II GSK 1303/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Prezesa NFZ, uznając, że sąd I instancji zasadnie uchylił decyzję o obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z powodu niepełnych ustaleń faktycznych organu.
Sprawa dotyczyła obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą. WSA uchylił decyzję Prezesa NFZ, zarzucając organowi niepełne ustalenia faktyczne i błędne założenie, że sam wpis do CEIDG przesądza o obowiązku ubezpieczenia. NSA oddalił skargę kasacyjną Prezesa NFZ, podzielając zasadniczo stanowisko WSA co do konieczności faktycznego ustalenia prowadzenia działalności, choć z uwagami dotyczącymi uzasadnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia ustalającą obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego dla M.K. jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą. Sąd I instancji zarzucił organowi naruszenie przepisów KPA, w tym zasad prawdy obiektywnej i ciężaru dowodu, wskazując na niepełne i nierzetelne ustalenia faktyczne. WSA podkreślił, że sam wpis do CEIDG nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, a organ powinien zbadać m.in. rozliczenia podatkowe i obrót. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Prezesa NFZ, oddalił ją. NSA uznał, że WSA zasadnie uchylił decyzję organu z powodu niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności konieczności faktycznego ustalenia prowadzenia działalności gospodarczej, a nie tylko figuracji w rejestrach. Sąd kasacyjny zwrócił jednak uwagę na pewne braki w uzasadnieniu wyroku WSA oraz na brak wykazania przez organ istotnego wpływu naruszeń przepisów postępowania na wynik sprawy w skardze kasacyjnej. Ostatecznie, NSA oddalił skargę kasacyjną, a od zasądzenia kosztów postępowania odstąpił ze względu na postawę strony.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, sam wpis do CEIDG nie jest wystarczający. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej, a nie tylko z figurowania w rejestrze.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że prowadzenie działalności gospodarczej jest kategorią obiektywną, niezależną od wpisu do rejestru. Organ ma obowiązek ustalić na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, czy i w jakim okresie działalność była faktycznie wykonywana.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
ustawa o świadczeniach art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 12 § pkt 1
Pomocnicze
ustawa o świadczeniach art. 82 § ust. 1, 3 i 5 pkt 3 i 9
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
ustawa systemowa art. 8 § ust. 6 pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 13 § pkt 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie dokonał pełnych i rzetelnych ustaleń faktycznych, naruszając przepisy KPA (art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 KPA). Organ błędnie przyjął, że sam wpis do CEIDG przesądza o obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, bez faktycznego ustalenia prowadzenia działalności.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 10 § 1 KPA przez organ, który nie wykazał istotnego wpływu na wynik sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Prowadzenie działalności gospodarczej jest bowiem kategorią obiektywną, niezależnie od tego, jak działalność tę ocenia sam prowadzący ją podmiot i jak ją nazywa oraz czy dopełnia ciążących na nim obowiązków z tą działalnością związanych, czy też nie. Samo istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym wykonywaniu przez podmiot zgłaszanej do ewidencji działalności gospodarczej. Obowiązkowi ubezpieczeń społecznych (i w konsekwencji ubezpieczeń zdrowotnych) podlega osoba, która faktycznie prowadzi działalność gospodarczą (wykonująca działalność gospodarczą), a nie osoba jedynie figurująca w ewidencji działalności gospodarczej na podstawie uzyskanego wpisu, która tej działalności nie prowadzi (nie wykonuje).
Skład orzekający
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
sprawozdawca
Joanna Sieńczyło - Chlabicz
członek
Mirosław Trzecki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność gospodarczą, znaczenie faktycznego prowadzenia działalności nad wpisem do rejestru, obowiązki organów w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby prowadzącej działalność gospodarczą, która mogła mieć inne tytuły do ubezpieczenia. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego i wyjaśnia kluczową kwestię rozróżnienia między formalnym wpisem do rejestru a faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej, co ma znaczenie dla wielu przedsiębiorców.
“Czy wpis do CEIDG wystarczy, by płacić składki? NSA wyjaśnia, co liczy się naprawdę.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1303/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-12-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-06-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/ Joanna Sieńczyło - Chlabicz Mirosław Trzecki /przewodniczący/ Symbol z opisem 652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych Hasła tematyczne Ubezpieczenia Sygn. powiązane VIII SA/Wa 85/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-02-29 Skarżony organ Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027 art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity. Dz.U. 2008 nr 141 poz 888 art. 12 pkt 1 Ustawa z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lutego 2024 r. sygn. akt VIII SA/Wa 85/24 w sprawie ze skargi M.K na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 27 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 lutego 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 85/24, po rozpoznaniu skargi M.K. (dalej: Skarżąca, Strona), uchylił decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) z 27 października 2023 r. w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oraz orzekł o zwrocie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Decyzją z 27 października 2023 r. Nr [...] Prezes NFZ, na podstawie art. 5 pkt 21, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 69 ust. 1, art. 82 ust. 1, 3 i 5 pkt 3 i 9 i art. 109 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm., dalej: ustawa o świadczeniach) oraz art. 8 ust. 6 pkt 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230, dalej: ustawa systemowa), ustalił, że Strona w okresach od 1 stycznia 2005 r. do 30 września 2021 r. oraz od 3 listopada 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą. Postępowanie zainicjował Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej: ZUS), podając, że według zapisów w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) skarżąca posiadała uprawnienie do prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 1 stycznia 2005 r. do 30 września 2021 r. oraz od 3 listopada 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. W okresie od 1 października 2021 r. do 2 listopada 2021 r. zawiesiła prowadzoną działalność i od 1 stycznia 2022 r. ponownie dokonała zawieszenia prowadzonej działalności. Podał też, że z analizy danych zaewidencjonowanych na koncie Strony wynikało, że była zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego od 31 grudnia 1999 r. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, a od 23 listopada 2006 r. do 31 stycznia 2022 r. podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu jako wspólnik spółki jawnej "V." Prezes NFZ wskazał, że ZUS wystąpił do Strony, aby złożyła brakujące dokumenty ubezpieczeniowe z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, ale Skarżąca nie zareagowała. Prezes NFZ wyjaśnił nadto, że według danych CEIDG, Strona zarejestrowała prowadzenie działalności gospodarczej pod nazwą "K.", podając datę rozpoczęcia działalności - 1 stycznia 2005 r. i dopiero z dniem 1 października 2021 r. zgłosiła zawieszenie prowadzenia tejże działalności, by 3 listopada 2021 r. ją wznowić, a następnie ponownie zawiesić od 1 stycznia 2022 r. Zdaniem organu, Strona podejmując i wykonując indywidualną pozarolniczą działalność gospodarczą, która generowała przychody, stała się przedsiębiorcą. Posiadała więc indywidualny tytuł do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z faktu prowadzenia tejże działalności, niezależny od posiadanych innych tytułów, wynikającego z zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, jak i z tytułu posiadania statusu wspólnika spółki jawnej, co wynika z art. 82 ust. 3 i 5 ustawy o świadczeniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Strony na ww. decyzję, uznając ją za uzasadnioną, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2022 r. poz. 32; dalej: p.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję. Uznał, że zaskarżona decyzja naruszała przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775; dalej: k.p.a.), które determinują przebieg postępowania administracyjnego, statuując zasadę prawdy obiektywnej, zasadę oficjalności, zasadę ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdził WSA, że w sprawie zakres koniecznych do ustalenia faktów wytyczały art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c ustawy o świadczeniach, art. 8 ust. 6 pkt 1 oraz art. 13 pkt 4 ustawy systemowej, statuujące obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania tej działalności do dnia jej zaprzestania. Odwołując się do orzecznictwa podał, że wykonywanie działalności gospodarczej łączyć należy z faktycznym podejmowaniem czynności w tym zakresie. Jakkolwiek wpis do ewidencji działalności gospodarczej może być traktowany jako okoliczność o istotnym znaczeniu, to jednak nie może być okolicznością decydującą o prowadzeniu tejże działalności przez daną osobę; samo istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym wykonywaniu przez podmiot zgłaszanej do ewidencji działalności gospodarczej. Nie jest zatem przesądzające ujawnienie określonych danych w stosownych rejestrach. Prowadzenie działalności gospodarczej jest bowiem kategorią obiektywną, niezależnie od tego, jak działalność tę ocenia sam prowadzący ją podmiot i jak ją nazywa oraz czy dopełnia ciążących na nim obowiązków z tą działalnością związanych, czy też nie. Oznacza to, że obowiązkowi ubezpieczeń społecznych (i w konsekwencji ubezpieczeń zdrowotnych) podlega osoba, która faktycznie prowadzi działalność gospodarczą (wykonująca działalność gospodarczą), a nie osoba jedynie figurująca w ewidencji działalności gospodarczej na podstawie uzyskanego wpisu, która tej działalności nie prowadzi (nie wykonuje). Ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana, a więc czy także zaistniała przerwa w jej prowadzeniu, należy do sfery ustaleń faktycznych. Rzeczą organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie ustalenia obowiązkowego podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu jest jednoznaczne ustalenie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w jakim rzeczywiście okresie podmiot, co do którego ustala się istnienie bądź nieistnienie tego obowiązku, wykonywał zgłaszaną działalność gospodarczą. Organ winien był zatem ustalić, czy i w jakim okresie skarżąca prowadziła przedmiotową działalność gospodarczą. Wpis do CEIDG stanowi niewątpliwie ułatwienie dowodowe w postaci wspomnianego wcześniej domniemania faktycznego, które jednakże może podlegać obaleniu, jeżeli zgromadzony materiał dowodowy dostarczy wniosków sprzecznych z treścią tego wpisu. Sąd I instancji zauważył, że pomimo tego, że postępowanie toczyło się 14 miesięcy, w tym organ sześciokrotnie przedłużał termin załatwienia sprawy celem konieczności gromadzenia dokumentów niezbędnych do wydania decyzji, to nie zbadano, czy skarżąca w analizowanym okresie rozliczała się podatkowo, w tym czy składała zeznania podatkowe w podatku dochodowym, nie sprawdzono także tego, czy generowała jakikolwiek obrót w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej, w szczególności czy wystawiała faktury bądź paragony, czy rozliczała podatek od towarów i usług oraz podatek dochodowy. Podniósł, że z akt administracyjnych wynikał brak współpracy Skarżącej z organem w ustaleniu, czy i w jakim okresie działalność gospodarcza była faktycznie przez nią prowadzona. Strona nie wykazała aktywności w tym zakresie, pomimo poinformowania o wszczęciu postępowania pismem z 3 sierpnia 2022 r. i zakreślenia terminu 7 dni od daty doręczenia tego pisma na złożenie ewentualnych wyjaśnień i dowodów mogących mieć wpływ na rozstrzygniecie niniejszej sprawy. Ale i organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie pouczył Strony o treści art. 10 § 1 k.p.a. Takie pouczenie zawarto jedynie w treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania, co zdaniem WSA w sytuacji kilkukrotnego jego przedłużania w celu gromadzenia materiału dowodowego mogłoby wskazywać, że organ zbiera ten materiał z urzędu. Poza tym brak aktywności strony w postępowaniu administracyjnym nie zwalniał organu od podejmowania wszelkich możliwych działań obliczonych na pełne wyjaśnienie i ocenę istotnych w sprawie okoliczności stanu faktycznego. W konsekwencji WSA uznał, że organ dokonał niepełnych i nierzetelnych ustaleń faktycznych, które nie mogły być podstawą do wydania decyzji w sprawie o podleganiu Skarżącej obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja. Do zaistnienia wskazanych uchybień procesowych doszło w warunkach błędnego przyjęcia przez organ, że obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlega każdy wpisany do CEIDG, jako prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą bez względu na to, czy ją faktycznie prowadzi. W ocenie Sądu brak było podstaw do takiego wnioskowania organu w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA zalecił dokonanie ustaleń z uwzględnieniem jego stanowiska, w tym dokonanie analizy dowodów przeprowadzonych przez Sąd w postaci zeznań podatkowych strony z lat 2013-2018 oraz przesłuchania skarżącej na istotne w sprawie okoliczności, którym należy dać wyraz w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes NFZ, zaskarżając wyrok WSA w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.: 1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że Prezes NFZ dokonał niepełnych i nierzetelnych ustaleń faktycznych oraz nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy; 2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że Prezes NFZ przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie pouczył strony o treści art. 10 § 1 k.p.a. Podnosząc te zarzuty organ wniósł o: uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi; zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych prawem oraz oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołał argumenty na poparcie zarzutów. Strona w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosiła o oddalenie tego środka odwoławczego oraz o zasądzenie kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę kasacyjną organu generalnie należało uznać za nieusprawiedliwioną. Na wstępie należy podać, że wobec faktu, że skarżący kasacyjnie Prezes NFZ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a Strona w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a. (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Przechodząc do rozpoznania skargi kasacyjnej, należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej. Podstawową przyczyną uchylenia powołanego rozstrzygnięcia organu było stwierdzenie przez Sąd I instancji, że organ, mimo prowadzenia postępowania administracyjnego przez 14 miesięcy, nie dokonał pełnych i rzetelnych ustaleń faktycznych, które mogłyby być wystarczającą podstawą do wydania decyzji w sprawie o podleganiu Skarżącej obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie, którego dotyczyła zaskarżona decyzja, czym naruszył normy z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie WSA, Prezes NFZ wydając decyzję, nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, wskutek błędnego przyjęcia, że obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlega każdy wpisany do CEIDG, jako prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą bez względu na to, czy ją faktycznie prowadzi, mimo braku podstaw do takiego wnioskowania w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach. Wytknął organowi, że przyjmując wykonywanie przez Skarżącą zgłoszonej działalności gospodarczej, nie zbadał, czy Strona w analizowanym okresie rozliczała się podatkowo, w tym czy składała zeznania podatkowe w podatku dochodowym, nie sprawdził także tego, czy generowała jakikolwiek obrót w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej, w szczególności czy wystawiała faktury bądź paragony, czy rozliczała podatek od towarów i usług oraz podatek dochodowy. Analiza akt postępowania administracyjnego, gdyż trudno jest stwierdzić, aby został zgromadzony w tym postępowaniu materiał dowodowy w aspekcie motywów zaskarżonej decyzji oraz argumentacji organu podniesionej w motywach skargi kasacyjnej wskazuje, że zasadniczo stanowisko Sąd I instancji było prawidłowe, mimo częściowo błędnego uzasadnienia. Zasadnie bowiem Sąd stwierdził, iż organ uchybił normom wynikającym z powołanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Czego nie dostrzegł WSA, Prezes NFZ oparł swoje ustalenia wyłącznie na wezwaniu z 24 czerwca 2022 r. skierowanym przez ZUS do Strony oraz wniosku ZUS do organu z 13 lipca 2022 r. Nie zostały przez ZUS ani przez Prezesa NFZ w trakcie postępowania dołączone jakiekolwiek dokumenty, nawet dane z CEIDG, co było szczególnie ważne wobec braku współpracy Skarżącej z organem w trakcie postępowania. Przepis art. 109 ust. 3a w zw. z ust. 3 ustawy o świadczeniach zaś stanowi, że gdy wnioskodawcą jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych albo Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, do wniosku w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wnioskodawca dołącza kopie posiadanych dokumentów i informacje uzasadniające treść żądania. Ponadto Strona w skardze do WSA nie kwestionowała (wręcz przyznawała) podlegania - jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od 2019 r., co powinno zostać dostrzeżone przez WSA. Do tego dokumenty – kopie zeznań podatkowych PIT -36 za lata 2013 – 2018 powinny zostać ocenione nie tylko w kontekście wpisów w CEIDG, ale także w kontekście treści art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach w brzmieniu nadanym przez art. 12 pkt 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888), obowiązującego od 20 września 2008 r., że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. W tej sytuacji rozważenie stanowiska skarżącej, zaprezentowanego dopiero w skardze do WSA, ale w odniesieniu chociażby do brakujących w aktach administracyjnych danych o wpisach działalności gospodarczej Strony do rejestrów, może mieć niebagatelne znacznie dla stwierdzenia rzeczywistego prowadzenia przez stronę skarżącą działalności gospodarczej i długości tego okresu, a w konsekwencji istnienia obowiązkowego podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez Stronę. Wskazania wymaga, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że pojęcie prowadzenia działalności gospodarczej, jej wykonywania, łączyć należy z faktycznym podejmowaniem czynności w zakresie tejże działalności. Wskazania również wymaga, w świetle przyjętego i podtrzymywanego stanowiska organu, że zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi jedynie podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest czynnością tożsamą z podjęciem takiej działalności. Dokonując oceny czy dany podmiot prowadzi, czy też nie prowadzi działalności gospodarczej, będącej przesłanką stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, należy uwzględnić wszystkie zgromadzone w sprawie dowody, których zgromadzenia zabrakło, mimo trwającego 14 miesięcy postępowania. Jakkolwiek więc wpis do ewidencji działalności gospodarczej może być traktowany jako okoliczność o istotnym znaczeniu, to jednak nie może być okolicznością decydującą o prowadzeniu przez daną osobę działalności gospodarczej (por. wyrok NSA z 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2053/12). Skoro zatem zgłoszenie i wpis w ewidencji działalności gospodarczej nie jest tożsame z faktycznym wykonywaniem przez podmiot zgłaszanej do ewidencji działalności, to jak zasadnie uznał Sąd I instancji i co wynika z powołanego orzeczenia, rzeczą organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu jest jednoznaczne ustalenie na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w jakim rzeczywiście okresie podmiot, co do którego ustala się istnienie bądź nieistnienie powołanego obowiązku, wykonywał zgłaszaną działalność gospodarczą, mając też na uwadze, że Strona kwestionowała podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 2005 r. do końca 2018r., będąc w tym czasie jednocześnie zatrudnioną na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy i będąc wspólnikiem spółki jawnej. Dlatego zasadna była konkluzja Sądu I instancji, przy uwzględnieniu uwag Sądu odwoławczego, że organ powinien uzupełnić akta co najmniej o dowody, na które się wcześniej powoływał, a następnie ocenić zgromadzony materiał dowodowy, aby zostały spełnione wymogi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W świetle powyższego zarzut postawiony w pkt 1. petitum skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadny. Za trafny należało zaś uznać zarzut zgłoszony w pkt 2) petitum skargi kasacyjnej, tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. Strona stawiając w skardze Prezesowi NFZ zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. nie wyjaśniła na czym miałby polegać i jaki był jego wpływ na wynik sprawy. Z kolei WSA uznał za niewystarczające jednorazowe pouczenie Skarżącej o jej uprawnieniu do złożenia wyjaśnień i dowodów jedynie w zawiadomieniu z 3 sierpnia 2022 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy organ kilkakrotnie (pisma z 28 września 2022 r., 28 listopada 2022 r., 25 stycznia 2023 r., 24 kwietnia 2023 r. i 27 lipca 2023 r.) informował Stronę o przedłużeniu postępowania (do wskazanej w piśmie daty) z powodu gromadzenia dokumentacji niezbędnej do wydania decyzji, co mogło rodzić przeświadczenie u Skarżącej, że jest zbierany materiał dowodowy, choć nie był. Jednakże ani Strona w skardze, ani Sąd I instancji w wyroku nie wykazał, jaki istotny wpływ na wynik sprawy – jakich konkretnych czynności procesowych nie mogła dokonać, jakich dowodów nie mogła przedstawić (wymaga zauważenia, że zeznania podatkowe PIT za lata 2013-2018 mogła przedstawić) - mogło mieć opisane zachowanie organu, co jest niezbędne przy stawianiu zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Samo przeświadczenie Strony, że informacja organu o gromadzeniu z urzędu materiału dowodowego, nie było wystarczające dla przyjęcia zasadności stanowiska WSA o naruszeniu przez organ art. 10 § 1 k.p.a. Jednocześnie wymaga zauważenia, że w zawiadomieniu z 3 sierpnia 2022r. organ pouczył stronę, że może wypowiedzieć się na każdym etapie postępowania przed wydaniem decyzji przez Prezesa NFZ, a potem w każdym z wymienionych pism, zakreślając nowy termin załatwienia sprawy, informował Stronę o możliwości telefonicznego skontaktowania się z organem w celu wyjaśnienia wątpliwości czy pytań. Opisane czynności organu wobec Skarżącej nie dowodzą zasadności opinii WSA o naruszeniu przez Prezesa NFZ art. 10 § 1 k.p.a. Należy podkreślić, że również autor skargi kasacyjnej powinien wykazać możliwość istotnego wpływu na wynik sprawy zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zgodnie z podstawą z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Tego elementu zabrakło w skardze kasacyjnej. W tej sytuacji, skoro zasadnie WSA (którego wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiadał prawu) zarzucił organowi naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i wobec tego art. 107 § 3 k.p.a. w odniesieniu do uzasadnienia zaskarżonej decyzji, skutkujące uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia, a Prezes NFZ nie podważył skutecznie tego stanowiska Sądu I instancji w pkt 1) skargi kasacyjnej, na mocy art. 184 in fine p.p.s.a. należało skargę kasacyjną oddalić. Sąd kasacyjny na mocy art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia od organu – Prezesa NFZ na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, mimo prawidłowo złożonego wniosku w odpowiedzi na skargę kasacyjną i oddalenia skargi kasacyjnej. Sąd odwoławczy wziął pod uwagę postawę Skarżącej, która nie współpracowała z organem, mimo trwania postępowania przez 14 miesięcy (jak podkreślał WSA) i informowania jej o przedłużaniu postępowania, a dowody, które mogła wcześniej przedłożyć, dołączyła dopiero do skargi, takim zachowaniem wpływając negatywnie na długość i zwartość postępowania.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI