II GSK 2021/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki farmaceutycznej, uznając plakat reklamujący odżywki dla sportowców za niedozwoloną reklamę apteki, mimo argumentów o obowiązku informowania o cenach.
Spółka D. Sp. z o.o. Sp. j. zaskarżyła decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie zakazu reklamy apteki, argumentując, że umieszczony plakat stanowił jedynie informację o cenach, a nie reklamę. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny podtrzymał to stanowisko. Sąd uznał, że szerokie rozumienie pojęcia reklamy, mające na celu ochronę zdrowia publicznego, obejmuje wszelkie działania zachęcające do zakupu produktów lub skorzystania z usług apteki, wykraczające poza zwykłe informowanie o lokalizacji i godzinach pracy.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej D. Sp. z o.o. Sp. j. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego nakładającą karę pieniężną za naruszenie zakazu reklamy apteki ogólnodostępnej. Spółka kwestionowała uznanie plakatu z hasłami reklamowymi za reklamę, twierdząc, że stanowił on jedynie wypełnienie obowiązku informowania o cenach towarów. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał ją za bezzasadną. Sąd podkreślił, że celem przepisu zakazującego reklamy aptek jest ochrona zdrowia publicznego, co uzasadnia szerokie rozumienie pojęcia reklamy. Wskazał, że reklamą jest każde działanie mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu produktów lub skorzystania z usług, a nie tylko informacja o lokalizacji i godzinach pracy. Sąd przyjął, że plakat z hasłami reklamowymi, sugerujący możliwość nabycia produktów w specjalnej cenie, stanowił niedozwoloną reklamę, wykraczającą poza obowiązek informowania o cenach. Podkreślono, że przepis o zakazie reklamy aptek jest przepisem szczególnym (lex specialis) w stosunku do ogólnych przepisów o informowaniu o cenach. Sąd uznał również, że kara pieniężna w wysokości 7.000 zł została prawidłowo ustalona, uwzględniając ustawowe kryteria.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Plakat taki stanowi niedozwoloną reklamę apteki, gdyż wykracza poza zwykłe informowanie o lokalizacji i godzinach pracy, a jego celem jest zachęcenie do zakupu i zwiększenie obrotów apteki.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że szerokie rozumienie pojęcia reklamy, mające na celu ochronę zdrowia publicznego, obejmuje wszelkie działania zachęcające do zakupu produktów lub skorzystania z usług apteki. Plakat z hasłami reklamowymi, sugerujący możliwość nabycia produktów w specjalnej cenie, stanowi niedozwoloną reklamę, a przepis o zakazie reklamy aptek jest przepisem szczególnym (lex specialis).
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
P.f. art. 94a § ust. 1
Ustawa Prawo farmaceutyczne
P.f. art. 129b § ust. 1 i 2
Ustawa Prawo farmaceutyczne
Pomocnicze
Rozporządzenie Ministra Rozwoju w sprawie uwidaczniania cen towarów i usług art. 3 § ust. 1, 2 pkt 1, i ust. 3
Ustawa o informowaniu o cenach towarów i usług art. 4
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Plakat zawierający hasła reklamowe, sugerujący możliwość nabycia produktów w zmienionej cenie, stanowi niedozwoloną reklamę apteki. Zakaz reklamy aptek jest przepisem szczególnym (lex specialis) w stosunku do ogólnych przepisów o informowaniu o cenach. Kara pieniężna została prawidłowo ustalona, uwzględniając ustawowe kryteria.
Odrzucone argumenty
Plakat stanowił jedynie informację o cenach, a nie reklamę apteki. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 94a ust. 1 i 2 P.f. poprzez błędną, rozszerzającą wykładnię przepisu. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 94a ust. 1 P.f. i przepisami o informowaniu o cenach, poprzez błędną wykładnię. Naruszenie art. 129b ust. 1 i 2 P.f. poprzez niewłaściwą ocenę przesłanek ustalenia wysokości kary. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 80 oraz z art 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak zebrania i błędną ocenę materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
podstawowym elementem pozwalającym stwierdzić, że doszło do naruszenia zakazu reklamy apteki lub jej działalności jest zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu produktu leczniczego lub wyrobu leczniczego w konkretnej aptece, zwiększenia konsumpcji produktów leczniczych, a przez to zwiększenie obrotów tej apteki. Wykładnia treści art. 94a ust. 1 P.f., tj. ustanowionego w tym przepisie zakazu prowadzenia reklamy, nie może pomijać celu, dla którego przepis ten został wprowadzony, tj. ochrony zdrowia publicznego. Leki i produkty lecznicze nie są zwykłym towarem rynkowym, dlatego obrót lekami musi być i jest reglamentowany przez państwo. reklamą jest każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług. Wszelkie promocje, w tym cenowe i rabatowe, są reklamą towaru i firmy, która ich dokonuje.
Skład orzekający
Mirosław Trzecki
przewodniczący
Joanna Kabat-Rembelska
członek
Krzysztof Sobieralski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakazu reklamy aptek, rozróżnienie między reklamą a informacją o cenach, cel ochrony zdrowia publicznego jako podstawa reglamentacji obrotu lekami."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej interpretacji przepisów Prawa farmaceutycznego i może być stosowana w podobnych przypadkach dotyczących reklamy aptek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia rozróżnienia między reklamą a informacją handlową, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców, nie tylko z branży farmaceutycznej. Pokazuje, jak szeroko sądy interpretują przepisy chroniące zdrowie publiczne.
“Plakat w aptece: reklama czy informacja o cenach? NSA rozstrzyga.”
Dane finansowe
WPS: 7000 PLN
Sektor
farmacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 2021/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-10-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-11-03 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Joanna Kabat-Rembelska Krzysztof Sobieralski /sprawozdawca/ Mirosław Trzecki /przewodniczący/ Symbol z opisem 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych Hasła tematyczne Ochrona zdrowia Sygn. powiązane V SA/Wa 4166/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-06-08 Skarżony organ Inspektor Farmaceutyczny Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 944 art. 94a ust. 1, art. 129b ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne. Dz.U. 2015 poz 2121 par. 3 ust. 1, 2 pkt 1, i ust. 3 Rozporządzenie Minister Rozwoju z dnia 9 grudnia 2015 r. w sprawie uwidaczniania cen towarów i usług Dz.U.UE.L 2006 nr 376 poz 21 art. 2 Dyrektywa 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotycząca reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. Sp. z o.o. Sp. j. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 4166/21 w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. Sp. j. w B. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 5 lipca 2021 r. nr PR.61.20.2021.ASZA.2 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie zakazu reklamy apteki ogólnodostępnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D. Sp. z o.o. Sp. j. w B. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego 1350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 4166/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. sp. z o.o. sp. j. z siedzibą w B., zwanej dalej "skarżącą", na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego, zwanego dalej "organem" lub "organem drugiej instancji", z dnia 5 lipca 2021 r., nr PR.61.20.2021.ASZA.2, w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie zakazu reklamy apteki ogólnodostępnej.. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 29 września 2020 r. do Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego, zwanego dalej "organem pierwszej instancji" lub "WIF", wpłynęła wiadomość e-mail od P.P. z prośbą o interwencję w sprawie reklamy umieszczonej w aptece "[...]" zlokalizowanej w [...]. W wiadomości wskazano, że w witrynie apteki zamieszczono plakat: "[...]", zaś w ekspedycji: "[...]". Do powyższej wiadomości zostało załączone zdjęcie. Następnie wymieniona wyżej osoba ponownie pismem z dnia 4 października 2020 r. zwróciła się do WIF z prośbą o interwencję w sprawie niedozwolonej reklamy ww. apteki. W wiadomości wskazano, że w witrynie apteki umieszczona jest informacja "[...]", a w środku są dwa duże plakaty reklamowe, jeden na tzw. "potykaczu", a drugi na ścianie.. Do pisma zostało dołączone zdjęcie plakatu. W dniu 20 października 2020 r. organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie możliwości naruszenia art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2020 r. poz. 944 [obecnie Dz. U. z 2022 r. poz. 230 ze zm.]), zwanej dalej "P.f.". Pismem z dnia 4 listopada 2020 r. skarżąca potwierdziła, że plakaty znajdowały się witrynach w okresie od dnia 22 czerwca 2020 r. do dnia 8 października 2020 r., a obecnie już nie znajdują się w aptece. Jednocześnie wniosła o umorzenie postępowania z uwagi na brak spełnienia przez przedmiotowy materiał cech reklamowych. Decyzją z dnia 28 stycznia 2021 r. WIF: 1) stwierdził naruszenie zakazu, o którym mowa w art 94a ust. 1 P.f., poprzez umieszczenie przez spółkę w okresie od dnia 22 czerwca 2020 r. do dnia 8 października 2020 r., w przeszklonej witrynie oraz wewnątrz lokalu aptecznego dwóch plakatów o treści: "[...]" oraz "[...]" i umorzył postępowanie w części dotyczącej nakazania zaprzestania prowadzenia wyżej wymienionej reklamy; 2) nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 7.000 zł z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 94a ust. 1 P.f. Na skutek wniesionego odwołania organ odwoławczy opisaną wyżej decyzją z dnia 5 lipca 2021 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Wyjaśnił treść obowiązujących przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. Wskazując na treść art. 94a ust. 1 P.f. organ podkreślił, że jedynie informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki nie stanowi jej reklamy. W ocenie organu drugiej instancji analiza treści przedmiotowych plakatów prowadzi do wniosku, że stanowią one reklamę apteki zachęcającą do skorzystania z jej usług poprzez wskazanie na plakacie hasła "[...]" oraz "[...]". Mimo, że użyte hasło reklamowe wprost nie wskazuje, że apteka oferuje promocyjne, czy też korzystne ceny, to dla pacjenta taki plakat może sugerować, iż apteka przygotowała korzystne oferty dla pacjentów. Niewątpliwie celem strony była zachęta do skorzystania z oferty tej konkretnej apteki ze względu na obniżone ceny, gdyż z pewnością w przypadku cen oferowanych produktów strona nie umieściłaby w witrynie plakatu z takim hasłem reklamowym. W ocenie organu odwoławczego napis na plakacie był tak skonstruowany, że w odbiorze konsumentów, do których były adresowany, nie stanowił neutralnej informacji, a był odbierany jako przekaz reklamowy. Przeciętny odbiorca takiego komunikatu reklamowego, odbiera go jako zachętę do skorzystania z usług tej konkretnej apteki, gdyż ze zmianą mogą być oferowane nowe, niższe ceny dostępnych produktów. Skarżąca zatem pod pozorem przekazywania informacji, w rzeczywistości prowadziła reklamę apteki. Oddalając skargę Sąd I instancji stwierdził, że organy Inspekcji Farmaceutycznej obu instancji, wydając sporne decyzje administracyjne, zasadnie przyjęły, że spółka dopuściła się naruszenia zakazu reklamy działalności apteki, o którym mowa w art. 94a ust. 1 P.f., co dało podstawę do nałożenia stosownej kary pieniężnej w oparciu o przepis art. 129b ust. 1 i ust. 2 cyt. ustawy. Jednocześnie Sąd uznał, że organy administracji nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym zarzucanego w skardze naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 poz. 256 ze zm. [obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 775]), zwanej dalej "K.p.a.", w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na końcowy wynik sprawy. Sąd wyjaśnił, że za reklamę uważa się każde działanie, mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług. Zatem reklamą apteki może być każde działanie skierowane do publicznej wiadomości, zmierzające do zwiększenia sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych w niej oferowanych. Objęcie zakazem każdego działania wyłącza z tej dyspozycji tylko jeden stan faktyczny, określony w zdaniu 2 art. 94a ust.1 cyt. ustawy, a więc kierowanie do publicznej wiadomości informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Warto wskazać przy tym na utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych podejście interpretacyjne co do wykładni art. 94a ust. 1 P.f., gdzie powszechnie przyjmuje się właśnie, że reklamą jest każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług. Zdaniem Sądu I instancji, organy inspekcji farmaceutycznej trafnie wywiodły, że umieszczenie w witrynie apteki plakatu z hasłem zachęcającym do kupna dostępnych w niej odżywek dla sportowców, stanowiło naruszenie zakazu reklamy działalności apteki o którym mowa w art. 94a ust. 1 ustawy. Działanie takie miało na celu zwiększenie poziomu sprzedaży w aptece prowadzonej przez skarżącą. Zachęcało odbiorców do skorzystania z oferty dostępnej we wskazanej aptece. Było elementem przekazu mającego na celu zachęcenie do zakupów w danej aptece, do korzystania z jej usług i zwiększenia tym samym sprzedaży, co zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem stanowi zabronią przez art. 94a P.f. reklamę apteki. Tego typu działanie stymuluje pozyskiwanie klientów, a w konsekwencji zwiększanie sprzedaży, motywuje bowiem do skorzystania z usług konkretnej apteki. W praktyce zatem prowadzi do obejścia zakazu reklamowania apteki i jej działalności. Przenosząc to na ustalenia stanu faktycznego Sąd I instancji wskazał, że organy słusznie uznały, iż plakat widoczny w witrynie apteki "[...]" zlokalizowanej w [...], miał na celu zwrócenie uwagi klientów na produkty dostępne w aptece. Niewątpliwie zachęcał do odwiedzenia należącej do skarżącej apteki oraz zakupu w niej tych produktów. Takie działania miało wpływ na budowanie korzystnego wizerunku apteki jako wszechstronne zaopatrzonej w każdy rodzaj produktów. Ramy czasowe umieszczenia plakatu w witrynie apteki zostały ustalone na podstawie prawidłowo zebranego i dostępnego w aktach sprawy materiału dowodowego, w szczególności zdjęć dołączonych do pism z dnia 29 września 2020 r. Sąd uznał ponadto, że organ prawidłowo ustalił wysokość nałożonej kary pieniężnej, a przy jej wymiarze, uwzględnił stosowne kryteria, wskazane przez ustawodawcę w przepisie art. 129b ust. 2 P.f., czyli okres, stopień oraz okoliczności naruszenia a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy i okoliczność zaprzestania działalności reklamowej. Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpiła D. sp. z o.o. sp. j. z siedzibą w B. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej "P.p.s.a.", zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: I. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 94a ust. 1 i 2 P.f. poprzez jego błędną, rozszerzającą, wykładnię, zgodnie z którą każda informacja mająca jakikolwiek związek z działalnością apteki lub podmiotu prowadzącego aptekę, a niebędąca informacją o lokalizacji lub godzinach otwarcia apteki, stanowi reklamę i jest niedozwolona, podczas gdy zgodnie z prawidłową wykładnią tego przepisu, za reklamę należy uznać tylko takie działanie, które ma na celu, wyłącznie lub przede wszystkim, zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług - co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 129b ust. 1 P.f. przez niewłaściwe zastosowanie; II. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 94a ust. 1 P.f. w związku z art. 4 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług i w związku z § 3 ust. 1 i 2 pkt 1 i pkt 3 oraz w związku z § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 9 grudnia 2015 r. w sprawie uwidaczniania cen towarów i usług poprzez błędną jego wykładnię, co doprowadziło do przyjęcia, że informacje zawarte na plakacie stanowiły niedozwoloną reklamę apteki, podczas gdy wskazywane działania stanowiły wypełnienie obowiązku informowania o cenach w sposób umożliwiający ich porównanie, zatem działaniom skarżącej nie można przypisać charakteru działalności marketingowej lub reklamowej; III. art. 129b ust. 1 i 2 P.f. poprzez dokonanie niewłaściwej oceny przesłanek uwzględnianych przy ustaleniu wysokości nałożonej na skarżąca kary pieniężnej, co doprowadziło do nałożenia kary w wysokości zawyżonej w stosunku do charakteru przypisywanego działania. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. naruszenie: I. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 80 oraz z art 7 i art. 77 § 1 K.p.a. - poprzez brak zebrania w toku postępowania administracyjnego dostatecznego materiału dowodowego w sprawie oraz dokonanie błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że w aptece ogólnodostępnej była prowadzona niedozwolona reklama, podczas gdy prawidłowa ocena zebranego, aczkolwiek niepełnego materiału dowodowego, nie pozwala na wysnucie takich wniosków. W oparciu o powołane zarzuty skarżąca kasacyjnie sformułowała wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości oraz rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego i wydanie decyzji o umorzeniu postępowania. Sformułowano również wniosek o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum wniesionego środka zaskarżenia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Farmaceutyczny wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącej zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Rozpoznając sprawę w tych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie nie był sporny. Sporne w sprawie natomiast jest to, czy forma i treść tego przekazu oraz sposób jego komunikowania stanowi niedozwoloną reklamę apteki oraz jej działalności - jak przyjął to Sąd I instancji, uznając stanowisko organów administracji publicznej za prawidłowe - czy też, jak z kolei podnosi skarżąca spółka, stanowi tyko i wyłącznie wypełnienie obowiązku informowania o cenach w sposób umożliwiający ich porównanie, a więc stanowi dozwoloną informację, która nie jest reklamą . Zagadnienie właściwego odczytania plakatu o zbliżonej treści przez pryzmat zakazu reklamy aptek ogólnodostępnych, w zbliżonym stanie faktycznym i prawnym, było już przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyrokach z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 1243/22 i II GSK 1155/22, czy też w wyroku z dnia 27 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 1556/22, który to pogląd skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. W wymienionych orzeczeniach NSA przyjął, że podzielić należało pogląd Sądu I instancji, co do szerokiego rozumienia pojęcia reklamy, ugruntowany w orzecznictwie na tle tej regulacji, zgodnie z którym, podstawowym elementem pozwalającym stwierdzić, że doszło do naruszenia zakazu reklamy apteki lub jej działalności jest zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu produktu leczniczego lub wyrobu leczniczego w konkretnej aptece, zwiększenia konsumpcji produktów leczniczych, a przez to zwiększenie obrotów tej apteki. Wykładnia treści art. 94a ust. 1 P.f., tj. ustanowionego w tym przepisie zakazu prowadzenia reklamy, nie może pomijać celu, dla którego przepis ten został wprowadzony, tj. ochrony zdrowia publicznego. Ta zaś może doznać uszczerbku nie tylko wskutek braku dostatecznego dostępu do leków, ale również wtedy, gdy dostęp do leków jest zbyt łatwy, prowadzący w rezultacie do ich nadużywania. Do tego prowadzi niewątpliwie reklama zarówno leków i produktów leczniczych, jak i aptek - miejsc, w których leki i te produkty są oferowane do sprzedaży. Leki i produkty lecznicze nie są zwykłym towarem rynkowym, dlatego obrót lekami musi być i jest reglamentowany przez państwo. Prowadzący taką działalność nie mogą się cieszyć pełną wolnością gospodarczą. Od ich bowiem postaw zależy w znacznej mierze sytuacja na rynku farmaceutyków. Ingerencja w tę wolność jest więc uzasadniona chronionym w ten sposób dobrem prawnym (por. np. wyroki NSA z dnia 5 listopada 2020 r., o sygn. akt II GSK 1232/18 i II GSK 1850/18). Od podmiotu prowadzącego aptekę, będącego profesjonalnym uczestnikiem obrotu, wymagana jest wiedza na temat zasad regulujących ten rodzaj działalności, a więc również na temat zakazu prowadzenia reklamy aptek. Zobligowany jest on do przestrzegania prawa i dochowania dbałości, by nie naruszyć swym działaniem zakazu reklamy ustanowionego jako bariera dla zachęcania do nadmiernej konsumpcji leków w art. 94a ust. 1 P.f. Ze wskazanych przyczyn, podmiot ten, realizując przysługujące mu uprawnienia i obowiązki, powinien działać w taki sposób, by nie ucierpiały wartości, dla których ustanowiono zakaz prowadzenia reklamy. Zadaniem organów nadzoru farmaceutycznego jest natomiast identyfikowanie i eliminowanie przypadków naruszenia zakazu reklamy aptek i ich działalności w celu zapewnienia ochrony zdrowia publicznego. Wobec braku możliwości wyznaczenia wyraźnej i uniwersalnej linii demarkacyjnej pozwalającej na odróżnienie działania w granicach prawa od działalności reklamowej objętej zakazem kwalifikacja określonych działań pod kątem naruszenia zakazu reklamy apteki i jej działalności wymaga zindywidualizowanej oceny w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy (zob. wyroki NSA z dnia 20 lipca 2017 r. o sygn. akt: II GSK 3172/15 i II GSK 2964/15). W świetle powyższych rozważań, przyjąć należało, że wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie spółki, wykładnia art. 94a ust. 1 P.f. dokonana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest prawidłowa i koresponduje z utrwalonym już w orzecznictwie sądów administracyjnych podejściem interpretacyjnym. Na tle tej regulacji pojęcie reklamy aptek - której nie stanowi informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego - ustawodawca potraktował stosunkowo szeroko. Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje w swym orzecznictwie, że reklamą jest każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług. Podobnie reklama definiowana jest w art. 2 dyrektywy 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej (Dz. U. UE. L 376 z 27 grudnia 2006 r., s. 21). W akcie tym przyjęto, że reklama oznacza przedstawienie w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów w celu wspierania zbytu towarów lub usług, w tym nieruchomości, praw i zobowiązań (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2016 r., sygn. akt II GSK 3397/15). Wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez jego adresatów. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru (np. wyrok NSA z dnia 19 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 90/20). Taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana. Wszelkie promocje, w tym cenowe i rabatowe, są reklamą towaru i firmy, która ich dokonuje (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 3102/17). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną podziela stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku, że umieszczenie w witrynie okiennej plakatu z wizerunkiem produktu leczniczego wraz z hasłem o treści: "[...]" oraz "[...]" stanowi niedozwoloną reklamę apteki. Niewątpliwie przeciętny odbiorca takiego komunikatu może odnieść wrażenie, że możliwość nabycia ponad 700 produktów leczniczych w zmienionej, specjalnej cenie jest czymś wyróżniającym przedmiotową aptekę na tle konkurencji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 94a ust. 1 P.f. w związku z art. 4 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (Dz. U. z 2023 r. poz. 168 ze zm.) i w związku z § 3 ust. 1 i 2 pkt 1 i pkt 3 oraz w związku z § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 9 grudnia 2015 r. w sprawie uwidaczniania cen towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 2121) poprzez błędną jego wykładnię, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że posługiwanie się konkretnymi hasłami i sloganami reklamowymi w sposób wyeksponowany, wykracza poza rzeczową potrzebę podyktowaną obowiązkami wobec klientów, o których mowa w art. 4 ustawy z 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług. Nadto, zdaniem Sądu, skoro art. 94a P.f. - poza wąsko określonymi wyjątkami – wprowadza generalny zakaz reklamy aptek, punktów aptecznych i ich działalności, to przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do art. 4 tej ustawy, wyłączając możliwość prowadzenia reklamy poprzez informowanie o korzystnych cenach czy też o promocjach cenowych w sposób zachęcający do zrobienia zakupów w danej aptece (punkcie aptecznym). Nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 129b ust. 1 i 2 P.f., podniesiony w pkt II petitum skargi kasacyjnej. Według jej autora, organ dokonał niewłaściwej oceny przesłanek uwzględnianych przy ustalaniu wysokości nałożonej na stronę kary pieniężnej, co doprowadziło do nałożenia kary w wysokości zawyżonej w stosunku do charakteru przypisywanego działania. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 129b ust. 2 zdanie 2 P.f., przy ustalaniu wysokości kary uwzględnia się w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Główny Inspektor Farmaceutyczny - ustalając wysokość kary w jej dolnych granicach 7.000 zł - prawidłowo uwzględnił stosowne kryteria, wskazane przez ustawodawcę w art. 129b ust. 2 P.f. Organ wskazał, jakie okoliczności miały wpływ na wysokość nałożonej na skarżącą kary. Wobec tego brak podstaw by twierdzić, że przewidziane cytowanym przepisem przesłanki ustalania wysokości kary nie zostały wzięte pod uwagę. Wręcz przeciwnie, właśnie ze względu na te przesłanki nałożono karę w dolnej granicy jej wymiaru, przewidzianego prawem. Nałożona w niniejszej sprawie kara pieniężna w kwocie 7.000 zł jest adekwatna do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów. Zauważyć należy, że art. 129b ust. 1 P.f. za prowadzenie reklamy apteki przewiduje karę w wysokości do 50.000 zł. Tym samym organ uwzględnił ustawowe dyrektywy ustalenia wysokości kary, ustalając jej wymiar w dolnych granicach stawki. W tych okolicznościach skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI