II GSK 2073/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Prezesa ARiMR, uznając, że stwierdzenie nieważności decyzji o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich nie mogło nastąpić z powodu rzekomego rażącego naruszenia prawa.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Prezesa ARiMR od wyroku WSA uchylającego decyzje o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej pomoc finansową na obszarach górskich (ONW). WSA uznał, że ewentualne błędy popełnione przez organ pierwszej instancji przy przyznawaniu pomocy nie stanowiły rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że tryb stwierdzenia nieważności nie służy do korygowania błędów organu, a zarzucane naruszenia przepisów proceduralnych nie miały charakteru rażącego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzje administracyjne stwierdzające nieważność decyzji o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że ewentualne wady decyzji o przyznaniu płatności, jeśli w ogóle wystąpiły, dotyczyły naruszenia przepisów postępowania i nie mogły stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd podkreślił, że dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa konieczne jest wykazanie, że naruszenie miało taki właśnie charakter, a nie tylko istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie WSA, błędy w ustaleniach faktycznych lub wadliwa ocena materiału dowodowego, które mogły mieć miejsce, nie osiągnęły stopnia rażącego naruszenia prawa. Prezes ARiMR w skardze kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z przepisami ustawy o PROW i rozporządzeń unijnych, twierdząc, że przyznano płatności do powierzchni większej niż kwalifikowana, co stanowiło rażące naruszenie prawa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest trybem nadzwyczajnym i wymaga wykazania rażącego naruszenia prawa, które jest wadą wyjątkowo ciężką. NSA stwierdził, że zarzucane naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego nie miały charakteru rażącego, a jedynie mogły świadczyć o błędnych ustaleniach faktycznych lub wadliwej ocenie materiału dowodowego, co nie jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd zaznaczył, że tryb ten nie służy do korygowania błędów organu, zwłaszcza gdy organ kwestionuje własne ustalenia faktyczne po uprawomocnieniu się decyzji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, przyznanie pomocy do powierzchni większej niż kwalifikowana, nawet jeśli miało miejsce, nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jeśli nie jest to wada wyjątkowo ciężka i nie można jej pogodzić z praworządnością. Błędne ustalenia faktyczne lub wadliwa ocena materiału dowodowego, które nie osiągają stopnia rażącego naruszenia, mogą być podstawą wzruszenia decyzji w trybie zwykłym, a nie nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że 'rażące naruszenie prawa' jest kwalifikowaną formą naruszenia prawa i wymaga wykazania wyjątkowo ciężkich wad decyzji. Błędne ustalenia faktyczne lub wadliwa ocena materiału dowodowego, nawet mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie stanowią rażącego naruszenia prawa, jeśli nie są oczywiste i nie można ich pogodzić z praworządnością. Tryb stwierdzenia nieważności nie służy do korygowania błędów organu po uprawomocnieniu się decyzji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
ustawa PROW art. 21 § ust. 2 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
rozporządzenie nr 796/2004 art. 24 § ust. 1 lit. c)
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
rozporządzenie nr 73/2009 art. 17
Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ewentualne błędy organu pierwszej instancji przy przyznawaniu pomocy finansowej nie stanowiły rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Tryb stwierdzenia nieważności decyzji nie służy do korygowania błędów organu po uprawomocnieniu się decyzji. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, nawet mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli nie ma cech rażącego naruszenia prawa.
Odrzucone argumenty
Przyznanie płatności do powierzchni większej niż powierzchnia kwalifikowana stanowi rażące naruszenie prawa (argumentacja skargi kasacyjnej).
Godne uwagi sformułowania
rażące naruszenie prawa stanowi kwalifikowaną formę naruszenia prawa, pojęć tych nie wolno utożsamiać wady wyjątkowo ciężkie, które należy usunąć przez unicestwienie obarczonej tymi wadami decyzji administracyjnej tryb nadzwyczajny wzruszania decyzji administracyjnych nie służy do przeprowadzania w dowolnym czasie korekty przyznanych płatności w sytuacji, kiedy organ po uprawomocnieniu się decyzji dostrzeże jakiekolwiek nieścisłości w swoich własnych obliczeniach powierzchni kwalifikowanej do płatności.
Skład orzekający
Anna Robotowska
sprawozdawca
Inga Gołowska
członek
Krystyna Anna Stec
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących pomocy publicznej i środków unijnych. Podkreślenie ograniczeń trybu nadzwyczajnego w korygowaniu błędów organów administracji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z przyznawaniem pomocy ONW i interpretacją przepisów k.p.a. w kontekście prawa unijnego. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych obszarów prawa, jeśli nie występują podobne specyficzne regulacje dotyczące postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Pokazuje też, jak sądy administracyjne podchodzą do błędów popełnianych przez organy administracji publicznej.
“Czy błąd urzędnika może prowadzić do utraty pomocy? NSA wyjaśnia granice 'rażącego naruszenia prawa'.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 2073/14 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2015-10-02 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2014-08-22 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Robotowska /sprawozdawca/ Inga Gołowska Krystyna Anna Stec /przewodniczący/ Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Środki unijne Inne Sygn. powiązane V SA/Wa 38/14 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-05-30 Skarżony organ Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2013 poz 173 art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich - tekst jednolity. Dz.U. 2013 poz 267 art. 7, art. 77 § 1, art. 156 § 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 24 ust. 1 lit. c) Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 17 Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia del. WSA Inga Gołowska Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 2 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 30 maja 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 38/14 w sprawie ze skargi M. G. – [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M. G. 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., objętym skargą kasacyjną wyrokiem, po rozP. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2013 r. stwierdzającą nieważność decyzji ostatecznej o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW); uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z dnia [...] lipca 2013 r.; stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz orzekł o kosztach postępowania. I Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. Wnioskiem z [...] maja 2009 r. M. G. (dalej: skarżący) zwrócił się o przyznanie na rok 2009 pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatności ONW) do działek rolnych o łącznej powierzchni 213,97 ha. Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał skarżącemu płatności ONW na rok 2009 do 211,41 ha powierzchni działek rolnych stwierdzonej w toku kontroli administracyjnej w oparciu o system informacji geograficznej. Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we wszczętym z urzędu postępowaniu stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] października 2009 r., przyjmując, iż zaistniały przesłanki z art. art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), gdyż Kierownik Biura ARiMR przyznał skarżącemu pomoc z tytułu ONW na rok 2009 bez uwzględnienia wartości maksymalnego kwalifikowanego obszaru (PEG) wyznaczonego na działkach ewidencyjnych o nr 586 i 706. Dyrektor wskazał, że skarżący nie deklarował do przyznania pomocy z tytułu ONW działki nr 706. Prezes ARiMR, w wyniku rozpatrzenia odwołania, zaskarżoną decyzją z [...] października 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora OR ARiMR z [...] lipca 2013 r. W ocenie organu odwoławczego, decyzja z [...] października 2009 r. rażąco naruszała przepisy prawa procesowego, tj. art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U., Nr 64, poz. 470, ze zm., dalej: ustawa PROW) w związku z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Przedmiotowe płatności na rok 2009 przyznano bowiem nie ustalając powierzchni kwalifikowanej do ich przyznania na zadeklarowanych działkach ewidencyjnych zgodnie z wartością maksymalnego kwalifikowalnego obszaru wyznaczonego w systemie identyfikacji działek rolnych, stosownie do treści art. 24 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 (...) (Dz.Urz.UE. L. z 2004, Nr 141, s.18 ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 796/2004). Organ odwoławczy stwierdził również, że skarżący zadeklarował działkę rolną nr 586 o powierzchni 24,01 ha, otrzymał płatności do powierzchni działki w wysokości 23,88 ha, podczas gdy powierzchnia wyznaczonego w jej ramach maksymalnego kwalifikowalnego obszaru do płatności (PEG) wynosi 23,05 ha. Podobne różnice pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a maksymalnym kwalifikowanym obszarem do płatności (PEG) organ wskazał w odniesieniu do trzech innych działek ewidencyjnych i pięciu działek rolnych. Tym samym, zdaniem Prezesa ARiMR, zasadnie Dyrektor OR ARiMR stwierdził nieważność decyzji o przyznaniu płatności ONW na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W skardze na powyższą decyzję M. G. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucając wadliwe prowadzenie postępowania administracyjnego i przyjęcie, iż przy wydawaniu decyzji z [...] października 2009 r. doszło do błędu, za który odpowiedzialność ponosi organ administracji pierwszej instancji, bez wyjaśnienia na czym błąd miał polegać i w jaki sposób doszło do wydania decyzji opartej na błędnych okolicznościach faktycznych. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując twierdzenia i wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględnił skargę i uchylił decyzje organów administracyjnych obu instancji. Sąd wskazał, że rażące naruszenie prawa – w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – ma miejsce, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, lub gdy wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem, albo uchylono obowiązek. Sąd zauważył, że istota sporu dotyczy zaś tego, czy w sprawie zakończonej decyzją o przyznaniu płatności - nieważność której stwierdzono zaskarżoną decyzją - organ dopuścił się uchybień procesowych, którym można przypisać walor rażącego naruszenia prawa. Zdaniem WSA, wskazane przez organy wady decyzji o przyznaniu płatności, jeżeli w ogóle wystąpiły, będą dotyczyły naruszenia przepisów postępowania i nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia. Decyzja o przyznaniu producentowi rolnemu płatności ONW wydana została bowiem w oparciu o właściwą – mającą w sprawie zastosowanie podstawę prawną, tj. § 3 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40 poz. 329 ze zm.; dalej: rozporządzenie ONW), po ustaleniu powierzchni kwalifikowanej do płatności. Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie dla stwierdzenia, czy decyzja o przyznaniu płatności została wydana z naruszeniem prawa, konieczne było przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie określenia maksymalnej kwalifikowanej powierzchni dla każdej z działek objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Dopiero po dokonaniu porównania powierzchni działek wskazanych we wniosku z powierzchniami działek w systemie identyfikacji działek rolnych można było ustalić, czy powierzchnie te są niezgodne (tak ustalono dla trzech działek ewidencyjnych i pięciu działek rolnych) i następnie stwierdzić, czy płatność przyznano do powierzchni większej niż powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza (PEG) wyznaczona dla danej działki. WSA stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że Kierownik Biura Powiatowego oceniając wniosek złożony na przesłanym uprzednio rolnikowi formularzu wraz z załącznikami graficznymi, nie wziął pod uwagę powierzchni kwalifikowanej do płatności na poszczególnych działkach ewidencyjnych i rolnych zgodnie z wartością maksymalnego kwalifikowanego obszaru wyznaczonego w systemie identyfikacji działek rolnych, stosownie do treści art. 24 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 796/2004. Niemniej jednak nie można stwierdzić, czy prawidłowo zastosował tę wielkość. W toku postępowania w sprawie przyznania skarżącemu płatności ONW za 2009 r. mogło dojść do naruszenia przepisów postępowania poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego, które mogło mieć wpływ na nieprawidłowe ustalenie powierzchni będącej podstawą przyznania płatności, nie było to jednak naruszenie przepisów, które można by zakwalifikować jako rażące. II Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes ARiMR, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy PROW, art. 7 i art. 77 k.p.a., art. 17 rozporządzenia nr 73/2009 oraz art. 24 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 796/2004 poprzez stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa, mimo, że przyznano płatności do powierzchni większej niż powierzchnia kwalifikowana. W związku z powyższym skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, oddalenie skargi M. G., względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów według norm prawem przypisanych. Argumentację na poparcie zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. G. wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu. Kasator sformułował tylko jeden zarzut kasacyjny. Jako naruszone przepisy prawa materialnego wskazał art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy PROW, art. 7 i art. 77 k.p.a., art. 17 rozporządzenia nr 73/2009 oraz art. 24 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 796/2004. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu kasacyjnego należy podnieść, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego celem jest ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Celem tego postępowania nie jest natomiast rozpoznanie sprawy ponownie, co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. Organ prowadzący postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. z powodu rażącego naruszenia prawa, zobligowany jest do zbadania, czy z materiału dowodowego wynika, że doszło do rażącego naruszenia prawa i na czym ono polegało. Kodeks postępowania administracyjnego rozróżnia "naruszenie prawa" i "rażące naruszenie prawa". Mając na względzie, że "rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa", pojęć tych nie wolno utożsamiać. Dla uznania, że wystąpiło kwalifikowane naruszenie prawa, konieczne jest stwierdzenie i wykazanie, iż zarzucane naruszenie miało charakter rażący. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, nawet mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie ma cech rażącego naruszenia prawa. Podkreślenia wymaga, co ma istotne znaczenie przy kontroli decyzji wydanej w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., że rażące naruszenie prawa w rozumieniu powołanego przepisu podlega ścisłej wykładni. Na powyższe zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 maja 1989 r., sygn. akt IV SA 90/89 (publ. ONSA 1989, z. 1, poz. 49), stwierdzając, że przedmiotem "rażącego naruszenia prawa" będą najczęściej przepisy prawa materialnego. Wspomniana postać naruszenia może dotyczyć również przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności tych unormowań, które stanowią gwarancję prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Chodzi więc o wady wyjątkowo ciężkie, które należy usunąć przez unicestwienie obarczonej tymi wadami decyzji administracyjnej. W sprawie mającej na celu ustalenie rażącego naruszenia prawa, postępowanie administracyjne winno mieć charakter niejako dwustopniowy i stanowić podstawę do podjęcia ustaleń, czy w postępowaniu zwykłym doszło do naruszeń przepisów prawa i jakich, a w przypadku twierdzącej odpowiedzi na to pytanie, do rozważenia, czy naruszenia te mają charakter kwalifikowany, tj. "rażący" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela przedstawione powyżej rozumienie pojęcia "rażącego naruszenia prawa" oraz warunków, jakie muszą być spełnione do uznania, że ta właśnie przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji wystąpiła w konkretnym przypadku. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie przepisów postępowania w kwestii ustaleń faktycznych sprawy może być przyczyną nieważności decyzji w sytuacji, gdy organ w sposób oczywisty nie poczynił takich ustaleń lub gdyby całkowicie uchylił się od rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Natomiast błędne ustalenia stanu faktycznego sprawy oceniać należy jako tego typu wadliwość decyzji, która może skutkować jej wzruszalnością, ale w trybie zwykłym. Przenosząc rozważania powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że wszystkie przepisy, których naruszenie zarzucił kasator, mają charakter przepisów prawa procesowego, a kasator zakwestionował ustalenia faktyczne poczynione przez organ. Przepisy wskazane jako naruszone regulują zasady prowadzenia postępowania (art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o PROW, art. 7 i art. 77 k.p.a.) oraz sposób prowadzenia kontroli administracyjnej wniosku (art. 24 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 796/2004) i sposób identyfikacji działek rolnych (art. 17 rozporządzenia nr 73/2009). Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o PROW, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy stanowi, iż w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zatem art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o PROW ustanawia własne, szczególne zasady prowadzenia postępowania, przy czym przedstawienie materiału dowodowego spoczywa na stronie, zaś organy zobligowane są przepisami UE do wprowadzenia systemu identyfikacji działek rolnych oraz prowadzenia kontroli administracyjnej wniosków, mającej na celu weryfikację ich prawidłowości. Ustawodawca zmodyfikował więc wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek podjęcia przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, jak i obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. II GSK 810/11, publ. CBOSA). W omawianym zakresie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie mają zastosowania w sprawach o płatności, gdyż postępowania te toczą się według uregulowań szczególnych (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. II GSK 192/10, publ. CBOSA). Zarzut rażącego naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. jest więc chybiony. Z powołanego w skardze kasacyjnej art. 24 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 796/2004 wynika, że kontrole administracyjne dotyczą zgodności między działkami rolnymi zadeklarowanymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych. Natomiast wskazany w zarzutach skargi kasacyjnej art. 17 rozporządzenia nr 73/2009 stanowi, że system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Zakłada on korzystanie z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych (...). Z powyższego wynika, że zgodność między działkami zadeklarowanymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych jest okolicznością wymagającą ustalenia, istotną dla załatwienia sprawy. Zgodność ta powinna być ustalana w wyniku kontroli administracyjnej wniosku. Brak uwzględnienia ewentualnych rozbieżności może świadczyć o naruszeniu przepisów procedury w zakresie wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nie stanowi natomiast rażącego naruszenia prawa, w szczególności w sytuacji, gdy kontrola administracyjna zgodności była prowadzona, a ustalenia kwalifikowanej powierzchni poczyniono na podstawie jej wyników. Na mocy powołanego uprzednio art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o PROW organ jest zobligowany stać na straży praworządności i cały materiał dowodowy wyczerpująco rozpatrzyć. Powołany przepis byłby rażąco naruszony, gdyby organ w ogóle nie rozpatrzył zgromadzonego materiału dowodowego, nie wyjaśnił wątpliwości, nie przeprowadził kontroli administracyjnej wniosku. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynikają jedynie ogólne informacje, w jaki sposób działa System Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) będący częścią Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (IACS) oraz jak powstaje ortofotomapa i jak dokładne dane zawiera. Te informacje nie "przekładają się" jednak w żaden sposób na rażące naruszenia prawa, do jakiego miało dojść w toku przyznawania płatności ONW skarżącemu, płatności przyznano bowiem w oparciu o ustalenia dokonane na podstawie ortofotomapy i całokształtu okoliczności sprawy po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej. W tej sytuacji zarzuty rażącego naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o PROW oraz art. 17 rozporządzenia nr 73/2009 i art. 24 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 796/2004 uznać należy za całkowicie nieuzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, iż tryb nadzwyczajny wzruszania decyzji administracyjnych nie służy do przeprowadzania w dowolnym czasie korekty przyznanych płatności w sytuacji, kiedy organ po uprawomocnieniu się decyzji dostrzeże jakiekolwiek nieścisłości w swoich własnych obliczeniach powierzchni kwalifikowanej do płatności. Stanowisko to prezentowane było w licznych wyrokach NSA w sprawach, w których organ poprzez stwierdzenie nieważności decyzji dążył do skorygowania własnych ustaleń faktycznych (por. np. wyroki NSA: z dnia 29 lipca 2015 r., sygn. akt 1628/14; z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1688/13, z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 892/13 i inne, publ. CBOSA). Jak wskazano na wstępie, postępowanie o stwierdzenie nieważności prawomocnej decyzji jest trybem nadzwyczajnym i może być skutecznie prowadzone tylko wtedy, kiedy z jednej strony naruszenie prawa, do którego doszło, jest niewątpliwe i rażące (naruszenie jednoznacznie brzmiącego przepisu prawa), a z drugiej strony pozostawienie w obrocie decyzji dotkniętej omawianą wadą nie da się pogodzić z praworządnością. Tryb ten nie służy natomiast korygowaniu błędów organu, w szczególności w sytuacji, w której organ chciałby ponownie przeprowadzić ustalenia faktyczne, nie będąc pewnym, czy te które zostały poczynione były w pełni trafne, a taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że autor skargi kasacyjnej w ostatnim akapicie jej uzasadnienia wadliwie określił stronę postępowania i wskazał błędne numery działek ewidencyjnych, co może stanowić przejaw automatyzmu w sporządzaniu środka zaskarżenia. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut skargi kasacyjnej za nieuzasadniony i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI