II GSK 2018/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA, uznając, że spółka miała prawo zaskarżyć uchwałę o wyborze operatora transportu publicznego, mimo wcześniejszego odrzucenia skargi przez sąd niższej instancji z powodu braku interesu prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę spółki K. [...] Sp. z o.o. na uchwałę Zarządu Powiatu Karkonoskiego dotyczącą wyboru operatora publicznego transportu zbiorowego, uznając brak interesu prawnego skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie, stwierdzając, że spółka miała prawo zaskarżyć uchwałę, ponieważ była zainteresowana zawarciem umowy i mogła ponieść szkodę w wyniku naruszenia przepisów. NSA wskazał, że WSA błędnie zastosował przepisy ustawy o samorządzie powiatowym zamiast ustawy o publicznym transporcie zbiorowym.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki K. [...] Sp. z o.o. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, które odrzuciło skargę spółki na uchwałę Zarządu Powiatu Karkonoskiego w sprawie wyboru operatora publicznego transportu zbiorowego. WSA uznał, że spółka nie wykazała interesu prawnego do zaskarżenia uchwały, powołując się na przepisy ustawy o samorządzie powiatowym i stwierdzając, że wybór innego przewoźnika nie narusza praw spółki, a jedynie jej interes faktyczny. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. NSA stwierdził, że WSA przedwcześnie odrzucił skargę, naruszając art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. Sąd wskazał, że właściwą podstawą prawną do oceny dopuszczalności skargi w tej sprawie są przepisy ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, a nie ustawy o samorządzie powiatowym. NSA podkreślił, że uchwała o wyborze operatora w drodze bezpośredniego powierzenia zlecenia jest czynnością podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej, a spółka, jako podmiot zainteresowany zawarciem umowy i potencjalnie narażony na szkodę, miała prawo ją zaskarżyć. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie WSA i zobowiązał go do ponownej oceny przesłanek dopuszczalności skargi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, spółka taka ma prawo zaskarżyć uchwałę, jeśli jest lub była zainteresowana zawarciem umowy i grozi jej szkoda w wyniku zarzucanego naruszenia przepisów.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA błędnie ocenił dopuszczalność skargi, stosując niewłaściwe przepisy i uznając brak interesu prawnego. Uchwała o wyborze operatora jest czynnością podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
u.p.t.z. art. 22 § 1
Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym
Podstawa prawna uchwały Zarządu Powiatu o wyborze operatora.
u.p.t.z. art. 19 § 1
Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym
Podstawa prawna uchwały Zarządu Powiatu o wyborze operatora.
u.p.t.z. art. 59 § 1
Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym
Podstawa prawna do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w przypadku ogłoszenia zamiaru bezpośredniego zawarcia umowy.
u.p.t.z. art. 59 § 2
Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym
Reguluje stosowanie przepisów p.p.s.a. w postępowaniu skargowym.
u.p.t.z. art. 60 § 1
Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym
Określa właściwość sądu i termin wniesienia skargi.
u.p.t.z. art. 61 § 1
Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym
Określa granice orzekania sądu.
u.p.t.z. art. 61 § 2
Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym
Przewiduje możliwość uchylenia czynności organizatora przez sąd.
Pomocnicze
u.s.p. art. 87 § 1
Ustawa o samorządzie powiatowym
WSA błędnie uznał ten przepis za podstawę do oceny interesu prawnego skarżącej w tej sprawie.
p.p.s.a. art. 50 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ogólna podstawa do wniesienia skargi, ale w tej sprawie zastosowanie mają przepisy szczególne.
p.p.s.a. art. 58 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uznał, że WSA naruszył ten przepis, odrzucając skargę.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący wadliwości ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji.
u.f.p. art. 44 § 3
Ustawa o finansach publicznych
Zarzut skarżącej dotyczący naruszenia zasady legalności dokonywania wydatków publicznych.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut skarżącej dotyczący naruszenia zasady legalności.
rozporządzenie nr 1370/2007
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1370/2007
Zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przepisów UE.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA błędnie ocenił dopuszczalność skargi, stosując przepisy ustawy o samorządzie powiatowym zamiast ustawy o publicznym transporcie zbiorowym. Uchwała o wyborze operatora transportu publicznego w drodze bezpośredniego powierzenia jest czynnością podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej. Spółka, jako podmiot zainteresowany zamówieniem i potencjalnie narażony na szkodę, miała prawo zaskarżyć uchwałę.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA dotyczące braku interesu prawnego spółki, oparte na błędnej wykładni przepisów. Argumenty organu oparte na braku legitymacji skargowej spółki.
Godne uwagi sformułowania
Sąd pierwszej instancji wyszedł z błędnej przesłanki, że ustawą szczególną dla oceny interesu prawnego z art. 50 p.p.s.a., jest w tym przypadku ustawa o samorządzie powiatowym i ogólnie tam wskazany interes - w art. 87 ust. 1 u.s.p. Uznając, że czynnością taką może być również - co do zasady - czynność organizatora (uchwała jednostki samorządu terytorialnego) w sprawie wyboru operatora, któremu zostanie powierzone świadczenie usług publicznych w zakresie publicznego transportu zbiorowego... instytucja wezwania do usunięcia braków formalnych skargi (art. 49 § 1 p.p.s.a.) nie ma zastosowania do wskazanego w art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. braku skargi
Skład orzekający
Małgorzata Rysz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, jakie czynności organów samorządu w zakresie wyboru operatorów publicznego transportu zbiorowego podlegają kontroli sądów administracyjnych oraz jakie są przesłanki dopuszczalności skargi w takich sprawach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyboru operatora w drodze bezpośredniego powierzenia zlecenia, ale zasady dotyczące dopuszczalności skargi mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu konkurencji i dostępu do rynku w sektorze transportu publicznego, a także precyzyjnej wykładni przepisów proceduralnych przez sądy administracyjne.
“Spółka walczy o dostęp do rynku transportu publicznego: NSA uchyla decyzję WSA o odrzuceniu skargi.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 2018/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
6392 Skargi na uchwały rady powiatu w przedmiocie ... (art. 87 i 88 ustawy o samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
III SA/Wr 50/23 - Postanowienie WSA we Wrocławiu z 2023-07-12
Skarżony organ
Zarząd Powiatu
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 511
art. 87 ust. 1
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 par. 1 pkt 5a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu z urzędu w dniu 30 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej spółki K. [...] Sp. z o.o. w J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 lipca 2023 r. sygn. akt III SA/Wr 50/23 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi spółki K. [...] Sp. z o.o. w J. na uchwałę Zarządu Powiatu Karkonoskiego z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wyboru operatora, któremu zostanie powierzone świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego w drodze bezpośredniego powierzenia zlecenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") postanowieniem z 12 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 50/23, po rozpoznaniu skargi K. [...] Sp. z o.o. w J. (dalej: "Spółka", "skarżąca") na uchwałę Zarządu Powiatu Karkonoskiego (dalej: "Zarząd", "organ") z [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wyboru operatora, któremu zostanie powierzone świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego w drodze bezpośredniego powierzenia zlecenia, odrzucił skargę.
W uzasadnieniu postanowienia WSA wskazał, że pismem z [...] stycznia 2023 r. K. [...] Sp. z o.o. w J. wniosła skargę na uchwałę Zarządu Powiatu Karkonoskiego z [...] grudnia 2022 r. nr [...] w sprawie wyboru operatora, któremu zostanie powierzone świadczenie usług publicznych w zakresie publicznego transportu zbiorowego w drodze bezpośredniego powierzenia zlecenia i zażądała stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały.
Zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa krajowego art. 2 Konstytucji RP i art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 2778 ze zm., dalej: "u.p.t.z.") w związku z art. 44 ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. 2022 r., poz. 1634 ze zm.) oraz rozporządzenia nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2007 r. poprzez wyłonienie wykonawcy zadania w zakresie publicznego transportu zbiorowego z naruszeniem zasady legalności dokonywania wydatków publicznych oraz wyłonienie wykonawcy w sposób wykluczający konkurencję.
W odpowiedzi na skargę Starosta Karkonoski wniósł o jej odrzucenie, ewentualne oddalenie w całości, jako niezasadnej. Zarzucił skarżącej brak legitymacji skargowej.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy, zobligowany jest ocenić dopuszczalność wniesienia skargi. Zgodnie z art. 50 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1364 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Ponadto, prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego przysługuje podmiotowi, któremu ustawy szczególne je przyznają.
Sąd zaznaczył, że ustawą szczególną w stosunku do p.p.s.a. jest ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. 2022 r., poz. 1526 ze zm., dalej: "u.s.p."). Zgodnie z art. 87 ust. 1 u.s.p. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Zdaniem WSA, ustalenie czy podmiot wnoszący skargę na uchwałę organu powiatu dotyczącą sprawy z zakresu administracji publicznej jest do tego uprawniony, polega na zbadaniu wystąpienia przesłanek określonych w art. 87 ust. 1 pkt 1 jest ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. 2022 r., poz. 1526 ze zm., dalej: "u.s.p."), a nie na podstawie art. 50 § 1 p.p.s.a., (por. postanowienie NSA z 4 lutego 2005 r., OSK 1563/04, LEX nr 171196). I tak o ile art. 50 p.p.s.a. stanowi, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, to przepis art. 87 u.s.p. przyznaje legitymację skargową stronie, która oprócz tego, że wykaże swój interes prawny, wykaże również, że zaskarżona uchwała wpływa na jej sferę materialnoprawną w ten sposób, że pozbawia ją pewnych uprawnień gwarantowanych przepisami prawa materialnego albo uniemożliwia ich realizację (por.: wyrok NSA z 20 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1016/09, wyrok NSA z 1 grudnia 2015 r., sygn. akt II FSK 817/14 (dostępne w Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z powyższym WSA wskazał, że z zaskarżonej uchwały wynika, iż świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego organ powierzył w trybie art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 19 ust. 1 pkt 3 u.p.t.z., zatem materialnoprawnych podstaw naruszenia interesu prawnego strony uprawniających ją do wniesienia skargi należy szukać w ustawie o publicznym transporcie zbiorowym. Strona skarżąca podaje, że brała udział w konkursie ogłoszonym przez organ i stąd wywodzi swój interes prawny. Świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego powierzono innemu przedsiębiorcy. Według strony skarżącej na wybór ten wpływ miały cyt. "swoiste warunki tego konkursu" oraz nierzetelność i naruszenie przejrzystości i równego traktowania, tym samym strona skarżąca została pozbawiona możliwości uczciwego konkurowania.
Sąd zaznaczył, że nie podziela zdania strony skarżącej. Art. 22 u.p.t.z. określa tryb wyboru operatora przez organ i nie przewiduje konkursu w tym zakresie. Na mocy tego artykułu organ będący organizatorem zbiorowego transportu publicznego, w określonych przypadkach, może bezpośrednio zawrzeć umowę o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego. Zatem uchwała o wyznaczeniu innego przewoźnika niż skarżąca do świadczenia usług w charakterze operatora nie wpływa na prawa ani obowiązki strony skarżącej.
Zawarcie umowy z przewoźnikiem innym niż strona skarżąca może mieć wpływ na jej interes faktyczny (brak dopłat z funduszy celowych, odpływ pasażerów - część klientów strony skarżącej będzie korzystać z transportu publicznego), jednakże interesu faktycznego nie można utożsamiać z interesem prawnym (por. postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 2707/21).
W ocenie sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie podstawy do stwierdzenia naruszenia interesu prawnego nie sposób również wywieść z przepisów rozporządzenia nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2007 r. Powyższe rozporządzenie oraz art. 59, art. 60 i art. 61 u.p.t.z. przewidują, że w przypadku ogłoszenia zamiaru bezpośredniego zawarcia umowy, o którym mowa w art. 23 ust. 1 u.p.t.z. podmiotowi, który jest lub był zainteresowany zawarciem danej umowy i któremu grozi powstanie szkody w wyniku zarzucanego naruszenia przepisów prawa Unii Europejskiej lub ustawy, przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skargę na czynności organizatora niezgodne z przepisami prawa Unii Europejskiej lub ustawy o publicznym transporcie zbiorowym wnosi się do wojewódzkiego sądu administracyjnego właściwego dla organizatora, który ogłosił zamiar bezpośredniego zawarcia umowy w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący powziął lub przy zachowaniu należytej staranności mógł powziąć informację o czynności podjętej przez organizatora w sprawie. W orzecznictwie stwierdzono, że kontroli sądowoadministracyjnej podlegają czynności organizatora o charakterze administracyjnym, jednostronnym, stanowiące wyraz realizacji przysługujących mu, jako organizatorowi przewozów, kompetencji i władczych uprawnień (por. B. Kwiatek [w:] A. Wach, K. Wach, B. Kwiatek, Publiczny transport zbiorowy. Komentarz, Warszawa 2021, art. 59).
Dalej WSA podkreślił, że jak wynika z powyższego, legitymacja skargowa przysługiwałaby stronie skarżącej w sytuacji, gdyby w ciągu 30 dni od ogłoszenia zamiaru zawarcia umowy przez organ zaskarżyła czynność organizatora w zakresie ogłoszenia zamiaru bezpośredniego zawarcia umowy i jednocześnie wykazałaby, że jest lub była zainteresowana uzyskaniem danego zamówienia, że przez zastosowanie trybu bezpośredniego zawarcia umowy doszło do naruszenia przepisów prawa Unii Europejskiej lub ustawy oraz że wskutek tego doznała szkody lub grozi jej szkoda w wyniku zarzucanego naruszenia. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie oraz stanowić konsekwencję wzajemnego wystąpienia. Strona skarżąca z tej możliwości nie skorzystała.
Brak jest natomiast interesu prawnego po stronie skarżącej oraz nie doszło do jego naruszenia w wyniku podjęcia samej uchwały o wyborze operatora. Okoliczność bycia zainteresowanym zawarciem umowy ani nawet złożenie oferty po ogłoszeniu przez organ zamiaru zawarcia umowy nie generują żadnych uprawnień dla skarżącej związanych z możliwością domagania się zawarcia umowy - skoro nie został skutecznie zakwestionowany tryb zawarcia umowy.
Skarżąca Spółka wniosła skargę kasacyjną na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego:
1. art. 87 ust 1 u.s.p. poprzez błędną wykładnię skutkującą bezpodstawnym uznaniem, iż skarżący nie posiada interesu prawnego w sprawie stwierdzenie nieważności uchwały nr [...] Zarządu Powiatu Karkonoskiego z [...] grudnia 2022 r. w sprawie wyboru operatora, które zostanie powierzone świadczenie usług publicznych w zakresie publicznego transportu zbiorowego w drodze bezpośredniego powierzenia zlecenia pomimo, iż taki interes skarżący nie tylko posiada, ale wykazał go również w treści skargi na ww. akt strony przeciwnej; tym samym prawidłowa wykładania pojęcia prawnego "interes prawny" przez Sąd I instancji powinna skutkować uznaniem, iż skarżący takowy interes prawny w niniejszej sprawie posiada, czego dowodzą wskazane w skardze przepisy prawa ustrojowego oraz materialnego i ich powiązanie z interesem skarżącego w mniejszej sprawie;
2. art. 87 ust 1 u.s.p. poprzez błędną wykładnię skutkującą bezpodstawnym uznaniem, iż skarżący nie wykazał posiadania naruszonego uprawnienia, skutkującego prawem do złożenia skargi w sprawie stwierdzenie nieważności uchwały nr [...] Zarządu Powiatu Karkonoskiego z [...] grudnia 2022 r. w sprawie wyboru operatora, które zostanie powierzone świadczenie usług publicznych w zakresie publicznego transportu zbiorowego w drodze bezpośredniego powierzenia zlecenia, pomimo, iż takie uprawnienie skarżący nie tylko posiada, ale wykazał je w treści skargi na ww. akt strony przeciwnej; tym samym prawidłowa ocena stanu faktycznego przez Sąd I instancji powinna skutkować uznaniem iż skarżący posiada uprawnienie do skutecznego zaskarżenia ww. uchwały w powiązaniu z okolicznościami faktycznymi i prawnymi szeroko wskazanymi w treści skargi na uchwałę strony przeciwnej.
II. na podstawie art. 174 pkt pkt 2 p.p.s.a. istotne naruszenie prawa procesowego:
1. art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi bez uprzedniego wezwania skarżącego do wykazania interesu prawnego jeśli Sąd I instancji uznał, iż takowego interesu skarżący nie wykazał wprost w treści skargi;
2. art. 141 § 4 w zw. z art 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. wadliwość ustaleń faktycznych Sądu I instancji, skutkującym wydaniem wadliwego rozstrzygnięcia poprzez:
a) bezpodstawne uznanie, iż dla ewentualnej skuteczności działania skarżącego w sprawie objętej w niniejszą sprawie niezbędnym byłoby złożenie przez skarżącego wcześniejszej skargi na zamiar strony przeciwnej bezpośredniego zawarcia umowy z przewoźnikiem na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego;
b) brak zawarcia w uzasadnieniu do zaskarżonego postanowienia przyczyn uznania, iż skarżona uchwała strony przeciwnej nie narusza uprawnienia skarżącej spółki.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się zasadna albowiem WSA przedwcześnie odrzucił skargę stwierdzając brak legitymacji skargowej Spółki do wniesienia do sądu administracyjnego skargi na uchwałę Zarządu Powiatu Karkonoskiego z [...] grudnia 2022r. w sprawie wyboru operatora, któremu zostanie powierzone świadczenie usług publicznych w zakresie publicznego transportu zbiorowego w drodze bezpośredniego powierzenia zlecenia, czym naruszył art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy sąd administracyjny zobowiązany jest do zbadania dopuszczalności skargi. W szczególności sąd z urzędu winien rozważyć swą właściwość rzeczową, nie jest bowiem dopuszczalne orzekanie w sprawie, która nie została przekazana do właściwości sądów administracyjnych.
Zgodnie z art. 2 p.p.s.a. sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania spraw sądowoadaministracyjnych. Katalog spraw sądowoadministracyjnych określa art. 1 tej ustawy. Należą do nich też sprawy, do których przepisy p.p.s.a. znajdują zastosowanie na mocy ustaw szczególnych. Taką ustawą szczególną jest w tym przypadku ustawa z 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 2778 ze zm.), a nie jak przyjął Sąd pierwszej instancji ustawa o samorządzie powiatowym. Art. 59 ust. 2 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym przewiduje stosowanie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w postępowaniu toczącym się na skutek wniesienia skargi, o jakiej mowa w art. 59 ust. 1 tej ustawy. Zwrócić jednak należy uwagę, że ten ostatni przepis, przewidując możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego ( "W przypadku ogłoszenia zamiaru bezpośredniego zawarcia umowy, o którym mowa w art. 23 ust. 1"), określa podmiot uprawniony do takiej skargi (podmiot "który jest lub był zainteresowany zawarciem danej umowy i któremu grozi powstanie szkody w wyniku zarzucanego naruszenia przepisów prawa Unii Europejskiej lub ustawy"), nie precyzuje jednak, co może być jej przedmiotem. Ponieważ zgodnie z art. 59 ust. 2 w postępowaniu toczącym się na skutek wniesienia skargi o jakiej mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli przepisy rozdziału 1 Działu III ustawy o publicznym transporcie zbiorowym nie stanowią inaczej, powstaje problem związany z określeniem zakresu rozstrzygnięć podlegających kontroli sądu administracyjnego. Mając na względzie treść art. 60 ust. 1, zgodnie z którym "skargę wnosi się do wojewódzkiego sądu administracyjnego właściwego dla organizatora, który ogłosił zamiar bezpośredniego zawarcia umowy w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący powziął lub przy zachowaniu należytej staranności mógł powziąć informację o czynności podjętej przez organizatora w sprawie" oraz art. 61 ust. 1 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, wskazujący na granice orzekania sądu ("Sąd nie może orzekać co do zarzutów i wniosków, które nie były zawarte w skardze"), należy uznać, że przedmiotem skargi, o jakiej mowa w art. 59 ust. 1, są czynności podejmowane przez organizatora publicznego transportu zbiorowego. Dla oceny dopuszczalności skargi istotne jest zatem stwierdzenie, czy uchwała w sprawie wyboru operatora, któremu zostanie powierzone świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego w drodze bezpośredniego powierzenia zlecenia, wskazana w skardze jako przedmiot zaskarżenia jest taką czynnością.
W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt, na przełomie 2021/2022 r. organ ogłosił zamiar bezpośredniego zawarcia umowy, o którym mowa w art. 23 ust. 1 u.p.t.z., następnie, w dniu 23 grudnia 2022 r. Powiat Karkonoski, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 19 ust. 1 pkt 3 u.p.t.z. ogłosił procedurę wyboru na realizację zadania w zakresie "Przewozu osób w publicznym transporcie zbiorowym w ramach Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej dla których Powiat Karkonoski jest organizatorem publicznego transportu zbiorowego." W ogłoszeniu tym określono jego warunki, wartość zamówienia oraz termin składania ofert.
Zarząd Powiatu Karkonoskiego uchwałą z [...] grudnia 2022 r. nr [...] w sprawie wyboru operatora, któremu zostanie powierzone świadczenie usług publicznych w zakresie publicznego transportu zbiorowego w drodze bezpośredniego powierzenia zlecenia, wybrał jako najkorzystniejszą ofertę złożoną przez Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej "T." Sp. z o.o. z siedzibą w J. Następnie w dniu [...] grudnia 2022 r. zawarł umowę o świadczenie usług z Przedsiębiorstwem Komunikacji Samochodowej "T." Sp. z o.o.
W orzecznictwie sądów administracyjnych jako czynności organizatora, na jakie dopuszczalne jest wniesienie skargi na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.t.z., kwalifikowane były takie czynności jak dokonanie ogłoszenia o zamiarze przeprowadzenia postępowania (por. wyroki WSA w Gliwicach z 21 grudnia 2012 r. sygn. II SA/Gl 1267/12 i II SA/Gl 1269/12, CBOSA) oraz uchwała jednostki samorządu terytorialnego w sprawie zawarcia umowy o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego (wyrok WSA w Gliwicach z 21 grudnia 2012 r., sygn. II SA/Gl 1268/12). Są to czynności podejmowane przez organizatora, o charakterze administracyjnym, jednostronne i władcze, stanowiące wyraz realizacji przysługujących mu, jako organizatorowi przewozów, kompetencji i władczych uprawnień, a przepisy prawa wprowadzały dla nich określony reżim. Taki właśnie charakter ma, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżona w niniejszej sprawie czynność organizatora transportu publicznego - Powiatu Karkonoskiego.
W odniesieniu do tego rodzaju czynności organizatora art. 61 ust. 2 u.p.t.z. przewiduje możliwość uchylenia jej przez sąd, przy czym uchylenie czynności może nastąpić w sytuacji stwierdzenia naruszenia prawa. Kryterium kontroli przez sąd administracyjny stanowi zgodność czynności z przepisami ustawy i prawa Unii Europejskiej.
Ponieważ zaskarżona czynność ma za przedmiot wybór operatora, któremu zostanie powierzone świadczenie usług publicznych w zakresie publicznego transportu zbiorowego, w drodze bezpośredniego powierzenia zlecenia a skarżąca jest podmiotem zainteresowanym zawarciem umowy na ten okres, albowiem stanęła również - obok PKS T. J. - do konkursu ogłoszonego przez organ [...] grudnia 2022 r., zatem zgodnie z art. 59 ust.1 u.p.t.z. przysługuje jej - co do zasady - prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Stosownie do tego przepisu prawo to przysługuje podmiotowi, który jest lub był zainteresowany zawarciem danej umowy i któremu grozi powstanie szkody w wyniku zarzucanego naruszenia przepisów prawa Unii Europejskiej lub ustawy. Należy podkreślić, że skarżąca wskazywała, że zaskarżona czynność zmierza do bezpośredniego powierzenia świadczenia usług publicznego transportu zbiorowego wyłącznie jednemu przewoźnikowi, podczas gdy ona zgłaszając się w odpowiedzi na ogłoszenie organu z [...] grudnia 2022 r. - w przedmiocie procedury wyboru na realizację zadania w zakresie "Przewozu osób w publicznym transporcie zbiorowym w ramach Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej dla której Powiat Karkonoski jest organizatorem publicznego transportu zbiorowego" - chcąc zdobyć kontrakt została tego prawa pozbawiona gdyż procedura wyboru (konkurs) została przeprowadzona nierzetelnie, z naruszeniem zasady uczciwej konkurencji. Skarżąca powoływała jednocześnie w skardze, naruszone jej zdaniem, przepisy ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz normy rozporządzenia (WE) 1370/2007.
Sąd pierwszej instancji wyszedł z błędnej przesłanki, że ustawą szczególną dla oceny interesu prawnego z art. 50 p.p.s.a., jest w tym przypadku ustawa o samorządzie powiatowym i ogólnie tam wskazany interes - w art. 87 ust. 1 u.s.p. Jednocześnie błędnie odczytał przesłanki oceny tego interesu wynikające z art. 59 ust. 1 i nast. u.p.t.z. bezpodstawnie wyprowadzając je, inaczej - zawężając, tylko do jednej czynności organu tj. ogłoszenia zamiaru bezpośredniego zawarcia umowy.
Uznając, że czynnością taką może być również - co do zasady - czynność organizatora (uchwała jednostki samorządu terytorialnego) w sprawie wyboru operatora, któremu zostanie powierzone świadczenie usług publicznych w zakresie publicznego transportu zbiorowego (por. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 21 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 1269/12, LEX nr 1376795, wyrok NSA z 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 569/13), zaskarżone postanowienie, w którym dokonano oceny dopuszczalności kontroli sądowoadministracyjnej wniesionej skargi, z błędnej perspektywy, należało uchylić, zobowiązując jednocześnie WSA do pełnej oceny tych przesłanek - stosownie do treści art. 59 ust. 1 u.p.t.z.
Nietrafna natomiast była ta część argumentów skargi kasacyjnej, która odwoływała się do obowiązku Sądu, który miałby aktualizować się - przed odrzuceniem skargi - do wzywania skarżącego, do wykazania interesu prawnego we wniesieniu skargi, o ile Sąd uznałby, że skarżący tego interesu nie wykazał. Przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i NSA w składzie orzekającym pogląd ten podziela, że instytucja wezwania do usunięcia braków formalnych skargi (art. 49 § 1 p.p.s.a.) nie ma zastosowania do wskazanego w art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. braku skargi (por. wyrok NSA z 17 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1342/04). Tym bardziej przeprowadzenie takiego postępowania naprawczego byłoby nieuprawnione, w sytuacji, gdy taki element skarga zawiera lecz wskazany tam interes prawny okazał się, zdaniem sądu, nieistniejący lub niewystarczający.
Niezasadne były ponadto zarzuty skargi kasacyjnej, oparte na podstawie z art. 87 ust. 1 u.s.p. Dla zbadania legitymacji skargowej Spółki, co wcześniej wykazano, nie był adekwatny art. 87 ust. 1 u.s.p, lecz przepisy ustawy o publicznym transporcie zbiorowym (zarzuty I, 1-2 petitum skargi kasacyjnej), dlatego Sąd nie mógł naruszyć tego przepisu w sposób wskazany przez kasatora.
Uznając jednak, z wcześniej omówionych względów, że skarżąca Spółka miała prawo wnieść skargę do sądu administracyjnego na wymienioną czynność, a Sąd przedwcześnie uchylił się od jej rozpatrzenia, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. należało uchylić zaskarżone postanowienie.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI