II GSK 2086/22

II GSK 2086/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Rysz
Marek Krawczak
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
V SA/Wa 307/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-04-21
Skarżony organ
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 660
art. 6c ust. 1, art. 35a pkt 9 lit. b
Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 189f par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 307/22 w sprawie ze skargi B. N. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu niedopełnienia obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od B. N. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 307/22, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę skargi B. N. (dalej jako: "skarżąca") na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [....] września 2020 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu niedopełnienia obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej, działając na podstawie art. 35d ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 35a pkt 9 lit. b) ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. z 2019 r. poz. 660, ze zm.; dalej jako: "ustawa o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw") wymierzył skarżącej administracyjną karę pieniężną w wysokości 10 000 zł w związku z wprowadzeniem do obrotu w dniu 27 lutego 2020 r. w składzie opału, paliwa stałego tj. 30 ton węgla kamiennego asortyment "orzech", dla którego wbrew obowiązkowi wystawiono świadectwo jakości, w którym wartości parametrów paliwa stałego były niezgodne ze stanem faktycznym, potwierdzonym badaniami laboratoryjnymi.
Na skutek odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, decyzją z dnia [...] września 2020 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zarówno próbka, jak i próbka kontrolna pobrane w dniu 27 lutego 2020 r. nie spełniały wymagań jakościowych w zakresie parametru zawartość nadziarna, określonych w rozporządzeniu Ministra Energii z dnia 27 września 2018r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1890; dalej jako: "rozporządzenie Ministra Energi w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych") i wymagań jakościowych zawartych w świadectwie jakości nr [...] z dnia 27 lutego 2020 r., a podnoszony przez skarżącą aspekt różnic pomiędzy wynikami badań, został przez ustawodawcę uwzględniony poprzez ustalenie dopuszczalnych wielkości odchyleń od granicznych wymagań jakościowych parametrów - § 2 rozporządzenia Ministra Energii w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych. Na podstawie powyższego, organ stwierdził, że skarżąca wystawiła świadectwo jakości, w którym wartości parametrów jakościowych były niezgodne ze stanem faktycznym. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że wysokość nałożonej kary pieniężnej jest zgodna z treścią art. 35c ust. 5 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 35d ust. 4 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw organ pierwszej instancji ustalając wysokość kar pieniężnych uwzględnił dotychczasową działalność przedsiębiorcy dokonującego naruszenia, wielkość obrotu z tej działalności lub wartość paliw stałych wprowadzonych do obrotu przez tego przedsiębiorcę w roku poprzedzającym rok przeprowadzenia kontroli. Ustalona wartość wprowadzanych do obrotu w momencie rozpoczęcia kontroli paliw stałych nie przekroczyła kwoty 200.000 zł, w związku z czym organ pierwszej instancji nałożył karę pieniężną, w wysokości 10 000 zł, która zawiera się w przedziale wskazanym w art. 35c ust. 5 pkt 1 ww. ustawy.
Na skutek skargi strony skarżącej, wyrokiem z dnia 9 marca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2612/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącą Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 grudnia 2021 r. sygn. akt II GSK 2304/21 uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji z dnia 90 marca 2021 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Za zasadny NSA uznał zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Formułując wytyczne dla Sądu pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, NSA wskazał na dokonanie ponownej analizy zarzutów stawianych przez skarżącą w skardze, oceniając jakie znaczenie dla zastosowania art. 35a pkt 9 lit. b ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw mają podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące dodatkowego sortowania i konfekcjonowania węgla pod względem wielkości grudek. Od wyniku tej oceny zależeć będzie, czy istniały podstawy do nałożenia na skarżącą kary na podstawie tego przepisu, a jeżeli tak, to konieczne będzie dokonanie przez Sąd wyczerpującej analizy, czy zachodzą w okolicznościach sprawy ewentualne przesłanki do zastosowania art. 189f k.p.a., na które powołuje się skarżąca, a więc czy waga naruszenia prawa może być uznana za znikomą, co uzasadniałoby stwierdzenie, że w sprawie zostały spełnione przesłanki uzasadniające odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Realizując wytyczne zawarte w wyroku NSA oraz ustosunkowując się do zarzutów skargi w zakresie pominięcia przez organy podnoszonej w toku postępowania okoliczności sortowania i konfekcjonowania węgla przed sprzedażą, Sąd pierwszej instancji oddalił skargę i w uzasadnieniu stwierdził, że w świetle niespornych ustaleń okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla zastosowania w sprawie art. 35a pkt 9 lit. b) ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw.
Zdaniem Sądu zgodzić się należało z organem, że skarżąca na podstawie art. 35a pkt 9 lit. b) ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw podlegała karze pieniężnej. Skarżąca wystawiła bowiem świadectwo jakości, w którym wartości parametrów paliwa stałego były niezgodne ze stanem faktycznym, czym nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 6c ust. 1 tej ustawy. Działania przedsiębiorcy polegające na wpisaniu w świadectwie jakości danych niezgodnych ze stanem faktycznym, w ocenie Sądu stanowiły istotne, naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania jakości paliw, bowiem wprowadzają konsumentów w błąd, co do jakości paliwa i stanowią nieuczciwą i w konsekwencji niedopuszczalną reklamę wyrobu. W ocenie Sądu działanie polegające na wskazywaniu, w świadectwie jakości właściwości danego produktu, których on w rzeczywistości nie posiada, mają negatywny wpływ na pewność obrotu gospodarczego i mogą powodować eliminowanie konkurencji, która takich praktyk nie stosuje, podając wartości paliw stałych zgodnie ze stanem faktycznym. Ponadto świadectwo jakości ma zapewnić rzetelność podawanych informacji w obrocie gospodarczym w szczególności w odniesieniu do konsumentów, którzy nie mają środków do weryfikacji danych podawanych przez przedsiębiorcę. W kontekście powyższego Sąd nie podzielił oceny skarżącej jakoby parametr nadziarna tj. węgla w węglu miał najmniejsze znaczenie dla jakości danego sortymentu i był mniej istotny niż parametry związane z jego szkodliwością. Gdyby spośród siedmiu parametrów paliw stałych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Ministra Energi w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych, parametr nadziarna jak i mający podobne znaczenie parametr podziarna, czy wymiaru ziarna były rzeczywiście nieistotne dla jakości tych paliw, to z pewnością ustawodawca nie uwzględniałby ich w wymaganiach jakościowych dla paliw stałych. Z powyższych względów w sytuacji gdy wymagane prawem świadectwa jakości paliw stałych nie były zgodne ze stanem faktycznym nie można mówić, o znikomej wadze naruszenia. Na gruncie rozpatrywanej sprawy oznacza to, że nie spełniła się przesłanka znikomej wagi naruszenia prawa. Nie można też stwierdzić, że skarżąca zaprzestała naruszenia prawa, ponieważ czynności w tym celu zostały podjęte w następstwie kontroli, która ujawniła naruszenie stanowiące podstawę nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynikało, by na skarżącą za to samo zachowanie tj. wystawienie wymaganych prawem świadectw jakości paliwa stałego, w których wartość parametrów jakościowych była niezgodna ze stanem faktycznym nie została uprzednio nałożona przez inny uprawniony organ administracji publicznej prawomocną decyzją administracyjna kara pieniężna lub, że została ona prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
II
Skargę kasacyjną na powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości.
Na podstawie art. 174 p.p.s.a. zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności organu administracji publicznej nie stwierdził naruszenia wyżej wskazanych przepisów dotyczących zasad przeprowadzania postępowania dowodowego i w konsekwencji nie podważył stanu faktycznego błędnie ustalonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wyrażającego się w:
a. błędnym ustaleniu, że skoro skarżąca podpisała protokół kontroli bez uwag to nie zgłaszała zastrzeżeń do przeprowadzonej kontroli;
b. błędnym ustaleniu, że kopia świadectwa jakości nr [...] z dnia 27 lutego 2020 r. dotyczyła węgla bezpośrednio ze zwału wprowadzonego do obrotu;
c. błędnym ustaleniu, że skarżąca wprowadziła do obrotu węgiel bezpośrednio ze zwału, z którego pobrano próbki, w ilości 30 ton, o wartości 750 zł/tona;
d. błędnym ustaleniu, że skarżąca zaprzestała naruszenia prawa dopiero w następstwie kontroli, która ujawniła naruszenie stanowiące podstawę nałożenia administracyjnej kary pieniężnej;
e. nieodniesieniu się przez sąd do okoliczności, że w toku postępowania administracyjnego Pomorski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej wydał w dniu [...] czerwca 2020 r. decyzję, nie mając na względzie całego zabranego w sprawie materiału dowodowego, tj. że decyzja ta wydana została z pominięciem pism skarżącej, w których wskazywała ona na okoliczność sortowania węgla przed jego sprzedażą;
f. błędnym ustaleniu, że okoliczność sortowania towaru pozostaje bez znaczenia dla zastosowania w sprawie art. 35a pkt 9 lit. b) ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw;
podczas gdy postępowanie dowodowe zostało w tym zakresie przeprowadzone wybiórczo, bez oceny całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pominięto wiele istotnych okoliczności faktycznych, co miało wpływ na rozstrzygnięcie, gdyż w wyniku prawidłowego przeprowadzenia postępowania administracyjnego stwierdzić należałoby, że skarżąca:
a. wskazywała wielokrotnie, że węgiel podlega konfekcjonowaniu, że już z załącznika do protokołu kontroli wynika konfekcjonowanie węgla oraz już w pierwszym piśmie do Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowe z dnia [...] czerwca 2020 r. wskazała, że węgiel który podlega sprzedaży jest uprzednio sortowany ręcznie i mechanicznie, po czym zgłaszała ten fakt w kolejnych pismach;
b. wielokrotnie wskazywała, że kopia świadectwa jakości nr [...] z dnia 27 lutego 2020 r. nie dotyczyła węgla poddanego kontroli, a dotyczyła węgla wcześniej przesortowanego pod względem wielkości grudek, do której to wielkości odnosi się parament nadziarna, który skarżąca sprzedaje w workach po 0,03 t węgla;
c. wielokrotnie wskazywała, że poddany kontroli węgiel ze zwału w ilości 30 ton, o wartości 750 zł za tonę, nie był węglem przeznaczonym bezpośrednio do sprzedaży;
d. sortowała towar jeszcze przed dokonaniem kontroli, która ujawniła naruszenie stanowiące podstawę nałożenia administracyjnej kary pieniężnej;
e. w toku postępowania administracyjnego kierowała do organów pisma, w których wskazywała na okoliczność sortowania węgla przed jego sprzedażą;
f. sortuje towar, kopia świadectwa jakości nr [...] z dnia 27 lutego 2020 r. dotyczyła węgla wcześniej przesortowanego pod względem wielkości grudek, do której to wielkości odnosi się parament nadziarna, który skarżąca sprzedaje w workach po 0,03 t węgla, a w konsekwencji wystawione przez skarżącą świadectwo jakości nie dotyczy węgla poddanego kontroli, w efekcie okoliczność uprzedniego sortowania towaru ma kluczowe znaczenie dla zastosowania w sprawie art. 35a pkt 9 lit. b) ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wymierzenie skarżącej kary pieniężnej mimo znikomej wagi naruszenia prawa i zaprzestania naruszania prawa;
3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie stwierdzenia naruszenia wyżej wskazanego przepisu i w rezultacie przerzucenie na skarżącą negatywnych konsekwencji niejasności przepisów i ich błędnej interpretacji dokonanej przez organ;
4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanu faktycznego, który organ administracji ustalił, bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny oraz bez ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze, czego skutkiem było zaniechanie ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, jego należyte przeanalizowanie i opisanie w uzasadnieniu wyroku;
5. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 35a pkt 9 lit. b w zw. art. 6c ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżąca wystawiła świadectwo jakości nr [...] z dnia 27 lutego 2020 r., które dotyczyło węgla bezpośrednio wprowadzanego do obrotu, a w konsekwencji, że wskazane w świadectwie jakości nr [...] z dnia 27 lutego 2020 r. parametry węgla są niezgodne ze stanem faktycznym;
6. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 2 ust. 1 pkt 14a ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skontrolowany węgiel był paliwem stałym bezpośrednio wprowadzanym do obrotu, gdy tymczasem dopiero węgiel dodatkowo przez skarżącą selekcjonowany był przedmiotem rozporządzenia przez dokonanie jakiejkolwiek czynności prawnej lub faktycznej paliwami na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
7. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 1 pkt 1 Załącznika do rozporządzenia Ministra Energii w sprawie sposobu pobierania próbek paliw stałych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że pobrane podczas kontroli próbki spełniały wymagania pobrania z partii paliwa stałego wprowadzonego do obrotu, podczas gdy nie można ich uznać za próbki spełniające to wymaganie z uwagi na ich pobranie ze zwału węgla przed dokonaniem jego selekcji przez skarżącą, której to dokonanie poprzedza przeznaczenie przez skarżącą węgla do sprzedaży.
Wobec powyższego skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów lub ewentualnie o uchylenie na. zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej, na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., należnych kosztów postępowania. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.
III
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ, wnosząc o jej oddalenie oraz zasądzenie na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
IV
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w przedmiocie kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł z tytułu nieprzestrzegania obowiązku, o którym mowa w art. 6c ust. 1 w związku z art. 35a pkt 9 lit. b ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw stwierdził, że decyzja ta oraz poprzedzająca ją decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej są zgodne z prawem.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że - najogólniej rzecz ujmując - w przyjętych za podstawę wyrokowania w sprawie okolicznościach faktycznych, Sąd pierwszej instancji uznał, że zostały spełnione ustawowe przesłanki warunkujące nałożenie kary pieniężnej i brak było podstaw do uznania, że zachodziły przesłanki uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, o których mowa w art.189f § 1 k.p.a. W ocenie Sądu pierwszej instancji zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy był wystarczający do uznania, że skarżąca była zobligowana do wystawienia świadectwa jakości paliwa stałego, a także uznał, że wskazane przez skarżącą w wystawionym świadectwie jakości wartości nie odpowiadały rzeczywistym przymiotom paliwa (węgla kamiennego orzech).
W ocenie NSA zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że z akt sprawy wynika, że skarżąca, jako podmiot wprowadzający do obrotu paliwo stałe w postaci węgla kamiennego-orzech, miała obowiązek wystawić świadectwo jakości, w którym wartości parametrów paliwa stałego będą zgodne ze stanem faktycznym. Naruszenie tego obowiązku stanowi delikt administracyjny, o którym mowa w art. 35a pkt 9 lit. b ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Poza sporem pozostaje także okoliczność, że wartości parametrów zadeklarowane przez skarżącą w świadectwie jakości są niezgodne ze stanem faktycznym. Z przeprowadzonych badań laboratoryjnych wynika bowiem, że powyższa okoliczność odnosi się do zadeklarowanego w świadectwie jakości parametru zawartości nadziarna (>80 mm), którego wynik badania wyniósł 17,9%, przy wymaganiach jakościowych max. 10%.
Ocenę zasadności zarzutów skargi kasacyjnej opartych na obu podstawach kasacyjnych opisanych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. należy poprzedzić przypomnieniem, że trafnie podnosi się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż ustawowo określonym celem systemu kontrolnego przewidzianego w ustawie o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw jest ograniczanie negatywnych skutków oddziaływania paliw na środowisko oraz zdrowie ludzi (art. 1 ust. 1 tej ustawy). Z tego właśnie względu ustawodawca wprowadził obowiązek wystawiania, przekazywania i przechowywania świadectw jakości paliw stałych, które mają zapewnić realizację prawa konsumenta do informacji w zakresie zastosowanego systemu certyfikacji lub innego dokumentu stanowiącego podstawę do uznania, że określony rodzaj paliwa stałego, dla którego jest wystawiane świadectwo jakości, spełnia wymagania jakościowe, co do wartości parametrów paliwa stałego, dla którego jest wystawiane świadectwo jakości (art. 6d pkt 5-7 tej ustawy). Tak więc penalizacja na gruncie prawa administracyjnego zachowania polegającego na wystawieniu świadectwa jakości, w którym wartości parametrów paliwa stałego są niezgodne z ze stanem faktycznym, została motywowana przez ustawodawcę potrzebą zapewnienia rzetelnej i wyczerpującej informacji nabywców (konsumentów) odnośnie do nabywanego produktu. To zaś, zważywszy na przeznaczenie oraz sposób wykorzystywania wymienionego produktu (cele grzewcze) - było również motywowane potrzebą zapewnienia konsumentom szeroko rozumianego bezpieczeństwa, w tym ochrony życia i zdrowia. Stąd też potrzeba zapewnienia efektywnej ochrony wymienionych wartości oraz dóbr prawnie chronionych powodowała określenie wysokości minimalnej kary pieniężnej za wymienione naruszenie na poziomie 10.000 zł. (por. wyroki NSA z dnia: 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GSK 497/20, 3 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 724/20).
Zdaniem NSA brak jest podstaw do uznania za zasadny zarzut opisany w punkcie 4 petitum skargi kasacyjnej, a wskazujący na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy uzasadnienia wyroku, czyli: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Podkreślić należy, że NSA konsekwentnie przyjmuje w swym orzecznictwie, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez sąd drugiej instancji.
W rozpoznawanej sprawie nie występuje żadna z wymienionych sytuacji. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w powołanym przepisie. Sąd pierwszej instancji zawarł w nim opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu administracyjnym oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn - w jego ocenie - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwoliło na przeprowadzenie kontroli instancyjnej, w szczególności merytoryczne odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Akceptując w pełni stanowisko organów i oddalając skargę, sąd pierwszej instancji w dostateczny sposób wyjaśnił swoje stanowisko o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Sąd wyjaśnił z jakich powodów za niezasadne uznał zarzuty wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. Wobec powyższego należy stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymagania przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. i tym samym zarzuty naruszenia tego przepisu są chybione. Okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu, lub też jego ocena, że uzasadnienie wyroku jest niepełne i nieprzekonujące, nie stanowią skutecznej przesłanki uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Również nie jest zasadny zarzut opisany w punkcie 1 podpunkt od a do f petitum skargi kasacyjnej. Przedstawione zarzuty skargi kasacyjnej zmierzają w istocie do zakwestionowania ustalonych w wyniku kontroli i utrwalonych w protokole kontroli (podpisanym przez skarżącą bez zastrzeżeń) okoliczności faktycznych wskazujących na treść świadectwa jakości numer [...] z dnia 27 lutego 2020 roku jako świadectwa nie odnoszącego się do węgla znajdującego się na składzie prowadzonym przez skarżącą i z którego to zwału pobrano do badań laboratoryjnych próbki paliwa stałego i kwestionującym ustalenia w zakresie oferowania do sprzedaży węgla kamiennego orzech ze zwału w cenie 750 złotych za tonę. W ramach przedstawionego zarzutu skarżącą usiłuje wykazać, że węgiel znajdujący się w jej składzie był przed sprzedażą konfekcjonowany, sortowany ręcznie. Tym samym skarżąca podnosi, że świadectwo jakości z dnia 27 lutego 2020 roku nie odnosi się do węgla znajdującego się w zwale na składzie ale do węgla wcześniej sortowanego.
Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej powyższe okoliczności nie wynikają z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Poza sporem pozostaje okoliczność, że badaniu został poddany węgiel kamienny orzech składowany na zwale o masie 30 ton i był oferowany do sprzedaży w cenie 750 złotych za tonę. Z przeprowadzonych badań laboratoryjnych wynika jednoznacznie, że węgiel, którego próbki poddano kontroli, nie spełnia wymagań jakościowych zawartych w rozporządzeniu Ministra Energii w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych w zakresie parametru odnoszącego się do zawartości nadziarna. Z akt sprawy wynika, że w dniu 27 lutego 2020 roku został sporządzony protokół z kontroli, który skarżąca podpisała bez uwag, jak również nie wniosła uwag w terminie 7 dni od daty przedstawienia protokołu do podpisu. Zarówno w dacie przeprowadzenia kontroli, jak i w dacie przedstawienia protokołu do podpisu i również w dacie przekazania skarżącej wyników badań laboratoryjnych, skarżąca nie podnosiła okoliczności, iż węgiel znajdujący się w zwale jest dodatkowo sortowany, jak także nie wskazała miejsca składowania sortowanego węgla.
W związku z powyższym nie są zasadne także zarzuty skargi kasacyjnej wyartykułowane w punkcie 6 i 7 petitum skargi kasacyjnej bowiem pozostają one w oczywistej sprzeczności z ustaleniami faktycznymi, które stanowiły podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, które to ustalenia nie zostały skutecznie zakwestionowane zarzutami przedstawionymi w skardze kasacyjnej.
W zakresie odnoszącym się zarzutu opisanego w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej podkreślić należy, że znaczenie dla oceny wagi naruszenia prawa, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., mają prawem chronione wartości i dobra, w odniesieniu do których rozważana jest skala ich naruszenia. To ze względu na potrzebę zapewnienia efektywnej ochrony wskazanych wartości i dóbr ustawodawca zdecydował o monitorowaniu wprowadzania do obrotu paliwa stałego nakładając na zajmujących się tym przedsiębiorców obowiązek, o którym mowa w art. 6c ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, to jest obowiązek wystawienia i przekazania nabywcom paliwa świadectw jego jakości oraz przechowywania ich przez okres 2 lat licząc od dnia ich wystawienia. Ponad wszelką wątpliwość - zważywszy na sankcjonowany przepisem art. 35a pkt 9 lit. a tej ustawy charakter wymienionego obowiązku - omawiane rozwiązanie prawne miało więc w swym założeniu przeciwdziałać naruszeniu wskazanych wartości i prawnie chronionych dóbr, a tym samym eliminować możliwość nie dość, że ich naruszenia, to również eliminować ryzyka ich naruszenia, czy też samo zagrożenie ich naruszenia.
Wbrew stanowisku strony skarżącej, proponowane przez Sąd pierwszej instancji podejście do rozumienia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz ocena odnośnie do (możliwości) zaktualizowania się przesłanek jego stosowania w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, nie są nieprawidłowe.
W korespondencji do dotychczas przedstawionych argumentów osadzonych na gruncie charakteru i znaczenia obowiązku wystawiania świadectwa jakości paliwa stałego wprowadzanego do obrotu , wbrew oczekiwaniom strony skarżącej nie sposób jest przyjąć, że przypisane jej zachowanie polegające na wystawieniu świadectwa jakości węgla kamiennego orzech, którego parametry nie odpowiadają parametrom wskazanym w świadectwie jakości , w ogóle nie wywołało i nie mogło wywołać negatywnych skutków w obszarze dóbr prawnie chronionych, co siłą rzeczy mogłoby prowadzić do tego wniosku, że waga naruszenia prawa jest znikoma.
Z kolei zarzut opisany w punkcie 5 petitum skargi kasacyjnej wskazuje na naruszenie opisanych w nim przepisów art.145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art.35a pkt 9 lit. b w związku z art.6c ust.1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że świadectwo jakości z dnia 27 lutego 2020 roku odnosi się do węgla składowanego na zwale w składzie skarżącej i oferowanego do bezpośredniej sprzedaży.
Mając na względzie uzasadnienie ww. zarzutu naruszenia prawa materialnego podkreślić należy, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 178/13). Z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że na drodze podnoszenia zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego nie można podważać wadliwości w zakresie ustalania stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 601/09, wyrok NSA z dnia 31 marca 2004 r., OSK 59/04). Niedopuszczalne jest postawienie zarzutu naruszenia prawa materialnego zamiast zarzutu naruszenia przepisów postępowania i podważanie za jego pomocą ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych przyjętych i zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji nie może bowiem nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut wadliwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Jest to konsekwencją faktu, że błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości.
W przedmiotowej sprawie skarżąca kasacyjnie skutecznie nie zakwestionowała stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku zatem niezasadny w konsekwencji jest także podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. i art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.