II GSK 2017/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-08-20
NSAAdministracyjneWysokansa
egzekucja administracyjnaszczepienia ochronneobowiązek prawnywymagalnośćprogram szczepieńrozporządzeniekomunikat GISprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymikodeks postępowania administracyjnegoustawa o zapobieganiu zakażeniom

NSA uchylił wyrok WSA i postanowienia organów sanepidu dotyczące egzekucji obowiązku szczepień ochronnych, uznając, że program szczepień ogłaszany komunikatem GIS nie może stanowić podstawy prawnej egzekucji obowiązku.

Sprawa dotyczyła egzekucji obowiązku poddania małoletniego szczepieniom ochronnym. Skarżąca kwestionowała wymagalność obowiązku, wskazując na brak indywidualnego kalendarza szczepień i nieprawidłowości w podstawie prawnej. WSA oddalił skargę, uznając obowiązek za wymagalny. NSA uchylił wyrok WSA i postanowienia organów niższych instancji, stwierdzając, że program szczepień ogłaszany komunikatem GIS, a nie rozporządzeniem, nie może stanowić podstawy prawnej do precyzowania terminu wymagalności obowiązku szczepień, co podważa wymagalność egzekwowanego obowiązku.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który oddalił skargę na postanowienie Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Sprawa dotyczyła egzekucji obowiązku poddania małoletniego syna skarżącej obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Organy sanitarne egzekwowały ten obowiązek, uznając go za wymagalny. WSA w Kielcach podzielił stanowisko organów, uznając, że obowiązek wynika z mocy prawa i jest bezpośrednio wykonalny, a badanie kwalifikacyjne nie jest przesłanką jego powstania. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędne zastosowanie przepisów dotyczących obowiązku szczepień oraz naruszenie zasady dwuinstancyjności. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że choć obowiązek szczepień istnieje, to jego wymagalność i szczegółowy kalendarz powinny być określone w akcie prawnym o odpowiedniej randze. NSA stwierdził, że Program Szczepień Ochronnych ogłaszany komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, a nie rozporządzeniem, nie może stanowić podstawy prawnej do precyzowania terminu wymagalności obowiązku szczepień. W związku z tym, uchylono zaskarżony wyrok WSA oraz postanowienia organów obu instancji, uznając, że obowiązek nie był wymagalny w sposób uzasadniający egzekucję.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, program szczepień ogłaszany komunikatem GIS nie może stanowić podstawy prawnej do precyzowania terminu wymagalności obowiązku szczepień ochronnych, gdyż nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego o odpowiedniej randze.

Uzasadnienie

NSA uznał, że deficyty formy komunikatu GIS, który nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego, sprzeciwiają się temu, aby jego treść mogła kształtować lub precyzować treść obowiązku ustawowego w zakresie terminu wymagalności i liczby dawek szczepień.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.z.z.ch. art. 5 § ust. 1 pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.z.z.ch. art. 17 § ust. 2 i 4

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 6 lit. c

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34 § § 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 26 § § 3 a

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych § § 5

Uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie określania terminu wymagalności i liczby dawek przez komunikat GIS, a nie rozporządzenie.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 33 § 2 pkt 1 lit. c u.p.e.a. w powiązaniu z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia, dotyczące nieprawidłowej podstawy prawnej (komunikat GIS zamiast rozporządzenia) do określenia wymagalności obowiązku szczepień. Naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz zarzuty z punktów 2.a i 2.b skargi kasacyjnej w zakresie błędnej podstawy prawnej tytułu wykonawczego (Program Szczepień Ochronnych).

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 15 k.p.a. (zasada dwuinstancyjności). Naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zakresie tezy o niewystawieniu zaświadczenia o kwalifikacji lekarskiej.

Godne uwagi sformułowania

deficyty formy wskazanego komunikatu – który nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego – sprzeciwiają się temu, aby mógł on stanowić podstawę rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy. O wymagalności obowiązku administracyjnego decyduje bowiem cecha, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego, zaś stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie.

Skład orzekający

Gabriela Jyż

przewodniczący sprawozdawca

Wojciech Kręcisz

sędzia

Grzegorz Dudar

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że program szczepień ogłaszany komunikatem GIS nie może stanowić podstawy prawnej do egzekucji obowiązku szczepień ze względu na brak odpowiedniej rangi aktu prawnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z podstawą prawną egzekucji obowiązku szczepień i nie podważa samego obowiązku szczepień.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu szczepień ochronnych i pokazuje, jak istotna jest prawidłowa podstawa prawna dla egzekwowania obowiązków administracyjnych, nawet w tak wrażliwych kwestiach.

Czy komunikat GIS może zmusić do szczepienia? NSA odpowiada: nie, jeśli brakuje mu mocy prawnej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 2017/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Dudar
Wojciech Kręcisz
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Ke 218/23 - Wyrok WSA w Kielcach z 2023-05-24
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 174 pkt 2.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 15.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2011 nr 182 poz 1086
par. 5.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Ke 218/23 w sprawie ze skargi R. S. na postanowienie Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach z dnia 17 stycznia 2023 r. nr NEP.906.3.2023 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Staszowie z 29 listopada 2022 r. znak SE IVa-4110/15/18; 3. zasądza od Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach na rzecz R. S. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 24 maja 2023 r., w sprawie ze skargi R. S. (dalej: "Skarżąca"), na postanowienie Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach z dnia 17 stycznia 2023 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, oddalił skargę.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Staszowie (dalej: "PPIS" "powiatowy inspektor sanitarny") w tytule wykonawczym z dnia 4 kwietnia 2019 r., określił Skarżącej obowiązek poddania małoletniego W. S. – syna Skarżącej - obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 151 ze zm., zwanej dalej ""uzzch"".) Skarżąca wniosła do Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach (dalej: "ŚPWIS" lub "wojewódzki inspektor sanitarny") zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które ww. organ egzekucyjny przekazał do powiatowego inspektora sanitarnego, w celu opracowania stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Powiatowy inspektor oddalił zarzuty na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U. z 2018 r., poz. 2432, dalej: "u.p.e.a.").
Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia 17 stycznia 2023 r. (sprostowanym postanowieniem z dnia 15 marca 2023 r.), rozpoznając zażalenie Skarżącej na postanowienie powiatowego inspektora sanitarnego w sprawie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ odwoławczy podkreślił, iż na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej istnieje obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym. Zgodnie z regulacjami, rodzice małoletnich dzieci są zobowiązani, do zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza, sprawującego nad nimi opiekę medyczną, w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych i wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. Wojewódzki Inspektor stwierdził, że prawo odmowy udzielenia określanego świadczenia zdrowotnego w postaci szczepienia zostało wyłączone odrębną ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Organ II instancji zaznaczył jednocześnie, że w karcie uodpornienia małoletniego syna Skarżącej w części "Przeciwwskazania do szczepień" nie ma informacji i stosownej dokumentacji o istniejących przeciwwskazaniach do szczepień obowiązkowych, które mogłyby stanowić podstawę do odroczenia poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, że zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. jest nieuzasadniony. Organ II instancji potwierdził, że tytuł wykonawczy obowiązku szczepień został wystawiony przez właściwy organ, a treść w nim zawarta jest precyzyjna i nie budzi wątpliwości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę Skarżącej uznał ją za nieuzasadnioną.
Sąd I instancji stwierdził, że Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie dopuścił się naruszenia art. 34 § 4 u.p.e.a., ponieważ jako organ odwoławczy był zobowiązany do rozpoznania zażalenia od postanowienia powiatowego inspektora sanitarnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organów, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa, jest bezpośrednio wykonalny, a badanie kwalifikacyjne nie stanowi przesłanki, od której zależy powstanie tego obowiązku. Sąd I instancji zaznaczył, że obowiązek poddania małoletniego szczepieniom ochronnym wynika z przepisów ustawy, zaś konkretne dawki i szczegółowy przedział wiekowy określony jest w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Sąd I instancji podkreślił jednocześnie, że indywidualny program szczepień ochronnych, na który powołuje się Skarżąca, dotyczy wyłącznie przypadków gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego. Nie ma więc on wpływu na wymagalność obowiązku szczepień osób nieposiadającym stosownej dokumentacji medycznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19, uznał, że sposób określenia terminu wymagalności i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ale wyrok ten nie odnosi się jednak do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego.
W podstawie prawnej wyroku podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi p.p.s.a. (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 t.j., dalej: "p.p.s.a.:).
Skarżącą zaskarżyła powyższy wyrok zarzucając mu naruszenie:
1. naruszenie prawa materialnego tj.:art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (dalej: "uzzch") poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy dla małoletniego nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień, nie zostało wystawione zaświadczenie, o którym mowa w art. 17 ust. 4 uzzch,
2. naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy rozstrzygnięcia organów obu instancji obarczone są rażącymi naruszeniami, tj.:
A) naruszenie art. 26 § 3 a, w zw. z art. 33 § 1 i 2 u.p.e.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na przepisach, które nie obowiązywały w dniu wszczęcia postępowania, podczas gdy tytułu wykonawczy został wystawiony w dniu 4 kwietnia 2019 r., a wierzyciel wskazał, że zastosował przepisy obowiązujące na dzień wystawienia tytułu wykonawczego (Dz. U. Z 2018 r., póz. 1314 z pózn. zm),
B) art. 34 § 4 upea w brzmieniu obowiązującym na dzień wystawienia tytułu wykonawczego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438, 1501, 1553, 1579, 1655, 1798, 1901, 2070) poprzez jego niezastosowanie skutkujące - uznaniem, że rozstrzygnięcie Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia wierzyciela z dnia 15 grudnia 2022 r. jest prawidłowe, podczas gdy organ ten powinien rozpoznać sprawę jako organ egzekucyjny, a nie jako organ II Instancji,
C) art. 33 § 2 pkt 1 c u.p.e.a. poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa i oparcie wymagalności obowiązku na § 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, który to przepis w dniu 9 maja 2023 r. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt: 81/19, został uznany za niezgodny z Konstytucją,
D) art. 33 § 2 pkt 6 c u.p.e.a. z uwagi na brak wymagalności obowiązku, wynikające z niewystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, na podstawie którego byłoby możliwe ustalenie czy i do jakich szczepień małoletni został zakwalifikowany;
E) art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności wskutek nierozpoznanie przez organ II instancji zarzutów skarżącej.
Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie skargi.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny w piśmie z dnia 22 października 2023 r., wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych na jego rzecz.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem postanowienia Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym stwierdził, że postanowienie to nie jest niezgodne z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że zdaniem Sądu I instancji, organ odwoławczy bez naruszenia prawa stwierdził, że podnoszone przez stronę zarzuty odnośnie do prowadzonego postępowania egzekucyjnego dotyczącego uchylania się od obowiązku szczepień ochronnych dziecka nie są zasadne.
Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku uzasadnia twierdzenie, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie, jakkolwiek nie wszystkie spośród tych zarzutów zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważa, oparty na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a., zarzut naruszenia art. 15 k.p.a.
Wskazania w świetle tego zarzutu wymaga, że przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem. Związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc oznacza obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby (mógłby być) inny. Skoro przy tym na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest mowa o "naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", to za uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że nie chodzi o każde (jakiekolwiek) naruszenia przepisów postępowania, lecz o naruszenie kwalifikowane jego skutkiem, a mianowicie skutkiem, którego wpływ może nie pozostawać bez wpływu na inny wynik sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia prawa na wynik sprawy.
Z przedstawionego punktu widzenia nie ma podstaw, aby zasadnie podważać zgodność z prawem zaskarżonego wyroku z pozycji zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji, jako wzorca kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, art. 15 k.p.a. zwłaszcza, że z uzasadnienia skargi kasacyjnej, w którym wymieniony przepis prawa nie został nawet przywołany, nie wynika na czym miałoby polegać naruszenie wyrażonej na jego gruncie zasady dwuinstancyjności postępowania.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. oraz zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w związku z art. 17 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zakresie, w jakim ich wspólny mianownik stanowi teza o niewystawieniu zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Wobec lakoniczności oraz deficytów jej uzasadnienia – nie podważa ona prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który operując na podstawie akt administracyjnych sprawy stwierdził, że: "W stanie faktycznym sprawy poza sporem jest, że małoletni syn skarżącej nie został zaszczepiony przeciwko żadnej z chorób zakaźnych wymienionych w tytule wykonawczym, mimo że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionek określone w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego. W sytuacji więc gdy wymagane terminy zaszczepienia już upłynęły, zaś dziecko nie zostało zaszczepione przeciwko żadnej chorobie zakaźnej, to obowiązek poddania go szczepieniom stał się wymagalny. Niczego w tym zakresie nie zmienia odwoływanie się przez skarżącą do wizyty lekarskiej z dnia 18 lutego 2019 r. Załączony do skargi zapis z tej wizyty jest mało czytelny, skarżąca jednak nie kwestionuje tego, że nie doszło do zaszczepienia dziecka. Z załączonego do skargi zapisu wizyty trudno wywnioskować aby stwierdzono jakiekolwiek przeciwwskazania do szczepienia, a tym bardziej o charakterze długotrwałym. Skarżąca nie przedłożyła także żadnego dokumentu, z którego takie przeciwwskazania by wynikały. Również w karcie uodpornienia nie wskazano takich przeszkód. Z zapisów na k. 63, pochodzących z kolejnych wizyt lekarskich w 2018 roku, a także z dnia 18 lutego 2019 r., wynika, że matka została poinformowana o potrzebie szczepienia dziecka. Z kolei z adnotacji urzędowej na k. 55 z dnia 28 października 2022 r. wynika, że do tego dnia rodzice W. S. nie zgłosili się wraz z nim w celu uzupełnienia zaległych szczepień.".
Za uzasadniony należało natomiast uznać zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 lit. c) u.p.e.a. stawiany w powiązaniu z zarzutem naruszenia § 5 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych oraz pozostający z nim w funkcjonalnym związku w zakresie odnoszącym się do kwestii kalendarza szczepień zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz zarzuty z punktów 2.a i 2.b. w zakresie w jakim podnosi się w nich błędną podstawę prawną tytułu wykonawczego - Programie Szczepień Ochronnych.
Jakkolwiek teza strony skarżącej odnośnie do braku wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest lokowana na gruncie twierdzenia o braku zakwalifikowania dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych oraz braku wydania zaświadczenia, o którym stanowi art. 17 ust. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi – co w świetle powyżej przedstawionych argumentów nie może być uznane za trafne, ani też przydatne dla podważenia zgodności z prawem zaskarżonego wyroku – to jednak trzeba stwierdzić, że strona nie bez podstaw kwestionuje prawidłowość stanowiska Sądu I instancji w zakresie odnoszącym się do wymagalności spornego obowiązku.
W tej mierze nie można pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z konstytucyjnych deficytów regulacji zawartej w § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, a co za tym idzie znaczenia konsekwencji wynikających ze stanu prawnego ukształtowanego oceną o niekonstytucyjności wskazanej regulacji prawnej.
Jakkolwiek bowiem Główny Inspektor Sanitarny nie został pozbawiony kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ani też nie został ograniczony zakres treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie, to jednak z punktu widzenia istoty omawianej kwestii spornej za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że deficyty formy wskazanego komunikatu – który nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego – sprzeciwiają się temu, aby mógł on stanowić podstawę rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy. Innymi słowy, deficyty formy tego komunikatu powodują, że jego treść nie może kształtować, czy też współkształtować i precyzować treści obowiązku określonego ustawą w zakresie w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych zostały określone w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłoszonym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie tegoż komunikatu, co nie pozostaje bez wpływu na ocenę odnośnie do braku wymagalności samego obowiązku szczepień ochronnych. O wymagalności obowiązku administracyjnego decyduje bowiem cecha, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego, zaś stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie (zob. wyrok NSA z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 565/22).
W rekapitulacji przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że omawiany zarzut kasacyjny zasadnie podważył zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, w związku czym wyrok ten podlegał uchyleniu.
Wobec tego również, że istotę rozpatrywanej sprawy należało uznać za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., rozpoznał skargę strony na postanowienie Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, którą w świetle przedstawionych argumentów należało uznać za uzasadnioną, co w konsekwencji skutkowało uchyleniem tego postanowienia oraz postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Staszowie.
Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI