzutem naruszenia przepisów prawa materialnego nie można skutecznie podważać ustaleń faktycznych sprawy. Zarzuty naruszenia przepisów procesowych sprowadzają się w tej sprawie zaś się do wadliwego - zdaniem strony - pominięcia wniosków dowodowych na okoliczność samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz sposobu współdziałania wspólników w zakresie optymalizacji kosztów działalności gospodarczej, w szczególności wniosków o przesłuchanie świadków.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. trzeba podnieść, że kwestie obowiązku organów zebrania i rozpatrzenia materiałów dowodowych w sprawach z wniosku o płatność rolnośrodowiskową reguluje – odmiennie – art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Co do zarzutu naruszenia art. 75 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. należy zaś wskazać, że zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Według zaś art. 78 § 1 tej ustawy, żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.
W rozpoznawanej sprawie jednakże, po pierwsze organ miał uzasadnione podstawy by przyjąć, że wnioski dowodowe zostały złożone dla przedłużenia postępowania, jeśli wziąć pod uwagę, że mimo wezwań strona nie przedłożenia właściwych dokumentów podważających ustalenia poczynione przez organ. Ponadto w świetle wykładni art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 trzeba uznać, że okoliczności, na które składano wnioski dowodowe, w istocie nie mogły mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Ewentualne prowadzenie ekonomicznie uzasadnionej działalności przez spółkę, fakt jej utworzenia i działania zgodnie z prawem nie podważa bowiem automatycznie ustaleń - w świetle całokształtu okoliczności – że utworzenie tego podmiotu, jako jednego z wielu - miało na celu stworzenie warunków, w sposób sztuczny, wyłącznie dla uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Nie można bowiem twierdzić, że służy poprawie jakości życia na obszarach wiejskich oraz popiera różnicowanie działalności gospodarczej przyznawanie płatności z obejściem prawem przewidzianych ograniczeń związanych z areałem przez fakt powiązań w istocie tym samym podmiotom. Ocena dowodów w tym zakresie nie przekroczyła zatem granic swobody, przewidzianej art. 80 k.p.a.
W konsekwencji, skoro w sprawie nie zostały skutecznie podważone ustalenia stanu faktycznego - zastosowanie art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 nie może budzić uzasadnionych zastrzeżeń.
Odnośnie zarzutu naruszenia pozostałych - wskazanych w podstawach skargi kasacyjnej - przepisów prawa materialnego, a to art. 2h, art. 4 i 39 (bez wskazania jednostek redakcyjnych) rozporządzenia nr 1698/2005 i art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności – należy podkreślić, że przepisów tych WSA nie powołał w motywach rozstrzygnięcia, nie dokonywał ich wykładni.
Nietrafny jest też zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Skład orzekający podziela natomiast wyrażany na gruncie cytowanego przepisu pogląd, że uregulowane nim postępowanie dowodowe ma charakter wyjątku, jego zastosowanie musi przeto być rozumiane zawężająco. Celem art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ponowne, czy też uzupełniające ustalenie stanu faktycznego w sprawie, lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. W dodatku może on mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd poweźmie wątpliwości co do prawidłowości ustaleń faktycznych – co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2331/13).
Nie znajduje usprawiedliwienia także oparcie skargi na uchybieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. Według zdania pierwszego tego przepisu, sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Za naruszeniem obowiązku tej regulacji trafnie uznaje się takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, które doprowadza do przedstawienia przez sąd administracyjny I instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1648/13). Zarzutem uchybienia temu przepisowi nie można zatem wykazywać ewentualnego naruszenia przez organ przepisów art. k.p.a. – jak czyni to skarga kasacyjna.
Nie można się też zgodzić z autorem skargi kasacyjnej, że WSA naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a., określający wymogi uzasadnienia wyroku. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jedynie, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Analiza pisemnych motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia przeczy temu, że nieznane pozostają przesłanki, którymi kierował się Sąd I instancji. Ponadto - co ważne - naruszenie przepisów postępowania może być skuteczną podstawą kasacyjną tylko wówczas, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Przesłanka ta w sprawie nie została wykazania.
Na koniec należy wskazać, że niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. Według tego przepisu, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Poza sporem w rozpatrywanym przypadku uprzednio Sąd I instancji wydał już w sprawie wyrok. Dotyczył on jednak wyłącznie podmiotowości spółki cywilnej i nie ma żadnego uzasadnienia oparcie skargi na podstawie naruszenia wyrażonej wcześniej oceny prawnej czy wskazań co do dalszego postępowania.
Z tych wszystkich względów skład orzekający uznał, że podstawy kasacyjne nie znajdują usprawiedliwienia.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. 2 wyroku.
Postanowienie w przedmiocie kosztów (pkt 3) znajduje uzasadnienie w art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013, poz. 490).