II GSK 2088/23

II GSK 2088/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Cezary Pryca /przewodniczący/
Krzysztof Sobieralski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II SA/Bk 502/23 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2023-09-12
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1951
par. 3 ust. 6
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 września 2022 r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami  naruszających przepisy ruchu drogowego
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 par. 2 pkt 4, art. 11, art. 133 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 września 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 502/23 w sprawie ze skargi D. R. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 8 maja 2023 r. nr R.0151.52.2023.AK w przedmiocie wpisania punktów karnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 12 września 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 502/23, po rozpoznaniu skargi D. R., zwanego dalej "skarżącym", na czynności Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku, zwanego dalej także "KWP", z dnia 8 maja 2023 r., nr R.0151.52.2023.AK, w przedmiocie odmowy wykreślenia punktów karnych z ewidencji, stwierdził bezskuteczność tej czynności.
W dniu 24 kwietnia 2023 r. D. R. wystąpił do KWP o wykreślenie punktów karnych z ewidencji. Wskazał na § 3 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 września 2022 r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1951), zwanego dalej: "rozporządzeniem MSWiA". W jego ocenie punkty zostały przypisane za jedno zdarzenie mające miejsce w dniu [...] grudnia 2022 r., w związku z tym organ powinien przypisać jedynie najwyższą liczbę punktów karnych wyłącznie za najwyżej punktowane naruszenie.
W piśmie z dnia 8 maja 2023 r. KWP wyjaśnił skarżącemu, że na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć sądowych wprowadzone zostały właściwe wpisy skutkujące przypisaniem punktów za naruszenia w ruchu drogowym, zgodnie z rozporządzeniem MSWiA. Nie ma zatem podstaw do ich usunięcia. Wskazano, że w aktach administracyjnych sprawy znajdują się: wyrok Sądu Rejonowego w S. II Wydział Karny z dnia [...] lutego 2023 r. w sprawie o sygn. [...], którym D. R. został uznany za winnego popełnienia czynu z art. 86 § 2 Kodeks wykroczeń oraz wyrok Sądu Rejonowego w S. II Wydział Karny z dnia [...] marca 2023 r. w sprawie o sygn. [...] warunkowo umarzający postępowanie, w którym stwierdzono dopuszczenie się popełnienia przez skarżącego czynu z art. 178a § 1 Kodeksu karnego.
W skardze na opisaną wyżej czynność KWP z dnia 8 maja 2023 r. zarzucono naruszenie § 3 ust. 6 rozporządzenia MSWiA polegające na błędnym wpisaniu ilości punktów karnych za zdarzenie z [...] grudnia 2022 r. Wniósł o wykreślenie z ewidencji bezpodstawnie wpisanych 10 punktów karnych. Zdaniem skarżącego, naruszeniem będącym przyczyną spowodowania zagrożenia było naruszenie o kodzie A05, za które przypisuje się 15 punktów i tylko ta liczba punktów powinna zostać wpisana do ewidencji. Niezasadnie przypisano mu także 10 punktów karnych za wykroczenie o kodzie A06. Wskazał, że nowelizacja przepisów, która weszła w życie w dniu 17 września 2022 r. wprowadziła wyjątki od tzw. kumulacji punktów karnych, a jej celem było przypisanie punktów karnych za najpoważniejsze naruszenia.
Sąd I instancji uwzględnił skargę i stwierdził bezskuteczność czynności KWP z dnia 8 maja 2023 r. W uzasadnieniu wyjaśniono, że zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia MSWiA, jeżeli kierujący dopuścił się jednym czynem dwóch lub większej liczby naruszeń, do ewidencji wpisuje się wszystkie naruszenia popełnione przez tego kierującego, przypisując każdemu z tych naruszeń odpowiadającą mu liczbę punktów. Sytuacje, w których punktów karnych nie sumuje się uregulowano w kolejnych ustępach tego przepisu (ust. 3-9) i są one zależne od różnych okoliczności, w tym np. jedności czynu, ilości naruszeń i określonego kodu naruszenia. Analiza tych sytuacji uprawnia do wniosku, że ustawodawca nie wprowadził kategorycznej zasady sumowania się punktów karnych w każdym przypadku, bowiem przewidział sytuacje, które można by określić "pochłanianiem się" punktów karnych w zależności od rodzaju naruszenia i przypisanego mu kodu. Bezspornym faktem w sprawie niniejszej jest to, że skarżący został dwukrotnie prawomocnie skazany: wyrokiem nakazowym w sprawie o sygn. akt [...] z dnia [...] lutego 2023 r. za wykroczenie z art. 86 § 2 Kodeksu wykroczeń oraz wyrokiem warunkowo umarzającym postępowanie za przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia MSWiA naruszeniu zakwalifikowanemu przez sąd karny z art. 86 § 2 K.w. odpowiada kod A06 lub A02 - w zależności od tego, czy następstwem czynu było naruszenie czynności narządu ciała oraz rozstroju zdrowia (w przypadku skarżącego nie doszło do takiego następstwa, zatem przypisano naruszeniu kod A06 i 10 punktów karnych); naruszeniu zakwalifikowanemu przez sąd karny z art. 178a § 1 k.k. odpowiada kod A05 i 15 punktów karnych. Stąd wpisem ostatecznym przypisano skarżącemu w ewidencji dwa naruszenia i 25 punktów karnych. W ocenie Sądu I instancji - trafnie skarżący zauważył, że nastąpiło to z uchybieniem regulacji § 3 ust. 6 rozporządzenia MSWiA, zgodnie z którym jeżeli kierujący spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, do ewidencji wpisuje się naruszenie oznaczone w załączniku nr 1 do rozporządzenia kodem A 02 albo A 06 oraz zawarte w załączniku nr 1 do rozporządzenia naruszenie będące przyczyną spowodowania zagrożenia. Punkty przypisuje się wyłącznie za naruszenie, któremu odpowiada większa ich liczba, a jeżeli jest ona równa - za naruszenie oznaczone kodem A 02 albo A 06. Zdaniem Sądu I instancji, powyższa regulacja dotyczy stricte sytuacji faktycznej i prawnej jaka ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Skarżący spowodował bowiem zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym (art. 86 § 2 K.w. - kod A06 i 10 punktów), które wpisano do ewidencji. Skarżący spowodował jednak również "naruszenie będące przyczyną spowodowania zagrożenia" przewidziane w załączniku nr 1 do rozporządzenia MSWiA (at. 178a § 1 K.k. - kod A05 i 15 punktów karnych). Obydwa powinny być wpisane do ewidencji, o czym świadczy użyte w § 3 ust. 6 rozporządzenia sformułowanie "do ewidencji wpisuje się naruszenie ... oraz naruszenie będące przyczyną spowodowania zagrożenia...", co jednak nie jest równoznaczne z wpisaniem do ewidencji punktów karnych na zasadzie sumowania się tych punktów za obydwa naruszenia. Świadczy o tym treść zdania drugiego § 3 ust. 6 rozporządzenia MSWiA: "Punkty przypisuje się wyłącznie za naruszenie, któremu odpowiada większa ich liczba, a jeżeli jest ona równa - za naruszenie oznaczone kodem A 02 albo A 06". Skoro w sprawie niniejszej większa liczba punktów jest przewidziana za "naruszenie będące przyczyną spowodowania zagrożenia" - 15 punktów, tylko taka ich liczba powinna być wpisana do ewidencji.
Końcowo Sąd I instancji stwierdził, że argumentowanie, iż nie okoliczność poruszania się pojazdem w stanie nietrzeźwości, a wyłącznie (oderwany od stanu nietrzeźwości) fakt poruszania się całą szerokością drogi był przyczyna spowodowania zagrożenia bezpieczeństwa innych użytkowników drogi – nie znajduje oparcia ani w stanie faktycznym sprawy, ani w przepisach rozporządzenia MSWiA oraz jest sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Komendant Wojewódzki Policji w Białymstoku. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości podniesiono obie podstawy kasacyjne określone w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej "P.p.s.a.".
Zarzucono:
1. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 133 § 1 w związku z art. 11 P.p.s.a. poprzez ingerencję w ustalenia faktyczne wynikające z prawomocnych orzeczeń Sądu Rejonowego w S. w sprawie o sygn. [...] oraz Sądu Rejonowego w B. w sprawie o sygn. [...] i dowolne, bezpodstawne przyjęcie, że przyczyną spowodowania zagrożenia w ruchu drogowym był stan nietrzeźwości skarżącego, podczas gdy w danym stanie faktycznym nie występował zbieg przestępstwa i wykroczenia, czemu dał wyraz w orzeczeniach Sąd Rejonowy w B. oraz S. w dwóch odrębnych orzeczeniach, w żadnym miejscu nie wskazując na zbieg przepisów a tym bardziej nie wywiódł, aby stan nietrzeźwości był przyczyną spowodowania zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym co ma istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w przedmiotowym stanie faktycznym nie mamy do czynienia z "naruszeniem będącym przyczyną spowodowania zagrożenia";
2. Naruszenie przepisu prawa materialnego tj. § 3 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 września 2022 roku w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego poprzez jego błędne zastosowanie, gdzie w niniejszym stanie faktycznym i prawnym powinien mieć zastosowanie § 3 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, gdzie do ewidencji wpisuje się liczbę punktów za wszystkie naruszenia, do czego w zbliżonym stanie faktycznym odnosił się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 4 marca 2021 r. sprawie o sygn. III SA/Po 679/20.
W oparciu o postawione zarzuty sformułowano wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i oddalenie skargi. W skardze kasacyjnej sformułowano również wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący wskazał argumenty mające przemawiać za trafnością zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny prawidłowości orzeczenia Sądu I instancji przez pryzmat powołanych podstaw kasacyjnych.
Jako że w skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania, jaki i przepisów prawa materialnego, w pierwszej kolejności zostaną rozważone zarzuty natury procesowej.
Niezasadne są zarzuty naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a oraz art. 11 P.p.s.a. Sprawowanie przez sąd administracyjny wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działania lub zaniechania organów wykonujących administrację publiczną wyznacza podstawę faktyczną rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej – kontrolę prawidłowości ustalenia stanu faktycznego działania lub bezczynności tego organu. Stosownie do treści art. 133 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. Zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie ustalenie, czy materiał procesowy został prawidłowo zebrany przez organ administracji i jest wystarczający do wymaganego przez prawo ustalenia determinanty faktycznej rozstrzygnięcia. Przy czym sąd administracyjny ocenia ustalenie stanu faktycznego głównie na podstawie akt administracyjnych.
Sąd I instancji uznał, że organ prawidłowo zebrał i zrekonstruował elementy stanu faktycznego niezbędne dla potrzeb rozstrzygnięcia w świetle znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Ustalono, że w dniu [...] grudnia 2022 r. skarżący spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, w którym nie doszło do naruszenia czynności narządu ciała oraz rozstroju zdrowia (za co otrzymał 10 punktów karnych) oraz kierował pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości (za co otrzymał 15 punktów karnych). Ponadto w aktach administracyjnych sprawy znajdują się: wyrok Sądu Rejonowego w S. II Wydział Karny z dnia [...] lutego 2023 r. w sprawie o sygn. [...], którym D. R. został uznany za winnego popełnienia czynu z art. 86 § 2 Kodeks wykroczeń oraz wyrok Sądu Rejonowego w S. II Wydział Karny z dnia [...] marca 2023 r. w sprawie o sygn. [...] warunkowo umarzający postępowanie, w którym stwierdzono dopuszczenie się popełnienia przez skarżącego czynu z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. W aktach tych znajduje się również pismo skarżącego z dnia 24 kwietnia 2023 r. skierowane do KWP, w którym zwrócił się on o wykreślenie punktów karnych z ewidencji, gdyż – w jego ocenie – punkty zostały przypisane za jedno zdarzenie mające miejsce w dniu [...] grudnia 2022 r., w związku z tym organ powinien przypisać jedynie najwyższą liczbę punktów karnych wyłącznie za najwyżej punktowane naruszenie. KWP w dniu 8 maja 2023 r. dokonał czynności odmownej, prezentując stanowisko opisane w części historycznej niniejszego uzasadnienia. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji nie dokonał ingerencji w ustalenia faktyczne wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych. Sąd I instancji, słusznie uznając, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia (czynności), mógł i powinien dokonać jego własnej oceny, do czego był zobligowany zasadą ogólną prawdy obiektywnej. Jej stosowanie przez sąd administracyjny w toku rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej przez kontrolę czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z mocy prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., wyprowadza się z wartości przyjętych w Konstytucji RP, takich jak: prawda, sprawiedliwość czy rzetelność władz publicznych. Orzekanie przez sąd administracyjny w rozumieniu art. 133 § 1 P.p.s.a. na podstawie akt sprawy nie oznacza, że sąd ten - w oparciu o prawidłowo ustalony przez organy stan faktyczny – nie mógłby dokonać jego własnej oceny, odmiennej od oceny dokonanej przez organy administracji. Sąd I instancji nie ingerował w ustalenia faktyczne dokonane w orzeczeniach sądów powszechnych, co więcej w pełni je respektował zgodnie z regułą wyrażoną w art. 11 P.p.s.a., czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Sąd I instancji nie rozważał zbiegi przestępstwa i wykroczenia. Natomiast na potrzeby rozpoznawanej sprawy z ustalonych przez organ okoliczności faktycznych miał pełne prawo uznać, że stan nietrzeźwości był przyczyną spowodowania zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Wszak również organ uznał, że doszło do popełnienia w tym samym czasie dwóch naruszeń przepisów ruchu drogowego, za które przypisał odrębnie odpowiednio 10 i 15 punktów karnych. Natomiast Sąd I instancji, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, w oparciu o ustalenia dokonane przez organ miał pełne prawo ocenić, że gdyby skarżący nie był pod wpływem alkoholu w dniu [...] grudnia 2022 r., to nie mógłby w tym samym dniu i w tym samym momencie spowodować zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
W konsekwencji niezasadny jest również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego. Słusznie uznał Sąd I instancji, że czynność KWP odmowy wykreślenia punktów karnych z ewidencji w ustalonym stanie faktycznym narusza regulację § 3 ust. 6 rozporządzenia MSWiA. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli kierujący spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, do ewidencji wpisuje się naruszenie oznaczone w załączniku nr 1 do rozporządzenia kodem A 02 albo A 06 oraz zawarte w załączniku nr 1 do rozporządzenia naruszenie będące przyczyną spowodowania zagrożenia. Punkty przypisuje się wyłącznie za naruszenie, któremu odpowiada większa ich liczba, a jeżeli jest ona równa - za naruszenie oznaczone kodem A 02 albo A 06. Skarżący spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym (art. 86 § 2 K.w. - kod A06 i 10 punktów), które wpisano do ewidencji. Skarżący spowodował również "naruszenie będące przyczyną spowodowania zagrożenia" przewidziane w załączniku nr 1 do rozporządzenia MSWiA (at. 178a § 1 K.k. - kod A05 i 15 punktów karnych). Obydwa powinny być wpisane do ewidencji, o czym świadczy użyte w § 3 ust. 6 rozporządzenia sformułowanie "do ewidencji wpisuje się naruszenie ... oraz naruszenie będące przyczyną spowodowania zagrożenia...", co – jak słusznie wywodzi Sąd I instancji - nie jest równoznaczne z wpisaniem do ewidencji punktów karnych na zasadzie sumowania się tych punktów za obydwa naruszenia. Świadczy o tym treść zdania drugiego § 3 ust. 6 rozporządzenia MSWiA: "Punkty przypisuje się wyłącznie za naruszenie, któremu odpowiada większa ich liczba, a jeżeli jest ona równa - za naruszenie oznaczone kodem A 02 albo A 06". Skoro w rozpoznawanej sprawie większa liczba punktów jest przewidziana za "naruszenie będące przyczyną spowodowania zagrożenia" - 15 punktów, to tylko taka ich liczba powinna być wpisana do ewidencji. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy przestępstwo z art. 178a § 1 K.k. było "naruszeniem będącym przyczyną spowodowania zagrożenia" w rozumieniu § 3 ust. 6 rozporządzenia MSWiA. Do takiej jego kwalifikacji prowadzi także opis przypisanego skarżącemu zachowania zawarty w obydwu wyrokach sądu karnego.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.