II GSK 2014/21

II GSK 2014/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Marek Krawczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
III SA/Kr 1207/20 - Wyrok WSA w Krakowie z 2021-05-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a, art. 140, art. 140a
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 125 pkt 16
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2018 poz 957
art. 14 ust. 1, art. 17 ust. 2
Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77, art. 80, art. 105 par. 1, art. 108 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2019 poz 1950
art. 66 par. 1, art. 177 par. 1
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 1207/20 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 17 sierpnia 2020 r. nr SKO.UP/4121/106/2020 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 10 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 1207/20, oddalił skargę M.K., zwaną dalej: "skarżącą", na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, zwanego dalej: "Kolegium" lub "organem odwoławczym", z dnia 17 sierpnia 2020 r., w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości podniesiono obie podstawy kasacyjne określone w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej: "p.p.s.a.".
Zarzucono naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj, art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 66 § 1 kodeksu karnego w zw. z art. 140 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez aprobatę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnej ich wykładni dokonanej przez organ, a polegającej na przyjęciu, że warunkowe umorzenie postępowania karnego jest równoznaczne w skutkach prawnych ze skazaniem za przestępstwo - co w konsekwencji doprowadziło do rozszerzającej wykładni pojęcia popełnienia przestępstwa, a co za tym idzie - nadmiernego rygoryzmu i formalizmu zaskarżonej decyzji. Przedmiotowe naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, bowiem złożyło się na wydanie wyroku oddalającego skargę i błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył prawa, dokonując prawidłowej wykładni norm prawa materialnego;
2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie oraz brak odniesienia się do zarzutu nieuwzględnienia przesłanek umorzenia postępowania, skutkiem czego jest utrzymanie w obrocie prawnym decyzji o charakterze merytorycznym w sytuacji, gdy ze względu na bezprzedmiotowość postępowania, należało je umorzyć. Przedmiotowe naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem złożyło się na wydanie wyroku oddalającego skargę i błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył prawa;
3) przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k. p. a. w zw. z art. 108 § 1 k.p.a. poprzez powielenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny błędu organu odwoławczego polegającego na całkowitym braku odniesienia się do zarzutu błędnego nadania decyzji organu I Instancji oraz braku zweryfikowania przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, co w konsekwencji przełożyło się na utrzymanie w mocy decyzji wykonalnej pomimo braku spełnienia przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Przedmiotowe naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem złożyło się na wydanie wyroku oddalającego skargę i błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył prawa;
4) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z tj. art. 140 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez aprobatę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnego jego zastosowania przez organ jako podstawy wydania decyzji w sytuacji, gdy przepis ten stracił moc obowiązującą i nie może być podstawą nakładania jakichkolwiek obowiązków o charakterze administracyjnoprawnym na stronę. Przedmiotowe naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, bowiem złożyło się na wydanie wyroku oddalającego skargę i błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył prawa. dokonując prawidłowej wykładni norm prawa materialnego.
W oparciu o postawione zarzuty sformułowano wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W razie zaś stwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 188 p.p.s.a. - wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi poprzez jej uwzględnienie w całości
W skardze kasacyjnej sformułowano również wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała argumenty mające przemawiać za trafnością zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.
Skarżony organ odwoławczy nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny prawidłowości orzeczenia Sądu I instancji przez pryzmat powołanych podstaw kasacyjnych.
Z uwagi na treść zarzutów skargi kasacyjnej godzi się przypomnieć, że w dniu 17 września 2019 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 18 czerwca 2019 r., o cofnięcie skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami, w związku z popełnieniem przez nią w okresie dwóch lat od dnia wydania po raz pierwszy uprawnienia do kierowania pojazdami, tj. 4 maja 2016 r. przestępstwa drogowego z art. 177 kodeksu karnego, co zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt II K 57/18. Starosta [...] decyzją z dnia 16 czerwca 2020 r. orzekł o cofnięciu skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami - prawa jazdy kat. AM, B 1, B, Nr [...] wydanego na druku [...] w dniu 4 maja 2016 r. przez Starostę [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy opisaną na wstępie decyzją Kolegium, a Sąd I instancji oddalił skargę na tę decyzję.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie, należy uznać za nieusprawiedliwione.
Na wstępie trzeba przede wszystkim podkreślić, że organy obu instancji z pełnym poszanowaniem reguł procesowych prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i prawidłowo zastosowały do niego normy prawa materialnego. W uzasadnieniach decyzji organy obu instancji oraz Sąd I instancji przywołali treść art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami oraz wyjaśniły przyczyny ich zastosowania do ustalonego stanu faktycznego. Sąd I instancji dodatkowo - z uwagi na treść zarzutów skargi - wyjaśnił, że obowiązywanie przepisu art. 140 ustawy Prawo o ruchu drogowym zostało przedłużone do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. zmieniającej ustawę Prawo o ruchu drogowym. Wyjaśniono, że w momencie podejmowania decyzji przez organy obu instancji owe rozwiązania techniczne nie zostały wdrożone, a zatem przywołany wyżej przepis nadal znajdował zastosowanie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego działaniu organów obu instancji oraz postępowaniu przed Sądem I instancji nie można zarzucić naruszenia art. 7, 77 i 80 oraz art. 105 § 1 k.p.a. tego rodzaju, że mogłoby ono uzasadniać uchylenie decyzji przez Sąd I instancji jako wydanej z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Organy działały bowiem na podstawie przepisów obowiązujących w chwili podejmowania rozstrzygnięcia.
Wbrew bowiem przeciwnym twierdzeniom skargi, przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym był elementem obowiązującego porządku prawnego i mógł stanowić podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji, a następnie Kolegium. W tym względzie trzeba zauważyć, że z dniem 4 czerwca 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - w brzmieniu zmienionym ustawą z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1273) - która w art. 125 pkt 16 uchyliła przepisy art. 140 i art. 140a Prawa o ruchu drogowym z dniem 4 czerwca 2018 r. Niemniej jednak w tym samym dniu weszła w życie również nowelizacja ustawy o kierujących pojazdami, dokonana ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 957). Z art. 14 ust. 1 ustawy zmieniającej z 9 maja 2018 r. wynika, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym tą ustawą, nie stosuje się m.in. przepisu art. 125 pkt 16 ustawy zmienianej w art. 2 (tj. ustawy o kierujących pojazdami). Natomiast w art. 14 ust. 2 tej ustawy przewidziano, że Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1, przy czym komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie.
Komunikatu, o którym mowa w art. 14 ust. 2 ustawy zmieniającej, na dzień orzekania przez organ odwoławczy nie wydano. Z kolei ten komunikat, na który powołała się skarżąca kasacyjnie, został wprawdzie wydany w dniu 28 czerwca 2018 r. przez Ministra Cyfryzacji i ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Ministra Cyfryzacji w dniu 29 czerwca 2018 r., jednakże nastąpiło to na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy zmieniającej z dnia 9 maja 2018 r. Nie jest to zatem komunikat dotyczący wdrożenia tych rozwiązań technicznych, o których mowa w art. 14 ust. 2 ustawy zmieniającej, a z którym ustawodawca powiązał stosowanie art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami. W konsekwencji, w dacie orzekania przez organy administracyjne art. 140 ustawy Prawo o ruchu drogowym mógł mieć zastosowanie i stanowić podstawę prawną decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.
W skardze kasacyjnej podniesiono, iż "skarżąca nie została skazana za przestępstwo, dlatego nie sposób obarczać jej dodatkowymi, nie - karnymi sankcjami za czyn, za który nie ponosi odpowiedzialności karnej, a nie ulega wątpliwości, że funkcja nałożenia zakazu jest ściśle powiązana z ponoszeniem odpowiedzialności karnej".
Przypomnieć należy, iż w rozpoznawanej sprawie zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i zbiór koniecznych do ustalenia w niej faktów wyznaczał wspomniany powyżej art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, stosownie do którego, decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydawał starosta w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji.
Z akt sprawy wynika, iż w okresie dwóch lat od wydania po raz pierwszy uprawnień do kierowania pojazdami skarżąca popełniła przestępstwo w ruchu drogowym i prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] II Wydział Karny z dnia 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt II K 57/18 wobec oskarżonej o przestępstwo z art. 177 § 1 kodeksu karnego skarżącej kasacyjnie postępowanie karne warunkowo umorzono ustalając okres próby na 2 lata.
W orzecznictwie wskazuje się, iż w cytowanym przepisie ustawodawca posługuje się sformułowaniem: "stwierdza, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć", a zatem nie ogranicza się jedynie do wyroków skazujących. Stąd też w takiej sytuacji przyjąć należy, że również wyroki warunkowo umarzające postępowanie karne należy uznać za mieszczące się w pojęciu "prawomocnych rozstrzygnięć" (zob. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt II GSK 427/24).
Jak podnosi się w doktrynie prawa karnego warunkowe umorzenie postępowania oznacza przypisanie oskarżonemu popełnienia przestępstwa. Podstawą zastosowania warunkowego umorzenia postępowania musi być poprzedzone stwierdzeniem winy sprawcy i brakiem wątpliwości co do okoliczności popełnienia przestępstwa; tym samym podstawą warunkowego umorzenia jest ustalenie wszystkich przesłanek odpowiedzialności (...) (W. Wróbel (red.), A. Zoll (red.), Kodeks karny. Część ogólna. Tom II. Część II. Komentarz do art. 53-116, wyd. V; P. Kozłowska-Kalisz [w:] Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, red. M. Mozgawa, LEX/el. 2024, art. 66).
Zasadnie zatem Sąd I instancji stwierdził, iż zgodnie z art. 66 § 1 kodeksu karnego, sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Treść zacytowanego przepisu wskazuje zatem na to, że osoba oskarżona o przestępstwo (w sytuacji skarżącej o przestępstwo z art. 177 § 1 Kodeksu karnego), wobec której warunkowo umarza się postępowanie karne, jest osobą która to przestępstwo popełniła, zaś prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie jest prawomocnym rozstrzygnięciem stwierdzającym fakt popełnienia takiego przestępstwa.
Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również naruszenia art. 108 § 1 k.p.a. Rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji tylko w sytuacji, gdy jest to niezbędne dla ochrony wartości wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a. Przesłanką wspólną dla wszystkich przypadków nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wymienionych w powyższym przepisie, jest "niezbędność" niezwłocznego wdrożenia decyzji w życie. Odwołując się do pojęcia niezbędności niezwłocznego działania, ustawodawca uznaje, że może to nastąpić w takim przypadku, w którym nie można się obejść w danym czasie i istniejącej sytuacji bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym. Przepis art. 108 k.p.a. wymienia kilka rodzajów dóbr, które - każde z osobna - podlegają ochronie przez nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Jeden rodzaj dóbr chronionych stanowi życie lub zdrowie ludzkie, a drugi - określone interesy. W rozpoznawanej sprawie rygor natychmiastowej wykonalności został nadany przy uwzględnieniu pierwszej kategorii dóbr chronionych. Popełnione bowiem przez skarżącą przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji wskazywało, że dalsze kierowanie przez nią pojazdami zagrażało życiu i zdrowiu ludzkiemu. Konieczne zatem stało się nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, gdyż leżało to w interesie społecznym.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.