II GSK 208/06

II GSK 208/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-01-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-08-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Grabowski /sprawozdawca/
Jan Kacprzak
Stanisław Biernat /przewodniczący/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 312/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-04-13
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Biernat Sędziowie Jan Kacprzak NSA Jan Grabowski (spr.) Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. S.A. z siedzibą w F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 312/05 w sprawie ze skargi B. S.A. z siedzibą w F. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 kwietnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 312/05, oddalił skargę B. S.A. z siedzibą w F. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z 14 grudnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uznania prawa ochronnego na znak towarowy IR- 636928 TCHAIKOVSKI.
Wyrok został wydany w następującym stanie sprawy. W dniu 2 lipca 1996 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej wydał wstępną decyzję odmawiającą w Polsce ochrony dla międzynarodowej rejestracji znaku towarowego mieszanego TCHAIKOVSKI nr IR 636928. B. S.A. 23 stycznia 1997 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z 27 sierpnia 2003 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.), zwanej dalej: u.z.t. w związku z art. 315 ust. 3 oraz art. 145 ust. 1 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117), zwanej dalej: p.w.p., odmówił uznania prawa ochronnego na znak towarowy TCHAIKOVSKI, zarejestrowany pod nr 636928 w trybie Porozumienia Madryckiego o międzynarodowej rejestracji znaków na rzecz B. S.A. i wyznaczony na Polskę 6 czerwca 1995 r. Organ w uzasadnieniu decyzji podał, że odmowa nastąpiła ze względu na podobieństwo przedmiotowego znaku do dwóch znaków przestrzennych, zgłoszonych z wcześniejszym pierwszeństwem oraz zarejestrowanych pod nr 79913 i nr 80064 na rzecz P.W.W. "P." Spółka Akcyjna z siedzibą w S., jak również z uwagi na to, że znak narusza prawa osób trzecich wykorzystując elementy plastyczne stanowiące przedmiot wzorów przemysłowych nr Rp 1 i Rp 2, zarejestrowanych na rzecz w/w podmiotu. Ze względu na podobieństwo wymienionych znaków towarowych oraz przeznaczenie ich do oznaczania napojów alkoholowych, Urząd Patentowy stwierdził, że niedopuszczalna jest rejestracja przedmiotowego znaku, z uwagi na możliwość wprowadzenia w błąd nabywców towarów alkoholowych, co do ich pochodzenia, w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego. Powodem odmowy było również zawarcie w elemencie słownym oznaczenia nazwiska TCHAIKOVSKI, które to oznaczenie nie znajduje uzasadnienia ze względu na siedzibę Spółki umiejscowioną we Francji oraz towary, dla oznaczania których znak jest przeznaczony.
Wnioskiem z dnia 28 października 2003 r. B. S.A. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy uzasadniając, że organ orzekający w niniejszej sprawie nie doprowadził do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w oparciu o całość informacji i materiałów przedstawionych w toku postępowania. Spółka podniosła, że organ postawił błędną tezę twierdząc, że przedmiotowy znak jest podobny w stopniu rodzącym ryzyko konfuzji do dwóch przestrzennych znaków towarowych zarejestrowanych na rzecz spółki P. z S. W ocenie wnioskodawcy Urząd Patentowy bezpodstawnie skoncentrował się jedynie na selektywnie wybranych elementach jej znaku towarowego, pomijając jego kompleksową postać, którą stanowi będące jednolitą całością charakterystyczne kombinowane oznaczenie przestrzenno - słowno - graficzne. Spółka podniosła również, że Urząd Patentowy skoncentrował się na przytoczeniu opisów znaków i na ich podstawie uznał, że zewnętrzny kształt oraz proporcje wymiarów butelek P.W.W. P. są analogiczne, jak kształt znaku zgłoszonego. Zarejestrowanie konkretnej postaci butelki jako wzoru przemysłowego nie powinno być przeszkodą dla uzyskania ochrony dla innego oznaczenia przestrzenno - słowno - graficznego tylko dlatego, że również przedstawia formę butelki, bądź zawiera niektóre jej elementy. Nieuzasadniony jest zarzut Urzędu Patentowego, iż przedmiotowy znak towarowy ze względu na element słowny TCHAIKOVSKI, należy do grupy oznaczeń, w których można by się doszukiwać wrażenia uzyskania nieuzasadnionych korzyści ze szkodą dla konkurencji czy klientów. Spółka wniosła również o ograniczenie wykazu towarów w klasie 33 poprzez dodanie słów: "pochodzenia rosyjskiego". Zdaniem Spółki, rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie powinno zostać oparte na podstawie art. 6 quinqies Konwencji Paryskiej, zgodnie z którym rejestracji znaku towarowego można odmówić tylko w ściśle określonych przypadkach, do których zalicza się brak jakichkolwiek znamion odróżniających.
Urząd Patentowy decyzją z 14 grudnia 2004 r. na podstawie art. 245 p.w.p., po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z 27 sierpnia 2003 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że przeprowadził pełne badanie zdolności odróżniającej zgłoszonego znaku TCHAIKOVSKI, dokonując oceny poprzez wzięcie pod uwagę podobieństwa samych oznaczeń jak i towarów, do oznaczania których znaki zostały przeznaczone. Przeciwstawione znaki mają postać butelki, która charakteryzuje się zewnętrznym kształtem oraz proporcjami wymiarów korpusu butelki i szyjki, które są analogiczne jak znak zgłoszony. Butelki zawierają określone cechy plastyczne, którymi są: matowa, półprzejrzysta powierzchnia butelek, przy czym dwa jej fragmenty na ścianach bocznych usytuowane naprzeciwko siebie są gładkie i przezroczyste i mają kształt zbliżony do owali o dłuższych osiach ukierunkowanych pionowo. Z porównania zasadniczych elementów wyróżniających wynika, że zgłoszony znak towarowy TCHAIKOVSKI jest podobny w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. do znaków zarejestrowanych z wcześniejszym pierwszeństwem. Niedopuszczalne jest również uznanie rejestracji międzynarodowej ze względu na naruszenie praw osób trzecich, wynikających z rejestracji wzorów przemysłowych nr Rp 1 i Rp 2 pt. "Butelka". Organ wziął również pod uwagę niedopuszczalność rejestracji znaku, który jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. W ocenie Urzędu Patentowego Spółka B., dokonując zgłoszenia przedmiotowego znaku towarowego, podjęła próbę wykorzystania renomy cudzego oznaczenia. Dokonane przez Spółkę zgłoszenie znaku towarowego z nazwiskiem znanego kompozytora może wywołać u przeciętnego odbiorcy wrażenie, w kontekście rejestracji znaku R-106570 CHOPIN, że jest to seria znaków przeznaczonych do oznaczania napojów alkoholowych, pochodzących od tego samego producenta. Ponadto, Spółka we wniosku o ponowne rozpatrzenie nie wskazała okoliczności, do których organ nie ustosunkował się w swojej wcześniejszej decyzji.
W skardze na powyższą decyzję B. S.A. podniosła, że Urząd Patentowy rozstrzygnął przedmiotową sprawę w oderwaniu od wypracowanych w doktrynie i orzecznictwie zasad dokonywania oceny niebezpieczeństwa konfuzji pomiędzy znakami towarowymi, co przyczyniło się do nieprawidłowej oceny stanu faktycznego i w konsekwencji do niewłaściwego zastosowania art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. Niezrozumiała jest odmowa ochrony dla znaku towarowego TCHAIKOVSKI, uzasadniona przez Urząd Patentowy wyłącznie podobieństwem elementów przestrzennych, bowiem znak ten bogaty jest w elementy odróżniające: słowne, graficzne oraz przestrzenne. Zdaniem Spółki, jeżeli organ uznał, że elementy słowne i graficzne występujące w przedmiotowym znaku nie mają żadnego znaczenia w niniejszej sprawie, winien wskazać, na czym opiera takie właśnie założenie. Skarżąca podtrzymała również swoje wcześniejsze stanowisko, że zarzut naruszenia przez Spółkę art. 8 pkt 2 u.z.t. jest bezzasadny, skoro przeciwstawione znaki nie są podobne do znaku TCHAIKOVSKI w stopniu wprowadzającym w błąd odbiorców co do pochodzenia. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071), zwanej dalej: k.p.a., bowiem organ nie powołał się na żaden dowód, który świadczyłby na okoliczność zasadności jego tez, iż Spółka dokonując zgłoszenia znaku towarowego podjęła próbę wykorzystania renomy cudzego oznaczenia. Ponadto, Urząd Patentowy uniemożliwił jej wypowiedzenie się, co do twierdzeń uprawnionego z wcześniejszych rejestracji, co stanowi naruszenie przepisów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując jednocześnie stanowisko oraz argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd I instancji oddalając skargę Spółki stwierdził, że zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego oraz utrzymana nią w mocy decyzja z 27 sierpnia 2003 r. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie. Odnosząc się do zarzutu, że Urząd Patentowy zmienił uzasadnienie decyzji z 27 sierpnia 2003 r. odnośnie art. 8 pkt 1 u.z.t., Sąd stwierdził, że nie jest to zarzut w pełni zasadny, gdyż organ nie wycofał się z wcześniejszego stanowiska. Za słuszny uznano natomiast zarzut niezasadnego powołania się przez organ na renomę przeciwstawionych znaków, nie wskazując jednocześnie dowodów, na których Urząd się oparł.
Sąd I instancji stwierdził, że fakt niedostarczenia Spółce przez organ pisma zawierającego uwagi uprawnionego jest bezsporny, natomiast uchybienia te nie mają wpływu na wynik sprawy bowiem skarżącej znane były przeciwstawione rejestracje znaków przestrzennych nr 79913 oraz 80064, stanowiące podstawę odmowy udzielenia prawa ochronnego. Sąd I instancji stwierdził, że problem podobieństwa towarów stanowi kwestię wstępną, rozstrzyganą przed badaniem podobieństwa oznaczeń i w tym zakresie należy przyjąć prawidłowość ustaleń organu. Organ prawidłowo uznał jednorodzajowość towarów oznaczonych przedmiotowymi znakami, bowiem wymienione znaki towarowe przeznaczone są do oznaczania napojów alkoholowych (klasa 33).
Sąd I instancji podzielił stanowisko skarżącej, że zaskarżona decyzja zawiera mankamenty, jednakże nie mają wpływu na wynik sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ badał potencjalne ryzyko konfuzji w zwykłych warunkach obrotu, dokonał oceny wprowadzającego w błąd podobieństwa znaku zgłoszonego do oznaczeń przeciwstawionych, prawidłowo wskazał i zastosował art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. jako podstawę odmowy w klasie 33 uznania w Polsce skutków rejestracji międzynarodowej znaku towarowego IR 636928 TCHAIKOVSKI. Przeciwstawione znaki przestrzenne nr 79913 oraz nr 80064 zostały zgłoszone i zarejestrowane na rzecz P.W.W. "P." w S. przed datą zgłoszenia znaku spornego, w związku z czym mogą stanowić przeszkodę do jego zarejestrowania. Sąd I instancji podzielił stanowisko Urzędu Patentowego, że na podstawie zwykłej oceny wzrokowej, z porównania zewnętrznego kształtu oraz proporcji wymiarów korpusu butelki i szyjki w zgłoszonym znaku oraz znakach przeciwstawionych wynika, że są one analogiczne. Nawet duża liczba odmiennych szczegółów, przy zachowaniu identyczności lub podobieństwa elementu odróżniającego, nie uzasadnia uznania braku podobieństwa i nie wyłącza ryzyka pomyłki. Znak zawierający zmieniony element istotnie odróżniający, nawet przy podobieństwie innych szczegółów, nie będzie znakiem podobnym. W sytuacji, gdy żaden element znaku nie może być uznany za charakterystyczny, należy brać pod uwagę formę prezentacji jako całość. Ponadto w znaku kombinowanym, znak słowny może zdominować pozostałe elementy składające się na całość jego obrazu, jednakże postawiona przez stronę skarżącą teza, że to słowa w tych znakach mają charakter decydujący, jest nieuprawniona. Sąd I instancji podkreślił, że pogląd zaprezentowany przez Spółkę, jest co do zasady przyjmowany przy ocenie znaków słowno - graficznych, w związku z czym w rozpatrywanym przypadku nie mógł uzyskać akceptacji.
Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że elementem dominującym znaków są butelki zawierające elementy plastyczne w postaci przezroczystego okienka o kształcie owalnym, o dłuższej osi owalu usytuowanej pionowo, umieszczonego na butelce mającej pozostałą powierzchnię matową, satynowaną. Jest to element wspólny znaków, a zatem ma znaczenie podstawowe. Okienko jest elementem dominującym w omawianych znakach. Zdaniem Sądu I instancji, ocena dokonana przez organ uwzględnia zasadę, że podobieństwo elementów dominujących samo przez się nie stanowi o podobieństwie znaków, nawet przy zastosowaniu reguły współzależności, wedle której mniejsze podobieństwo oznaczeń kompensowane jest dużym podobieństwem towarów lub usług.
W ocenie Sądu I instancji, organ dokonał prawidłowej całościowej analizy znaku we wszystkich płaszczyznach oraz prawidłowo wskazał na element dominujący, zapadający w pamięć odbiorcy. Istotą zgłoszonego znaku jest butelka z mrożonego szkła (satynowana), ze znajdującym się w jej centralnej części wybraniem (owalną przezroczystą powierzchnią butelki), a całość takiego rozwiązania plastycznego daje trójwymiarowy efekt tzw. "okienka". Urząd Patentowy prawidłowo uznał, że istnieje ryzyko pomyłki, gdyż przeciwstawione znaki towarowe posiadają wyraźne znamię odróżniające w postaci elementu plastycznego, który jest dokładnie powtórzony w spornym znaku. Oznaczenie słowne nie eliminuje ryzyka konfuzji w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. wobec dominującego elementu plastycznego.
Zdaniem Sądu I instancji, organ prawidłowo uznał, że w zgłoszonym znaku towarowym wykorzystano wiodące elementy przeciwstawionych wzorów przemysłowych, tj. oprócz kształtu butelki, jej powierzchnię matową (satynowaną), lekko chropowatą oraz umieszczone na bocznej powierzchni przezroczyste okienko lub okienka o kształcie owalnym. Skarżąca nie miała zgody uprawnionego, tj. spółki P. z S., na wykorzystanie w spornym znaku towarowym elementów zasadniczych przeciwstawionych wzorów przemysłowych Rp 1 i Rp 2. Z okoliczności rozpatrywanej sprawy nie wynika również, że występujące w znaku oznaczenie słowne zostało użyte w sposób fantazyjny, a elementy treściowe nie mają znaczenia. Sąd zauważył, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Spółka wskazała, iż zamierza opracowywać koncepcje nowych alkoholi i dobierać ich nazwy tak, aby wskazywać ten kraj, w którym dany alkohol jest produkowany. Zdaniem Sądu I instancji, skarżąca nie kwestionuje zatem stanowiska Urzędu Patentowego, że użycie w znaku oznaczenia słownego TCHAIKOVSKI powoduje, iż jest on postrzegany jako znak mylący.
Sąd I instancji podzielił także argumentację organu, co do niezasadności naruszenia art. 6 quinquies Konwencji Paryskiej i stwierdził, że pozostałe argumenty zawarte w skardze, w tym odnoszące się do bezkolizyjnego współwystępowania omawianych znaków w szeregu państwach, również nie mogły być podstawą do jej uwzględnienia.
B. S.A. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając powyższy wyrok w całości i domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia zwrotu kosztów sądowych wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca zarzuciła:
1. Naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., poprzez dokonanie sprzecznych ustaleń stanu faktycznego z materiałem dowodowym, zgromadzonym w aktach sprawy w zakresie:
a) istnienia konfuzyjnego podobieństwa znaku towarowego TCHAIKOVSKI nr IR - 636928 ze znakami towarowymi nr R 79913 i nr R 80064;
b) zwykłych warunkach obrotu towarami, dla oznaczenia których przeznaczone są znaki towarowe TCHAIKOVSKI IR - 636928 oraz znaki towarowe nr R 79913 i nr R 80064;
2. Naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji wydania przez Urząd Patentowy decyzji z naruszeniem art. 9 i 10 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej: k.p.a.;
3. Naruszenie prawa materialnego poprzez wadliwą wykładnię przepisu art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (zwanej dalej u.z.t.), poprzez uznanie, że badania zdolności odróżniającej znaku towarowego stanowi badanie konfuzyjnego podobieństwa znaku towarowego TCHAIKOVSKI nr IR - 636928 i znaków towarowych nr R 79913 i nr R 80064;
4. Naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 8 pkt 1, 2 i 3 u.z.t.;
5. Naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji naruszenia prawa materialnego, polegającego na wadliwym zastosowaniu art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., polegającego na przyjęciu, że zachodzą wszystkie przesłanki zawarte w tym przepisie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca podniosła, że Sąd I instancji błędnie ocenił poprawność ustaleń faktycznych dokonanych przez Urząd Patentowy w zakresie ustalenia podobieństwa konfuzyjnego pomiędzy przedmiotowym znakiem, a znakami przeciwstawionymi. Sąd I instancji pominął fakt, że organ badając podobieństwo pomiędzy znakami ograniczył się wyłącznie do oceny samych oznaczeń i towarów, pomijając przesłankę konieczności badania ryzyka konfuzji w odniesieniu do zwykłych warunków obrotu. Spółka nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że uchybienie polegające na pominięciu przez Urząd Patentowy zwykłych warunków obrotu przy ocenie podobieństwa oznaczeń nie miało wpływu na wynik sprawy. Mając na uwadze zwykłe warunki obrotu towarami, dla oznaczenia których przeznaczone są porównywane znaki towarowe, brak jest podstaw, aby przyjąć, że przeciętny odbiorca będzie indywidualizował poszukiwaną wódkę według butelki, pomijając charakterystyczne elementy słowne i graficzne. Brak dokonania wskazanych ustaleń co do zwykłych warunków obrotu napojami alkoholowymi był jedną z przyczyn błędnego uznania, że udzielenie ochrony na znak towarowy TCHAIKOVSKI w świetle art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. jest niedopuszczalne.
Zdaniem skarżącej, nie sama butelka, a elementy w postaci ornamentyki, obrazów, bądź słów, zapadają w pamięci konsumentów - odbiorców towarów i to za ich pomocą towar jest identyfikowany w obrocie. Spółka stwierdziła, że mając na uwadze zwykłe warunki obrotu towarami, dla oznaczenia których przeznaczone są porównywane znaki towarowe, brak jest podstaw, aby przyjąć, że przeciętny odbiorca będzie indywidualizował poszukiwaną wódkę według butelki, pomijając charakterystyczne elementy słowne i graficzne.
Skarżąca podniosła również, że Sąd I instancji pominął istotną okoliczność faktyczną, jaką jest bezkolizyjne występowanie na rynku wódek CHOPIN i BELVEDERE, obu sprzedawanych w satynowych butelkach zawierających tzw. "okienko". W związku z tym skarżąca stwierdziła, że możliwe jest bezkolizyjne współistnienie na rynku identycznych satynowych butelek z "okienkami", pochodzących od różnych producentów, jeżeli posiadają różnicujące je oznaczenia słowne i graficzne. Skarżąca zarzuciła również Sądowi I instancji pominięcie faktu bezkolizyjnego współwystępowania przedmiotowych znaków w szeregu państw. Skarżąca wskazała na ten fakt, będąc świadomą, że rejestracja znaku w innych krajach nie jest wiążąca dla polskiego Urzędu Patentowego, jednakże uznała, że jest istotna dla potwierdzenia braku niebezpieczeństwa konfuzji pomiędzy przedmiotowymi znakami. Ponadto, Sąd I instancji wadliwie ustalił, że uchybienie organu polegające na nieprzekazaniu zgłaszającemu sprzeciwu złożonego przez uprawnionego z rejestracji znaków towarowych nr 79913 i nr 80064 nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Urząd Patentowy nie umożliwił skarżącej wypowiedzenia się co do twierdzeń zawartych w sprzeciwie. Skarżąca nie zgodziła się również z uzasadnieniem Sądu I instancji, że nieprawidłowość polegająca na postawieniu przez organ zarzutu próby wykorzystania renomy cudzego oznaczenia, niepopartego żadnymi materiałami dowodowymi, nie miała wpływu na wynik sprawy, gdyż okoliczność ta nie była podstawą odmowy udzielenia prawa ochronnego.
Strona wnosząca skargę kasacyjną podniosła również, że analiza treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że w przedmiotowej sprawie przepis art. 8 pkt 2 u.z.t. nie ma zastosowania, gdyż przesłanką zastosowania tej normy jest stwierdzenie naruszenia cudzego prawa majątkowego, a nie sam fakt istnienia takiego prawa. Spółka stwierdziła, że ogólne wrażenie, jakie wywołuje znak towarowy TCHAIKOVSKI i przeciwstawiony wzór przemysłowy jest różne, ze względu na charakterystyczną ornamentację, układ elementów graficznych, linii oraz ich kolorystykę, stanowiące o odmiennym charakterze przedmiotowego znaku. Ponadto, wadliwe jest uznanie przez Sąd I instancji za prawidłowe ustalenia organu, że słowo TCHAIKOVSKI, będące nazwiskiem znanego rosyjskiego kompozytora, może wywołać błędne skojarzenia odbiorców co do pochodzenia towaru. Zdaniem skarżącej, brak jest bowiem podstaw do twierdzeń, że przeciętny odbiorca w ogóle zauważy związek pomiędzy elementem słownym TCHAIKOVSKI, a krajem jego pochodzenia. Spółka stanęła na stanowisku, że równie wątpliwe jest skojarzenie go jako rosyjskiego kompozytora i w konsekwencji uznanie, że wódka również pochodzi z Rosji. WSA błędnie uznał, że organ prawidłowo zastosował art. 8 pkt 1 u.z.t. przyjmując, że rejestracja znaku jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, gdyż element słowny znaku zawiera oznaczenie TCHAIKOVSKI. W doktrynie przyjmuje się bowiem, że zasady współżycia społecznego nie stoją na przeszkodzie rejestracji nazwisk postaci historycznych.
W konkluzji skarżąca podniosła, że wyrok WSA został wydany z naruszeniem przepisów prawa poprzez uznanie, że zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego jest zgodna z prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola sądów administracyjnych jest sprawowana pod względem zgodności z prawem.
W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżąca oparła skargę kasacyjną na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a. zarzucając, że zaskarżony wyrok został wydany zarówno z naruszeniem prawa procesowego, jak i materialnego.
Pierwszy zarzut naruszenia prawa procesowego dotyczy dokonania przez Sąd I instancji ustaleń stanu faktycznego, sprzecznych z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, co do istnienia konfuzyjnego podobieństwa znaku towarowego TCHAIKOVSKI nr IR - 636928 ze znakami towarowymi nr R 79913 i nr R 80064, a także co do dokonania oceny w odniesieniu do zwykłych warunków obrotu towarami.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten nie ma usprawiedliwionych podstaw. Sąd I instancji, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego, odniósł się do przesłanki podobieństwa znaków towarowych, mogącego wprowadzać w błąd w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego. Sąd I instancji stwierdził co prawda w tym względzie mankamenty zaskarżonej decyzji, ale zasadnie przyjął, że nie miały one wpływu na wynik sprawy. Ryzyko konfuzji zostało bowiem odniesione przez organ administracyjny do zwykłych warunków obrotu, co wynika zarówno z zaskarżonej decyzji, jak i z wcześniejszej decyzji z 27 sierpnia 2003r.
Jeśli chodzi o podstawową przesłankę zastosowania art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., tj. takiego podobieństwa przedmiotowego znaku do znaku towarowego zarejestrowanego na rzecz innego przedsiębiorcy, że mogłoby wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że obszerne ustalenia Sądu I instancji są prawidłowe. Należy zauważyć, że Sąd I instancji nie dokonywał własnych ustaleń faktycznych, ale badał zgodność z prawem ustaleń organu, który wydał zaskarżoną decyzję po dokonaniu wykładni art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. W tym kontekście prawidłowa była odmowa uwzględnienia stanowiska skarżącej, stosownie do którego o różnicy pomiędzy znakami przeciwstawionymi decydują elementy słowne i graficzne. Z akt sprawy wynika, że do rejestracji został zgłoszony znak trójwymiarowy w kształcie butelki z owalnym "okienkiem", przez które widać umieszczoną na spodzie postać. Po analizie, zgłoszony znak został uznany przez Urząd Patentowy oraz Sąd I instancji za podobny do przeciwstawionych znaków, zarejestrowanych wcześniej na rzecz innego przedsiębiorstwa. Zarówno organ, jak i Sąd I instancji miały podstawy do przyjęcia, że charakterystycznym, dominującym, elementem tych znaków jest satynowa butelka z "okienkiem"; ten element jest wspólny w przeciwstawionych znakach. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie budzi zastrzeżeń stwierdzenie zawarte w zaskarżonym wyroku, że ten właśnie element zwraca uwagę nabywcy towarów, a zatem istnieje ryzyko pomyłki co do przedmiotowego znaku i znaków przeciwstawionych. Zarówno Urząd Patentowy, jak i sąd pierwszej instancji dokonały analizy podobieństwa tych znaków w zwykłych warunkach obrotu i wzięły pod uwagę to, że nie występują one "w czystej formie". Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął, iż elementy słowne i graficzne na butelce, jakkolwiek różne, nie decydują o braku podobieństwa i ryzyka pomyłek. Sąd ten trafnie stwierdził, że nawet duża liczba odmiennych szczegółów nie wyłącza ryzyka pomyłki. W sytuacji znaków towarowych kombinowanych, składających się z wielu elementów należy brać pod uwagę ogólne wrażenie dla odbiorcy z uwzględnieniem wszystkich elementów. Elementy te nie zawsze mają wszakże równe znaczenie. Niektóre z nich mogą być dominujące; taki charakter ma wygląd satynowej butelki, z charakterystycznym okienkiem. Niejednakowe elementy plastyczne i graficzne, wchodzące w skład znaków mogą pozwolić na rozróżnienie poszczególnych towarów, ale nie eliminują ryzyka pomyłki co do pochodzenia towaru od tego samego przedsiębiorstwa, a tym samym naruszenia art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t.
Kolejny zarzut naruszenia prawa procesowego przez Sąd I instancji dotyczy oddalenia skargi w sytuacji wydania przez Urząd Patentowy decyzji z naruszeniem art. 9 i 10 k.p.a. Zarzut ten dotyczy oceny zawartej w zaskarżonym wyroku, że fakt niedoręczenia skarżącej sprzeciwu złożonego w sprawie przez uprawnionego z rejestracji znaków towarowych nr 79913 i nr 80064 nie miał wpływu na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji zauważył naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez Urząd Patentowy. Jednakże można się zgodzić ze stanowiskiem Sądu I instancji, że skarżąca nie została przez to pozbawiona udziału w postępowaniu przed Urzędem Patentowym. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych, skarżąca ustosunkowywała się, jeszcze przed wydaniem pierwszej decyzji, do kwestii ewentualnej kolizji ze znakami towarowymi wcześniej zarejestrowanymi na rzecz innego przedsiębiorstwa. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odnosiła się natomiast do przeciwstawionych wzorów przestrzennych.
Pierwszy zarzut naruszenia prawa materialnego zawarty w skardze kasacyjnej dotyczy wadliwej wykładni art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. dokonanej przez Sąd I instancji poprzez uznanie, że badanie zdolności odróżniającej znaku towarowego stanowi badanie konfuzyjnego podobieństwa znaku towarowego TCHAIKOVSKI nr IR - 636928 i znaków towarowych nr R 79913 i nr R 80064. Zarzut ten nie jest zasadny. Sąd I instancji trafnie zauważył, że Urząd Patentowy używał co prawda terminu "zdolność odróżniająca", ale z kontekstu wypowiedzi wynika, że przeszkody rejestracji przedmiotowego znaku badał w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., a nie art. 7 tej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że analogiczne nieścisłe sformułowanie występuje w argumentacji samego Sądu I instancji. Sąd ten, rozważając kryteria podobieństwa (lub jego braku) przeciwstawionych znaków w świetle kryteriów art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., również używał zwrotu "moc odróżniająca" lub "znaczenie odróżniające". Z kontekstu wypowiedzi wszelako wynika, że chodziło niewątpliwie o moc i znaczenie elementu dominującego w znaku towarowym, charakterystycznego w percepcji odbiorców w zwykłych warunkach obrotu.
Jak to już wyżej wskazano, trafne jest stanowisko Sądu I instancji, że elementem dominującym, wspólnym w przedmiotowym znaku i w przeciwstawionych znakach towarowych, jest satynowa butelka z owalnym "okienkiem". Podkreślić zatem należy, że jeżeli w przeciwstawionych znakach towarowych słowno - graficzno - przestrzennych elementem dominującym jest element przestrzenny, wspólny ze względu na jednakowy lub bardzo podobny kształt, proporcje wymiarów, rodzaj i fakturę opakowania, jego całościową kolorystykę, a w szczególności elementy plastyczne, tworzące taki sam trójwymiarowy efekt wizualny, to uzasadnione jest twierdzenie, że może zachodzić ryzyko konfuzji w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t.
Naczelny Sąd Administracyjny uważa, że zasadny jest natomiast zarzut zawarty w skardze kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 8 pkt 1 u.z.t. Z zaskarżonego wyroku nie wynika, dlaczego rejestracja przedmiotowego znaku miałaby być sprzeczna z obowiązującym prawem lub zasadami współżycia społecznego. Należy w tym kontekście zauważyć, że Sąd I instancji uznał za nieudowodniony argument zawarty w zaskarżonej decyzji, jakoby przeciwstawione, wcześniej zarejestrowane znaki towarowe były znakami renomowanymi. Sąd ten nie odnosił się także do kwestii rejestracji nazwisk postaci historycznych, do czego nawiązuje skarga kasacyjna.
Naczelny Sąd Administracyjny uważa za nietrafne stanowisko Sądu I instancji dotyczące niezgodności rejestracji przedmiotowego znaku towarowego z art. 8 pkt 3 u.z.t. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, niezgodność z prawdą danych rejestrowanego znaku towarowego miałaby polegać na skojarzeniu przez odbiorców elementu słownego znaku towarowego TCHAIKOVSKI z Rosją i wskazywaniu na miejsce pochodzenia towaru. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ani w decyzjach Urzędu Patentowego, ani w wyroku Sądu I instancji nie zostało wykazane, że takie skojarzenie mogłoby powstać w warunkach zwykłego obrotu i że miałoby ono przesądzać o zastosowaniu art. 8 pkt 3 u.z.t. jako podstawy odmowy rejestracji przedmiotowego znaku towarowego.
Niezasadny jest natomiast zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia w zaskarżonym wyroku przepisu art. 8 pkt 2 u.z.t. Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że rejestracja przedmiotowego znaku towarowego naruszałaby prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Dotyczy to praw P.W.W. "P." S.A. z siedzibą w S. z rejestracji wzorów przemysłowych Rp 1 i Rp 2, p.t. "Butelka". Zgłoszenie przedmiotowego znaku towarowego obejmuje także klasę towarową nr 21 - butelki. Elementem dominującym przedmiotowego znaku towarowego słowno - graficzno - przestrzennego jest szklana butelka o matowej, lekko chropowatej fakturze i o charakterystycznych elementach plastycznych w postaci przezroczystego okienka lub okienek o owalnym kształcie, usytuowanych pionowo w górnej części korpusu butelki, tworzących trójwymiarowy efekt wizualny. Takie butelki są zastrzeżonymi wzorami przemysłowymi, o których mowa wyżej.
Sąd I instancji trafnie podniósł, że ochrona prawa z rejestracji wzoru przemysłowego obejmuje także naśladownictwo wzoru, jego odtwarzanie w produkcji określonych przedmiotów oraz rozpowszechnianie przedmiotów według tych wzorów. Takie korzystanie z wzoru przemysłowego wymaga zgody uprawnionego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela obszerną argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że zarejestrowanie znaku towarowego, którego opis w znacznej mierze pokrywa się z opisem zarejestrowanego wcześniej na rzecz innego przedsiębiorstwa wzoru przemysłowego, bez zgody uprawnionego, stanowi naruszenie jego praw z rejestracji wzoru przemysłowego. Spełnia to zatem przesłanki odmowy rejestracji znaku towarowego na podstawie art. 8 pkt 2 u.z.t.
Ostatnim zarzutem zawartym w skardze kasacyjnej jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji naruszenia prawa materialnego. Ma ono polegać na wadliwym zastosowaniu art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., poprzez przyjęcie, że zachodzą wszystkie przesłanki zawarte w tym przepisie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził już wyżej, rozpoznając zarzut dokonania przez Sąd I instancji ustaleń stanu faktycznego, sprzecznych z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, co do istnienia konfuzyjnego podobieństwa znaku towarowego TCHAIKOVSKI nr IR - 636928 ze znakami towarowymi nr R 79913 i nr R 80064, że zastosowanie art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. było prawidłowe, w tym także uwzględniało zwykłe warunki obrotu. Tak więc omawiany zarzut nie jest zasadny.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na zasadzie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.