II GSK 206/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezydenta Miasta Katowice od wyroku WSA w Gliwicach, który nakazał zwrot części opłaty za wydanie karty pojazdu. Spółka domagała się zwrotu 425 zł, argumentując, że opłata w wysokości 500 zł została pobrana na podstawie przepisu (§ 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2003 r.), który Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z prawem. WSA przychylił się do tego stanowiska, wskazując, że nawet jeśli przepis obowiązywał w momencie pobrania opłaty, to jego późniejsze uznanie za niekonstytucyjne przez TK, z odroczeniem utraty mocy obowiązującej do 1 maja 2006 r., pozwala na żądanie zwrotu nadpłaty. Prezydent Miasta zarzucił w skardze kasacyjnej naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym kwestionował prawo sądu do samodzielnej oceny konstytucyjności przepisu oraz sposób zastosowania art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za bezzasadne. Sąd podkreślił, że sądy administracyjne są uprawnione do oceny zgodności przepisów podustawowych z Konstytucją, niezależnie od orzeczeń TK. Ponadto, orzeczenie TK o niezgodności przepisu z Konstytucją stanowi podstawę do wznowienia postępowania i zwrotu nienależnie pobranych opłat, nawet jeśli zostały pobrane przed wejściem w życie wyroku TK. NSA wskazał również na wadliwość formalną części zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących przepisów Ordynacji podatkowej oraz przepisów procesowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie prawa do zwrotu opłat pobranych na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne, nawet jeśli zostały pobrane przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu opłaty za kartę pojazdu, ale zasada prawna ma szersze zastosowanie do innych opłat i należności pobranych na podstawie niekonstytucyjnych przepisów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny jest władny samodzielnie oceniać zgodność przepisu podustawowego z Konstytucją, nawet jeśli Trybunał Konstytucyjny wydał orzeczenie określające moment utraty mocy obowiązującej tego przepisu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny jest władny pominąć stosowanie przepisu podustawowego w indywidualnej sprawie, nawet w okresie po ogłoszeniu wyroku negatoryjnego TK, a przed wejściem w życie tego wyroku, pomimo jego formalnego obowiązywania.
Uzasadnienie
Ocena konstytucyjności i legalności przepisu podustawowego może być dokonana przez sąd rozpatrujący sprawę indywidualną, w której przepis ten może być zastosowany. Uprawnienie to jest niezależne od określenia przez TK innego terminu utraty mocy obowiązującej regulacji.
Czy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu z Konstytucją stanowi podstawę do zwrotu nienależnie pobranej opłaty, nawet jeśli została pobrana na podstawie przepisu obowiązującego w dacie pobrania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia, co w tym przypadku oznacza możliwość żądania zwrotu nienależnie pobranej opłaty.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania lub uchylenia decyzji. Wadliwa czynność pobrania opłaty jest 'rozstrzygnięciem w innych sprawach', które podlega wzruszeniu w trybie pozaprocesowym, a organ jest zobowiązany do bezpośredniego zastosowania art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.
Czy Prezydent Miasta jest właściwym organem do rozpatrzenia żądania zwrotu nadpłaconej opłaty za wydanie karty pojazdu, mimo że wysokość opłaty określał Minister?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Prezydent Miasta jest właściwym organem do rozpatrzenia żądania zwrotu nadpłaconej opłaty, ponieważ to on był zobowiązany do jej pobrania, a co za tym idzie, do zwrotu części pobranej opłaty.
Uzasadnienie
Choć Minister był uprawniony do określenia wysokości opłaty, Prezydent Miasta jako organ pobierający opłatę jest również zobowiązany do jej zwrotu. Żądanie zwrotu skierowane do Ministra nie byłoby skuteczne.
Przepisy (25)
Główne
Konstytucja RP art. 190 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310 art. 1 § 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 190 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 2 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 72 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 80 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 146 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 146 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 186
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 70 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 77 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 77 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Prawo o ruchu drogowym art. 77 § 3
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Prawo o ruchu drogowym art. 77 § 4
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Prawo o ruchu drogowym art. 77 § 5
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Dz.U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241 art. 115 § 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych
Dz.U. z 2023r., poz.1964 t.j art. 14 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu z Konstytucją stanowi podstawę do zwrotu nienależnie pobranej opłaty. • Sąd administracyjny jest uprawniony do oceny konstytucyjności przepisu podustawowego. • Prezydent Miasta jest właściwym organem do zwrotu nadpłaconej opłaty.
Odrzucone argumenty
Sąd nie jest władny samodzielnie oceniać zgodności przepisu z Konstytucją, gdy TK wydał orzeczenie. • Organ nie miał prawa samodzielnie ocenić zgodności aktu podustawowego z Konstytucją i odmówić jego zastosowania. • Przekroczenie upoważnienia ustawowego nie powoduje uznania przepisu za niekonstytucyjny w dacie jego zastosowania przez organ. • Prezydent Miasta nie był organem właściwym do określenia wysokości opłaty. • Niezastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej (art. 72 § 1, art. 80 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 1).
Godne uwagi sformułowania
sąd administracyjny jest władny pominąć stosowanie tych przepisów w indywidualnej sprawie, pomimo ich formalnego obowiązywania w systemie prawnym • wadliwa czynność pobrania opłaty jest 'rozstrzygnięciem w innych sprawach' w rozumieniu art. 190 ust. 4 Konstytucji RP • obowiązkiem organu, który ją pobrał, było bezpośrednie zastosowanie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i podjęcie czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., polegającej na zwrocie żądanej kwoty
Skład orzekający
Gabriela Jyż
sprawozdawca
Wojciech Kręcisz
przewodniczący
Wojciech Sawczuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do zwrotu opłat pobranych na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne, nawet jeśli zostały pobrane przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu opłaty za kartę pojazdu, ale zasada prawna ma szersze zastosowanie do innych opłat i należności pobranych na podstawie niekonstytucyjnych przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat administracyjnych i ich zwrotu w sytuacji, gdy podstawa prawna okazuje się wadliwa. Pokazuje, jak orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego wpływa na indywidualne sprawy i jakie prawa przysługują obywatelom.
“Czy można odzyskać pieniądze zapłacone na podstawie 'niekonstytucyjnego' przepisu? NSA wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 425 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.