II GSK 2107/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-08-06
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo jazdyuchylenie uprawnieńwznowienie postępowaniafałszywe zaświadczeniekodeks postępowania administracyjnegoprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa o kierujących pojazdamiruch drogowy

NSA oddalił skargi kasacyjne RPO i P.K. dotyczące uchylenia uprawnień do kierowania pojazdami, potwierdzając, że wznowienie postępowania nie pozwala na sanowanie braków formalnych poprzez uzupełnienie dokumentacji.

Sprawa dotyczyła uchylenia uprawnień do kierowania pojazdami po wznowieniu postępowania, w związku z ujawnieniem, że zaświadczenie o ukończeniu szkolenia było fałszywe. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę P.K. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne Rzecznika Praw Obywatelskich i P.K., uznając, że wznowienie postępowania na podstawie fałszywych dowodów nie pozwala na uzupełnienie braków formalnych poprzez przedłożenie nowego zaświadczenia o szkoleniu, a decyzja o uchyleniu uprawnień była prawidłowa.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne Rzecznika Praw Obywatelskich oraz P.K. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach o uchyleniu uprawnień do kierowania pojazdami po wznowieniu postępowania. Podstawą wznowienia było stwierdzenie, że dowody, na których oparto pierwotną decyzję o wydaniu prawa jazdy, okazały się fałszywe (co potwierdził wyrok karny). Skargi kasacyjne zarzucały m.in. naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących uzupełniania braków formalnych i rozpoznania istoty sprawy. RPO argumentował, że w sytuacji wznowienia postępowania i konieczności rozpoznania sprawy, niedopuszczalne jest wezwanie do uzupełnienia braków formalnych podania inicjującego postępowanie "zwykłe", a decyzja została wydana przedwcześnie. P.K. podnosiła zarzuty naruszenia zasad postępowania, w tym zasady zaufania do organów państwa i słusznego interesu obywatela, a także zaniechania wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. NSA oddalił obie skargi. Sąd podkreślił, że zasada trwałości decyzji ostatecznych nie jest bezwzględna i może być wzruszona w przypadkach przewidzianych prawem, w tym poprzez wznowienie postępowania. Wskazał, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. (fałszywe dowody) obliguje organ do ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji uchylającej dotychczasową lub odmawiającej jej uchylenia. NSA stwierdził, że w sytuacji, gdy pierwotna decyzja została wydana na podstawie fałszywego zaświadczenia o ukończeniu szkolenia, nie ma możliwości sanowania tego braku poprzez uzupełnienie dokumentacji w toku postępowania wznowieniowego. Decyzja o wydaniu prawa jazdy jest decyzją związaną, a art. 7 k.p.a. (uwzględnianie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli) nie ma zastosowania w tym przypadku. NSA odrzucił również zarzuty P.K. dotyczące wadliwości postępowania wyjaśniającego i naruszenia zasady zaufania, wskazując na związanie ustaleniami wyroku karnego oraz na formalne braki skargi kasacyjnej P.K.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, w postępowaniu wznowionym na podstawie fałszywych dowodów nie ma możliwości sanowania braków formalnych poprzez uzupełnienie dokumentacji.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że postępowanie wznowieniowe ma na celu weryfikację wadliwości pierwotnego postępowania, a nie uzupełnianie braków formalnych. Decyzja o wydaniu prawa jazdy jest decyzją związaną, a art. 7 k.p.a. nie ma zastosowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (21)

Główne

k.p.a. art. 16 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada trwałości decyzji ostatecznych nie jest bezwzględna i może być wzruszona w przypadkach przewidzianych prawem.

k.p.a. art. 64 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ma zastosowanie na etapie badania wniosku i jego formalnej poprawności, nie zaś po wszczęciu postępowania lub w postępowaniu wznowieniowym.

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania w przypadku, gdy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.

k.p.a. art. 149 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do istoty sprawy.

k.p.a. art. 149 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Przedmiot postępowania wznowieniowego.

k.p.a. art. 151 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozstrzygnięcia organu w postępowaniu wznowieniowym.

k.p.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji w granicach sprawy.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA.

u.k.p. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Decyzja o wydaniu prawa jazdy jest decyzją związaną.

u.k.p. art. 11

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Pozytywne przesłanki wydania decyzji o wydaniu prawa jazdy, w tym ukończenie szkolenia.

u.k.p. art. 27 § 4

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia kierowców.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Nie ma zastosowania do decyzji związanych w postępowaniu wznowieniowym.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada zaufania nie może być podstawą do sanowania wadliwego postępowania opartego na fałszywych dowodach.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia bez wskazania jednostki redakcyjnej jest wadliwy formalnie.

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania w przypadku, gdy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.

k.p.a. art. 217 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zaświadczenie jako urzędowe potwierdzenie faktów lub stanu prawnego.

p.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Warunki dopuszczalności przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.

p.p.s.a. art. 11

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego.

p.p.s.a. art. 12

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.k.p. art. 23 § 2

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Zakres zajęć w programie szkolenia kierowców.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wznowienie postępowania na podstawie fałszywych dowodów nie pozwala na uzupełnienie braków formalnych poprzez przedłożenie nowego zaświadczenia o szkoleniu. Decyzja o wydaniu prawa jazdy jest decyzją związaną, a art. 7 k.p.a. nie ma zastosowania w postępowaniu wznowieniowym. Związanie sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego.

Odrzucone argumenty

Możliwość sanowania braków formalnych w postępowaniu wznowieniowym. Naruszenie zasady zaufania do organów państwa i słusznego interesu obywatela. Zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i pominięcie wniosków dowodowych skarżącej. Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przez Sąd wyjścia poza granice sprawy i niepoczynienie ustaleń własnych.

Godne uwagi sformułowania

nie ma możliwości sanowania w ramach prowadzonego postępowania wznowieniowego braku zgodnego ze stanem rzeczywistym zaświadczenia o odbyciu szkolenia decyzja o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, jest tzw. decyzją związaną nie jest zobowiązany do wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, zgodnie z art. 7 k.p.a. wadą postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 19 lutego 2016 r. był brak znajomości stanu faktycznego przez organ prowadzący to postępowanie, co skutkowało wydaniem rozstrzygnięcia w oparciu o sfałszowane przez jego podjęciem dowody

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

sprawozdawca

Wojciech Kręcisz

przewodniczący

Zbigniew Czarnik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku fałszywych dowodów, zwłaszcza w kontekście wydawania decyzji związanych, takich jak prawo jazdy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania z powodu fałszywych dowodów, gdzie pierwotna decyzja została wydana na podstawie fałszywego zaświadczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawem jazdy i konsekwencjami posługiwania się fałszywymi dokumentami, co ma znaczenie praktyczne dla wielu obywateli.

Fałszywe zaświadczenie o kursie prawa jazdy: czy można to naprawić po latach?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 2107/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Zbigniew Czarnik
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1759/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-07-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 8, art. 16 § 1, art. 77, art. 145 § 1, art. 151 § 1, art. 217, art. 64 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 134 § 1, art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 622
art. 10 ust. 1, art. 11, art. 12 art. 23, art. 27
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych Rzecznika Praw Obywatelskich oraz P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1759/22 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 17 października 2022 r. nr SKO.K/41.3/1473/2022/14395/AW w przedmiocie uchylenia uprawnień do kierowania pojazdami po wznowieniu postępowania oddala skargi kasacyjne.
Uzasadnienie
UZASADNIENIE rękopis
Wyrokiem z dnia 20 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1759/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę P. K. (dalej zwanej "skarżącą") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 17 października 2022 r., nr SKO.K/41.3/1473/2022/14395/AW, w przedmiocie uchylenia uprawnień do kierowania pojazdami, po wznowieniu postępowania.
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił Rzecznik Praw Obywatelskich, zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości, rozpoznanie skargi i jej uwzględnienie na podstawie art. 188 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej zwanej: "p.p.s.a."), ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) w oparciu o podstawę z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., że został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. z naruszeniem art. 149 § 1 i 2 k.p.a. i art. 64 § 2 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sytuacji, gdy po wznowieniu postępowania i stwierdzeniu zaistnienia przesłanki wznowieniowej zachodzi konieczność rozpoznania istoty sprawy, niedopuszczalne jest wezwanie do uzupełnienia braków formalnych podania inicjującego postępowanie "zwykłe";
2) w oparciu o podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., że został wydany z naruszeniem przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, tj. z naruszeniem art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z § 10 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 231 ze zm.) w zw. z wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasadą zaufania wynikającą z art. 8 k.p.a., prawa unijnego oraz art. 2 Konstytucji RP, poprzez oddalenie skargi w sytuacji, w której była ona uzasadniona, gdyż kontrolowana przez Sąd decyzja została wydana przedwcześnie, a jej wydanie, w świetle przywołanych zasad ogólnych i zgodnie z § 10 przywołanego rozporządzenia, powinno zostać poprzedzone wezwaniem do wylegitymowania się przez skarżącą, w odpowiednim terminie, spełnieniem przesłanki do wydania prawa jazdy, o której mowa w art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (aktualny t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 622 ze zm.).
Skargę kasacyjną złożyła również skarżąca, zaskarżając wydany wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania, o których mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z:
- art. 7 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) poprzez wydanie zaskarżonego wyroku z rażącym naruszeniem słusznego interesu skarżącej, a także z naruszeniem zasad sprawiedliwości społecznej, zasady zaufania skarżącej do organów państwa (na które to elementy zwracał uwagę Rzecznik Praw Obywatelskich w niniejszej sprawie) oraz z pominięciem oceny konsekwencji wydania zaskarżonego wyroku względem skarżącej i skutków wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta M. z dnia 19 lutego 2016 roku w sprawie wydania skarżącej P. K. (poprz. M.) prawa jazdy kategorii B
- art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i nierozpoznanie (pominięcie) zgłoszonych przez skarżącą wniosków dowodowych w skardze, a przeprowadzenie których to dowodów pozwalałoby dojść do ustalenia prawdy obiektywnej w niniejszej sprawie i uzasadniałoby uwzględnienie wniesionej przez skarżącą skargi;
b. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przez Sąd wyjścia poza granice sprawy i niepoczynienie ustaleń własnych - do czego to Sąd był zobowiązany zgodnie z dyspozycją w/w przepisu, co powinno skutkować uwzględnieniem skargi i służyłoby zapobiegnięciu wystąpienia stanu naruszenia słusznego interesu skarżącej a także naruszenia zasad sprawiedliwości społecznej oraz zasady zaufania skarżącej do organów państwa, w związku z zapadłym wyrokiem;
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Skarżąca zrzekła się rozprawy, a także wniosła o zwrócenie się do Krajowego Rejestru Karnego, celem uzyskania informacji czy skarżąca popełniła czyny zabronione w związku z bezpieczeństwem w ruchu drogowym, tj. czy była karana za przestępstwa na szkodę bezpieczeństwa w ruchu lądowym, zwrócenie się do KMP Tychy, celem uzyskania informacji czy na koncie skarżącej zostały odnotowane punkty karne w związku z posiadanym przez nią dokumentem prawa jazdy kat B, tj. czy popełniła wykroczenia związane z ruchem lądowym, a następnie o dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z treści uzyskanej w ww. sposób dokumentacji, celem ustalenia czy skarżąca dopuściła się jakichkolwiek czynów zagrażających bezpieczeństwu w ruchu lądowym, czy prowadzenie przez nią pojazdu zagraża bezpieczeństwu w ruchu lądowym oraz dla celów wykazania przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniesionej przez skarżącą skargi (w tym wykazanie słusznego interesu skarżącej w wydaniu takiego rozstrzygnięcia, przy jednoczesnym braku wpływu dotychczasowego posiadania prawa jazdy kat. B przez skarżącą na bezpieczeństwo ruchu lądowego). Podkreśliła, że wnioski dowodowe nie zostały rozpoznane (zostały pominięte) przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Odpowiadając na skargę kasacyjną organ administracji wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia 24 kwietnia 2024 r. Rzecznik Praw Obywatelskich, wobec rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 19 marca 2024 r. trzech tożsamych spraw (II GSK 2109/23, II GSK 2113/23 i II GSK 2120/23) oświadczył, że podtrzymuje swoje stanowisko i wnosi jak dotychczas.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Obie skargi kasacyjne nie są zasadne i nie zasługują na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w przedmiocie uchylenia – po wznowieniu postępowania – decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta M. w sprawie wydania stronie skarżącej prawa jazdy kategorii B, a w konsekwencji odmowy jego wydania stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika – najogólniej rzecz ujmując – że organ administracji publicznej zasadnie, po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta M. z dnia 19 lutego 2016 r., uchylił tę decyzję i odmówił wydania stronie prawa jazdy kategorii B. Zwłaszcza, że wbrew stanowisku prezentowanemu przez Rzecznika Praw Obywatelskich nie ma możliwości sanowania w ramach prowadzonego postępowania wznowieniowego braku zgodnego ze stanem rzeczywistym zaświadczenia o odbyciu szkolenia w ośrodku szkolenia kierowców, które okazało się fałszywe, zaś przepis art. 64 § 2 k.p.a. ma zastosowanie na etapie badania wniosku strony i jego formalnej poprawności, nie zaś już po wszczęciu postępowania, a tym bardziej na etapie postępowania wznowieniowego.
Skargi kasacyjne, których zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadniają twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej Rzecznika, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie, w punkcie wyjścia – oraz w korespondencji do stanowiska wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny, między innymi, w wyrokach z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 145/23, sygn. akt II GSK 242/23 oraz sygn. akt 246/23, które zapadły na gruncie tożsamych stanów faktycznych oraz tożsamego stanu prawnego – wymaga przede wszystkim podkreślenia, że jakkolwiek zasada trwałości decyzji ostatecznych, o której mowa w art. 16 § 1 k.p.a., służy realizacji podstawowych dla porządku prawnego zasad prawa, a mianowicie, bezpieczeństwa prawego, pewności prawa, zaufania do państwa i stanowionego prawa oraz ochrony praw nabytych, co motywowane jest potrzebą zapewnienia stabilności i pewności stosunków administracyjnoprawnych w przestrzeni czasu, to jednak – co nie jest bez znaczenia z punktu widzenia prawidłowej rekonstrukcji systemowego kontekstu obowiązywania art. 145 – art. 145b w związku z art. 151 k.p.a. oraz konsekwencji tego stanu rzeczy – nie ma ona charakteru bezwzględnie obowiązującego. Przepis art. 16 § 1 k.p.a. wprost bowiem stanowi, że uchylenie lub zmiana takich decyzji – to jest decyzji ostatecznych – stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tyko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych, co prowadzi do wniosku, że trwałość decyzji nie jest równoznaczna z ich niezmienialnością, lecz polega na ograniczeniu możliwości ich wzruszania tylko do przypadków określonych przez przepisy ogólnego postępowania administracyjnego.
Uzasadnieniem potrzeby istnienia (i zarazem stosowania) konstrukcji prawnych, których celem jest wyeliminowanie z obrotu wadliwej decyzji, jest zaś – jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 maja 2015 r. w sprawie P 46/13 – "[...] konstytucyjna zasada praworządności (legalizmu), która odnosi się też do działalności orzeczniczej organów administracji publicznej. Rezultatem zastosowania takich konstrukcji jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem, a co najmniej eliminacja stanu niezgodnego z prawem."
Z całą pewnością przepisem, o którym mowa w art. 16 § 1 k.p.a. jest, między innymi, art. 145 § 1 k.p.a. (w związku z art. 151 § 1 k.p.a.), który dotyczy instytucji wzruszalności decyzji ostatecznej w związku z istotnymi wadami postępowania, które mogły mieć wpływ na wydanie tej decyzji – a więc innymi słowy, wzruszenia decyzji ostatecznej ze skutkiem ex nunc z powodów związanych z ochroną legalności.
Stąd też, istota wznowienia postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia (zweryfikowania), czy dana wada postępowania – a mianowicie, jedna z wad enumeratywnie wymienionych w przywołanym przepisie prawa – nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia, zaś postępowanie prowadzone we wskazanym nadzwyczajnym trybie wzruszania decyzji ostatecznych – z uwagi na jego cele oraz funkcje – stanowi odrębne postępowanie (nadzwyczajne), które toczy się w zakresie odnoszącym się do oceny istnienia przesłanki (przesłanek) wznowienia określonych w art. 145 § 1 k.p.a. i w takim też zakresie – co należy podkreślić – kontroli sądowej podlega wydane we wznowionym postępowaniu oraz kończące je rozstrzygnięcie organu administracji.
Nie ma przy tym – co należy podkreślić – innego sposobu zakończenia wymienionego postępowania, niż ten, który został określony w przepisie art. 151 § i § 2 k.p.a. (z zastrzeżeniem oczywiście sytuacji zaktualizowania się w tym postępowaniu przesłanek jego bezprzedmiotowości skutkującej potrzebą jego umorzenia), który określa również – jeżeli nie przede wszystkim, a to wobec logiki oraz celu i funkcji instytucji wznowienia postępowania – przesłanki podejmowania rozstrzygnięć, o których w nim mowa. Jeżeli z przywołanego przepisu prawa wynika, że po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do istoty sprawy – to bowiem art. 149 § 2 k.p.a. określa przedmiot tego postępowania – organ administracji wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b (pkt 1), albo decyzję, którą uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (pkt 2) albo, w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, wydaje decyzję, w której stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (§ 2), to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że ich podjęcie jest – najogólniej rzecz ujmując – determinowane stwierdzeniem istnienia podstawy (podstaw) wznowienia albo brakiem stwierdzenia jej (ich) istnienia. Innymi słowy, omawiane postępowanie nadzwyczajne jest prowadzone co do przyczyn wznowienia oraz co do istoty sprawy, zaś jego przedmiot stanowi podstawa wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 k.p.a. (lub w przepisach art. 145a, art. 145aa lub art. 145b k.p.a.), której stwierdzenie lub brak stwierdzenia determinuje sposób zakończenia tego postępowania.
Z omawianej regulacji prawnej wynika więc jednoznacznie, że stwierdzenie istnienia podstawy wznowienia zobowiązuje organ administracji do wydania decyzji o której jest mowa w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. lub w przypadku zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 146 k.p.a., decyzji o której stanowi art. 151 § 2 k.p.a., zaś stwierdzenie nieistnienia podstawy wznowienia zobowiązuje ten organ do wydania decyzji określonej w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. – tertium non datur.
W związku z powyższym, wobec jednoznacznej treści art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. k.p.a. oraz jego imperatywnego charakteru, a ponadto wobec nakazu jego ścisłej wykładni, jako przepisu kompetencyjnego (co odnosi się również do art. 151 § 1 pkt 1 i art. 151 § 2 k.p.a.), należy również podkreślić – albowiem nie jest to bez znaczenia dla oceny zasadności zarzutów obu rozpoznawanych skarg kasacyjnych oraz prezentowanych w nich uzasadnieniach argumentacji, a także argumentacji zawartej w piśmie procesowym Rzecznika z dnia 24 kwietnia 2024 r. (odpowiednio, s. 9 – 10 oraz s. 2) – że określone tym przepisem prawa przesłanki wydania decyzji, o której w nim mowa, nie odnoszą się do skutków uchylenia decyzji dotychczasowej, ani też obowiązku lub jakiejkolwiek potrzeby ich oceny, której rezultat miałby z kolei determinować treść tejże decyzji, czy też stanowić podstawę wnioskowania odnośnie do zasadności lub celowości jej podejmowania, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że we wznowionym postępowaniu prowadzonym co do przyczyn wznowienia oraz co do istoty sprawy, organ administracji publicznej nie jest zobowiązany do wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, zgodnie z art. 7 k.p.a. W opozycji do tego rodzaju oczekiwania – o czym, w odniesieniu do postulowanego w skardze kasacyjnej Rzecznika "umożliwienia stronie uzupełnienia braków dokumentacji" mowa jeszcze dalej – należy stwierdzić – podkreślając przy tym, że z art. 11 i art. 12 ustawy o kierujących pojazdami wynika, że decyzja o której mowa w art. 10 ust. 1 tej ustawy, jest tzw. decyzją związaną – że przepis art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. nie tworzy ku temu żadnych podstaw ani też warunków. Wydawana na jego podstawie decyzja – wobec jasno i wyraźnie określonych przesłanek jej podjęcia – nosi bowiem cechy decyzji związanej, co siłą rzeczy prowadzi do wniosku o wyłączeniu możliwości stosowania art. 7 k.p.a., który może mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji administracyjnych podejmowanych na podstawie tzw. uznania administracyjnego, a więc innymi słowy w sytuacji pozostawienia organowi administracji "luzu decyzyjnego", jak określa się to w opisie wyboru konsekwencji prawnych normy prawa (materialnego) w decyzyjnym modelu stosowania prawa (por. w tej mierze również np. wyroki NSA z dnia: 18 grudnia 1995 r., sygn. akt SA/Kr 2198/94; 23 czerwca 1995 r., sygn. akt SA/Wr 2744/94).
Przechodząc z perspektywy przedstawionych uwag wprowadzających do istoty spornej w sprawie kwestii wymaga przypomnienia, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.
Tak określona podstawa wznowienia – a co za tym idzie, podstawa uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej – najogólniej rzecz ujmując odnosi się – co trzeba podkreślić – do braku znajomości stanu faktycznego przez organ prowadzący postępowanie i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o sfałszowane przez jego podjęciem dowody, na podstawie których ustalono istotne w sprawie fakty (okoliczności faktyczne). Stwierdzenie istnienia tej podstawy wznowieniowej wiąże się więc z potrzebą wykazania istnienia związku między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi, a mianowicie okolicznościami, które posiadając walor istotności odnoszą się do faktów o prawotwórczym charakterze, a mianowicie takich, które nie pozostają bez wpływu na określenie praw i obowiązków stanowiących przedmiot postępowania zakończonego wzruszaną w trybie wznowienia (dotychczasową) decyzją ostateczną.
W tym też kontekście trzeba stwierdzić, że następcze – w relacji do daty wydania "inkryminowanej" decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta M. – stwierdzenie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia 29 sierpnia 2018 r., sygn. akt II K [...], że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne odnoszące się do wymogu odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii zostały przeprowadzone na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe, nie mogło być ocenione inaczej, jak tylko, jako zaistnienie podstawy wznowienia postępowania, o której jest mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., co skutkowało wznowieniem postępowania zakończonego wymienioną decyzją ostateczną, a następnie przeprowadzeniem postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do istoty sprawy (art. 149 § 1 i § 2 k.p.a.) oraz wydaniem decyzji, o której jest mowa w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.
Co przy tym nie mniej istotne, wydając wymienioną decyzję organ administracji publicznej nie mógł pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z przedmiotu postępowania zakończonego decyzją ostateczną wzruszaną w trybie wznowienia oraz przedmiotu rozstrzyganej nią sprawy, a w tym kontekście, że przedmiot postępowania (przedmiot sprawy) determinują normy prawa materialnego, które wyznaczają zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń, wyznaczając tym samym zbiór koniecznych do załatwienia sprawy prawnie relewantnych faktów, albowiem to one stanowią podstawę nałożenia obowiązku, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień, zwolnienia z obowiązku, czy też przyznania uprawnienia – co tak, jak w każdym innym przypadku, w takim samym stopniu odnosi się do przyznania uprawnienia do kierowania pojazdami w drodze decyzji, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami.
Pozytywne przesłanki wydania wymienionej decyzji określa przepis art. 11 tej ustawy, z którego wynika – niezależnie od tego, że przesłanki, o których w nim mowa mają charakter łączny – że warunkiem koniecznym jej podjęcia jest, między innymi, odbycie przez osobę, która wystąpiła z wnioskiem o wydanie prawa jazdy, szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii (pkt 3), potwierdzonego zaświadczeniem, o którym mowa w art. 27 ust. 4 wymienionej ustawy.
Z przepisu tego wynika, że ośrodek szkolenia kierowców lub inny podmiot prowadzący szkolenie wydaje osobie ubiegającej się o uzyskanie, między innymi, uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, jeżeli osoba ta – co trzeba podkreślić – uczestniczyła w minimum 80% przewidzianych w programie zajęć, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 1 oraz w art. 23 ust. 5 pkt 1 (pkt 1 lit. a) i we wszystkich przewidzianych w programie zajęciach, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz w art. 23 ust. 5 pkt 2-4 (pkt 1 lit. b) oraz uzyskała pozytywny wynik egzaminu wewnętrznego lub ćwiczeń sprawdzających, o których mowa w art. 23 ust. 5 pkt 3 (pkt 2), a zaświadczenie to podpisuje – jak z kolei wynika z ust. 5 przywołanego przepisu prawa – odpowiednio kierownik ośrodka szkolenia kierowców albo kierownik innego podmiotu prowadzącego szkolenie.
Jeżeli zaświadczenie, zgodnie z przepisem art. 217 § 1 k.p.a., do którego należy się odwołać w omawianym kontekście, stanowi urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego, a jego walor należy oceniać w kategoriach wyrażania prawdy obiektywnej, co do faktów lub prawa – jest ono bowiem oświadczeniem wiedzy potwierdzającym istnienie (w określonym czasie) określonych faktów lub stanu prawnego, co oznacza, że jest tym samym ich pochodną – to wobec celu oraz funkcji wydawania zaświadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami nie może i nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że brak korespondencji treści wymienionego zaświadczenia z rzeczywistymi faktami lub stanem prawnym i potwierdzenie w nim "faktów" lub "stanu prawnego", które w rzeczywistości nie zaistniały oznacza, że pozbawione jest ono jakiegokolwiek waloru dowodowego. Jeżeli tak, a mianowicie, jeżeli wymienione zaświadczenie jest nieprawdziwe, albowiem jego treść została zafałszowana (forma fałszu intelektualnego, jako forma fałszu dokumentu), to wobec określonych przepisem art. 11 wymienionej ustawy pozytywnych przesłanek wydania decyzji, o której w nim mowa, trzeba stwierdzić, że takie zaświadczenie nie mogło stanowić podstawy oceny odnośnie do zaktualizowania się tej koniecznej przesłanki, którą jest odbycie przez wnioskodawcę szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii (pkt 3).
Uwzględniając powyższe, odwołując się do znaczenia konsekwencji wynikających z celu oraz przedmiotu postępowania wznowieniowego, zaś wobec przedmiotu rozpatrywanej sprawy do znaczenia konsekwencji wynikających z art. 11 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 27 ust. 4 tej ustawy w związku z art. 217 k.p.a., nie ma podstaw, aby twierdzić, że kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd pierwszej instancji naruszył art. 64 § 2 k.p.a. oraz § 10 ust. 4 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami.
Zwłaszcza, gdy podkreślić, że art. 64 § 2 k.p.a. podlega wykładni ścisłej (zob. wyrok NSA z dnia 26 września 2017 r., sygn. akt II OSK 1071/16), a jego stosowanie – w relacji do funkcji oraz treści tego przepisu prawa – służy wyłącznie usunięciu braków formalnych pisma wynikających ze ściśle określonych przepisów prawa, a więc innymi słowy usunięciu braków w zakresie odnoszącym się do "ustalonych tymi przepisami prawa innych wymagań". Wobec tego, że brakami podania są niewątpliwie takie tylko braki, które uniemożliwiają nadanie mu biegu, stosowanie przywołanego przepisu prawa nie może zmierzać do merytorycznej oceny wniosku (podania) oraz jego załączników, a w konsekwencji odnosić się do okoliczności, które organ administracji – przed którym inicjowane jest postępowanie – uznaje za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, albowiem ustalenia faktyczne determinujące wydanie decyzji o określonej treści są przeprowadzane na etapie postępowania wyjaśniającego w sprawie (zob. np. wyroki NSA z dnia: 8 sierpnia 2023 r., sygn. akt II GSK 46/23; 14 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2036/20; 22 lutego 2022 r., sygn. akt II GSK 2240/21; 8 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 2556/21; 26 września 2017 r., sygn. akt II OSK 1071/16; 30 września 1999 r., sygn. akt I SAB/ 89/99; 23 stycznia 1996 r., sygn. akt II SA1473/94).
W tym też kontekście, wobec tego, że art. 145 § 1 k.p.a. (w związku z art. 151 § 1 k.p.a.) dotyczy instytucji wzruszalności decyzji ostatecznej w związku z istotnymi wadami postępowania, które mogły mieć wpływ na wydanie tej decyzji, zaś istota wznowienia postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia (zweryfikowania), czy dana wada postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia, o braku zasadności zarzutów naruszenia przepisów art. 64 § 2 k.p.a. oraz § 10 ust. 4 wymienionego rozporządzenia trzeba wnioskować przede wszystkim na tej podstawie, że w rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się przesłanki ich stosowania.
Nie jest bowiem sporne, że "inkryminowana" decyzja ostateczna z dnia 19 lutego 2016 r. została wydana w postępowaniu administracyjnym skutecznie zainicjowanym wnioskiem strony skarżącej, o którym jest mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Wada zaś tego postępowania administracyjnego dotyczyła braku znajomości stanu faktycznego przez organ prowadzący postępowanie w sprawie z tego wniosku, co spowodowało wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o sfałszowane przez jego podjęciem dowody, na podstawie których ustalono istotne w sprawie fakty (okoliczności faktyczne), co znajduje swoje potwierdzenie w przywołanym powyżej wyroku Sądu Rejonowego w M. w sprawie sygn. akt II K [...]. Wadami postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem "inkryminowanej" decyzji ostatecznej z dnia 19 lutego 2016 r. nie były więc braki formalne wniosku (art. 64 § 2 k.p.a.), ani też braki w dokumentacji (§ 10 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami) – co uznać należy za aż nadto oczywiste, albowiem na etapie kontroli zupełności tego wniosku (a więc innymi słowy, na etapie poprzedzającym wydanie "inkryminowanej" decyzji ostatecznej) nie zostały stwierdzone żadne jego deficyty – lecz – co ponownie trzeba podkreślić w opozycji do argumentacji skargi kasacyjnej Rzecznika Praw Obywatelskich zwłaszcza, że w świetle powyższego nie mogą być również uznane za przydatne dla wykazania tezy przeciwnej przykłady z przywoływanych w jej uzasadnieniu judykatów sądowych (s. 7 – 8) – brak znajomości stanu faktycznego przez organ prowadzący postępowanie w sprawie z tego wniosku, albowiem przedłożone wraz z tym wnioskiem zaświadczenie, o którym stanowi art. 27 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami, wobec zafałszowania jego treści potwierdzało "fakty", które w rzeczywistości nie zaistniały.
W związku z powyższym, oczekiwanie Rzecznika Prawa Obywatelskich odnośnie do swoistego rodzaju "sanowania" wad wymienionego postępowania, a to poprzez wezwanie strony skarżącej w toku prowadzonego postępowania wznowieniowego do złożenia – w miejsce pierwotnie złożonego i niezgodnego ze stanem rzeczywistym – zaświadczenia o odbyciu szkolenia w ośrodku szkolenia kierowców, a w istocie rzeczy poprzez zastąpienie we wznowionym postępowaniu pierwotnie złożonego i niezgodnego ze stanem rzeczywistym zaświadczenia innym zaświadczeniem, nie może być uznane za usprawiedliwione.
Oczekiwanie tego rodzaju nie uwzględnia bowiem znaczenia konsekwencji wynikających z przepisów art. 11 oraz art. 27 ustawy o kierujących pojazdami, a w tym kontekście sekwencji następujących po sobie zdarzeń i faktów o prawnie doniosłym znaczeniu dla wydania decyzji, o której jest mowa w art. 10 ust. 1 tej ustawy. Wobec faktu wydania "inkryminowanej" decyzji ostatecznej z dnia 19 lutego 2016 r. w postępowaniu administracyjnym skutecznie zainicjowanym kompletnym wnioskiem strony skarżącej, o którym jest mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, uczynienie zadość temu oczekiwaniu byłoby również po prostu niemożliwe, albowiem – wbrew stanowisku Rzecznika Praw Obywatelskich (s. 4 pisma procesowego z dnia 24 kwietnia 2024 r.) – nie służyłoby "uzupełnieniu wymaganego prawem szkolenia i przedłożeniu zaświadczenia o jego ukończeniu", co uznać należy za oczywiste w świetle znaczenia konsekwencji wynikających z celów i funkcji postępowania wznowieniowego oraz z przywołanych powyżej przepisów ustawy o kierujących pojazdami. Nie sposób jest bowiem uzupełnić braki, których nie stwierdzono wydając wymienioną decyzję ostateczną na podstawie przedłożonego przez wnioskodawcę zaświadczenia, którego treść została zafałszowana. Co więcej, wobec celów, funkcji oraz przedmiotu postępowania wznowieniowego za uprawniony należałoby uznać wniosek, że w rozpatrywanej sprawie byłoby to również niedopuszczalne, albowiem podważałoby istotę oraz normatywny sens instytucji, o której stanowi art. 145 § 1 p.p.s.a. Nie jest bowiem sporne w rozpatrywanej sprawie, że wadą postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 19 lutego 2016 r. był brak znajomości stanu faktycznego przez organ prowadzący to postępowanie, co skutkowało wydaniem rozstrzygnięcia w oparciu o sfałszowane przez jego podjęciem dowody, na podstawie których ustalono istotne w sprawie fakty, co znajduje swoje potwierdzenie w wyroku Sądu Rejonowego w M. w sprawie sygn. akt II K [...]. W tym zaś kontekście podkreślenia wymaga, że związanie sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego wynikającymi z art. 11 p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że przepis ten zakazuje sądowi podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami wyroku skazującego (zob. np. wyrok NSA dnia 8 października 2014 r., sygn. akt I FSK 1557/13). Co więcej, wobec podstawy wznowienia, o której jest mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., za uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że zasada wyrażona w art. 11 p.p.s.a. siłą rzeczy pośrednio oddziałuje – bo z jej istoty wynika, że pośrednio jej adresatami są także organy administracji publicznej (zob. w tej mierze np. wyroki NSA z dnia: 3 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 1534/07; 12 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 727/08) – na przeprowadzane przez organ administracji ustalenia faktyczne, istotne z punktu widzenia przyczyn wznowienia oraz rozstrzygnięcia sprawy. Wniosek ten należy uznać za tym bardziej uzasadniony, gdy podkreślić, że ustalenia sądu karnego będące podstawą skazania za przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów – stanowiących dowody odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii – dotyczyły istotnych elementów stanu faktycznego stanowiącego przedmiot ustalań organów administracji, a mianowicie ustaleń co przyczyn wznowienia, a w konsekwencji ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy we wznowionym postępowaniu. Zakres zaś tych ustaleń – co nie mniej oczywiste i co należy podkreślić wobec treści art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. – nie ogranicza się do działania tylko samej strony postępowania, lecz może dotyczyć także innych osób. W tym – tak jak w rozpatrywanej sprawie – osoby uprawnionej na podstawie ustawy o kierujących pojazdami do wystawiania dokumentów stanowiących dowód odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii.
W rekapitulacji wszystkich przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej Rzecznika Praw Obywatelskich nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej P. K., w ocenie NSA są one również niezasadne. Ich istota opiera się na założeniu, że wyrok Sądu pierwszej instancji jest wadliwy, gdyż akceptuje zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydaną na niekorzyść skarżącej i z pominięciem oceny konsekwencji oraz – jej zdaniem – w niedostatecznie wyjaśnionym stanie faktycznym sprawy z pominięciem dowodów przez skarżącą zgłaszanych. Zdaniem skarżącej, naruszenia przepisów postępowania, związanych z regułami prowadzenia postępowania wyjaśniającego doprowadziło również do naruszenia zasad ogólnych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do tak ujętych zarzutów procesowych, NSA stwierdza ich niezasadność z dwóch powodów. Pierwszy z nich ma charakter formalny. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej. Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem autora skargi kasacyjnej - uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu).
Rozpoznawana skarga kasacyjna, w zakresie zarzutów procesowych podniesionych w pkt I a jej petitum, jest wadliwa z tego względu, że przywołano tam przepisy – art. 77 oraz art. 8 k.p.a. – bez wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej tekstu prawnego, pomimo, że przepisy te zawierają rozbudowane regulacje. W konsekwencji uznać należy, że nie spełniają one w tym zakresie w żaden sposób wymogów skargi kasacyjnej, zatem już choćby z tego powodu nie mogły zostać rozpatrzone i uwzględnione.
Drugi – ma charakter merytoryczny, wyjaśnić należy bowiem, że również w zakresie powołanych i rozwiniętych przez skarżącą naruszenia zasad postępowania administracyjnego, określonych w art. 7 i 8 § 1 k.p.a., aktualność zachowują rozważania NSA poczynione w stosunku do skargi kasacyjnej Rzecznika Praw Obywatelskich, iż organ administracji publicznej, rozpoznając przedmiotową sprawę – wydając decyzję związaną w postępowaniu nadzwyczajnym, nie jest zobowiązany do wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, zgodnie z art. 7 k.p.a.
Jednocześnie nie sposób zarzucić skutecznie, że w sprawie doszło do naruszenia zasady zaufania do organów państwa, w sytuacji, w której działają one zgodnie z przepisami prawa i prowadzą postępowanie wobec ujawnienia, w drodze wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia 29 sierpnia 2018 r., sygn. akt II K [...], że wadą postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 19 lutego 2016 r. był brak znajomości stanu faktycznego przez organ prowadzący to postępowanie, co skutkowało wydaniem rozstrzygnięcia w oparciu o sfałszowane przez jego podjęciem dowody, na podstawie których ustalono istotne w sprawie fakty. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe – co w sprawie jest bezsporne. Mając powyższe na względzie, a także zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 11 p.p.s.a. – związane sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego – która również oddziałuje na przeprowadzane przez organ administracji ustalenia faktyczne, nie można skutecznie, we wskazany w skardze kasacyjnej sposób, podważyć prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych przez organ, następnie podzielonych przez Sąd pierwszej instancji. Przesądza to o bezskuteczności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8 i 77 k.p.a.
Z tego samego powodu, zarzut podniesiony w pkt I b petitum skargi kasacyjnej – naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie znajduje podstaw merytorycznych. Rozstrzyganie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd operuje w granicach sprawy, którą jest sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem. Granice kontroli sądowoadministracyjnej wyznaczone więc zostają przez granice sprawy administracyjnej, na którą składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 73/10; z 18 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 854/09; z 28 września 2010 r., sygn. akt I GSK 1158/09; z 8 grudnia 2010 r., sygn. akt I GSK 618/09). Badając legalność zaskarżonej decyzji, sąd administracyjny powraca do materialnego stosunku administracyjnoprawnego, który stanowił przesłankę wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji. Sąd pierwszej instancji wywiązał się z tego obowiązku w sposób prawidłowy, będąc związany ustaleniami Sądu Rejonowego w M., niedający podstaw do skutecznego postawienia zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Należy jednocześnie wskazać, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej P. K., Sąd pierwszej instancji nie miał ustawowego obowiązku, aby w świetle powyższych rozważań, czynić dodatkowych własnych ustaleń. Z tego względu, zarzut ten również nie mógł być skuteczny.
Odnosząc się z kolei do podniesionego w skardze kasacyjnej P. K. wniosku o przeprowadzenie dowodów w formie zwrócenia się odpowiednio przez NSA do Krajowego Rejestru Karnego oraz Komendanta Miejskiego Policji w T., a następnie dołączenia pozyskanych dokumentów, należy zwrócić uwagę, ze sąd administracyjny może w toku uzupełniającego postępowania dowodowego dokonywać wyłącznie ustaleń, które mają wpływ na ocenę legalności aktu lub czynności. Nie mogą one natomiast prowadzić do nowego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej albo kontynuowania postępowania dowodowego prowadzonego przez organy, gdyż w takim przypadku sąd administracyjny powinien uchylić zaskarżony akt lub czynność (wyrok WSA w Krakowie z 25 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 955/19). Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest możliwe, jeżeli kumulatywnie spełnione są dwa warunki: jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, a także gdy wnioskowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu (por. Wyrok NSA z 24 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 602/10).
Z tego też względu, podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, że skarżąca nie dopuściła się czynów zabronionych i zagrażających bezpieczeństwu w ruchu lądowym, jest irrelewantna z punktu widzenia opisanej wcześniej specyfiki postepowania nadzwyczajnego i charakteru wydawanej decyzji administracyjnej związanej. Jak wskazano wcześniej, nie sposób skutecznie powoływać się na przesłankę słusznego interesu strony postępowania przy wydawaniu tego rodzaju rozstrzygnięć. Rzeczywisty poziom umiejętności prowadzenia pojazdów mechanicznych – już po wydaniu skarżącej decyzji o wydaniu prawa jazdy – jest bez znaczenia z punktu widzenia postepowania nadzwyczajnego, okoliczności faktycznych sprawy, jak również wymogów stawianych przepisami ustawy o kierujących pojazdami. Reasumując, przeprowadzenie wnioskowanych dowodów nie jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, co oznacza, że nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego wynikające z art. 106 § 3 p.p.s.a.
Biorąc pod uwagę wszystkie wyżej wymienione okoliczności, zarzuty obu wniesionych skarg kasacyjnych okazały się bezzasadne, zaś zawarte w nich wnioski podlegały oddaleniu.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI