II GSK 203/19

Naczelny Sąd Administracyjny2019-05-30
NSAtransportoweWysokansa
transport drogowylicencjazawieszenie działalnościzwrot opłatybezczynność organuskarga kasacyjnaNSAGITDokres zawieszenia

NSA uchylił wyrok WSA, oddalając skargę na bezczynność organu w sprawie zawieszenia wykonywania transportu drogowego i zwrotu opłat, interpretując przepisy dotyczące okresu zawieszenia.

Sprawa dotyczyła skargi E. S. na bezczynność Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) w kwestii nieuwzględnienia zawiadomień o zawieszeniu wykonywania transportu drogowego, braku zwrotu części opłaty licencyjnej oraz nieprzyjęcia wypisu z licencji wspólnotowej. WSA w Warszawie stwierdził bezczynność organu, interpretując art. 14a ustawy o transporcie drogowym jako dopuszczający wielokrotne zawieszenia, nawet jeśli suma przekracza 12 miesięcy. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że całkowity okres zawieszenia nie może przekroczyć 12 miesięcy, a WSA błędnie zinterpretował przepis i był związany wcześniejszym postanowieniem.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który stwierdził bezczynność GITD w sprawie E. S. dotyczącej zawieszenia wykonywania transportu drogowego i zwrotu opłat. WSA uznał, że art. 14a ustawy o transporcie drogowym pozwala na wielokrotne zawieszanie działalności, nawet jeśli suma okresów przekracza 12 miesięcy, i że organ pozostaje w bezczynności, nie uwzględniając zawiadomień i nie dokonując zwrotu opłat. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Sąd kasacyjny podzielił stanowisko organu, że całkowity okres zawieszenia wykonywania transportu drogowego nie może przekroczyć 12 miesięcy, a wielokrotne zawieszanie działalności, którego suma przekracza ten limit, jest niedopuszczalne. NSA uznał, że WSA błędnie zinterpretował przepis art. 14a ust. 1 u.t.d. oraz że nie był związany wykładnią prawa materialnego zawartą w postanowieniu WSA z innej sprawy, które miało charakter ogólny. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę E. S., zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz GITD.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, całkowity okres zawieszenia wykonywania transportu drogowego nie może przekroczyć 12 miesięcy.

Uzasadnienie

NSA uznał, że przepis art. 14a ust. 1 u.t.d. ustanawia maksymalny, nieprzekraczalny okres 12 miesięcy na zawieszenie działalności, który odnosi się do całkowitego okresu trwania takiego stanu. Przyjęcie przeciwnego poglądu wypaczałoby cel instytucji zawieszenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

u.t.d. art. 14a § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

Okres zawieszenia wykonywania transportu drogowego nie może przekroczyć 12 miesięcy. Dotyczy to całkowitego okresu zawieszenia, a nie pojedynczego zgłoszenia.

Pomocnicze

u.t.d. art. 14a § ust. 2

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 14a § ust. 3

Ustawa o transporcie drogowym

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 1 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków zwrotu części opłaty za wydanie licencji i wypisów z licencji w przypadku zawieszenia wykonywania transportu drogowego art. 2 § § 2

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania.

P.p.s.a. art. 173 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 176

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 188

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.d.g. art. 14a § ust. 1

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej

Przepis ten stanowił podstawę do zawieszenia działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy dla przedsiębiorców niezatrudniających pracowników.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Całkowity okres zawieszenia wykonywania transportu drogowego nie może przekroczyć 12 miesięcy. Wykładnia art. 14a ust. 1 u.t.d. dokonana przez WSA była błędna. WSA nie był związany wykładnią prawa materialnego zawartą w postanowieniu o odrzuceniu skargi.

Odrzucone argumenty

Interpretacja WSA dopuszczająca wielokrotne zawieszanie działalności, sumujące się powyżej 12 miesięcy. GITD pozostawał w bezczynności, nie uwzględniając zawiadomień o zawieszeniu i nie dokonując zwrotu opłat.

Godne uwagi sformułowania

całkowity okres zawieszenia nie może przekraczać określonego przez ustawodawcę maksymalnego czasu jego trwania wykładnia in abstracto nie może posiadać mocy wiążącej wykładnia norm prawnych o charakterze ogólnym

Skład orzekający

Andrzej Kuba

przewodniczący

Joanna Sieńczyło - Chlabicz

członek

Marek Sachajko

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 14a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w zakresie limitu czasowego zawieszenia działalności gospodarczej oraz zasady związania sądu wykładnią prawa materialnego z postanowień o charakterze formalnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zawieszania działalności transportowej i zwrotu opłat licencyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej interpretacji przepisów dotyczących zawieszania działalności gospodarczej w transporcie drogowym, co ma znaczenie praktyczne dla wielu przedsiębiorców. Pokazuje też subtelności związane z zasadą związania sądu.

Transport drogowy: Czy można zawieszać działalność w nieskończoność? NSA wyjaśnia limit 12 miesięcy.

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 203/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-02-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kuba /przewodniczący/
Joanna Sieńczyło - Chlabicz
Marek Sachajko /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Transport
Sygn. powiązane
VI SAB/Wa 19/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-10-09
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1414
art. 14a ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz Sędzia del. WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant Aleksandra Larkiewicz po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt VI SAB/Wa 19/18 w sprawie ze skargi E. S. na bezczynność Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nieuwzględnienia zawiadomienia o zawieszeniu wykonywania transportu drogowego, braku zwrotu części opłaty uiszczonej z tytułu wydania wypisu z licencji oraz nieprzyjęcia wypisu z licencji wspólnotowej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od E. S. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 9 października 2018 r., VI SAB/Wa 19/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. S. na bezczynność Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nieuwzględnienia zawiadomienia o zawieszeniu wykonywania transportu drogowego, braku zwrotu części opłaty uiszczonej z tytułu wydania wypisu z licencji oraz nieprzyjęcia wypisu z licencji wspólnotowej - stwierdził bezczynność Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Ponadto stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zobowiązał także Głównego Inspektora Transportu Drogowego do przyjęcia zawiadomienia E. S.: z [...] maja 2016 r. o zawieszeniu wykonywania transportu drogowego w okresie od [...] maja 2016 r. do [...] sierpnia 2016 r., z [...] września 2016 r. o zawieszeniu wykonywania transportu drogowego w okresie od [...] września 2016 r. do [...] maja 2017 r., z [...] listopada 2017 r. o zawieszeniu wykonywania transportu drogowego w okresie od [...] listopada 2017 r. do [...] marca 2018 r.; w pozostałym zakresie skargę oddalił; zasądził zwrot kosztów postępowania. Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] kwietnia 2013 r. wydano E. S. (dalej także jako skarżący) licencję [...] dotyczącą międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. Skarżący zawiadomieniem z [...] maja 2016 r., stosownie do art. 14a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm., dalej jako u.t.d.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 1 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków zwrotu części opłaty za wydanie licencji i wypisów z licencji w przypadku zawieszenia wykonywania transportu drogowego (Dz. U. Nr 187, poz. 1255) poinformował Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej jako GITD), że zawiesił wykonywanie transportu drogowego, od [...] maja 2016 r. do [...] sierpnia 2016 r. W odpowiedzi GITD poinformował skarżącego, pismem z [...] czerwca 2016 r., że art. 14a ust. 1 u.t.d. nie przewiduje zwrotu opłaty poniesionej za wydanie licencji i wypisów z licencji w przypadku kolejnego zawieszenia wykonywania transportu drogowego. Z uwagi na powyższe, zawiadomienie nie było skuteczne w części dotyczącej zwrotu części opłaty poniesionej za wydanie licencji i wypisów z licencji. Pismem z [...] sierpnia 2016 r. GITD poinformował skarżącego, że zgodnie z art. 14a ust. 3 u.t.d. zwraca wypis z licencji w związku z upływem okresu zawieszenia wykonywania transportu drogowego przez przedsiębiorstwo skarżącego.
Zawiadomieniem z [...] września 2016 r. skarżący zawiadomił GITD o zawieszeniu wykonywania transportu drogowego od [...] września 2016 r. do [...] maja 2017 r.
Pismem z [...] października 2016 r. organ poinformował skarżącego, że na podstawie art. 14a ustawy o transporcie drogowym przewoźnik drogowy może zawiesić w całości albo w części wykonywanie transportu drogowego na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy. Z przesłanych przez skarżącego dokumentów wynikało, że łączny okres zawieszenia wykonywania transportu drogowego wynosił już prawie 3 lata, co stało w sprzeczności z obowiązującymi przepisami. Organ wskazał na domniemanie trwałego niewykonywania przez przedsiębiorstwo transportu drogowego, co może skutkować wszczęciem postępowania cofającego licencję. W związku z tym organ uznał zawieszenie za nieskuteczne i zwrócił skarżącemu wypis z licencji wspólnotowej.
Zawiadomieniem z [...] stycznia 2017 r. skarżący ponownie poinformował GITD o zawieszeniu wykonywania transportu drogowego od [...] grudnia 2016 r. do [...] maja 2017 r. W odpowiedzi GITD pismem z [...] marca 2017 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko o niedopuszczalności zawieszenia wykonywania transportu drogowego na okres dłuższy niż [...] miesięcy, a w konsekwencji - o braku możliwości zwrotu części opłaty za wydanie licencji i wypisu z licencji.
Pismem z [...] marca 2017 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez przyjęcie przesłanego zawiadomienia o zawieszeniu wykonywania transportu drogowego i wypisu z licencji oraz zwrotu części opłaty wniesionej za wydanie licencji i wypisu z licencji w wysokości określonej przepisami u.t.d. za okres od [...] stycznia 2017 r. do [...] maja 2017 r.
Zawiadomieniem z [...] listopada 2017 r. skarżący zawiadomił GITD o zawieszeniu wykonywania transportu drogowego od [...] listopada 2017 r. do [...] marca 2018 r.
Pismem z [...] marca 2018 r. skarżący wniósł do WSA w Warszawie skargę na bezczynność GITD, zarzucając naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 K.p.a. poprzez nie uwzględnienie przez organ zawiadomienia o zawieszeniu wykonywania transportu drogowego, brak zwrotu części opłaty za wydanie licencji i jej wypisów oraz rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu.
WSA w Warszawie uwzględnił skargę ww. wyrokiem z 9 października 2018 r., VI SAB/Wa 19/18. Uzasadniając wyrok napisał, że przedmiotem sprawy jest bezczynność GITD w związku z nieuwzględnieniem przez organ powtarzających się zawiadomień wystosowanych przez skarżącego o zawieszaniu w różnych okresach wykonywania transportu drogowego, braku zwrotu części opłaty uiszczonej z tytułu wydania wypisu z licencji oraz nieprzyjęciu wypisu z licencji wspólnotowej. Dalej WSA napisał, że na "sprawę administracyjną" w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. WSA poczynił powyższą uwagę ze względu na końcowe stanowisko Sądu wyrażone w postanowieniu z [...] stycznia 2018 r., wydanym w sprawie VI SA/Wa 1012/17. W przywołanej sprawie przedmiotem skargi, także wniesionej przez E. S., było pismo GITD z [...] marca 2017 r. nr [...], które stanowi jeden z dokumentów wchodzących w skład materiału dowodowego podlegającego ocenie w sprawie rozpatrywanej przez WSA o sygn. akt VI SAB/Wa 19/18.
Zdaniem Sądu I instancji problem prawny pojawiający się w sprawie ze skargi na bezczynność GITD, a dotyczący interpretacji art. 14a ust. 1 u.t.d. - jest tożsamy z tym, który został przesądzony w końcowym fragmencie uzasadnienia postanowienia z 31 stycznia 2018 r. wydanego w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1012/17, gdzie Sąd wyraził pogląd, że niedopuszczalność przekroczenia 12-miesięcznego okresu zawieszenia nie dotyczy wszystkich okresów zawieszenia, ale konkretnego zgłoszenia o zawieszeniu wykonywania transportu drogowego. Wobec tego brak uwzględnienia przez organ zawiadomienia skarżącego o zawieszeniu wykonania transportu drogowego oraz brak dokonania przez organ zwrotu opłaty uiszczonej za wydanie licencji i jej wypisów na wskazany przez skarżącego rachunek powoduje, że organ pozostaje w bezczynności.
Sąd I instancji napisał, że konsekwencją w ten sposób wyrażonej oceny prawnej, przedstawionej w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1012/17, jest rozpatrywana skarga na bezczynność GITD, zaś wyrażone w postanowieniu wskazania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych przez organ oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości (wyrok Naczelnego sądu Administracyjnego z 26 lipca 2018 r., II FSK 1959/16).
Dalej Sąd I instancji wskazał na ustanowioną w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako P.p.s.a.) zasadę związania, która powoduje, że skutki wyroku (postanowienia) sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku (postanowienia) sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy.
Sąd I instancji stwierdził, że uwzględnia zdanie wyrażone w postanowieniu z [...] stycznia 2018 r. Podał, że zgodnie z art. 14a ust. 1 u.t.d. przewoźnik drogowy uprawniony jest do czasowego zawieszania działalności gospodarczej w zakresie wykonywania transportu drogowego. Na mocy cyt. przepisu przedsiębiorca, który posiada licencję na wykonywanie transportu drogowego, może w dowolnym czasie, ze względu na swoją sytuację finansową, zawiesić wykonywanie transportu drogowego. Sąd stwierdził, że zawieszenie wykonywania transportu drogowego nie może nastąpić na czas nieokreślony i może trwać nie dłużej niż 12 miesięcy, jednakże przedsiębiorca może w okresie ważności licencji korzystać kilkukrotnie z instytucji zawieszenia wykonywania transportu drogowego, pod warunkiem, że pomiędzy okresami zawieszenia nie dłuższymi niż 12 miesięcy występują okresy wykonywania tego rodzaju działalności.
Sąd I instancji stwierdził, że dokonana przez GITD wykładnia art. 14a u.t.d. była niewłaściwa. Zdaniem Sądu I instancji organ w sposób sprzeczny z brzmieniem ww. przepisu uznał, że okresy zawieszenia działalności gospodarczej podlegają zsumowaniu i gdy przekroczony zostanie 12 - miesięczny okres, nie jest dopuszczalne wystąpienie z kolejnym wnioskiem. Ponadto organ przyjął w sposób zupełnie nieuprawniony – zdaniem WSA - że w przypadku ponownego zawieszenia wykonywania transportu drogowego nie jest możliwy zwrot opłaty poniesionej za wydanie licencji i wypisu z licencji.
Sąd I instancji podzielił stanowisko skarżącego, że art. 14a u.t.d. nie przewiduje ograniczeń do kilkukrotnego składania wniosku o zawieszenie wykonywania transportu drogowego, a tym samym otrzymania zwrotu części opłaty wniesionej za wydanie licencji i jej wypisów za okres tego zawieszenia, jeżeli zawieszenie wykonywania transportu drogowego trwało dłużej niż 3 miesiące, a przewoźnik drogowy wskazał w zawiadomieniu o zawieszeniu wykonywania transportu drogowego sposób, w jaki ma nastąpić zwrot. Niedopuszczalność przekroczenia 12 miesięcznego okresu zawieszenia nie dotyczy wszystkich okresów zawieszenia, ale konkretnego zgłoszenia o zawieszeniu wykonywania transportu drogowego. Wobec powyższego brak uwzględnienia przez organ zawiadomień skarżącego z [...] maja 2016 r., z 22 września 2016 r. oraz z [...] listopada 2017 r., w których skarżący poinformował organ o zawieszeniu wykonywania transportu drogowego odpowiednio w okresie od [...] maja 2016 r. do [...] sierpnia 2016 r., od [...] września 2016 r. do [...] maja 2017 r. oraz od [...] listopada 2017 r. do [...] marca 2018 r. oraz niedokonanie zwrotu opłaty uiszczonej za wydanie licencji i jej wypisu na wskazany przez skarżącego rachunek, powoduje że organ pozostaje w bezczynności.
Sąd I instancji zaznaczył, że nie dopatrzył się w postępowaniu organu naruszenia art. 35 § 3 K.p.a., którego zadaniem jest zapewnienie szybkiego i sprawnego załatwiania spraw.
Skargę kasacyjną od opisanego wyroku WSA w Warszawie wniósł Główny Inspektor Transportu Drogowego, wskazując na art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 oraz art. 176 P.p.s.a. i domagając się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenia w całości zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi strony, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie oraz zasądzenia od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 14a u.t.d., w szczególności art. 14a ust. 1 u.t.d. poprzez jego błędną wykładnię, przejawiającą się w mylnym przyjęciu przez sąd I instancji, że przepis ten nie przewiduje ograniczeń co do kilkukrotnego składania wniosku o zawieszenie wykonywania transportu drogowego, a tym samym otrzymania zwrotu części opłaty wniesionej za wydanie licencji i jej wypisów za okres tego zawieszenia oraz, że niedopuszczalność przekroczenia 12 miesięcznego okresu zawieszenia działalności, wskazana w tym przepisie, nie dotyczy wszystkich okresów zawieszenia, ale konkretnego zgłoszenia o zawieszeniu wykonywania transportu drogowego, podczas gdy wykładnia językowa tego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że przewoźnik może zawiesić jednokrotnie prowadzoną w zakresie transportu drogowego działalność gospodarczą, na okres nieprzekraczający 12 miesięcy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną E. S. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, zaniechanie zasądzania zwrotu kosztów postępowania dla GITD z uwagi na posiadanie przez organ zaplecza prawnego i brak potrzeby wynajmowania zawodowego pełnomocnika, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od organu dla skarżącego, o ile koszty te wystąpią.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie jest konieczne, ponieważ wyznacza granice środka prawnego, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu, a które w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Istota sporu w niniejszej sprawie – ograniczona ramami skargi kasacyjnej - sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy treść art. 14a ust. 1 u.t.d. należy rozumieć w ten sposób, że przedsiębiorca może w okresie ważności licencji wielokrotnie korzystać z instytucji zawieszenia wykonywania transportu drogowego, pod warunkiem jednak, że łączny okres zawieszenia nie jest dłuższy niż 12 miesięcy, czy też niedopuszczalność przekroczenia dwunastomiesięcznego okresu zawieszenia wykonywania transportu drogowego, o którym mowa w powołanym przepisie - nie dotyczy wszystkich okresów zawieszenia łącznie, ale konkretnego zgłoszenia o zawieszeniu wykonywania transportu drogowego.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej, że przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego może wielokrotnie zawieszać prowadzoną działalność, jednak całkowity okres zawieszenia nie może przekraczać określonego przez ustawodawcę maksymalnego czasu jego trwania (tak również NSA w wyrokach: z 18 września 2018 r., II GSK 1045/18; z 8 listopada 2018 r., II GSK 1600/18; CBOSA).
Jak napisał NSA w uzasadnieniu ww. wyroku z 8 listopada 2018 r., II GSK 1600/18, prawo do zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej jest z punktu widzenia interesów przedsiębiorcy korzystną regulacją prawną. Skorzystanie z tej instytucji jest fakultatywne dla przedsiębiorcy, co pozwala bez wskazania żadnych przyczyn zawiesić na pewien okres wykonywanie działalności gospodarczej, z tym że przeszkoda skutkująca zawieszeniem działalności gospodarczej nie może być trwała, bo wówczas traci sens wykonywanie działalności gospodarczej jako celowego i zorganizowanego ciągu czynności.
Dokonując wyjaśnienia pojęcia zawieszenia działalności gospodarczej, należy wskazać, że jest to czasowe ograniczenie przez przedsiębiorcę wykonywania działalności gospodarczej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II UK 377/10, OSNP 2012/15-16/20). W doktrynie wskazuje się, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej należy rozumieć jako przerwę lub zastój w jej prowadzeniu, które są wymuszane przez okoliczności uniemożliwiające jej prowadzenie. Przedsiębiorstwo i przedsiębiorca istnieją w okresie zawieszenia, ale działalność gospodarcza zostaje wstrzymana (M.A. Waligórski, Prawo przedsiębiorcy do zawieszania i wznawiania wykonywania działalności gospodarczej, PUG 2009/8/2-10).
Przez zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej należy rozumieć zatem przerwanie wykonywania tej działalności sensu largo na określony okres (czas określony ustawowo), w czasie którego jednak przedsiębiorca ma zarówno prawo, jak i obowiązek dokonywania pewnych czynności związanych z działalnością gospodarczą prowadzoną przed jej zawieszeniem (dotyczących tej działalności). Okres zawieszenia to zatem czas "przestoju", swoistej przerwy w wykonywaniu działalności gospodarczej. Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej stanowi więc dopuszczalne przez ustawodawcę przerwanie jej wykonywania na określony czas.
Zgodnie z art. 14a ust. 1 u.t.d. przewoźnik drogowy może zawiesić, w całości albo w części wykonywanie transportu drogowego na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy. NSA w składzie orzekającym podziela pogląd, że przepis ten w swej treści brzmi stanowczo i jednoznacznie. Ustawodawca poprzez użycie w treści analizowanego przepisu kategorycznego sformułowania "nie dłuższy niż" ustanowił cenzus czasowy prawa do zawieszenia prowadzonej działalności w zakresie transportu drogowego, wskazując, że okres zawieszenia nie może być dłuższy niż 12 miesięcy. Tak wyznaczone - maksymalne i nieprzekraczalne - granice czasowe zawieszenia wykonywania transportu drogowego, na gruncie przepisu art. 14a ust. 1 u.t.d., odnoszą się do całkowitego okresu trwania takiego stanu rzeczy. Faktyczny okres trwania przerwy w wykonywaniu transportu drogowego nie może być dłuższy niż 12 miesięcy (wyrok NSA z 18 września 2018 r., II GSK 1045/18; CBOSA). Przyjęcie poglądu przeciwnego, polegającego na niczym nieograniczonej możliwości wielokrotnego korzystania z instytucji zawieszenia działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego wypaczałoby jej cel i prowadziłoby do tego, że jej wyjątkowy charakter związany z istnieniem przemijającej przeszkody, umożliwiałby zaprzestanie w ogóle wykonywania transportu drogowego objętego licencją, co powinno skutkować cofnięciem licencji.
Marginalnie NSA wskazuje, że skarżący zgłaszał zawieszenie wykonywania transportu drogowego w czasie obowiązywania ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2168 ze zm.; dalej jako u.s.d.g.). W art. 14a ust. 1 u.s.d.g. ustawodawca przyznał przedsiębiorcom niezatrudniającym pracowników prawo zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy. Wprowadzenie przepisu umożliwiającego zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego na warunkach określonych w art. 14a ust. 1 u.t.d. ma charakter wyjątkowy w stosunku do instytucji zawieszenia działalności gospodarczej uregulowanej w przepisach u.s.d.g., co oznacza, że nie można dla niej stosować wykładni rozszerzającej.
Dalej Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie podziela stanowiska zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, o związaniu wykładnią prawa materialnego dokonaną w prawomocnym postanowieniu WSA w Warszawie z 31 stycznia 2018 r., VI SA/Wa 1012/17. Przywołanym postanowieniem WSA w Warszawie odrzucił skargę E. S. na pismo GITD z [...] marca 2017 r. w którym organ ten podtrzymał swoje stanowisko (wyrażone we wcześniejszych pismach kierowanych do skarżącego) o niedopuszczalności kolejnego zawieszenia wykonywania transportu drogowego, a w konsekwencji o braku możliwości zwrotu części opłaty za wydanie licencji i wypisu z licencji; WSA odrzucił skargę bowiem uznał, że zaskarżone pismo nie mieści się w katalogu rozstrzygnięć wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., ma charakter informacyjny, stanowi odpowiedź na zawiadomienie skarżącego z [...] stycznia 2017 r. o zawieszeniu wykonywania transportu drogowego. Odrzucając skargę Sąd jest obowiązany wyjaśnić, dlaczego uznał skargę za niedopuszczalną. Tymczasem w przywołanym postanowieniu WSA dokonał także wykładni prawa materialnego, oprócz wykładni formalnoprawnych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia.
Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że charakter wiążący ma wyłącznie ocena prawna sądu administracyjnego pozostająca w związku i mieszcząca się w ramach kognicji tego sądu, a więc ocena, której logiczną konsekwencją było pozbawienie mocy wiążącej zaskarżonego aktu lub czynności i która zdeterminowała stanowisko sądu administracyjnego w rozpatrywanej sprawie. Nie może natomiast posiadać mocy wiążącej wykładnia norm prawnych o charakterze ogólnym, zawierająca analizę wszelkich możliwych problemów związanych ze stosowaniem danej normy prawnej w ogólności, wykładnia in abstracto [T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Lex, nb. 13].
Mając na względzie wyniki przeprowadzonej kontroli kasacyjnej oraz uznając, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 P.p.s.a. – uchylił zaskarżony wyrok oraz oddalił skargę (punkt pierwszy i drugi sentencji wyroku), zasądzając jednocześnie na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. od skarżącego, na rzecz skarżącego kasacyjnie organu, zwrot kosztów postępowania kasacyjnego (punkt trzeci sentencji wyroku).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI