II GSK 208/23

II GSK 208/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-05-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SA/Rz 774/22 - Postanowienie WSA w Rzeszowie z 2022-11-08
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 3 par. 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 774/22 w sprawie ze skargi J. D. na czynność Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia [...] kwietnia 2022 r. w przedmiocie wpisania terminu posiadanych uprawnień w dokumencie prawa jazdy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
I
Postanowieniem z dnia 8 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej jako: "p.p.s.a.") odrzucił skargę J. D. (dalej jako: "skarżący") na czynność Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia [...] kwietnia 2022 r. w przedmiocie wpisania terminu posiadanych uprawnień w dokumencie prawa jazdy. W uzasadnieniu Sąd przypomniał, że Prezydent Miasta Rzeszowa w dniu [...] kwietnia 2022 r. wydał na wniosek skarżącego decyzję, którą przyznał skarżącemu prawo jazdy kategorii D i D1 i na podstawie, której dokonał wpisu terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii D, D1, jak również terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C i C1 przyznanych inną decyzją bezterminowo. Od decyzji skarżący nie wniósł odwołania, a jedynie skargę na czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą wpisu terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C i C1. Sąd wyjaśnił zatem, że zaskarżona przez skarżącego czynność nie ma charakteru samodzielnego i jest czynnością następczą oraz wykonawczą względem decyzji z dnia [...] kwietnia 2022 r. Niedopuszczalna jest – zdaniem Sądu - skarga na czynność materialno-techniczną, której podstawą dokonania jest pozostająca w obiegu prawnym decyzja administracyjna. Skarżący nie może bowiem samodzielnie weryfikować postępowania organu, kwalifikując je według przyjętych przez siebie kryteriów jako czynność materialno-techniczną, a następnie wnosić środków zaskarżenia według tak dokonanej oceny (skarga na czynność z zakresu administracji publicznej a nie odwołanie), zwłaszcza gdy organ informował skarżącego zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w piśmie 17 maja 2022 r. o przysługującym odwołaniu.
II
Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie złożył skarżący. Skarżący oparł skargę kasacyjną na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to jest naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik
sprawy i w związku z tym zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
– naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i brak merytorycznego rozpoznania skargi skarżącego przez Sąd pierwszej instancji, pomimo tego, że czynność Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia [...] kwietnia 2022 r. polegająca na wpisaniu terminu ważności posiadanych uprawnień w ramach kategorii C, Cl w dokumencie prawa jazdy jest samodzielną czynnością materialno-techniczną i podlega kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, gdyż mieści się w katalogu spraw określonych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (tj. w katalogu innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U z 2021 r. poz. 422 ze zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw) i nie jest to jak to wskazał Sąd czynność następcza i wykonawcza względem decyzji z dnia [...] kwietnia 2022 r., od której skarga jest niedopuszczalna, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do odrzucenia skargi przez Sąd,
– naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 58 e) 1 pkt 6 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi, w sytuacji gdy nie zaszły przesłanki z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., gdyż skarga na czynność materialno-techniczną organu administracji w zakresie wpisania terminu ważności posiadanych uprzednio uprawnień do kierowania pojazdami w nowo wydanym dokumencie prawa jazdy w warunkach wskazanych w art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 622, dalej jako: "u.k.p." lub "ustawa o kierujących pojazdami") jest dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało bezzasadnym odrzuceniem skargi na czynność materialno-techniczną Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia [...] kwietnia 2022 r. w przedmiocie wpisania skarżącemu terminu ważności posiadanych uprawnień w ramach kategorii C, C1 w dokumencie prawa jazdy.
Na podstawie z art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. skarżący wniósł o:
– na podstawie art. 188 p.p.s.a. uwzględnienie skargi kasacyjnej skarżącego i uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w Rzeszowie z dnia 8 listopada 2022 r. w całości i rozpoznanie skargi poprzez wydanie orzeczenia reformatoryjnego stwierdzającego bezskuteczność czynności Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia [...] kwietnia 2022 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności posiadanych przez skarżącego kasacyjnie uprawnień do kierowania pojazdami w ramach kategorii C,C1 w dokumencie prawa jazdy, ewentualnie
– w przypadku uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona na podstawie art. 185 § 2 p.p.s.a o uwzględnienie skargi kasacyjnej skarżącego i uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w Rzeszowie z dnia 8 listopada 2022 r. w całości i przekazanie WSA w Rzeszowie sprawy do ponownego rozpoznania, a gdyby sąd ten nie mógł rozpoznać jej w innym składzie innemu sądowi. Na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 205 p.p.s.a. skarżący wniósł o zasądzenia na jego rzecz od organu kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych.
Stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżący oświadczył, iż zrzeka się rozprawy.
Na podstawie art. 179a p.p.s.a. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku lub postanowienia i ponowne rozpoznanie sprawy przez WSA w Rzeszowie w ramach instytucji autokontroli z uwagina okoliczność, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych.
III
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej.
IV
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została wniesiona od postanowienia o odrzuceniu skargi, wydanego na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i p.p.s.a., które niewątpliwie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przeprowadzanie rozprawy nie jest konieczne i rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą ten środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki wyczerpująco zostały wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania.
Istotą sporu w sprawie jest to, czy wydanie nowego dokumentu prawa jazdy w związku z nabyciem nowych uprawnień do kierowania pojazdami, czy zajściem innych zmian podlegających wpisaniu do prawa jazdy, stanowi władcze działanie organu administracji w postaci decyzji lub postanowienia administracyjnej stanowiącej o prawach i obowiązkach strony, czy też inną czynność z zakresu administracji publicznej o charakterze materialno-technicznym, co ma znaczenie do określenia trybu zaskarżenia tej czynności organu.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Na taki wniosek starosta wydaje nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych. Z przepisu tego wynika, że wydanie nowego dokumentu prawa jazdy nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, gdyż starosta zobowiązany jest wydać nowy dokument uwzględniający wskazaną przez wnioskującego zmianę, w tym zmianę wynikającą z nabycia nowych uprawnień do kierowania pojazdami, które to nowe uprawnienia wynikały ze stosownej decyzji o ich nadaniu. Powyższy problem prawny był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. w wyrokach z dnia: 24 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2312/20,z 21 października 2021 r. sygn. akt II GSK 1421/21, z 17 marca 2022 sygn. akt II GSK 98/22). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela zasadnicze motywy rozstrzygnięcia wskazane w uzasadnieniach powyższych orzeczeń w odniesieniu do tego, że wydanie nowego dokumentu prawa jazdy w warunkach wskazanych w art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. stanowi czynność materialno-techniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przepis art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. nie daje podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych (dodanie nowych, uzyskanych uprawnień) właściwy organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą.
Przypomnieć także należy, że § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 ze zm.; dalej jako: "rozporządzenie" rozróżnia pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia". Zgodnie z § 29 ust. 1 wyżej wymienionego przepisu w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Natomiast o ważności prawa jazdy stanowi ust. 2, według którego w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a), nie może być dłuższa niż 15 lat. Przepis ten odnosi się do uregulowań zawartych w u.k.p. rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe – uprawnienie do kierowania pojazdem, od samego dokumentu prawa jazdy – blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia.
Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać odrębnie – data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Utrata prawa jazdy z jakichkolwiek powodów, w tym również z powodu utraty jego ważności, nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokumenty praw jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami, nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów, tracą ważność. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Z kolei ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r., nr 2006/126/WE, w sprawie praw jazdy (Dz. U. UE. L z 2006 r. Nr 403, poz. 18 ze zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jako zasadne należało ocenić zatem zarzuty skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.